Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy dla pracowników Parków Narodowych

Układ zawarto 13 lutego 2013 r. na czas nieokreślony. W układzie uregulowano problematykę uprawnień pracowników. W układzie została zawarta problematyka czasu pracy. Przewidziano w nim system podstawowego czasu pracy, system równoważnego czasu pracy, system przerywanego czasu pracy, a także zasady pełnienia przez pracownika dyżuru.

W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy postanowiono, że pracodawca jest obowiązany przeprowadzać badania wstępne, okresowe oraz kontrolne. Pracodawca na własny koszt jest obowiązany przeprowadzić na własny koszt badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy w sposób i na zasadach określonych przepisami wydanymi na podstawie kodeksu pracy. Pracodawca dostarcza pracownikowi urządzenia higieniczno-sanitarne, niezbędne środki higieny osobistej, środki do udzielania pierwszej pomocy, pranie odzieży roboczej lub ekwiwalent pieniężny. Pracownikom wykonującym pracę na otwartej przestrzeni (drwal, flisak, robotnik, szkółkarz, rybak jeziorny itp.) zagwarantowano także prawo do nieodpłatnych posiłków profilaktycznych bez względu na porę roku. Pracodawca został zobowiązany do prowadzenia stałych działań na rzecz eliminowania czynników i warunków powodujących szkodliwość i uciążliwość pracy.

Pracownikom zatrudnionym na wskazanych wyraźnie w układzie zbiorowym pracy stanowiskach zagwarantowano prawo do mieszkania służbowego (lokal mieszkalny w rozumieniu art. 104 ust. 4 ustawy o ochronie przyrody) lub bezpłatnej osady służbowej (czyli budynek mieszkalny jednorodzinny z przynależnymi budynkami gospodarczymi wraz z infrastrukturą towarzysząca, spełniający funkcję mieszkalną za którą użytkownik nie ponosi opłat związanych z czynszem.  Wraz z prawem do mieszkania pracownik ma także prawo do bezpłatnego użytkowania garaży, budynków gospodarczych, pomieszczeń przynależnych do tego mieszkania oraz do bezpłatnego użytkowania posesji lub jej części, na której posadowione są mieszkanie  służbowe i budynki przynależne.

W razie ustania stosunku pracy pracownika, który zajmował bezpłatnie mieszkanie z zasobów Parku Narodowego w dniu przejścia na emeryturę lub rentę lub wskutek wygaśnięcia stosunku pracy w związku z jego śmiercią pracodawca zapewni bezprzetargowo lokal zamienny, z zastrzeżeniem jednak, że prawo do lokalu zamiennego nie przysługuje pracownikom zatrudnionym w Parkach Narodowych po dniu wejścia w życie niniejszego układu. W razie nie przyjęcia przez pracownika lokalu zamiennego pracodawca nie ma obowiązku zapewnienia innego lokalu zamiennego.

Pracownikowi zatrudnionemu łącznie przez okres nie krótszy niż 20 lat w Parkach Narodowych, gospodarstwach pomocniczych Parków Narodowych oraz Krajowym Zarządzie Parków Narodowych, pracodawca może udzielić płatnego urlopu dla poratowania zdrowia w wymiarze nieprzekraczającym jednorazowo 6 miesięcy. Urlop ten nie może być udzielany częściej niż co 10 lat. Za czas urlopu pracownik otrzymuje 80% wynagrodzenia. Urlop nie przysługuje pracownikowi, który nie wykonywał pracy przez okres jednego roku z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby.

Pracownik Służby Parków Narodowych ma prawo do bezpłatnego umundurowania na zasadach określonych w odrębnych przepisach. Po przejściu na emeryturę pracownik ma prawo do noszenia munduru wraz z dystynkcjami podczas specjalnych okazji. Pracodawca raz na 10 lat może zakupić nowy mundur emerytowi lub renciście na jego wniosek.

Układ określa również systemy wynagradzania dla różnych kategorii pracowników w postaci tabel miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego. Zasady podziału środków finansowych na wynagrodzenia dla pracowników są ustalane i zmieniane w uzgodnieniu z zakładową organizacją związkową. Układ przewiduje dodatek za pracę w warunkach uciążliwych, szkodliwych dla zdrowia lub niebezpiecznych. Pracownikom Parków Narodowych przysługuje prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego na zasadach określonych w ustawie z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej. W ramach środków na wynagrodzenia tworzy się w Parkach Narodowych fundusz premiowy. W układzie przyznaje się pracownikom nagrody jubileuszowe, a także w sposób korzystniejszy prawo do odprawy emerytalno-rentowej, która w razie przepracowania co najmniej 20 lat wynosi sześć wynagrodzeń. Dodatek stażowy wynosi 5% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego po 5 latach pracy. Wzrasta on o 1% za każdy następny rok pracy, aż do osiągnięcia 20% miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego po 20 i więcej  liczbie lat.

Wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy z powodu choroby wynosi 80% w przypadku pracownika zatrudnionego mniej 15 lat, a w przypadku pracownika zatrudnionego co najmniej 15 lat w wysokości 100% wynagrodzenia.

Układ określa także zasady współdziałania stron układu. Zmiany do układu wprowadza się w drodze protokołów dodatkowych. Treść postanowień układu wyjaśniają wspólnie jego strony w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku w tej sprawie. Układ zbiorowy pracy może zostać rozwiązany na podstawie zgodnego oświadczenia stron, a także z upływem okresu wypowiedzenia, przy czym okres wypowiedzenia nie może być krótszy niż 6 miesięcy licząc od ostatniego dnia miesiąca, w którym dokonano wypowiedzenia.

Pracodawca przed podjęciem w Parku Narodowym decyzji dotyczących spraw zatrudnionych pracowników, należy zasięgnąć opinii organizacji związkowej. W celu kontroli przestrzegania i realizacji postanowień układu pracodawca, na wniosek organizacji zakładowej, udziela jej informacji dotyczących spraw uregulowanych w układzie. Pracodawca w umowie zawartej z organizacją zakładową zapewni w szczególności nieodpłatne korzystanie z pomieszczenia biurowego wyposażonego w podstawowy sprzęt techniczny i aparat telefoniczny, nieodpłatne korzystanie z posiadanej Sali konferencyjnej w celu przeprowadzania spotkań związkowych, pokrycie kosztów podróży służbowej członków organizacji związkowej i zakładowej, biorących w posiedzeniach komisji i zespołów roboczych, związanych z działalnością organizacyjną danego Parku Narodowego.

O Układzie opowiedziała Bogumiła Mateja przewodnicząca Sekcji Parków Narodowych NSZZ „Solidarność”.