Decyzja Prezydium KK nr 77/26 ws. uchylenia decyzji Prezydium KK nr 163/25 ws. wyrażenia zgody na rozszerzenie zasięgu działania Organizacji Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność” Funkcjonariuszy i Pracowników Policji Województwa Małopolskiego na pracodawcę prowadzącego działalność na terenie innego regionu niż region rejestrujący tę organizację

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, postanawia, co następuje:

§ 1

Uchyla się Decyzję Prezydium KK nr 163/25 ws. wyrażenia zgody na rozszerzenie zasięgu działania Organizacji Międzyzakładowej NSZZ „Solidarność” Funkcjonariuszy i Pracowników Policji Województwa Małopolskiego na pracodawcę prowadzącego działalność na terenie innego regionu niż region rejestrujący tę organizację.

§ 2

Decyzja, o której mowa w § 1, zostaje uchylona, ponieważ Organizacja Międzyzakładowa NSZZ „Solidarność” Funkcjonariuszy i Pracowników Policji Województwa Małopolskiego, (wpisana do Rejestru Podstawowych Jednostek Organizacyjnych Związku prowadzonego przez Region Małopolski NSZZ „Solidarność”) przestała obejmować zasięgiem działania Komendę Powiatową Policji w Jaśle, działającej na terenie Regionu Podkarpackiego NSZZ „Solidarność”.

 § 3

Decyzja wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Decyzja Prezydium KK nr 76/26 ws. opinii o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo przedsiębiorców

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” negatywie opiniuje poselski projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo przedsiębiorców (KP Konfederacja).

Projekt przewiduje wprowadzenie generalnej zasady odstępowania od stosowania sankcji wobec przedsiębiorców w przypadku pierwszego naruszenia przepisów prawa, połączonej z obowiązkiem uprzedniego usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W ocenie związku proponowane rozwiązanie może prowadzić do istotnego osłabienia skuteczności egzekwowania obowiązujących przepisów zwłaszcza w zakresie przestrzegania praw pracowniczych.

Prezydium KK podkreśla, że naruszenia przepisów prawa pracy, bezpieczeństwa i higieny pracy, legalności zatrudnienia mogą wywoływać negatywne skutki już przy pierwszym stwierdzonym przypadku. Tym samym nie można przyjmować założenia, że pierwsze naruszenie ma zawsze charakter incydentalny lub nieistotny społecznie.

Zdaniem Prezydium KK projekt nie zachowuje właściwej równowagi pomiędzy interesem przedsiębiorców a interesem publicznym oraz ochroną pracowników. Proponowane wyjątki od zasady „żółtej kartki” nie eliminują ryzyka ograniczenia skuteczności działań organów kontrolnych i mogą prowadzić do osłabienia funkcji prewencyjnej prawa.

Decyzja Prezydium KK nr 75/26 ws. opinii o Komunikacie Komisji do PE, Rady, EKES i Komitetu Regionów ws. strategii UE na rzecz walki z ubóstwem: przeciwdziałanie i zapobieganie ubóstwu od dzieciństwa po starość

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wnosi następujące uwagi do Komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie strategii UE na rzecz walki z ubóstwem: przeciwdziałanie i zapobieganie ubóstwu od dzieciństwa po starość (COM(2026) 538) (dalej: Komunikat).

Komisja Europejska wskazuje, że ubóstwo pozostaje jednym z najpoważniejszych problemów społecznych w Unii Europejskiej. Mimo postępów osiągniętych w ostatnich latach, nadal blisko co piąty mieszkaniec UE (20,9%), czyli około 93 mln osób, jest zagrożony ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. W tej grupie znajduje się około 19 mln dzieci, co oznacza, że wiele osób doświadcza nierówności już od najmłodszych lat. Z diagnozy KE wynika, że ubóstwo w krajach Unii Europejskiej ma charakter strukturalny i wielowymiarowy. Jest wynikiem współdziałania czynników ekonomicznych, społecznych i demograficznych, a jego skutki obejmują nie tylko niedostatek materialny, lecz także ograniczony dostęp do podstawowych usług i możliwości rozwoju. Szczególnie zagrożone są dzieci, młodzież, osoby z niepełnosprawnościami i osoby starsze oraz bezrobotni, dlatego skuteczna polityka przeciwdziałania ubóstwu wymaga działań obejmujących cały cykl życia człowieka.

Prezydium KK zgadza się z przedstawioną diagnozą, jednak istnieje wątpliwość czy planowane w Komunikacie zalecenia koordynacji działań, wzajemnej wymiany doświadczeń czy stałego monitoringu zmienią realnie obraz ubóstwa w UE, które – jak trafnie zdiagnozowano – ma szereg swoich źródeł. Walka z ubóstwem powinna dotyczyć przede wszystkim zapewnienia godnych warunków pracy i rozwoju osobistego oraz adekwatnego wynagrodzenia i zabezpieczenia społecznego. Dlatego należy skupiać się na odpowiedniej polityce rynku pracy, dbając jednocześnie o zrównoważony rozwój gospodarczy. Tymczasem polityka przemysłowa i klimatyczna UE sprawia, że spadająca konkurencyjność europejskich przedsiębiorstw wymusza wypychanie pracowników na mniej bezpieczne formy zatrudnienia, a tym samym – ograniczony dostęp do ubezpieczeń społecznych dla pracowników. Ten stan rzeczy implikuje kolejny problem, czyli brak odpowiedniego zabezpieczenia społecznego na starość. NSZZ „Solidarność” wskazuje także na nadmierną segmentację rynku pracy i politykę państwa, zachęcającą do obniżania poziomu zabezpieczenia społecznego poprzez ulgi i odstępstwa od zasad powszechnego oskładkowania dochodów z pracy.

Istotnym elementem zagrożenia ubóstwem w Polsce są wysokie koszty energii, zwłaszcza w obliczu dużych amplitud rocznych temperatur powietrza. Aktualnie pomimo zwiększającego się udziału odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym w Polsce, koszty utrzymania mieszkań stają się coraz większym udziałem wydatków gospodarstw domowych. Prezydium KK nie może zgodzić się z wezwaniem KE do jak najszybszego wdrożenia sytemu ETS 2, gdyż to właśnie ten system sprawi, że ponad 30% gospodarstw domowych w naszym kraju zostanie dotkniętych kolejnymi zwyżkami cen energii. Taki wzrost nie zostanie zneutralizowany dystrybucją dochodów, gdyż dotknięte zostaną nie tylko najuboższe, ale także średnio zamożne gospodarstwa domowe, które nie będą miały możliwości skorzystania ze wsparcia. Oznacza to, że szybko mogą pojawić się nowe grupy społeczne zagrożone ubóstwem.

Komunikat wskazuje uczenie się przez całe życie jako jeden z kluczowych instrumentów zapobiegania ubóstwu i wykluczeniu społecznemu. Dostęp do wysokiej jakości edukacji i szkoleń pozwala zdobywać kompetencje potrzebne do uzyskania dobrej jakości zatrudnienia, wyjścia z ubóstwa czy uniknięcia wykluczenia społecznego.

W obliczu zmian technologicznych i demograficznych rozwijanie kompetencji staje się warunkiem utrzymania aktywności zawodowej. Sama promocja tej idei nie jest jednak wystarczająca. Jej skuteczna realizacja wymaga stworzenia odpowiednich warunków, które umożliwią osobom dorosłym rzeczywiste uczestnictwo w procesie kształcenia.

