Ustawa o eUmowach znowelizowana!

17 kwietnia 2026 r. Sejm uchwalił projekt zmian w ustawie o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów. Choć sama ustawa została uchwalona w dniu 16 listopada 2022 r. to system działa dopiero od dnia 7 stycznia 2026 r. w portalu praca.gov.pl. W zeszłym roku zapadła jednak decyzja o nowelizacji ustawy. Chodzi o ustawę o zmianie ustawy o systemie teleinformatycznym do obsługi niektórych umów oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2290).

System umożliwia zawieranie i obsługę wybranych umów w formie elektronicznej. Pozwala też przygotować dokumenty na gotowych wzorach, podpisać je podpisem zaufanym, osobistym lub kwalifikowanym oraz przechowywać dokumentację w jednym miejscu.

Z systemu mogą obecnie skorzystać osoby fizyczne, rolnicy, mikroprzedsiębiorcy i podmiotów zatrudniających do 9 osób.  Nowelizacja zakłada rozszerzenia stosowania sytemu na wszystkie podmioty zainteresowane.

Obowiązujące przepisy pozwalają na zawieranie za pośrednictwem systemu umów o pracę, umów-zleceń czy umów uaktywniających. Katalog ten ma zostać rozszerzony. Możliwe ma być też zawieranie umowy o wolontariat oraz umów towarzyszących zatrudnieniu, tj. umowy o zakazie konkurencji, umowy szkoleniowej i umowy o współodpowiedzialności materialnej.

Nowelizacja ma również pozwolić na przeniesienie obowiązującej już umowy do systemu, gdy zostanie zawarta poza nim, i dalszą obsługę tej umowy za jego pośrednictwem. Nie będzie konieczne ponowne zawieranie umowy w samym systemie.

Do systemu ma zostać również wprowadzona m.in. możliwość potwierdzania obecności pracownika w pracy. Ma to ułatwić prowadzenie ewidencji czasu pracy pracownika do celów prawidłowego ustalenia jego wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z pracą.

Uchwalona ustawa o zmianie ustawy o systemie teleinformatycznym budzi jednak wątpliwości wcześniej zgłaszane w decyzji Prezydium KK NSZZ Solidarność. Należy zauważyć, że z projektu ustawy wynika jasno, że strony, które wyrażą zgodę na zawarcie umowy o pracę w ramach systemu teleinformatycznego, nie będą mogły jej później cofnąć (art. 5 ust. 2 ustawy). Z brzmienia art. 5 ust. 2 projektu wynika, że zgoda stron nie może zostać odwołana. Strony zawartej przez system umowy mogą nie być zainteresowane kontynuowaniem obsługi umowy przez system. Negatywnie oceniamy to rozwiązanie wyłączające prawo stron do rezygnacji z obsługi umowy przez system. Z przepisów ustawy powinno jasno wynikać, że strony w każdym czasie mogą cofnąć zgodę na obsługę umowy przez system teleinformatyczny. Rozwiązanie powyższe przeczy zasadzie dobrowolności udziału w obsłudze umów przez system. Ponadto, przepis nie określa konsekwencji sytuacji, w której strony zaczęłyby dokonywać czynności związanych z umową w formie pisemnej poza systemem. Nie można przy tym wykluczyć utraty dostępu do systemu teleinformatycznego lub możliwości jego obsługi przez którąś ze stron umowy.

Niejasności dotyczące projektu wskazane zostały także w trakcie procesu legislacyjnego w sejmie w opinii Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych. Uchwalonemu projektowi zarzuca się brak jednoznacznego uregulowania relacji projektowanych przepisów do wymogów formy czynności prawnych wynikających z kodeksu pracy, co może rodzić ryzyko kwestionowania ważności umów zawieranych za pośrednictwem systemu.

Projektu ustawy przewiduje, że system teleinformatyczny będzie dotyczył nie tylko umów o pracę, ale także umów związanych z zatrudnieniem takich jak: umowy związane z zakazem konkurencji (art. 101¹ § 1 k.p. art. 101² § 1 k.p., umowy dotyczące wspólnej odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone (art. 125 k.p.) oraz umowy szkoleniowej o której mowa w art. 103⁴ § 1 k.p. Przede wszystkim nie jest jasne, które poza umowami wyliczonymi w przepisie zostały objęte zakresem ustawy. W projekcie ustawy nie określono wyraźnie relacji zachodzącej pomiędzy ustawą a kodeksem pracy. Z art. 13 ust. 2c projektu wynika, że opatrzenie umowy związanej z zatrudnieniem oraz porozumienia podpisem osobistym albo podpisem zaufanym wywołuje skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu. Przepis ten nie odnosi się do sytuacji, w której przepisy odrębne przewidują obowiązek zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności. W przepisach projektu ustawy brak jednoznacznego wskazania, że projektowana ustawa stanowi lex specialis wobec tych wymogów.

W projekcie brakuje jednoznacznych zasad określających relację pomiędzy dokumentami źródłowymi a ich odwzorowaniem w systemie, co może prowadzić do sporów dowodowych. Projekt dopuszcza możliwość objęcia systemem umów zawartych poza nim. W praktyce może dojść do rozbieżności pomiędzy treścią dokumentu pierwotnego jego wersją wprowadzoną do systemu – wynika z opinii Ośrodka Badań, Studiów i Legislacji Krajowej Rady Radców Prawnych.

Ustawa została skierowana do Senatu.


Anna Reda-Ciszewska
Biuro Eksperckie, Dialogu i Polityki Społecznej/Zespół Prawny