Prawo do strajku chronione przez Konwencję nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości przy ONZ wydał dziś opinię doradczą w sprawie prawa do strajku. W opinii doradczej Trybunał wskazał, iż prawo do strajku jest objęte ochroną przez Konwencję Nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczącą wolności związkowych i ochrony praw związkowych.

Złożenie do międzynarodowego Trybunał Sprawiedliwości Wniosku  o wydanie opinii doradczej było skutkiem wieloletniego sporu toczącego się w ramach Międzynarodowej Organizacji Pracy między grupą pracowników i grupą pracodawców. Spór ten dotyczył interpretacji Konwencji nr 87, a dokładniej – kwestii, czy prawo do strajku  pracowników i organizacji pracowniczych jest chronione na mocy tej konwencji.

Historia sporu dotyczącego konwencji nr 87 MOP

Od 1989 r. przedstawiciele pracodawców w Komitecie ds. Standardów kwestionowali  pogląd, że konwencję nr 87 należy interpretować jako gwarantującą prawo do strajku,  a także podważali kompetencje Komitetu Ekspertów do interpretowania tego dokumentu.

Rozbieżność poglądów między grupą pracowników a grupą pracodawców doprowadziła do sytuacji, którą MOP i inni uczestnicy określili mianem „kryzysu instytucjonalnego” podczas 101. sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy w 2012 roku.

Podczas rozpatrywania ogólnego przeglądu Komitetu Ekspertów dotyczącego konwencji „podstawowych”, w tym Konwencji nr 87, grupa pracodawców i grupa pracowników nie były w stanie uzgodnić listy przypadków nieprzestrzegania przepisów, które miały zostać zbadane przez Komitet ds. Standardów. Według grupy pracodawców uwagi Komitetu Ekspertów dotyczące Konwencji nr 87 i prawa do strajku  „były bezpodstawne i służyły podważeniu ustalonych trójstronnych procesów ustalania standardów MOP”. Przedstawiciele pracodawców w Komitecie ds. Standardów nie byli skłonni do omawiania spraw dotyczących tej konwencji lub odnoszących się do prawa do strajku. Podczas tej samej sesji grupa pracowników wyraziła zdecydowaną niezgodę z poglądami grupy pracodawców.  W rezultacie Komitet ds. Standardów nie kontynuował swoich prac i nie omawiał żadnych przypadków nieprzestrzegania standardów w 2012 r.

Podczas 102. sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy w 2013 r. grupa pracodawców zakwestionowała uprawnienia Komitetu do interpretowania międzynarodowych standardów pracy, twierdząc, że zakres jego kompetencji nie obejmuje interpretacji międzynarodowych standardów pracy.

Od 2012 r. Komitet ds. Standardów powstrzymywał się od poruszania kwestii prawa do strajku w swoich wnioskach dotyczących poszczególnych spraw związanych ze stosowaniem konwencji nr 87. 

Po licznych  nieudanych próbach rozwiązania sporu dotyczącego interpretacji Konwencji nr 87 w drodze negocjacji w ramach MOP, w 2023 r. Rada Administracyjna postanowiła przedłożyć tę kwestię Trybunałowi. W piśmie z dnia 12 lipca 2023 r. skierowanym do Dyrektora Generalnego Międzynarodowego Biura Pracy przewodniczący Grupy Pracowników oraz wiceprzewodniczący Rady Administracyjnej odnieśli się do długotrwałego sporu dotyczącego interpretacji Konwencji nr 87 w odniesieniu do prawa do strajku i złożyli formalny wniosek o pilne przedłożenie sprawy Międzynarodowemu Trybunałowi Sprawiedliwości

W dniu 10 listopada 2023 r., na swojej 349. sesji bis (nadzwyczajnej),  Rada Administracyjna przyjęła rezolucję, w której postanowiła zwrócić się do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości o wydanie opinii doradczej. W  dniu 13 listopada 2023 r. dyrektor generalny Międzynarodowego Biura Pracy poinformował Trybunał o decyzji podjętej przez Radę Administracyjną o złożeniu wniosku o wydanie opinii doradczej.  Pytanie zawarte we wniosku dotyczyło jednej kwestii i miał następująca treść:  Czy prawo pracowników i ich organizacji do strajku jest chronione na mocy Konwencji nr 87 z 1948 r. dotyczącej  wolności związkowej i ochrony praw związkowych ?

Dzisiejsza  opinia doradcza Trybunału powinna zakończyć wieloletni spór.


Ewa Kędzior
Biuro Eksperckie, Dialogu i Polityki Społecznej/Zespół Prawny