Zdaniem Prezydium KK, kluczową rolę powinno odgrywać zaangażowanie pracodawców, którzy poprzez finansowanie szkoleń, elastyczną organizację czasu pracy czy umożliwienie podnoszenia kwalifikacji w godzinach pracy mogą znacząco zwiększyć dostępność edukacji. Równie istotne jest prowadzenie polityki publicznej sprzyjającej godzeniu obowiązków zawodowych, rodzinnych i edukacyjnych.

Niesatysfakcjonujące są także propozycje Komisji w zakresie przygotowania na ekstremalne zdarzenia pogodowe. Są to nowe czynniki, które wpływają na status finansowy i majątkowy gospodarstw na zagrożonych terenach, dlatego należy opracować szczególne rozwiązania na budowanie odporności na coraz częstsze zagrożenia pogodowe.

Podsumowując, Prezydium KK podziela stanowisko Komisji, że wysokiej jakości zatrudnienie stanowi podstawowy instrument ograniczania ubóstwa. Jednocześnie należy zauważyć, że realizacja tego celu wymaga prowadzenia spójnej polityki gospodarczej i przemysłowej, sprzyjającej utrzymaniu miejsc pracy oraz wzrostowi wynagrodzeń. Natomiast wdrożenie systemu ETS2 pozostaje w sprzeczności z deklarowanym celem ograniczania ubóstwa energetycznego, ponieważ będzie skutkować wzrostem kosztów energii i ogrzewania również dla gospodarstw domowych o średnich dochodach, które nie będą objęte mechanizmami rekompensującymi.

 

Decyzja Prezydium KK nr 74/26 ws. opinii o Zaleceniach Rady ws. polityki gospodarczej, polityki społecznej, polityki zatrudnienia, polityki strukturalnej i polityki budżetowej Polski

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wnosi następujące uwagi do Zaleceń Rady ws. polityki gospodarczej, polityki społecznej, polityki zatrudnienia, polityki strukturalnej i polityki budżetowej Polski (COM(2026) 221 final).
Prezydium KK stwierdza, że diagnoza społeczno-gospodarcza zawarta w Zaleceniach jest trafna w większości obszarów nią objętych. Jednocześnie nie wszystkie, zdaniem Prezydium KK, zdiagnozowane problemy znalazły odzwierciedlenie w przedstawionych Zaleceniach.
Zalecenie 1
Rada zaleca, między innymi, lepsze ukierunkowanie świadczeń społecznych i rozszerzenie przeglądu wydatków. Aktualnie, system pomocy społecznej skierowany do najuboższych gospodarstw domowych nie odpowiada na rzeczywiste potrzeby ograniczania ubóstwa. Progi dochodowe wsparcia są ustalone, poniżej minimów egzystencji co oznacza wykluczenie z pomocy gospodarstw domowych żyjących w ubóstwie. Dodatkowo w dokumencie pominięto kwestię koordynacji świadczeń na rzecz rodziny i osób wychowujących dzieci. W Polsce występuje paradoks: powszechne świadczenie wychowawcze 800+ jest nieporównywalnie wyższe od świadczeń rodzinnych, które powinny stanowić wsparcie dla najuboższych rodzin z dziećmi, a świadczenia rodzinne ograniczone są dalece zaniżonym kryterium dochodowym. To powoduje, że świadczenia rodzinne nie spełniają już swojej roli, a dodatkowo generują koszty wynikające z jego obsługi. Wskazany jest zatem przegląd świadczeń na rzecz rodziny, tak aby system odpowiadał na realne potrzeby społeczne.
Rada zaleca działania wpływające na wydłużenie aktywności zawodowej na rynku pracy. Należy zauważyć, że aktywność zawodowa w Polsce po osiągnięciu wieku emerytalnego zwiększa się co roku, jak i wskaźniki rzeczywistego wieku przejścia na emeryturę. Jednakże, nadal największymi ograniczeniami do wydłużenia aktywności zawodowej dla większości osób w wieku emerytalnym jest ich stan zdrowia oraz zobowiązania opiekuńcze wobec najbliższych krewnych. Stąd nadal niezbędne są działania wpływające na wydłużenie życia w zdrowiu osób pracujących, takich jak: urlopy na wytchnienie, skrócenie czasu pracy osób w wieku okołoemerytalnym lub wsparcie pracodawców w tworzeniu sprzyjających warunków pracy dla starszych pracowników.
Zalecenie 2
Rada zaleca m.in. utrzymanie tempa realizacji projektów w ramach polityki spójności.
W dokumencie wskazano, że wdrażanie programów polityki spójności, które obejmują wsparcie m.in. z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) oraz Funduszu Spójności (FS), przebiega w Polsce w tempie szybszym od średniego poziomu UE, zarówno pod względem wyboru projektów, jak i płatności. Ważne jest utrzymanie obecnej dynamiki, a jednocześnie zmaksymalizowanie wpływu inwestycji w regionach. Polska podejmuje już działania w ramach swoich programów polityki spójności, aby pobudzać konkurencyjność i wzrost (22).
Pomimo pozytywnej oceny wdrażania programów i wydatkowanych środków, wyrażamy nasze obawy dot. propozycji nowej perspektywy finansowej UE na lata 2028-2034, w szczególności koncepcji stworzenia jednego funduszu, który miałby obejmować dotychczasowe: politykę spójności, Wspólną Politykę Rolną, Wspólną Politykę Rybołówstwa, sprawy bezpieczeństwa, ochrony granic, polityki migracyjnej i azylowej. Jednocześnie z niepokojem obserwowana jest propozycja wprowadzenia mechanizmu rozliczeń, która miała zastosowanie w przypadku KPO tj. rozliczenia w oparciu o zrealizowane reformy i inwestycje.
Zalecenie 4
NSZZ „Solidarność”  nie zgadza się z zaleceniem Rady ws. zmniejszenia zależności od paliw kopalnych, zwłaszcza tych związanych z górnictwem. Związek wielokrotnie wskazywał na pozbawione podstaw ekonomicznych i społecznych założenia europejskiego Zielonego (nie)Ładu, ale Komisja Europejska pozostaje niewzruszona wobec rzeczowej i merytorycznej argumentacji.
Jednym z głównych czynników ograniczających konkurencyjność i uprzemysłowienie jest ideologiczna dekarbonizacja wpisana w każdy projekt i dokument UE. Dotyczy to zarówno poziomu europejskiego, jak i krajowego. Pomimo silnych inwestycji w OZE, których moc w ostatnim czasie osiągnęła 50% polskiego miksu energetycznego, odejście od energetyki konwencjonalnej jest niemożliwe choćby z powodów utrzymania stabilności systemu energetycznego w Polsce. Nadmierne obciążenia generowane przez system ETS są również składnikiem rosnących cen energii w Polsce, co dotyka boleśnie zarówno działalność przemysłową i usługową, jak i drenuje portfele obywateli. Kolejne zalecenia ze strony urzędników KE nie rozwiążą problemów energetycznych Polski, a tylko je pogłębią.
Zalecenie 5
W dokumencie wskazano, że widoczna jest tendencja spadkowa w zakresie adekwatności świadczeń emerytalnych (20). Osoby samozatrudnione, które płacą minimalne składki emerytalne, oraz osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, które pokrywają składkę emerytalną poniżej minimalnego progu, są również zagrożone ubóstwem emerytalnym. Dokument sygnalizuje, że Polska stoi przed szeregiem wyzwań w tym segmentacją rynku pracy (23). Rośnie udział umów cywilnoprawnych w całkowitym zatrudnieniu, ponadto znaczny odsetek wszystkich zatrudnionych – powyżej średniej UE – stanowią osoby pracujące na własny rachunek niezatrudniające pracowników (46).
Prezydium KK z zadowoleniem przyjmuje zalecenie dot. ograniczenia segmentacji rynków pracy w porozumieniu z partnerami społecznymi przez rozwiązanie problemu arbitrażu podatkowego z wykorzystaniem różnych rodzajów umów oraz poprawę dostępu do ochrony socjalnej.
Jednocześnie Prezydium KK zauważa, że zalecenie powinno być uzupełnione o działania do podjęcia w tym obszarze na poziomie krajowym. Należy wdrożyć zmiany, które wyrównają obciążenia publicznoprawne (składki na FUS oraz podatki) pomiędzy zatrudnieniem pracowniczym a niepracowniczym.
W ocenie Prezydium KK warunkiem trwałej normalizacji sytuacji na rynku pracy jest także wycofanie zwolnienia z obowiązku opłacania składki na FUS w przypadku umów cywilnoprawnych zawieranych z osobami poniżej 26 roku życia, które się uczą oraz pilna modyfikacja mechanizmów „małego ZUS” oraz „ulgi na start” w przypadku samozatrudnienia.
Diagnoza w zakresie opieki długoterminowej (47) w znacznej mierze jest słuszna i właściwie definiuje słabe strony systemu, jak również kierunek potrzebnych zmian. Jednak zabrakło jasnego przekazu, że opieka długoterminowa, zwłaszcza w sytuacji wyzwań demograficznych, nie może być rozwiązana jedynie zasobami samych obywateli i ich rodzin oraz wspólnot lokalnych i samorządu. Rozwiązanie tego problemu powinno mieć szerszy kontekst i stanowić zasadniczy element polityki społecznej państwa. Aktualnie na rodzinach i samorządach spoczywa główny ciężar organizacyjny i finansowy. Bez wsparcia centralnego, reforma oraz stworzenie wydolnego systemu, zabezpieczającego potrzeby obywateli w zakresie opieki długoterminowej oraz szeroko pojętych usług opiekuńczych nie może liczyć na sukces.
Prezydium KK zauważa, że w dokumencie słusznie wskazano, iż systematyczne, konkretne i terminowe angażowanie władz lokalnych i regionalnych, partnerów społecznych, społeczeństwa obywatelskiego i innych odpowiednich zainteresowanych stron pozostaje nieodzowne do zapewnienia szerokiego poczucia odpowiedzialności za pomyślne wdrażanie unijnych instrumentów finansowania, także w kontekście europejskiego semestru (21). Jednocześnie wskazane jest, że zaangażowanie partnerów społecznych w proces legislacyjny pozostaje ograniczone, a zainteresowane strony zgłaszają utrzymujące się niedociągnięcia w funkcjonowaniu Rady Dialogu Społecznego (24).
Pomimo odpowiedniej diagnozy, Prezydium KK negatywnie opiniuje brak zalecenia dotyczącego zwiększenia roli konsultacji z partnerami społecznymi i konsultacji publicznych poprzez zapewnienie wystarczającego czasu na proces konsultacji. Lepsze wykorzystanie opinii zainteresowanych stron zebranych w tym procesie oraz ograniczenie do minimum przypadków wyłączenia ustaw z konsultacji, w znacznym stopniu przyczyniłoby się do zmniejszenia obciążeń administracyjnych wynikających z częstych zmian przepisów prawa oraz do zwiększenia inwestycji, a także wspierałoby trwały wzrost gospodarczy w perspektywie długoterminowej.
Prezydium KK zwraca uwagę, na pogłębiający się kryzys w zakresie działania Rady Dialogu Społecznego, niedostateczne uczestnictwo i zaangażowanie w prace strony rządowej oraz nie uwzględnianie przez stronę rządową wspólnych uzgodnień wypracowanych przez stronę pracowników i stronę pracodawców RDS. Jednocześnie, niska jest jakość prowadzonych konsultacji publicznych. Ogółem w 2025 r. w 70% zrealizowanych konsultacji społecznych, doszło do wystąpienia co najmniej jednego naruszenia zasad. W 2025 roku w 49% przypadków termin na wyrażenie opinii został określony poniżej 30 dni, z czego w 55% przypadków czas na wyrażenie opinii został określony poniżej 21 dni. W 2025 roku 21% konsultowanych projektów aktów prawnych ze skróconym czasem na opiniowanie nie zawierało wymaganego przez ustawę uzasadnienia zastosowania skróconego terminu.

