Jak tworzyć miejsca pracy przyjazne pracownikom 50+? Seminarium upowszechniające w Gdańsku

Jak umożliwić pracownikom dłuższą aktywność zawodową bez pogarszania ich zdrowia i jakości życia? Temu zagadnieniu poświęcone było seminarium upowszechniające, które odbyło się 15 października 2026 r. w Gdańsku w ramach projektu „Zdrowi i aktywni w pracy”. Podczas spotkania przedstawiono wyzwania związane ze starzeniem się pracowników oraz rekomendacje dotyczące poprawy warunków zatrudnienia osób 50+ w trzech sektorach: motoryzacyjnym, lotniczym i spożywczym.

Dłuższa aktywność zawodowa wymaga odpowiednich warunków

Głównym tematem seminarium było aktywne starzenie się w pracy. Jak wskazała w swojej prezentacji Barbara Surdykowska, samo wydłużanie aktywności zawodowej nie wystarczy. Konieczne jest tworzenie takich warunków, w których starsi pracownicy mogą bezpiecznie i godnie wykonywać swoje obowiązki, zachowując zdolność do pracy. Wśród najważniejszych czynników decydujących o możliwości pozostania na rynku pracy wymieniono zdrowie, dostęp do szkoleń i rozwoju kompetencji, organizację czasu pracy oraz równe traktowanie niezależnie od wieku. Zwrócono uwagę, że wraz z wiekiem większego znaczenia nabierają ergonomia stanowisk, tempo pracy, długość zmian, możliwość odpoczynku i regeneracji. Nie oznacza to jednak, że wszyscy pracownicy po 55. roku życia potrzebują takich samych rozwiązań. Znaczenie mają również rodzaj wykonywanej pracy, stan zdrowia, przebieg kariery i sytuacja rodzinna. Istotnym zagadnieniem był także ageizm, czyli stereotypowe postrzeganie pracowników ze względu na wiek. Może on ograniczać dostęp do szkoleń, awansów i nowych technologii, a w konsekwencji utrudniać dalszy rozwój zawodowy. Podkreślono, że doświadczenie starszych pracowników powinno być traktowane jako zasób, a nie przeszkoda w funkcjonowaniu organizacji.

Rekomendacje dla trzech sektorów

Podczas seminarium przedstawiono również rekomendacje opracowane w projekcie „Zdrowi i aktywni w pracy”, których przygotowaniem zajęli się naukowcy Społecznej Akademii Nauk, partnera NSZZ „Solidarność w projekcie. Podstawą dla rekomendacji były analiza literatury i dobrych praktyk, badanie ilościowe obejmujące 500 osób oraz trzy zogniskowane wywiady grupowe. Badani reprezentowali trzy sektory: motoryzacyjny, lotniczy i spożywczy. Wspólnym punktem wyjścia była diagnoza potrzeb pracowników, w tym wpływu zdrowia na decyzję o pozostaniu w zatrudnieniu, przeciążeń fizycznych oraz gotowości do dalszej nauki. Na tej podstawie przygotowano propozycje działań dla pracodawców, związków zawodowych i państwa. W przemyśle motoryzacyjnym za szczególnie pilne uznano ograniczanie przeciążeń fizycznych i poprawę zdrowia psychicznego pracowników. Wśród rekomendacji znalazły się dostosowanie stanowisk do możliwości pracowników 50+, rozwój mniej obciążających fizycznie zadań, lepsza organizacja zmian i przerw oraz możliwość dobrowolnej rezygnacji z pracy nocnej po 55. roku życia. Zwrócono również uwagę na potrzebę wsparcia psychologicznego i rozwijania programów mentoringowych. W przemyśle lotniczym istotne miejsce zajęły kwestie regeneracji, ergonomii i przekazywania wiedzy między pokoleniami. Zaproponowano m.in. formalne uregulowanie roli mentorów, zapewnienie im czasu na szkolenie innych pracowników oraz odpowiedniego wynagrodzenia. Podkreślono także znaczenie praktycznych szkoleń BHP, wsparcia zdrowia psychicznego i możliwości rozwoju zawodowego osób 50+. W branży spożywczej za kluczowe uznano dostosowanie zadań do możliwości fizycznych pracowników oraz zwiększenie ich wpływu na organizację pracy. Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się rotacja zadań, ergonomiczne wyposażenie stanowisk, lepsza organizacja grafików i przerw, a także większe zaangażowanie starszych pracowników w usprawnianie procesów. Ważnym elementem ma być również mentoring oraz docenianie doświadczenia i stażu pracy. Przedstawione rekomendacje pokazują, że nie istnieje jeden uniwersalny model wspierania pracowników 50+. Rozwiązania powinny odpowiadać na rzeczywiste warunki pracy w poszczególnych branżach.

Wspólna odpowiedzialność za warunki pracy

Ważnym wnioskiem ze spotkania było wskazanie, że skuteczne wspieranie starszych pracowników wymaga współpracy kilku stron. Pracodawcy mogą dostosowywać stanowiska, organizację pracy i kulturę zarządzania. Związki zawodowe mogą uwzględniać potrzeby pracowników 50+ w negocjacjach, układach zbiorowych i dialogu społecznym. Państwo natomiast ma do dyspozycji instrumenty prawne, finansowe i informacyjne. W rekomendacjach podkreślono również potrzebę zapewnienia równego dostępu do szkoleń, rozwoju kompetencji cyfrowych, profilaktyki zdrowotnej i elastycznych form organizacji pracy. Doświadczenie pracowników powinno być wykorzystywane i przekazywane kolejnym pokoleniom, m.in. poprzez formalne programy mentoringowe.

Seminarium pokazało, że aktywność zawodowa osób 50+ nie powinna być rozpatrywana wyłącznie w kontekście wieku emerytalnego. Równie ważne są jakość zatrudnienia, stan zdrowia, możliwość rozwoju oraz poczucie, że doświadczenie pracownika jest cenione. Celem jest nie tylko umożliwienie pracownikom dłuższego pozostawania na rynku pracy, lecz przede wszystkim stworzenie warunków, w których mogą pracować bezpiecznie, z poszanowaniem ich potrzeb i z wykorzystaniem posiadanych kompetencji.

msz

#FunduszeUE #FunduszeEuropejskie