Odpowiedzialny biznes potrzebuje dialogu. Konferencja z okazji 50-lecia Wytycznych OECD

O znaczeniu odpowiedzialnego prowadzenia biznesu dla gospodarki, pracowników i społeczności lokalnych dyskutowano 20 października w siedzibie Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie podczas konferencji „Odpowiedzialny biznes dla konkurencyjnej i odpornej gospodarki”. Wydarzenie zorganizowano z okazji 50-lecia Wytycznych OECD dla przedsiębiorstw ponadnarodowych.

Wytyczne OECD są zbiorem zaleceń kierowanych przez rządy do przedsiębiorstw ponadnarodowych, obejmujących m.in. prawa człowieka, prawa pracownicze, ochronę środowiska i odpowiedzialność w łańcuchach dostaw. Z perspektywy związków zawodowych mogą służyć jako punkt odniesienia w rozmowach z pracodawcą, a w przypadku ich potencjalnego naruszenia — jako podstawa zawiadomienia Krajowego Punktu Kontaktowego OECD, który pomaga stronom poszukiwać rozwiązania sporu. To instrument „miękki”: KPK nie nakłada kar, może jednak wspierać dialog i mediację oraz publikować oświadczenia końcowe i rekomendacje. Publiczna ocena postępowania przedsiębiorstwa może mieć znaczenie dla jego reputacji i relacji z inwestorami, kontrahentami oraz pracownikami, tworząc dodatkowy nacisk na zmianę praktyk.

– Biorąc pod uwagę sposób, w jaki polska klasa polityczna podchodzi do kwestii praworządności, warto mieć jak najwięcej zewnętrznych bezpieczników chroniących prawa pracowników. Taką dodatkową rolę mogą odgrywać międzynarodowe standardy i mechanizmy, w tym Wytyczne OECD. Ich znaczenie polega również na tym, że pozwalają upominać się o odpowiedzialność przedsiębiorstwa poza ramami działań krajowego organu kontrolnego lub sądowego – wskazywał Przemysław Pytel, reprezentujący na wydarzeniu NSZZ „Solidarność”

Odpowiedzialność wobec pracowników i regionów

Pierwszy panel, „Biznes odpowiedzialny i konkurencyjny – jak budować wartość spółek w zmieniającym się otoczeniu gospodarczym i regulacyjnym?”, poświęcono perspektywie przedsiębiorstw. W rozmowie moderowanej przez Irenę Picholę, prezes Forum Odpowiedzialnego Biznesu, uczestniczyli Paweł Bechciński z IKEA Retail w Polsce oraz Przemysław Paul, dyrektor ds. zrównoważonego rozwoju w PGE Polskiej Grupie Energetycznej. Tematyka panelu obejmowała znaczenie standardów odpowiedzialnego biznesu dla konkurencyjności, zarządzania ryzykiem i relacji z dostawcami. Szczególnie istotny z perspektywy pracowniczej był przykład transformacji energetycznej oraz odpowiedzialności przedsiębiorstwa za przyszłość osób i regionów związanych z wydobyciem węgla.

– W Grupie PGE mamy świadomość odpowiedzialności wobec ludzi, którzy przez dekady budowali pomyślność firmy i zapewniali bezpieczeństwo energetyczne Polski. W perspektywie wyczerpywania się złóż węgla brunatnego w rejonie Bełchatowa i Turowa prowadzimy rozmowy z samorządami i społecznościami lokalnymi oraz poszukujemy rozwiązań, które zapewnią pracownikom dalsze możliwości utrzymania. Chodzi zarówno o przekwalifikowanie i zatrudnienie przy rekultywacji terenów, jak i o wykorzystanie zgromadzonych w tych regionach kompetencji oraz kultury technicznej w nowych przedsięwzięciach – podkreślał Przemysław Paul.

Wśród potencjalnych przyszłych rozwiązań mówiono również o wykorzystaniu potencjału regionu bełchatowskiego na potrzeby energetyki jądrowej, w tym technologii małych reaktorów modułowych — SMR. Znaczenie mają tu zarówno doświadczenie pracowników, jak i istniejąca infrastruktura energetyczna.

Dialog wymaga informacji i działania

W panelu poświęconym dialogowi z interesariuszami uczestniczyli m.in. Robert Lisicki z Konfederacji Lewiatan, Norbert Kusiak z OPZZ oraz Hannah Greep z OECD Watch. Przemysław Pytel i Beata Faracik (Polski Instytut Praw Człowieka i Biznesu) podkreślali wyzwania stojące przed dialogiem społecznym w Polsce: asymetrię informacyjną, ograniczony dostęp pracowników do informacji oraz rozproszenie odpowiedzialności w łańcuchach dostaw i wartości. Zwracali również uwagę na trudności w formułowaniu i przyjmowaniu konstruktywnej krytyki oraz brak skutecznych działań naprawczych w odpowiedzi na zgłaszane nieprawidłowości.

Kolejna dyskusja, prowadzona przez Jacqueline Kacprzak, dotyczyła wykorzystania Wytycznych OECD w politykach publicznych. Przedstawiciele państw europejskich dzielili się doświadczeniami dotyczącymi wspierania odpowiedzialnego biznesu m.in. poprzez zamówienia publiczne, finansowanie i wsparcie eksportu.

Konferencję zakończyła prezentacja badania przeprowadzonego na zlecenie polskiego KPK OECD w ponad 300 dużych przedsiębiorstwach. Panel poświęcono znajomości standardów odpowiedzialnego biznesu oraz barierom w ich wdrażaniu — zagadnieniom istotnym dla przełożenia deklaracji przedsiębiorstw na codzienną praktykę i skuteczną ochronę pracowników.

Różne środowiska, wspólna odpowiedzialność

Konferencja stworzyła przestrzeń do spotkania przedstawicieli biznesu, administracji, samorządów, związków zawodowych i organizacji społecznych. Jej bardzo dobra organizacja oraz szeroki dobór uczestników zasługują na uznanie dla Jacqueline Kacprzak, prowadzącej polski Krajowy Punkt Kontaktowy OECD, oraz zespołu Wydziału Organizacji Międzynarodowych i Odpowiedzialnego Biznesu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, działającego w departamencie kierowanym przez Monikę Kusinę-Pycińską. Obecność tak różnych środowisk pozwoliła spojrzeć na odpowiedzialność przedsiębiorstw z perspektywy zarówno decyzji gospodarczych, jak i ich konsekwencji dla pracowników oraz lokalnych społeczności.

pp