 

Decyzja Prezydium KK nr 73/26 ws. opinii o projekcie rozporządzenia MRPiPS w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” po zapoznaniu się z projektem rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zakresu informacji o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty zasiłków z dnia 28 maja 2026 r., zwaną dalej „opiniowanym projektem”, negatywnie ocenia opiniowany projekt w zakresie § 9, ponieważ zawiera regulacje przekraczające upoważnienie ustawowe i narusza przepisy prawa powszechnie obowiązującego rangi konstytucyjnej i ustawowej.

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” stwierdza, że zmiany wprowadzone ustawą nowelizacyjną z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2026 r., poz. 441) stanowią jedynie pretekst do wydania nowego rozporządzenia. Zadaniem Prezydium KK rzeczywistym celem opiniowanego projektu jest wprowadzenie – bez dokonania zmian w przepisach rangi ustawowej – możliwości pobierania zasiłku opiekuńczego przez osoby, które na podstawie prawa państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA), Konfederacji Szwajcarskiej lub Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zawarły związek małżeński z osobą tej samej płci. Zasiłek przysługiwałby takim osobom w razie zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad współmałżonkiem w razie jego choroby, a także nad dzieckiem w wieku do ukończenia 8 roku życia w przypadku porodu, choroby a także pobytu współmałżonka stale opiekującego się dzieckiem w szpitalu lub innym podmiocie leczniczym świadczącym stacjonarne lub całodobowe świadczenia zdrowotne.

W § 9 ust. 1 opiniowanego projektu proponuje się, aby zawarcie związku małżeńskiego, zgodnie z prawem właściwym ww. państw oraz zgon były ustalane bezpośrednio na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, będącego dowodem zawarcia związku małżeńskiego i jego rejestracji albo zgonu. W § 9 ust. 2 opiniowanego projektu proponuje się ponadto, aby zagraniczne dokumenty stanu cywilnego, będące dowodem zawarcia związku małżeńskiego i jego rejestracji albo zgonu były uwzględniane w sprawach zasiłkowych bez potrzeby dokonywania ich transkrypcji w polskim urzędzie stanu cywilnego a nawet tłumaczenia.

