Mobbing, wypalenie i praca po godzinach. W Gdańsku rozmawiano o zagrożeniach psychospołecznych

Jak skutecznie przeciwdziałać mobbingowi, wypaleniu zawodowemu i problemom wpływającym na bezpieczeństwo i komfort pracy? O tym rozmawiano podczas konferencji „Przeciwdziałanie zagrożeniom psychospołecznym w miejscu pracy – dobre praktyki i wyzwania”, która odbyła się 14 października w Hotelu Zatoka w Gdańsku. Wydarzenie zorganizowano w ramach projektu „Chcesz wpływać na poprawę warunków pracy? Podnieś swoje kompetencje!”.

W spotkaniu uczestniczyli eksperci, przedstawiciele instytucji publicznych oraz praktycy zajmujący się bezpieczeństwem i warunkami pracy. Program obejmował psychologiczne i prawne aspekty zagrożeń psychospołecznych, a także konkretne rozwiązania, które mogą pomóc w ich rozpoznawaniu i zapobieganiu im w zakładach pracy.

Stres i wypalenie zawodowe – od czego zacząć?

Konferencję otworzyła dyskusja o tym, co rzeczywiście szkodzi pracownikom i pracowniczkom, jak rozpoznawać źródła obciążenia w środowisku pracy. Kaja Staszewska z Instytutu Medycyny Pracy przedstawiła zagadnienia związane z zagrożeniami psychospołecznymi i wypaleniem zawodowym. Ważnym punktem wystąpienia były wyniki badania przeprowadzonego przez Instytut Medycyny Pracy i Medicover na grupie 1611 pracowników i pracowniczek. Wśród najwyżej ocenianych czynników stresogennych znalazły się zależność jakości wykonywanej pracy od innych osób, nadmiar obowiązków oraz wpływ pracy na życie prywatne. Wskazywano również na ograniczone możliwości awansu i konieczność częstego przełączania się między zadaniami. Dane te pokazują, jak istotne jest rozpoznawanie problemów z perspektywy samych zatrudnionych. Działania zapobiegające wypaleniu nie powinny opierać się wyłącznie na założeniach pracodawcy, lecz uwzględniać rzeczywiste warunki wykonywania pracy, organizację zadań i relacje w zespole.

Mobbing i cybermobbing – potrzebne są skuteczne działania

Barbara Surdykowska z Biura Eksperckiego Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” omówiła nowe regulacje dotyczące mobbingu w Kodeksie pracy i ich znaczenie dla praktyki. Z kolei dr Magdalena Warszewska-Makuch z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy przedstawiła problem mobbingu i cybermobbingu z perspektywy psychologicznej. O skali wyzwania świadczą dane Państwowej Inspekcji Pracy zaprezentowane przez Kamilę Pawłowską, starszego inspektora pracy. Liczba skarg dotyczących działań o charakterze mobbingowym wzrosła z 1790 w 2023 roku do 2775 w 2025 roku. Oznacza to wzrost o blisko 40 proc. w ciągu jednego roku.

Podczas wystąpienia „Mobbing pod lupą inspektora pracy – kontrola, kompetencje i prewencja” wyjaśniono również rolę Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektorzy mogą sprawdzać, czy pracodawca realizuje obowiązek przeciwdziałania mobbingowi, weryfikować stosowanie procedur wewnętrznych oraz analizować zachowania występujące w środowisku pracy. O stwierdzeniu mobbingu w konkretnej sprawie rozstrzyga jednak sąd pracy.

Nowe środowisko pracy, nowe wyzwania

Zmiany technologiczne i organizacyjne stawiają przed pracownikami oraz pracodawcami nowe wyzwania. Rozwój narzędzi cyfrowych, rosnące tempo pracy, przeciążenie informacyjne i konieczność stałej dostępności mogą wpływać na dobrostan pracujących. Dlatego tak ważne jest uwzględnianie zagrożeń psychospołecznych w organizacji pracy oraz poszukiwanie rozwiązań, które pozwolą skutecznie im przeciwdziałać. Znaczenie praktycznych rozwiązań podkreśliła Wioleta Fulbiszewski, zakładowy społeczny inspektor pracy w Huhtamaki Foodservice Poland, przedstawiając dobre praktyki w budowaniu bezpiecznego i przyjaznego środowiska pracy. W tym kontekście istotne jest systemowe podejście do zagrożeń. Presja czasu, niedobory kadrowe, praca zmianowa, konflikty interpersonalne i bariery komunikacyjne mogą wpływać nie tylko na samopoczucie pracowników i pracowniczek, lecz także na bezpieczeństwo, absencję, rotację oraz jakość wykonywanej pracy.

Prawo do odpoczynku i dobrostan pracowników

Kolejnym tematem było prawo do odłączenia od pracy, omówione przez dr Agnieszkę Zwolińską z Uniwersytetu Warszawskiego. Wystąpienie dotyczyło kultury „always-on”, czyli oczekiwania, że pracownik pozostanie dostępny również poza normalnymi godzinami pracy. Przywołane dane Eurofound wskazują, że odsetek zatrudnionych wykonujących pracę w czasie wolnym wzrósł z 17 proc. w 2015 roku do 29 proc. w 2021 roku. Stała dostępność może negatywnie wpływać na zdrowie psychiczne, życie rodzinne, satysfakcję z pracy i ryzyko wypalenia zawodowego. Rozmawiano także o tym, jak określać granice między czasem pracy a odpoczynkiem oraz jaką rolę mogą odgrywać regulaminy pracy i układy zbiorowe w ustalaniu zasad kontaktu z pracownikiem poza godzinami pracy.

Dialog i dobre praktyki w zakładach pracy

Konferencję zakończyła dyskusja panelowa z udziałem prelegentów, poświęcona wyzwaniom, doświadczeniom i dobrym praktykom w przeciwdziałaniu zagrożeniom psychospołecznym. Wspólnym wątkiem spotkania była potrzeba wczesnego rozpoznawania problemów, skutecznej profilaktyki i współpracy różnych środowisk. Uczestnicy podkreślali, że bezpieczne miejsce pracy wymaga nie tylko odpowiednich procedur, ale także właściwej komunikacji, reagowania na niepokojące sygnały i uwzględniania głosu pracowników i pracowniczek. Konferencja pokazała, że przeciwdziałanie mobbingowi, stresowi i wypaleniu zawodowemu powinno być stałym elementem troski o warunki pracy. To również obszar, w którym ważną rolę odgrywają związki zawodowe, społeczni inspektorzy pracy i dialog społeczny.

Wydarzenie odbyło się w ramach projektu „Chcesz wpływać na poprawę warunków pracy? Podnieś swoje kompetencje!”, realizowanego w Programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027(FERS) współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego.

msz

#FunduszeUE