Wrocław i Dolny Śląsk straciły wybitną postać. Antoni Lenkiewicz, doktor nauk prawnych, historyk i legenda opozycji antykomunistycznej, odszedł w wieku 91 lat, pozostawiając po sobie świadectwo odwagi, liczne publikacje i pamięć o walce, która zaczęła się jeszcze w czasach stalinowskich.
Od skautingu do cel więziennych okresu stalinizmu
Antoni Lenkiewicz już jako młody chłopak poczuł ciężar walki o niepodległość. W 1952 roku został aresztowany za działalność w konspiracyjnym Związku Skautów Polski Walczącej, co przypłacił wyrokiem 12 lat więzienia.
Przeszedł przez najcięższe zakłady karne, w tym Barczewo, Iławę oraz obóz pracy w kopalni w Rudzie Śląskiej. Wolność odzyskał dopiero na mocy amnestii w 1956 roku, ale nie zaprzestał aktywności społecznej, angażując się w ruch harcerski we Wrocławiu.
Konfrontacja z systemem i naukowa pasja we Wrocławiu
Mimo ciągłych represji, Lenkiewicz nie rezygnował z rozwoju osobistego, kończąc prawo i historię na Uniwersytecie Wrocławskim. Jego niezłomna postawa objawiła się m.in. w 1968 roku, gdy stracił pracę za odmowę poparcia inwazji na Czechosłowację.
W latach 70. stał się jednym z filarów dolnośląskiej opozycji, kolportując niezależne pisma i współpracując z KOR. Był człowiekiem czynu, który potrafił łączyć wiedzę prawniczą z odważnym wspieraniem rodzącej się Solidarności.
Filary dolnośląskiej Solidarności i wsparcie dla strajkujących
W sierpniu 1980 roku służył jako doradca prawny dla strajkujących robotników, a później został rzecznikiem głodujących kolejarzy na wrocławskim Dworcu Głównym. Jego głos był słyszalny wszędzie tam, gdzie walczono o godność pracowniczą.
Stan wojenny przyniósł mu internowanie, które trwało rok i prowadziło przez liczne ośrodki odosobnienia. Nawet za kratami nie zaprzestał działalności redakcyjnej, używając pseudonimów, by informować świat o sytuacji w kraju.
Legnickie ślady i tajne wykłady w regionie
Antoni Lenkiewicz był postacią niezwykle mobilną i oddaną edukacji historycznej, co zaprowadziło go także do Legnicy oraz okolicznych miejscowości. W trudnych latach stanu wojennego regularnie odwiedzał to miasto z prelekcjami.
Jego wykłady historyczne, wygłaszane często w kościołach i przy duszpasterstwach, były dla mieszkańców regionu legnickiego powiewem prawdy o dziejach Polski. Budował w ten sposób świadomość narodową tam, gdzie oficjalna propaganda siała kłamstwo.
Inicjator pamięci o Marszałku Piłsudskim i autor dzieł historycznych
Z jego inicjatywy w 1985 roku w całej Polsce odbywały się obchody rocznicy śmierci Józefa Piłsudskiego. Umieszczano tablice pamiątkowe w dziesiątkach kościołów, co było aktem ogromnej odwagi cywilnej w tamtym czasie.
Lenkiewicz był płodnym autorem, pisząc o naczelnych wodzach i komendantach AK. Jego książki, wydawane często w drugim obiegu, stały się fundamentem wiedzy historycznej dla pokoleń Polaków marzących o wolnym kraju.
Order Orła Białego jako zwieńczenie drogi życiowej
Za swoje wybitne zasługi Antoni Lenkiewicz został w 2022 roku uhonorowany Orderem Orła Białego, najwyższym polskim odznaczeniem. Było to symboliczne podziękowanie za dekady inwigilacji, więzienia i nieustannej pracy dla ojczyzny.
Zmarł 30 marca 2026 roku we Wrocławiu. Jego biografia pozostaje gotowym scenariuszem na film o człowieku, którego system nigdy nie zdołał złamać, a który do końca pozostał wierny swoim ideałom.
Ostatnie pożegnanie na Cmentarzu Grabiszyńskim
Rodzina, przyjaciele oraz dawni współpracownicy z opozycji przygotowują się do uroczystości żałobnych. Będzie to okazja do oddania hołdu człowiekowi, który nie bał się mówić prawdy w czasach największego zniewolenia.
Pogrzeb śp. Antoniego Lenkiewicza odbędzie się 10 kwietnia o godz. 11:00. Uroczystości zaplanowano na Cmentarzu Grabiszyńskim we Wrocławiu, gdzie spocznie ta zasłużona dla polskiej niepodległości postać.
Źródło: Encyklopedia Solidarności (Artur Adamski, Kamil Dworaczek)