W związku z powyższym, w opinii Prezydium KK proponowane w § 9 ust. 1 i 2 opiniowanego projektu regulacje naruszają następujące przepisy prawa:
– art. 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny – w zakresie uprawnień z ubezpieczenia chorobowego związki małżeńskie osób tej samej płci zawarte za granicą. Art. 18 Konstytucji RP definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny;
– art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236), zgodnie z którym małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński;
– art. 104 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 393), który wymaga transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli obywatel polski, którego dotyczy ten dokument, posiada akt stanu cywilnego potwierdzający zdarzenia wcześniejsze, sporządzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i żąda dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego lub ubiega się o polski dokument tożsamości lub nadanie numeru PESEL – tymczasem § 9 ust. 2 opiniowanego projektu przewiduje uwzględnianie zagranicznych dokumentów stanu cywilnego bez konieczności dokonania ich transkrypcji w polskim urzędzie stanu cywilnego, a nawet bez ich tłumaczenia.

Mając powyższe na uwadze, Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wnosi o usunięcie z opiniowanego projektu rozporządzenia § 9, jako pozostającego w sprzeczności z art. 18 Konstytucji RP, art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 104 ust. 5 Prawa o aktach stanu cywilnego.

 

Decyzja Prezydium KK nr 68/26 ws. wyrażenia zgody na rozszerzenie obszaru działania Organizacji Zakładowej NSZZ ,,Solidarność” przy Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej z siedzibą w Rzeszowie na pracodawców prowadzących działalność na terenie innych regionów niż region rejestrujący tę organizację

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, działając na mocy postanowień § 1 Uchwały KK nr 30/15 ws. zasad i trybu postępowania w sprawach o rozszerzenie obszaru działania organizacji zakładowych i międzyzakładowych oraz Uchwały KK nr 23/16 ws. scedowania na Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” uprawnienia wynikającego z § 1 Uchwały KK nr 30/15 postanawia, co następuje.

§ 1.

Wspólny wniosek Zarządu Regionu Rzeszowskiego NSZZ „Solidarność”, Zarządu Regionu Małopolskiego NSZZ „Solidarność”, Zarządu Regionu Ziemia Sandomierska NSZZ „Solidarność” oraz Zarządu Regionu Podkarpackiego NSZZ „Solidarność” o wyrażenie zgody przez Komisję Krajową na rozszerzenie obszaru działania Organizacji Zakładowej NSZZ ,,Solidarność” przy Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej z siedzibą w Rzeszowie (ul. Mochnackiego 5, 35-016 Rzeszów) – wpisanej pod numerem 256 do Rejestru Podstawowych Jednostek Organizacyjnych Związku prowadzonego przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” – dotyczy następujących pracodawców:

  1. Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Łańcucie, ul. Grunwaldzka 68, 37-100 Łańcut, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Rzeszowskiego NSZZ „Solidarność”,
  2. Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Strzyżowie, ul. Sportowa 20, 38-100 Strzyżów, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Rzeszowskiego NSZZ „Solidarność”,
  3. Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Dębicy, ul. Poddęby 6a, 39-200 Dębica, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Małopolskiego NSZZ „Solidarność”,
  4. Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Tarnobrzegu, ul. Targowa 3, 39-400 Tarnobrzeg, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Ziemia Sandomierska NSZZ „Solidarność”,
  5. Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Stalowej Woli, ul. Aleje Jana Pawła II 27, 37-450 Stalowa Wola, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Ziemia Sandomierska NSZZ „Solidarność”,
  6. Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Sanoku, ul. Wincentego Witosa 60, 38-500 Sanok, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Podkarpackiego NSZZ „Solidarność”,
  7. Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Brzozowie, ul. Mickiewicza 1, 36-200 Brzozów, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Podkarpackiego NSZZ „Solidarność”.

§ 2.

1. Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wyraża zgodę na rozszerzenie zasięgu działania Organizacji Zakładowej NSZZ ,,Solidarność” przy Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej z siedzibą w Rzeszowie (ul. Mochnackiego 5, 35-1016 Rzeszów), wpisanej do Rejestru Podstawowych Jednostek Organizacyjnych Związku prowadzonego przez Region Rzeszowski NSZZ „Solidarność” pod numerem 256 na następujących pracodawców:

1. Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Dębicy, ul. Poddęby 6a, 39-200 Dębica, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Małopolskiego NSZZ „Solidarność”,
2. Komendę Miejską Państwowej Straży Pożarnej w Tarnobrzegu, ul. Targowa 3, 39-400 Tarnobrzeg, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Ziemia Sandomierska NSZZ „Solidarność”,
3. Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Stalowej Woli, ul. Aleje Jana Pawła II 27, 37-450 Stalowa Wola, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Ziemia Sandomierska NSZZ „Solidarność”,
4. Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Sanoku, ul. Wincentego Witosa 60, 38-500 Sanok, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Podkarpackiego NSZZ „Solidarność”,
5. Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Brzozowie, ul. Mickiewicza 1, 36-200 Brzozów, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Podkarpackiego NSZZ „Solidarność”.

2. Rozszerzenie zasięgu działania Organizacji Zakładowej o której mowa w punkcie 1 na:

1. Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Łańcucie, ul. Grunwaldzka 68, 37-100 Łańcut, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Rzeszowskiego NSZZ „Solidarność”,
2. Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Strzyżowie, ul. Sportowa 20, 38-100 Strzyżów, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Rzeszowskiego NSZZ „Solidarność”,

nie wymaga zgody Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. Pracodawcy ci prowadzą działalność na terenie tego samego regionu, który jest regionem rejestrującym dla wyżej wymienionej Organizacji Zakładowej NSZZ ,,Solidarność” przy Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej z siedzibą w Rzeszowie.

Decyzja Prezydium KK nr 67/26 ws. opinii o projekcie OSR ex post ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” na podstawie przedstawionej Oceny Skutków Regulacji ex-post wnosi następujące wnioski oraz rekomendacje w zakresie zmiany ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami (dalej ustawa).

Prezydium KK NSZZ „Solidarność” wskazuje na brak unifikacji, standaryzacji oraz mechanizmów kontroli jakości audytów dostępności. Obecnie audyty są prowadzone według różnych zasad w poszczególnych miastach, co prowadzi do niejednolitej oceny spełniania wymagań w zakresie dostępności. W związku z tym NSZZ „Solidarność” postuluje o wprowadzenie jednolitego, ogólnopolskiego standardu dostępności, który określałby również kwestie nieuregulowane w obowiązujących przepisach prawa.

W odniesieniu do postępowania skargowego należy zauważyć, że obowiązujące przepisy ograniczają możliwość wszczęcia procedury skargowej wyłącznie do osób ze szczególnymi potrzebami lub ich przedstawicieli ustawowych. Indywidualny charakter tego uprawnienia stanowi istotną barierę dla skutecznego egzekwowania przepisów, czego potwierdzeniem jest niewielka liczba formalnych skarg – do końca 2025 roku złożono ich jedynie 234. Prezydium KK proponuje nowelizację przepisów poprzez przyznanie organizacjom pozarządowym oraz instytucjom działającym na rzecz osób z niepełnosprawnościami prawa do składania wniosków o zapewnienie dostępności oraz wnoszenia skarg do Prezesa Zarządu PFRON w interesie publicznym. Osoby ze szczególnymi potrzebami często rezygnują z dochodzenia swoich praw z obawy przed negatywnymi konsekwencjami lub ostracyzmem ze strony podmiotów publicznych, w których załatwiają formalności, dlatego umożliwienie działania organizacjom społecznym mogłoby skutecznie ograniczyć to zjawisko.

