Wezwanie do wzmocnienia ochrony przed działaniami antyzwiązkowymi podczas restrukturyzacji przedsiębiorstwa

Podczas 114. sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy został opublikowany Wniosek bezpośredni (Direct Request) Komitetu  Ekspertów ds. Stosowania Konwencji i Zaleceń (CEACR). Komitet Ekspertów jest niezależnym organem złożonym z dwudziestu  wysokiej rangi krajowych i międzynarodowych ekspertów prawnych, których zadaniem jest analiza stosowania konwencji, protokołów i zaleceń MOP przez państwa członkowskie MOP.

Wniosek bezpośredni dotyczy artykułu 1 Konwencji nr 98 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącej stosowania zasad prawa organizowania się i rokowań zbiorowych przyjętej w Genewie dnia 1 lipca 1949 r. i ratyfikowanej przez Polskę w 1957 roku. W szczególności, chodzi o brak  odpowiedniej ochrony przed dyskryminacją antyzwiązkową podczas restrukturyzacji przedsiębiorstw.

„Komitet odnotowuje obawy zgłoszone przez NSZZ „Solidarność” dotyczące braku ochrony przed zwolnieniami o charakterze antyzwiązkowym, zarówno w prawie, jak i w praktyce, w przypadkach restrukturyzacji przedsiębiorstw poza postępowaniem upadłościowym:

• art. 300 ustawy o restrukturyzacji z 2015 r. zezwala na zwolnienie pracowników bez względu na jakiekolwiek normy ochronne, a sądy, z nielicznymi wyjątkami, potwierdzają, że normy ochronne są pomijane podczas restrukturyzacji przedsiębiorstw; oraz
• podczas restrukturyzacji przedsiębiorstwa kolejowego zajmującego się transportem towarowym w czerwcu 2024 r. zwolnienia grupowe oparto na długotrwałej nieobecności w pracy na danym stanowisku, co doprowadziło do pośredniej dyskryminacji pracowników nieobecnych na swoich stanowiskach z powodu pełnienia funkcji związkowych.”

W rekomendacji Komitet wskazał, iż mając na uwadze, że zwolnienia z przyczyn ekonomicznych, o ile są wykorzystywane jako pośredni sposób stosowania działań o charakterze antyzwiązkowym, mogą powodować szczególne problemy w kontekście stosowania Konwencji, Komitet zwraca się do rządu o podjęcie rozmów z partnerami społecznymi w celu rozważenia dodatkowych mechanizmów, które można by wprowadzić w trakcie restrukturyzacji poza procedurą upadłościową, aby zapewnić, że zwolnienia grupowe nie będą prowadzić do działań o charakterze antyzwiązkowym. Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” wielokrotnie wnosiła o zmianę art. 300 ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 533).  Do tej pory wnioski te nie zostały uwzględnione. Mamy nadzieję, iż jednoznaczne wskazanie Komitetu, o potrzebie wprowadzenia zmian zmierzających do wzmocnienia ochrony przed dyskryminacją o charakterze antyzwiązkowym w postępowaniu sanacyjnym przyczyni się do podjęcia działań legislacyjnych.

ek