Łotwa: planowane zmiany w prawie pracy budzą sprzeciw związków zawodowych i EKZZ

Na Łotwie trwają prace nad zmianami w prawie pracy, które wywołały sprzeciw związków zawodowych oraz Europejskiej Konfederacji Związków Zawodowych (EKZZ). Chodzi przede wszystkim o propozycje obniżenia dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych, ograniczenia dalszego obowiązywania układów zbiorowych po upływie ich formalnego terminu oraz osłabienia ochrony działaczy związkowych przed zwolnieniem.

Z łotewskich źródeł wynika, że spór nie dotyczy wyłącznie samych nadgodzin. Projekt nowelizacji obejmuje również kwestie związane z dalszym obowiązywaniem układów zbiorowych oraz ochroną związkowców przed zwolnieniem. Związki zawodowe podkreślają, że są to rozwiązania o podstawowym znaczeniu dla stabilności zatrudnienia, pozycji reprezentacji pracowniczej i jakości dialogu społecznego.  W stanowisku przyjętym 10–11 marca 2026 r. EKZZ wezwała łotewski parlament do odrzucenia tych zmian, wskazując, że projekt prowadzi do pogorszenia standardów pracy i nie zapewnia właściwej równowagi interesów.

Najwięcej emocji budzi kwestia wynagrodzenia za nadgodziny. Łotewskie media informują, że komisja parlamentarna poparła rozwiązania zmierzające do obniżenia minimalnego dodatku za nadgodziny do 50 proc. w zwykłe dni robocze i 75 proc. w święta, przy czym ostateczny kształt przepisów pozostaje jeszcze przedmiotem prac legislacyjnych. Związki zawodowe sprzeciwiają się temu kierunkowi, wskazując, że obecne regulacje stanowią istotny element ochrony dochodów pracowników.

W debacie pojawia się także argument konkurencyjności gospodarki. Organizacje pracodawców wskazują na koszty pracy, natomiast związki zawodowe i EKZZ podkreślają, że poprawa konkurencyjności nie powinna odbywać się kosztem wynagrodzeń i ochrony pracowników. EKZZ przypomniała w tym kontekście, że średni koszt jednej godziny pracy na Łotwie należał w 2024 r. do najniższych w Unii Europejskiej.

Istotnym elementem sporu jest również skala społecznej mobilizacji. Przeciwko obniżeniu dodatków za nadgodziny uruchomiono inicjatywę obywatelską, która w krótkim czasie zebrała wymaganą liczbę podpisów. Według EKZZ było to ponad 18 tys. podpisów w ciągu trzech dni, co pokazuje, że sprawa wywołuje szeroki oddźwięk społeczny.

Łotewska Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych (LBAS) zwraca uwagę, że proponowane zmiany mogą osłabić dotychczasowe gwarancje ochronne w prawie pracy. Przewodniczący LBAS Egils Baldzēns podkreślił, że „art. 68 i 110 kodeksu pracy to czerwone linie związków zawodowych”. Spór wokół nowelizacji pokazuje więc, że stawką nie są jedynie techniczne zmiany legislacyjne, lecz także przyszły kształt dialogu społecznego i poziom ochrony pracowników na Łotwie.

bs