Przełom w zamówieniach publicznych: Trybunał UE po stronie układów zbiorowych

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał orzeczenie, które może zmienić zasady gry w przetargach publicznych. Firmy, które negocjują wynagrodzenia i warunki pracy ze związkami zawodowymi, mogą być preferowane przy udzielaniu zamówień publicznych – to potwierdziło właśnie najwyższe unijne sądownictwo.

Co dokładnie orzekł Trybunał?
Trybunał stwierdził, że uwzględnianie kryteriów społecznych – w tym promowania układów zbiorowych pracy – w przetargach publicznych jest zgodne z art. 67 dyrektywy o zamówieniach publicznych (dotyczącym najkorzystniejszej oferty ekonomicznej). Uznał także, że warunki pracy stanowią integralną część realizacji zamówienia, a zamawiający mogą przyznawać kontrakty nawet firmom oferującym warunki korzystniejsze niż te wynikające z branżowych układów zbiorowych. 

Dlaczego to ważne?
Co roku przez system zamówień publicznych w całej UE przepływa 2 biliony euro. Tymczasem większość kontraktów przyznawana jest wyłącznie na podstawie najniższej ceny – co wywiera presję w dół na wynagrodzenia i warunki pracy, a także na jakość świadczonych usług. ETUC To orzeczenie daje realne narzędzia do zmiany tej praktyki.

Komentując wyrok Sekretarz Generalna ETUC, Esther Lynch, stwierdziła, że „Sprzątaczki, ochroniarze i pracownicy budowlani to miliony osób zatrudnionych przy realizacji zamówień publicznych. Zbyt wielu z nich otrzymuje głodowe wynagrodzenie lub pracuje w niebezpiecznych warunkach, ponieważ zamówienia publiczne są przyznawane wyłącznie na podstawie najniższej ceny. Dzisiejszy wyrok powinien być punktem zwrotnym w sposobie wydatkowania publicznych pieniędzy. Pokazuje on wyraźnie, że zamówienia publiczne mogą i powinny być wykorzystywane do poprawy jakości miejsc pracy poprzez preferowanie firm, które szanują prawo pracowników do negocjacji zbiorowych. Chociaż państwa członkowskie mogą już stosować ten wyrok, Komisja musi rozwiać wszelką niepewność prawną, jakiej doświadczają instytucje zamawiające w związku ze społecznie odpowiedzialnymi zamówieniami publicznymi i promowaniem negocjacji zbiorowych”.

Co dalej?
Państwa członkowskie mogą już teraz stosować to orzeczenie w swoich procedurach zamówieniowych. Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC) wezwała Komisję Europejską do usunięcia wszelkich wątpliwości prawnych dotyczących społecznie odpowiedzialnych zamówień publicznych i promocji układów zbiorowych. Nadchodząca reforma dyrektywy o zamówieniach publicznych to szansa, by te zasady zapisać w twardym prawie – tak, żeby publiczne pieniądze służyły pracownikom, a nie tylko obniżaniu kosztów.

msz