Nowy wiatr w żagle dla rybaków

Kolejny ważny krok na drodze do poprawy warunków pracy rybaków. 29 października 2026 roku zakończyło się zbieranie uwag w ramach konsultacji społecznych, zainicjowanych przez Komisję Europejską.

Europejska Federacja Pracowników Transportu (ETF) przygotowała odpowiedź na wezwanie Komisji Europejskiej do zgłaszania uwag w ramach konsultacji społecznych przed rozpoczęciem prac nad projektem unijnej dyrektywy dotyczącej standardów szkoleń i certyfikacji dla rybaków. ETF silnie wspiera pełną transpozycję poprawionej Międzynarodowej konwencji o wymaganiach w zakresie wyszkolenia, wydawania świadectw oraz pełnienia wacht dla załóg statków rybackich (konwencji STCW-F, która weszła w życie w dniu 29 września 2012 roku, i została gruntownie zrewidowana w maju 2024 roku), oraz wzywa do rozwiązań legislacyjnych, które będą prowadzić do ujednolicenia standardów dla wszystkich rybaków pracujących na statkach pod banderą państw Unii Europejskiej.

Obecnie szkolenie i certyfikacja uprawnień rybaków różnią się znacząco w całej Wspólnocie. Niektóre państwa członkowskie wypracowały szczegółowe rozwiązania systemowe, inne posiadają ograniczone wymagania, albo brakuje im ich zupełnie. ETF stoi na stanowisku, że jest to nieakceptowalne w zawodzie, który pozostaje jedną z najniebezpieczniejszych profesji w Europie. Powyższe rozbieżności regulacyjne tworzą nierówności, osłabiają ochronę pracowników i przyczyniają się do redukcji atrakcyjności pracy jako rybak. Podstawowe szkolenie w zakresie bezpieczeństwa jest niezwykle istotne dla wszystkich pracujących na morzu, niezależnie od formy ich zatrudnienia, uwzględniając tych pracujących w rybołówstwie ekstensywnym i przybrzeżnym (małe jednostki rybackie stanowią bowiem zdecydowaną większość europejskiej floty rybackiej). Szkolenia mają objąć osobiste techniki przetrwania na morzu i pierwszą pomoc.

 ETF podkreśla, że rybacy są narażeni na wiele podobnych zagrożeń jak statki handlowe, wliczając w to pożary, trudne warunki pogodowe i przypadki wypadnięcia za burtę. Jednak kiedy marynarze pracujący na jednostkach transportowych są obejmowani europejskimi ramowymi implementacjami międzynarodowych standardów szkoleniowych wynikających z konwencji STCW z 1978 roku, rybacy w dalszym ciągu nie posiadają porównywalnej ochrony. Co bardzo istotne implementacja Konwencji  STCW-F nie będzie wymagać tworzenia całkowicie nowych struktur administracyjnych. Większość państw prowadzi bowiem szkolenia, certyfikacje i kontrole jakości w ramach systemu prawnego tworzonego przez obowiązującą konwencję STCW dla statków handlowych. Wystarczy więc wprowadzić moduły uwzględniające specyfikę zawodu rybaka w ramach już istniejących struktur. Wprowadzenie opisywanego w konwencji STCW-F jednolitego systemu certyfikatów kwalifikacyjnych, czyli doprowadzenie do sytuacji analogicznej jak w przypadku pozostałych pracowników morskich ułatwiłoby mobilność i ograniczyłoby bariery administracyjne przy wykonywaniu zawodu rybaka.

Proponowana certyfikacja uprawnień rybaków doprowadzi do ich wzajemnej uznawalności na terenie całej Wspólnoty i umożliwi większą mobilność przy poszukiwaniu pracy na innych łowiskach, oraz zapewni możliwość łatwiejszego przechodzenia pomiędzy różnymi zawodami morskimi. W czasach całkowitego zakazu połowu dorsza na Bałtyku, trwałej degradacji rodzimych łowisk i braku perspektyw na zmianę tego stanu rzeczy w przewidywalnej przyszłości zaistnienie opisywanej dyrektywy w europejskim porządku prawnym  może stać się jedyną perspektywą na pozostanie w zawodzie dla wielu rybaków z basenu Morza Bałtyckiego.

tu