W zakresie art. 3 ustawy – brak objęcia ustawą spółdzielni mieszkaniowych. Zdaniem Prezydium KK, powinno nastąpić rozszerzenie katalogu podmiotów zobowiązanych do zapewnienia dostępności o spółdzielnie mieszkaniowe. Aktualnie spółdzielnie często odmawiają mieszkańcom zapewnienia dostępności, co szczególnie utrudnia funkcjonowanie osobom ze szczególnymi potrzebami mieszkającymi na wyższych piętrach. Włączenie spółdzielni mieszkaniowych do zakresu stosowania ustawy mogłoby przyczynić się do rozwiązania tego problemu.

Odnosząc się do art. 6 ustawy, istnieje potrzeba rozszerzenia obowiązku zapewnienia dostępności architektonicznej nie tylko na budynki, ale również na otaczającą je przestrzeń publiczną. Prezydium KK podkreśla,  że zapewnienie dostępności samego budynku nie oznacza możliwości skorzystania z niego przez osoby ze szczególnymi potrzebami, jeżeli dojście do budynku pozostaje niedostępne.

W odniesieniu do art. 7 przedmiotowej ustawy występuje problem nadużywania dostępu alternatywnego kosztem wdrażania racjonalnych usprawnień architektonicznych. W związku z powyższym zasadnym jest wykreślenie przesłanki „trudności finansowych” jako uzasadnienia stosowania dostępu alternatywnego oraz wprowadzenie obowiązku rejestrowania i szczegółowego uzasadniania każdego przypadku zastosowania tej formy. W ocenie Prezydium KK, brak precyzyjnych wymagań architektonicznych osłabia skuteczność obowiązujących norm prawnych i sprzyja zastępowaniu trwałych rozwiązań architektonicznych rozwiązaniami doraźnymi, tańszymi, lecz mniej funkcjonalnymi.

Prezydium KK wskazuje również na problem zapewnienia dostępności przez niepubliczne podmioty lecznicze. W związku z tym należy uzupełnić katalog podmiotów zobowiązanych do zapewnienia dostępności o wszystkie podmioty lecznicze. Należy zwrócić uwagę, że w placówkach ochrony zdrowia zapewnienie dostępności ma szczególnie istotne znaczenie.

Decyzja Prezydium KK nr 65/26 ws. wyrażenia zgody na rozszerzenie zasięgu działania Zakładowej Organizacji Związkowej NSZZ ,,Solidarność” Essity Operations Poland sp. z o.o. na pracodawcę prowadzącego działalność na terenie innego regionu niż region rejestrujący tę organizację

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, działając na mocy postanowień § 1 Uchwały KK nr 30/15 ws. zasad i trybu postępowania w sprawach o rozszerzenie obszaru działania organizacji zakładowych i międzyzakładowych oraz Uchwały KK nr 23/16 ws. scedowania na Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” uprawnienia wynikającego z § 1 Uchwały KK nr 30/15, wyraża zgodę na rozszerzenie zasięgu działania Zakładowej Organizacji Związkowej NSZZ ,,Solidarność” Essity Operations Poland sp. z o.o. (ul. 3 Maja 30A, 55-200 Oława), wpisanej do Rejestru Podstawowych Jednostek Organizacyjnych prowadzonego przez Region Dolny Śląsk NSZZ „Solidarność” pod numerem 2379 na Essity Poland sp. z o.o. z siedzibą ul. Puławska 180, 02-670 Warszawa, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność”.

Decyzja Prezydium KK nr 64/26 ws. opinii o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” pozytywnie ocenia kierunek proponowanych zmian w zakresie powstania instytucji ugody podatkowej.

Wprowadzenie mechanizmu ugody podatkowej może stanowić istotny krok w stronę bardziej partnerskiego modelu relacji pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi, a także przyczynić się do ograniczenia liczby długotrwałych sporów podatkowych oraz usprawnienia dochodzenia należności publicznoprawnych. Ugoda podatkowa ma mieć charakter alternatywnej metody rozwiązywania sporów (ADR), znanej z innych systemów prawnych. Oznacza to, że będzie ona dodatkową, fakultatywną ścieżką obok standardowych postępowań kontrolnych, podatkowych i sądowo administracyjnych.

Wniosek o zawarcie ugody podatkowej może być złożony począwszy od dnia, w którym powstała zaległość podatkowa, w tym również w toku kontroli podatkowej, celno-skarbowej oraz postępowania podatkowego dotyczącego zobowiązania będącego przedmiotem wniosku.

W szczególności należy pozytywnie ocenić powiązanie instytucji ugody z możliwością obniżenia odsetek za zwłokę oraz ograniczeniem ryzyk związanych z dalszym prowadzeniem postępowań kontrolnych i podatkowych.

Jednocześnie Prezydium KK zwraca uwagę na zasadność podjęcia przez projektodawcę działań zmierzających do:

  • doprecyzowania niektórych przesłanek związanych z odmową zawarcia ugody, w szczególności w zakresie kryteriów będących podstawą oceny „prawdopodobieństwa osiągnięcia porozumienia” oraz przesłanek odnoszących się do „interesu publicznego” (Skarbu Państwa). W praktyce ich stosowanie może budzić wątpliwości interpretacyjne;
  • monitorowania praktycznego funkcjonowania projektowanej instytucji po jej wdrożeniu, zwłaszcza pod kątem jednolitości stosowania przepisów przez organy podatkowe oraz rzeczywistej dostępności ugody dla podatników.

Decyzja Prezydium KK nr 59/26 ws. wskazania kandydata na członka Rady Nadzorczej PFRON

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, na podstawie art. 50 ust. 2 pkt 2b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tj. Dz.U. z 2025r. poz. 913, ze zm.) postanawia delegować Krzysztofa Rowińskiego jako przedstawiciela NSZZ „Solidarność” do Rady Nadzorczej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych.

 

