ERZ w dobie AI

Sztuczna inteligencja staje się jednym z najważniejszych tematów dialogu społecznego w europejskich przedsiębiorstwach. Coraz częściej pojawia się pytanie o rolę przedstawicieli pracowników w procesie jej wdrażania.

W wywiadzie dla biuletynu IR Notes belgijska socjolog Isabelle Ferreras wskazuje, że systemy sztucznej inteligencji mają dziś ogromny wpływ na życie zawodowe pracowników – od organizacji pracy po ocenę wyników pracy czy dostęp do zatrudnienia. Jej zdaniem europejskie rady zakładowe powinny w przyszłości mieć realny wpływ na decyzje dotyczące wdrażania takich systemów, a nie jedynie otrzymywać informacje o już podjętych działaniach. Wśród propozycji pojawia się m.in. prawo ERZ do korzystania z ekspertów ds. sztucznej inteligencji finansowanych przez przedsiębiorstwo.

Temat ten pojawia się już w praktyce dialogu społecznego w przedsiębiorstwach międzynarodowych. W lutym 2026 r. kierownictwo grupy Generali oraz jej europejska rada zakładowa podpisały wspólną deklarację dotyczącą transformacji technologicznej i wykorzystania sztucznej inteligencji. Dokument przewiduje m.in. informowanie pracowników o stosowaniu systemów AI, szkolenia dotyczące ich funkcjonowania oraz potwierdza zasadę nadzoru człowieka nad systemami wysokiego ryzyka.

Warto jednak zauważyć, że deklaracja ta nie przewiduje wprost konsultowania z ERZ decyzji dotyczących wdrażania systemów sztucznej inteligencji. Pokazuje to, że obszar ten dopiero zaczyna być regulowany w ramach dialogu społecznego na poziomie europejskim.

Dlatego – choć na naszej stronie zazwyczaj opisujemy przede wszystkim działania europejskich rad zakładowych – warto zwrócić uwagę również na rozwiązania wypracowywane na innych poziomach dialogu społecznego. Przykładem może być porozumienie podpisane we Francji w firmie Albéa pomiędzy pracodawcą a organizacjami związkowymi dotyczące roli przedstawicieli pracowników przy wdrażaniu sztucznej inteligencji.

Porozumienie to przewiduje konsultacje w przypadku projektów mających istotny wpływ na zatrudnienie, kwalifikacje pracowników lub wprowadzających systemy zarządzania algorytmicznego. W dokumencie podkreślono również konieczność oceny wpływu AI na warunki pracy, w tym ryzyka psychospołeczne, a także zapobiegania dyskryminacji algorytmicznej. Z tego względu może ono być postrzegane jako interesujący przykład dobrej praktyki w zakresie regulowania wykorzystania sztucznej inteligencji w przedsiębiorstwach.

Przykłady te pokazują, że sztuczna inteligencja staje się nowym obszarem dialogu społecznego – zarówno na poziomie europejskim, jak i krajowym.

pp