Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” przedkłada opinię o projekcie „Wieloletnich założeń makroekonomicznych na lata 2026–2030” (dalej: Założenia), przyjętym przez Radę Ministrów 28 kwietnia 2026 roku.
Zdaniem NSZZ „Solidarność”, pomimo zastrzeżeń zgłaszanych już w poprzednich latach wobec niewystarczającego zakresu informacji niezbędnych do negocjacji budżetowych, obecny projekt Założeń nadal wykazuje istotne braki. Na fakt ten, utrudniający rzetelną ocenę rządowych prognoz, zwróciła uwagę również Rada Fiskalna.
Prezydium KK NSZZ „Solidarność” podkreśla, że przyjęty scenariusz makroekonomiczny obarczony jest dużą niepewnością wynikającą z ryzyk geopolitycznych. Do najważniejszych należą: eskalacja wojny na Ukrainie, konflikt na Bliskim Wschodzie przekładający się na wysokie ceny paliw i gazu oraz słabszy wzrost gospodarczy w strefie euro, w tym u głównego partnera handlowego – Niemiec. Rządowe prognozy zakładają stopniowe spowolnienie tempa wzrostu realnego PKB z 3,1% w 2027 r. do 2,9% w 2028 r., 2,6% w 2029 r. i zaledwie 2,2% w 2030 r.
Zdziwienie budzi brak uwzględnienia w tzw. scenariuszu bazowym wpływu wojny na Bliskim Wschodzie co pozostawia wątpliwości w zakresie trafności prognoz zaprezentowanych w Założeniach. Natomiast w przedstawionym „scenariuszu szokowym”, zakładającym drastyczny wzrost cen surowców energetycznych, wpływ na inflację w latach 2027–2030 jest całkowicie pomijany (różnica względem scenariusza bazowego wynosi 0,0 pkt proc.). Sugeruje to nierealistyczne założenie, że skutki szoków cenowych wygasną natychmiast, bez wpływu na kolejne lata.
W ocenie Związku prognozy inflacji są nadmiernie optymistyczne: rząd zakłada średnioroczną dynamikę cen na poziomie 2,5% w 2027 r. oraz spadek do 2,2% w 2030 r. Prezydium KK podkreśla, że pomimo zanotowanego spadku inflacji w maju 2026 roku, nadal istnieją prognozy jej wzrostu ze względu na skutki warunków pogodowych. Susza oraz przymrozki, które pogorszyły stan zbóż, rzepaku, warzyw i owoców, stwarzają ryzyko słabszych plonów i ograniczonej podaży.
Wzrost konsumpcji prywatnej w 2025 r. (realnie o 3,7%) był niższy niż wzrost dochodów gospodarstw domowych, co zwiększyło stopę oszczędności, która była jednak hamowana przez wzrost kosztów energii i transportu wywołany konfliktami zewnętrznymi.
Rząd zakłada stabilizację stopy bezrobocia na poziomie 5,6%. Jednak dane GUS za I kwartał 2026 r. wskazują na wzrost bezrobocia powyżej 6,1%, co jest największym skokiem od około 5 lat. Spadająca liczba ofert pracy rodzi konieczność zwiększenia transferów socjalnych, szczególnie dla rodzin z dziećmi. Dotychczasowe wsparcie, jak program „Rodzina 800+”, jest niewystarczające przy braku systemowej reformy pomocy społecznej, gdzie progi interwencji w wielu rodzinach pracowniczych znajdują się poniżej minimum egzystencji. Wszystkie te czynniki mogą uniemożliwić utrzymanie popytu prywatnego na przewidywanym poziomie w roku 2027.
Zgodnie z Założeniami, wynagrodzenia w państwowej sferze budżetowej mają wzrosnąć w 2027 r. nominalnie jedynie o 2,5% (o równowartość prognozowanej inflacji). Oznacza to de facto ich zamrożenie i brak udziału pracowników sfery publicznej we wzroście gospodarczym, podczas gdy nominalny wzrost płac w całej gospodarce prognozowany jest na 5,6%. Zdaniem Związku będzie to prowadziło do:
• pogłębienia dysproporcji płacowych pomiędzy sektorem publicznym a prywatnym,
• obniżenia atrakcyjności zatrudnienia w administracji i usługach publicznych,
• ryzyka odpływu wykwalifikowanych kadr do sektora prywatnego, co bezpośrednio uderzy w jakość usług świadczonych obywatelom.
Ponadto nie można pominąć faktu o znacznej rozpiętości wysokości przeciętnych wynagrodzeń w porównywalnych urzędach oraz o postępującym spłaszczeniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej. Przegląd systemu wynagradzania w sferze finansów publicznych i jego niezbędne zmiany są oczekiwane od wielu lat, mając także na uwadze zbliżający się termin implementacji Dyrektywy UE 2023/970 z dnia 10 maja 2023 r. w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń kobiet i mężczyzn za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości poprzez mechanizmy przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmy egzekwowania.
Prezydium KK krytycznie ocenia minimalistyczny zakres informacji zawartych w dokumencie w zakresie zmian podatkowych, inwestycji publicznych oraz planowanych działań dotyczących konsolidacji fiskalnej. Zapowiedź konsolidacji fiskalnej zgodnej z wymogami reguł UE i krajowymi jako kluczowego założenia scenariusza makroekonomicznego na lata 2029-2030 budzi niepokój, tym bardziej że autorzy powołują się na działania sanacyjne.
Dokument nie rozwiewa obaw o stabilność finansowania kluczowych usług publicznych, przede wszystkim ochrony zdrowia.
Niestety negocjacje podczas prac Zespołu ds. budżetu, wynagrodzeń nie rozwiały wielu wątpliwości zgłaszanych przez uczestników, odnośnie planowanych zmian podatkowych, ilości osób zatrudnionych w państwowej sferze budżetowej oraz skutków zakończenia KPO (w kontekście kontynuowania inwestycji). Nie jest dobrą praktyką, aby koncentrować dyskusję i odsuwać negocjacje ze stroną społeczną na krótki okres kiedy Rada Dialogu Społecznego otrzymuje projekt ustawy budżetowej do zaopiniowania. Uniemożliwia to realne konsultacje ze strukturami i ekspertami. Dlatego Prezydium KK NSZZ „Solidarność” wnosi o ustosunkowanie się do przedstawionej opinii na piśmie w jak najszybszym terminie, co pozwoli na pogłębioną analizę.
W załączeniu przesyłamy stanowisko strony pracowników, reprezentowanej przez Forum Związków Zawodowych, NSZZ „Solidarność”, Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych odnośnie wspólnej propozycji w sprawie wzrostu w 2027 roku: wynagrodzeń w gospodarce narodowej, w tym w państwowej sferze budżetowej, minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz emerytur i rent z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.