Decyzja Prezydium KK nr 57/26 ws. opinii o rządowym projekcie ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wnosi następujące uwagi do rządowego projektu ustawy o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych.
Opiniowany projekt jest połączeniem konsultowanych już wcześniej projektów Ministra ds. Polityki Senioralnej o bonie senioralnym oraz projektu rządowego o opiece długoterminowej. Projekt ustawy w zakresie koordynacji opieki długoterminowej tworzy skomplikowaną, wielostopniową procedurę przekazywania informacji między podmiotami leczniczymi a ośrodkami pomocy (CUS, OPS) i koordynatorem. W opinii Prezydium KK wprowadzenie dodatkowych obowiązków informacyjnych bez powiązania z realnym wzmocnieniem kadr lub uproszczeniem procedur stwarza ryzyko proceduralnej sprawozdawczości, obciążającej ośrodki pomocy bez realnego przedłożenia na szybsze objęcie osób pomocą.
Zdaniem Prezydium KK projekt nakłada zbyt szeroki katalog zadań na samorządy (koordynatorów opieki długoterminowej) zakładając wykorzystanie istniejących zasobów kadrowych, bez ustalenia minimalnych standardów zatrudnienia w zależności od liczby mieszkańców objętych działaniem. Istnieje realne niebezpieczeństwo, iż podjęte próby koordynacji nie przełożą się na wymierne efekty praktyczne.
W zakresie wdrożenia bonu senioralnego, projekt w zasadzie obrazuje rezygnację z systemowego wsparcia niesamodzielnych seniorów w miejscu ich zamieszkania, pomimo, że jak sam projektodawca zaznaczał, był szeroko konsultowany i oczekiwany przez środowiska seniorów i ich opiekunów. Ten element systemu miał także wspierać aktywne zawodowo osoby, które mają zobowiązania opiekuńcze wobec bliskich niesamodzielnych seniorów.
Prezydium KK NSZZ „Solidarność” zwraca uwagę, że opiniowany projekt w zakresie Programu Bonu Senioralnego, jest nową propozycją i powinien zostać poddany odpowiednim konsultacjom społecznym, tymczasem jego pierwsze czytanie w Sejmie odbywa się dwa tygodnie po przesłaniu projektu z Sejmu do Rady Dialogu Społecznego.
Uwagi szczegółowe do projektu: W Rozdziale 5 projektowanej ustawy wprowadza się Program Bonu Senioralnego (Program), który będzie realizowany jako świadczenie, dla osób które ukończyły 65 rok życia, o ile gmina ich miejsca zamieszkania taki program będzie realizowała.
W projektowanym art. 28 ustawy ustala się kolejność przyznawania dotacji w ramach Programu wg dotychczasowej aktywności gmin w organizowaniu usług opiekuńczych na rzecz osób starszych. Kolejność przyznawania dotacji ma być ustalana od najmniej dotychczas aktywnych gmin, poprzez te, w których usługi opiekuńcze były kierowane do nie więcej niż 10 osób, do tych gmin, które mają największą prognozowaną dynamikę wzrostu liczby i odsetka seniorów. Ograniczenie dostępu gminom do Programu znacznie zawęża jego zasięg i nie gwarantuje wsparcia wszystkim potrzebującym seniorom. Zakłada się, że wsparcie otrzyma maksymalnie 20 tys. osób rocznie w pierwszym okresie trwania Programu (lata 2026-2028). Należy nadmienić, że zgodnie z badaniami cytowanymi w Ocenie Skutków Regulacji projektu, w Polsce ok 25% osób w wieku powyżej 65 lat ma niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności, dziś jest to liczba ok. ponad 1,9 mln osób. Nie można zatem oczekiwać widocznej poprawy sytuacji tych osób wynikającej z zaproponowanych rozwiązań.
Program jest przewidziany na cykle trzyletnie (art. 29 ust. 2 projektu), a jego finasowanie zakłada się do 2035 roku, jednakże, nie gwarantuje się jego realizacji, gdy zostanie uruchomiony mechanizm korygujący ograniczający wydatki w zakresie realizacji opiniowanej ustawy (art. 48 ust.1i2). Zdaniem NSZZ „Solidarność” jest to element, który może zniechęcić gminy do sięgania po środki na realizację Programu, a tym samym jeszcze bardziej ograniczyć jego zasięg.
Niestety, wobec braku projektu aktu wykonawczego nie ma możliwości oceny zasad przyznawania świadczenia ani ustalania jego minimalnej i maksymalnej wysokości. Trudne jest także ustalenie wielkości grupy docelowej z uwagi na fakt, że Program nie będzie realizowany we wszystkich gminach w kraju. Prezydium KK NSZZ „Solidarność” negatywnie ocenia taki sposób wdrażania propozycji ustawodawczych, gdyż nie gwarantuje to przejrzystości procesu legislacyjnego ani skuteczności proponowanych rozwiązań.
NSZZ „Solidarność” zwraca uwagę, że rozwiązania dotyczące rosnącej grupy seniorów wymagających wsparcia w życiu codziennym są oczekiwane nie tylko przez samych seniorów, ale także przez aktywnych zawodowo ich bliskich, którzy często muszą wybierać między zapewnieniem opieki swoim rodzicom a pracą zawodową zapewniającą bezpieczeństwo finansowe własnego gospodarstwa domowego. Dlatego rozwiązania te powinny być z odpowiednim wyprzedzeniem konsultowane z zainteresowanymi środowiskami oraz stanowić przejrzysty system dostępny dla świadczeniobiorców bez względu na ich miejsce zamieszkania. Przedstawiony projekt nie spełnia tych warunków, dlatego NSZZ ”Solidarność” ocenia go negatywnie.

Decyzja Prezydium KK nr 55/26 ws. opinii o projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wskazuje, że projekt ustawy zawiera propozycję nowelizacji przepisów dotyczących obowiązków informacyjnych i rozliczeniowych płatników podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych, w szczególności w zakresie właściwości urzędu skarbowego, terminów i formy przekazywania informacji podatkowych.

Do tej pory PIT-11 oraz inne formularze były wysyłane automatycznie zarówno do urzędu skarbowego, jak i do podatników. W nowelizacji zaproponowano odejście od tej zasady w przypadku podatników, kiedy to PIT-11 miałby być wysyłany tylko na ich wniosek. Nie będzie to dotyczyło emerytów i rencistów, którzy będą nadal otrzymywali odpowiednie druki bez składania dodatkowych wniosków.

Z jednej strony ograniczy to obowiązki administracyjne, z drugiej – może być źródłem problemów m.in. dla podatników wykluczonych cyfrowo. Dlatego zdaniem Związku należy wprowadzić okres przejściowy oraz podjąć działania edukacyjne podatników w tym zakresie.

Zgodnie z projektem ustawy zmianie ma ulec również nazewnictwo: zamiast obecnych ogólnych opisów informacji podatkowych w przepisach mają pojawić się odesłania wprost do nazwy formularzy (np. PIT-11). Projektodawca wskazuje, że ma to ułatwić stosowanie przepisów przez płatników i ograniczyć wątpliwości praktyczne. Można uznać, że jest to podejście praktyczne i nie będzie wątpliwości jaki druk należy wykorzystać. Z drugiej strony w momencie zmiany nazwy formularza konieczna będzie kolejna nowelizacja ustawy co będzie stanowiło dodatkowe obciążenie legislacyjne dla i tak już skomplikowanego systemu.

Pozytywnie należy ocenić ujednolicenie terminu składania rocznych zeznań. Z ustawy mają zostać usunięte szczególne przepisy nakładające obowiązek wcześniejszego złożenia zeznania rocznego przez osoby opuszczające Polskę w trakcie roku podatkowego. Oznacza to rezygnację z obowiązku rozliczenia PIT przed wyjazdem z kraju. Po zmianach zasadą ma być jeden wspólny termin składania zeznań: od 15 lutego do 30 kwietnia następnego roku podatkowego.

Prezydium KK NSZZ „Solidarność” negatywnie ocenia brak uproszczeń dla małych podatników czy podmiotów o ograniczonych zasobach organizacyjnych. Pomimo chęci zmniejszenia obciążeń administracyjnych częsta zmiana przepisów podatkowych, niski stopień skonsolidowania przepisów, stosowanie zawiłych odesłań, rozbudowa przepisów o nowe jednostki redakcyjne negatywnie wpływa na przejrzystość prawa i zwiększa ryzyko błędów po stronie podatników. W szczególnym stopniu może to dotknąć mniejsze podmioty nieposiadające rozbudowanych działów księgowych lub podatkowych.

