Stanowisko KK nr 2/26 ws. protestu głodowego pracowników Inowrocławskich Kopalni Soli SOLINO S.A. oraz postulatów dotyczących ochrony strategicznych interesów państwa

Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” wyraża pełne poparcie dla protestu głodowego podjętego przez pracowników Inowrocławskich Kopalni Soli SOLINO S.A. w Inowrocławiu oraz dla przedstawionych przez nich postulatów.

Protest ten nie jest wyłącznie sporem pracowniczym ani lokalnym konfliktem społecznym. Jest wołaniem o odpowiedzialność państwa za zasoby, infrastrukturę i kompetencje mające fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa surowcowego, przemysłowego i energetycznego Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Komisji Krajowej mamy do czynienia z sytuacją, w której dalsza bierność władz publicznych może doprowadzić do nieodwracalnej utraty potencjału strategicznego regionu i całego państwa.

Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” podziela stanowisko pracowników, że kompleks sodowo-solny oraz infrastruktura związana z eksploatacją złóż soli i budową podziemnych magazynów kawernowych nie mogą być traktowane wyłącznie przez pryzmat doraźnego rachunku ekonomicznego. Są to aktywa o znaczeniu strategicznym, powiązane bezpośrednio z bezpieczeństwem energetycznym państwa, stabilnością rynku paliw i gazu, ciągłością dostaw nośników energii, a także z utrzymaniem miejsc pracy oraz unikalnych kompetencji technologicznych.

Z pełną odpowiedzialnością stwierdzamy, że postulaty pracowników Solino S.A. są uzasadnione społecznie, gospodarczo i państwowo.

Komisja Krajowa podkreśla, że ochrona miejsc pracy w Solino S.A. nie może być oddzielana od ochrony interesu publicznego. Likwidacja kompetencji pracowniczych, technologicznych i wydobywczych w obszarze gospodarki solnej i magazynowej oznaczałaby osłabienie zdolności państwa do prowadzenia samodzielnej polityki surowcowej i energetycznej. Państwo, które traci kontrolę nad strategiczną infrastrukturą i złożami, traci jednocześnie realne instrumenty zapewnienia bezpieczeństwa swoim obywatelom.

W naszej ocenie obowiązkiem władz jest niezwłoczne podjęcie działań osłonowych, naprawczych i systemowych. Dotyczy to zarówno ochrony majątku o znaczeniu strategicznym, jak i zabezpieczenia zatrudnienia, utrzymania ciągłości technologicznej oraz powstrzymania procesów degradacyjnych, które mogą mieć skutki nieodwracalne.

Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” apeluje do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Energii oraz właściwych organów państwa o natychmiastowe podjęcie rozmów ze stroną społeczną i przedstawienie wiążącego planu działań. Nie oczekujemy deklaracji o charakterze wizerunkowym, lecz decyzji o charakterze ustrojowym, właścicielskim, inwestycyjnym i ochronnym, odpowiadających randze zagrożenia.

Deklarujemy pełne wsparcie dla działań podejmowanych przez pracowników oraz reprezentującą ich stronę związkową. Nie pozostawimy samych ludzi, którzy upominają się nie tylko o swoje miejsca pracy, ale również o bezpieczeństwo państwa i interes narodowy.

W przypadku braku niezwłocznej reakcji strony rządowej oraz dalszego ignorowania zgłaszanych zagrożeń, Komisja Krajowa jest gotowa do podjęcia działań statutowych.

Wyrażamy solidarność z pracownikami Inowrocławskich Kopalni Soli SOLINO S.A. i popieramy ich walkę o miejsca pracy, o przyszłość regionu oraz o zachowanie strategicznych zdolności państwa polskiego.

