Kontrole w europejskich liniach lotniczych. Podejrzenia łamania praw pracowników

Pozorne samozatrudnienie, nielegalne zatrudnianie pracowników tymczasowych i możliwe naruszenia przepisów o płacy minimalnej. Te i inne nieprawidłowości ujawniono podczas skoordynowanych kontroli w europejskim sektorze lotniczym. Europejski Urząd ds. Pracy (ELA) wraz z krajowymi instytucjami przeprowadził inspekcje obejmujące ośmiu operatorów lotniczych i jedenaście lotów.

Kontrole zostały przeprowadzone w Niemczech, Grecji i na Litwie przy współpracy inspektorów z Czech, Niemiec, Chorwacji, Irlandii i Litwy. W działania zaangażowano przedstawicieli różnych instytucji, w tym inspekcji pracy, organów ubezpieczeń społecznych, administracji lotniczej i służb podatkowych. W trakcie operacji sprawdzono ośmiu operatorów lotniczych i jedenaście lotów. Inspektorzy przeprowadzili rozmowy z 63 pracownikami, a w działaniach uczestniczyło łącznie 133 funkcjonariuszy kontrolnych, a także inspektorzy z państw partnerskich i przedstawiciele ELA. Zbierano dokumentację oraz inne dowody zarówno na lotniskach, jak i w siedzibach przedsiębiorstw.

Nieprawidłowości w zatrudnianiu załóg

Szczególną uwagę kontrolujących zwróciły możliwe naruszenia przepisów prawa pracy i zabezpieczenia społecznego związane z tzw. wet leasingiem. Jest to praktyka polegająca na wynajmowaniu przez jednego przewoźnika całego samolotu wraz z załogą i obsługą techniczną od innego operatora. Choć sam model biznesowy jest legalny, jego stosowanie w połączeniu z częstymi zmianami baz operacyjnych może powodować trudności w ustaleniu, jakie przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych i delegowania pracowników powinny mieć zastosowanie do członków załóg.

Podczas inspekcji zidentyfikowano podejrzenia nieprawidłowości dotyczących pozornego samozatrudnienia, nielegalnego zatrudniania pracowników tymczasowych oraz możliwego naruszania przepisów o płacy minimalnej. Sprawy te są obecnie przedmiotem dalszych postępowań prowadzonych przez właściwe organy krajowe.

Współpraca ponad granicami

Jak podkreśla Europejski Urząd ds. Pracy, specyfika sektora lotniczego wymaga ścisłej współpracy międzynarodowej. Samoloty i ich załogi regularnie przekraczają granice państw, a skomplikowane struktury zatrudnienia sprawiają, że kontrolowanie przestrzegania przepisów wymaga zaangażowania wielu instytucji. Dyrektor wykonawczy ELA, Cosmin Boiangiu zwrócił uwagę, że wyniki inspekcji pozwalają skuteczniej egzekwować europejskie przepisy dotyczące mobilności pracowników oraz koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Z kolei przedstawiciel litewskiej Państwowej Inspekcji Pracy Justas Valaskevičius zaznaczył, że celem kontroli nie było ocenianie samego modelu prowadzenia działalności przez przewoźników, lecz sprawdzenie, czy zapewnia on odpowiednią ochronę praw pracowników i jest zgodny z obowiązującymi przepisami.

Ochrona pracowników wymaga skutecznych kontroli

Przeprowadzone działania pokazują, że problem obchodzenia przepisów prawa pracy za pomocą skomplikowanych modeli zatrudnienia nie ogranicza się do jednego państwa czy sektora gospodarki. W przypadku branży lotniczej międzynarodowy charakter działalności przedsiębiorstw może dodatkowo utrudniać wykrywanie nieprawidłowości i ustalanie odpowiedzialności pracodawców.

Skoordynowane inspekcje mają pomóc w przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom, zapewnieniu przestrzegania przepisów oraz ochronie pracowników niezależnie od tego, w którym kraju wykonują swoje obowiązki.

źródło: Europejski Urząd ds. Pracy (ELA)