Decyzja Prezydium KK nr 54/26 ws. upoważnienia do podpisania Interpretacji przepisów PUZP dla Pracowników Wojskowych Jednostek Organizacyjnych Sfery Budżetowej ws. nabycia uprawnieńdo nagrody jubileuszowej w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” upoważnia Witolda Kleczkowskiego – przewodniczącego Krajowej Sekcji Pracowników Cywilnych MON NSZZ „Solidarność” oraz Andrzeja Kolucha – zastępcę przewodniczącego Krajowej Sekcji Pracowników Cywilnych MON NSZZ „Solidarność” do podpisania w imieniu NSZZ „Solidarność” Interpretacji przepisów PUZP dla Pracowników Wojskowych Jednostek Organizacyjnych Sfery Budżetowej ws. nabycia uprawnień do nagrody jubileuszowej w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw.

 

Decyzja Prezydium KK nr 53/26 ws. opinii o projekcie ustawy o stażach

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” ponownie ocenia projekt ustawy o stażach jako zasadną próbę uporządkowania kwestii odbywania staży oraz odpowiedzi na problemy występujące obecnie na rynku pracy, związane z brakiem jednolitych standardów organizacji staży oraz wykorzystywaniem tej formy aktywności zawodowej jako substytutu standardowego zatrudnienia pracowniczego. Kierunek podjęcia działań legislacyjnych w tym obszarze należy ocenić pozytywnie.
Jednocześnie Prezydium KK zauważa, że projekt – podobnie, jak w poprzedniej wersji – w obecnym brzmieniu nadal nie stanowi rozwiązania kompleksowego ani systemowego oraz nie zapewnia wystarczających gwarancji rzeczywistej poprawy jakości staży i skutecznego przeciwdziałania nadużyciom. W ocenie Związku część proponowanych rozwiązań może mieć charakter pozorny i w praktyce prowadzić do obchodzenia istniejących przepisów prawa pracy oraz gwarancji ochronnych związanych z zatrudnieniem pracowniczym. Projekt nie odpowiada również w wystarczającym stopniu na rzeczywiste mechanizmy funkcjonujące obecnie na rynku pracy, w szczególności problem wypierania umów o pracę przez konstrukcje formalnie niespełniające przesłanek stosunku pracy.
Odnosząc się bezpośrednio do treści projektu, Prezydium KK zwraca uwagę na następujące kwestie:
I. Typ umowy oraz status prawny stażu
Pozytywnie należy ocenić odejście przez projektodawcę od wcześniejszej, jednoznacznie cywilnoprawnej konstrukcji stażu oraz wskazanie w uzasadnieniu projektu, że założeniem projektodawcy jest powiązanie odbywania stażu z zatrudnieniem pracowniczym. Kierunek ten pozostaje zgodny z postulatami zgłaszanymi uprzednio przez NSZZ „Solidarność” w decyzji Prezydium KK nr 190/25 do projektu ustawy o stażach z dnia 18 listopada 2025 r., w której Związek wskazywał, że konstrukcja oparta wyłącznie o stosunek cywilnoprawny nie zapewnia wystarczającego poziomu ochrony socjalnej oraz stwarza wysokie ryzyko dalszej segmentacji rynku pracy i obchodzenia standardów zatrudnienia pracowniczego.
Jednocześnie należy zauważyć, że pomimo deklaracji zawartych w uzasadnieniu projektu („Projekt zakłada, że umowa o staż będzie umową o pracę.”), z samej treści projektowanych przepisów nie wynika jednoznacznie, że każda umowa o staż będzie stanowiła umowę o pracę. Art. 12 projektu odwołuje się bowiem do przesłanek charakterystycznych dla stosunku pracy, co prowadzi do wniosku, że w przypadku niespełnienia tych przesłanek możliwe pozostaje funkcjonowanie umów o staż niemających charakteru zatrudnienia pracowniczego.
W ocenie Związku rozwiązanie takie budzi istotne wątpliwości systemowe. Dotychczasowe doświadczenia związane ze stosowaniem umów cywilnoprawnych wskazują bowiem, że pomimo obowiązywania art. 22 Kodeksu pracy nadal powszechnym zjawiskiem pozostaje zastępowanie umów o pracę konstrukcjami formalnie niespełniającymi przesłanek stosunku pracy, nawet w sytuacjach, gdy wykonywana praca posiada wszystkie cechy zatrudnienia pracowniczego. W konsekwencji istnieje wysokie ryzyko, że również na gruncie projektowanej ustawy problem ten zostanie przeniesiony na obszar organizacji staży.
Projekt może z jednej strony stanowić zachętę dla samych stażystów do domagania się zatrudnienia pracowniczego i korzystania z ochrony wynikającej z prawa pracy, z drugiej jednak tworzy ekonomiczną motywację po stronie organizatorów stażu do wykazywania, że dana relacja nie spełnia przesłanek stosunku pracy. Szczególne wątpliwości budzi przy tym brak wyraźnego określenia zasad stosowanych do staży niespełniających przesłanek zatrudnienia pracowniczego (które wydają się być dopuszczalne na tle aktualnego brzmienia art. 12). Projekt nie zawiera odesłania do przepisów prawa cywilnego ani wskazania, jakie przepisy znajdują zastosowanie w zakresie nieuregulowanym przez ustawę. W praktyce rodzi to istotne wątpliwości dotyczące charakteru prawnego takich relacji oraz zakresu ochrony przysługującej stażystom. Problemy te mają również bezpośrednie przełożenie na kwestie ubezpieczeń społecznych, gdzie wątpliwości co do możliwości odbywania stażu w warunkach innych niż umowa o pracę, mogą przekładać się na dalsze istotne wątpliwości interpretacyjne dotyczące zakresu ochrony.
Jeżeli rzeczywistym założeniem projektodawcy — zgodnie z treścią uzasadnienia projektu — jest przyjęcie, że umowa o staż stanowi umowę o pracę, okoliczność ta powinna wynikać jednoznacznie z treści przepisów ustawy. Obecne brzmienie przepisu, odwołujące się do spełniania cech stosunku pracy, pozostawia przestrzeń do funkcjonowania konstrukcji pozapracowniczych oraz prowadzi do powstania istotnych wątpliwości interpretacyjnych, mogących prowadzić do utrwalania niestandardowych form zatrudnienia pozostających poza pełnym reżimem prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
II. Edukacyjny charakter stażu oraz organizacja stażu
W ocenie Prezydium KK projekt w obecnym brzmieniu nie zawiera wystarczających rozwiązań gwarantujących rzeczywiście edukacyjny i przygotowawczy charakter stażu. Należy podkreślić, że instytucja stażu powinna służyć skutecznemu i efektywnemu przygotowaniu do wejścia na rynek pracy, zdobyciu praktycznych kompetencji zawodowych oraz wsparciu rozwoju zawodowego stażysty. Tymczasem projekt w dużej mierze pozostawia organizację oraz sposób realizacji stażu swobodnemu uznaniu organizatora stażu, nie tworząc dostatecznych mechanizmów zapewniających odpowiedni poziom jakości odbywanego stażu.
Szczególne zastrzeżenia budzi sposób uregulowania programu stażu. Projekt nie określa w sposób wystarczająco precyzyjny minimalnych elementów programu stażu ani obowiązków organizatora stażu związanych z zapewnieniem rzeczywistego komponentu szkoleniowego.