Decyzja Prezydium KK nr 2/26 ws. opinii o projekcie rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie szkolenia w zakresie bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest (nr 42 w Wykazie prac legislacyjnych Ministra Finansów i Gospodarki)

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” pozytywnie ocenia sam kierunek regulacji, w szczególności:

  • dostosowanie przepisów do nowej ustawy o wyrobach zawierających azbest,
  • objęcie ochroną wszystkich osób wykonujących pracę zarobkową, niezależnie od formy zatrudnienia,
  • wyodrębnienie programów szkoleniowych odpowiednio do poziomu ryzyka oraz roli pełnionej przez osoby narażone.

Jednocześnie, mając na uwadze, że azbest jest substancją rakotwórczą kategorii 1A, a szkolenia stanowią jeden z podstawowych instrumentów prewencji pierwotnej, przedstawiamy poniższe uwagi.

  1. Ryzyko formalizacji szkoleń prowadzonych w formie on-line

Projekt dopuszcza realizację szkolenia podstawowego oraz egzaminu pisemnego w formie on-line. Rozwiązanie to może mieć uzasadnienie organizacyjne, jednak przy braku dodatkowych zabezpieczeń jakościowych rodzi ryzyko sprowadzenia szkolenia do formy czysto formalnej, niewystarczającej z punktu widzenia rzeczywistej ochrony zdrowia osób narażonych na działanie azbestu.
Zasadne jest zatem doprecyzowanie, że szkolenia prowadzone w formie on-line muszą zapewniać możliwość weryfikacji faktycznego udziału uczestnika w szkoleniu, w tym zapoznania się z treściami dotyczącymi zagrożeń zdrowotnych, stosowania środków ochrony indywidualnej oraz procedur postępowania w sytuacjach awaryjnych.

  1. Brak minimalnych wymogów czasowych szkolenia

Projekt rozporządzenia nie określa minimalnego czasu trwania szkoleń, pozostawiając tę kwestię wyłącznie programom szkoleniowym. W ocenie strony pracowniczej może to prowadzić do nadmiernego skracania szkoleń przez część jednostek szkoleniowych, w szczególności w warunkach presji kosztowej.
W celu zapewnienia jednolitego minimalnego standardu ochrony zdrowia zasadne byłoby rozważenie wprowadzenia minimalnych ram czasowych szkolenia, odrębnie dla szkolenia podstawowego oraz rozszerzonego, zwłaszcza w zakresie zagrożeń zdrowotnych, dekontaminacji oraz stosowania środków ochrony indywidualnej.

  1. Szkolenie w przypadku zmiany warunków narażenia

Projekt przewiduje cykliczność szkoleń co 3 lata, jednak nie odnosi się jednoznacznie do sytuacji istotnej zmiany warunków wykonywania pracy, takich jak zmiana technologii, metod pracy lub charakteru narażenia na działanie azbestu.
Zasadne jest doprecyzowanie, że szkolenie powinno być przeprowadzane również w przypadku istotnej zmiany warunków pracy lub poziomu narażenia, niezależnie od upływu trzyletniego okresu ważności szkolenia. Rozwiązanie to jest spójne z zasadami oceny ryzyka zawodowego oraz dobrymi praktykami stosowanymi w innych państwach członkowskich UE.

  1. Dostęp przedstawicieli pracowników do informacji o szkoleniach

Projekt nie odnosi się do roli przedstawicieli pracowników, w tym społecznej inspekcji pracy, w zakresie dostępu do informacji o przeszkoleniu osób narażonych na działanie azbestu.
W celu wzmocnienia społecznego nadzoru nad warunkami pracy zasadne jest doprecyzowanie, że informacje o odbytych szkoleniach osób narażonych na działanie azbestu powinny być dostępne dla przedstawicieli pracowników w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy.
Podsumowując, przedstawione uwagi nie kwestionują zasadniczego celu projektu ani potrzeby modernizacji systemu szkoleń, lecz zmierzają do zapewnienia, aby szkolenia w zakresie bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest miały charakter realnie ochronny, a nie wyłącznie formalny.