W praktyce może to prowadzić do tworzenia programów o charakterze wyłącznie formalnym, które nie będą realnie wpływały na rozwój kompetencji i przygotowanie zawodowe stażysty.
W ocenie Związku projekt powinien w sposób bardziej szczegółowy określać:
a) minimalne elementy programu stażu;
b) zakres zadań realizowanych przez stażystę;
c) planowany zakres nabywanych kompetencji i umiejętności;
d) sposób realizacji programu stażu;
e) mechanizmy bieżącej oraz okresowej ewaluacji przebiegu stażu;
f) obowiązki organizatora stażu związane z nadzorem nad realizacją programu stażu.
Jednocześnie projekt w niewystarczającym stopniu reguluje kwestie związane z funkcją opiekuna stażu. W ocenie Związku opiekun stażu powinien być dobierany z uwzględnieniem doświadczenia zawodowego, stażu pracy oraz kompetencji niezbędnych do realizacji funkcji szkoleniowej i mentoringowej, co zostało wskazane również w decyzji Związku dotyczącej poprzedniej wersji projektu. Projekt nie określa jednak minimalnych wymogów w tym zakresie ani nie rozstrzyga szeregu praktycznych problemów organizacyjnych związanych z funkcjonowaniem instytucji opiekuna stażu.
W szczególności wątpliwości budzi sytuacja, w której organizatorem stażu jest osoba prawna, a nie został wyznaczony opiekun stażu. W takim przypadku projekt nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, kto faktycznie odpowiada za realizację obowiązków związanych z nadzorem nad przebiegiem stażu oraz zapewnieniem realizacji programu stażu.
W ocenie Prezydium KK projekt nadal zawiera zbyt mało rozwiązań promujących rzeczywiście edukacyjny charakter stażu oraz wspierających jego efektywność jako instrumentu przygotowania do kariery zawodowej i wejścia na rynek pracy.
III. Mechanizmy oddzielające staż od faktycznego wykonywania pracy podporządkowanej
W ocenie Związku projekt nadal nie przewiduje wystarczających mechanizmów pozwalających na skuteczne oddzielenie rzeczywistego stażu o charakterze edukacyjnym od wykonywania pracy podporządkowanej pod pozorem realizacji funkcji szkoleniowej.
Na etapie opiniowania poprzedniej wersji projektu NSZZ „Solidarność” wskazywał na potrzebę wprowadzenia rozwiązań pozwalających na bieżącą ocenę, czy staż zachowuje przygotowawczy i edukacyjny charakter, a jednocześnie zapewniających stażystom realne instrumenty ochronne.
W szczególności postulowano:
a) umożliwienie wystąpienia przez stażystę z wnioskiem o zawarcie umowy o pracę w sytuacji, gdy sposób realizacji stażu wskazuje, że utracił on charakter edukacyjny i w rzeczywistości stanowi wykonywanie pracy podporządkowanej;
b) obowiązek przedstawienia przez organizatora stażu uzasadnienia dalszego utrzymywania formuły stażu;
c) stworzenie mechanizmów bieżącej oraz okresowej ewaluacji przebiegu stażu;
d) zapewnienie stażystom możliwości zgłaszania nieprawidłowości związanych z realizacją stażu;
e) zapewnienie większego udziału organizacji związkowych w mechanizmach ochronnych dotyczących stażystów.
Znaczna część ww. rozwiązań nie została jednak uwzględniona w aktualnej wersji projektu, co w ocenie Związku działa na niekorzyść samych stażystów. Projekt nie przewiduje również dostatecznych instrumentów pozwalających na weryfikację czy zakres obowiązków powierzanych stażyście pozostaje zgodny z edukacyjnym celem stażu ani mechanizmów ograniczających ryzyko wykorzystywania stażu jako źródła taniej siły roboczej. W ocenie Związku zasadne byłoby również wprowadzenie obowiązku wskazywania w ogłoszeniach dotyczących stażu wysokości przewidywanego świadczenia pieniężnego. Rozwiązanie takie pozostawałoby spójne z kierunkiem zmian związanych z jawnością wynagrodzeń oraz przyczyniałoby się do zwiększenia przejrzystości warunków odbywania stażu i ograniczenia ryzyka nadużyć.
IV. Wynagrodzenie stażystów małoletnich oraz zakres ochrony pracowniczej
Szczególnie krytycznie należy ocenić regulacje dotyczące staży realizowanych przez osoby małoletnie. Rażące wątpliwości budzi przede wszystkim art. 15 ust. 1 projektu przewidujący możliwość ustalenia świadczenia pieniężnego dla małoletniego stażysty na poziomie nie niższym niż 250 zł miesięcznie. Jednocześnie projekt dopuszcza realizację stażu w wymiarze co najmniej 120 godzin miesięcznie. W praktyce oznacza to możliwość wykonywania obowiązków za świadczenie odpowiadające wynagrodzeniu na poziomie około 2 zł za godzinę.
Rozwiązanie takie należy uznać za całkowicie nieakceptowalne z perspektywy standardów ochrony pracy, konstytucyjnej zasady ochrony pracy oraz ochrony osób młodych rozpoczynających aktywność zawodową. Trudno uznać świadczenie na takim poziomie za jakąkolwiek realną rekompensatę ekonomiczną za wykonywane obowiązki. W praktyce projekt może prowadzić do zastępowania pracowników bardzo tanią siłą roboczą pod pozorem realizacji stażu, szczególnie w prostych pracach usługowych i handlowych.
Dodatkowe zastrzeżenia budzi art. 15 ust. 3 projektu wyłączający stosowanie znacznej części przepisów prawa pracy do umów o staż zawieranych z małoletnimi. W praktyce osoby małoletnie wykonujące obowiązki często bardzo zbliżone do zwykłej pracy zostają pozbawione istotnej części gwarancji pracowniczych, przy jednoczesnym utrzymaniu podporządkowanego charakteru wykonywanych czynności. Pozostawienie wyłącznie fragmentarycznych regulacji dotyczących czasu pracy, odpoczynku czy zakazu dyskryminacji należy uznać za niewystarczające z punktu widzenia ochrony osób niepełnoletnich. V. Kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy oraz przepisy sankcyjne Projekt nie przewiduje dostatecznie szerokich kompetencji kontrolnych Państwowej Inspekcji Pracy. Szczególne wątpliwości budzi ograniczenie kontroli przede wszystkim do podmiotów prowadzących działalność w zakresie pracy tymczasowej, podczas gdy ryzyko nadużywania staży ma charakter znacznie szerszy i może występować praktycznie w każdym sektorze rynku pracy.
Jednocześnie projekt nie zawiera kompleksowych i skutecznych przepisów sankcyjnych odnoszących się do:
a) organizowania pozornych staży;
b) wykorzystywania stażystów do wykonywania pracy niezwiązanej z programem stażu;
c) obchodzenia przepisów prawa pracy;
d) naruszania obowiązków organizatora stażu;
e) niewywiązywania się z obowiązków związanych z realizacją programu stażu.
Brak skutecznych mechanizmów egzekucyjnych znacząco osłabia praktyczną efektywność projektowanych regulacji.
VI. Niewystarczający poziom ochrony organizacyjnej stażystów
W ocenie Związku projekt w niewystarczającym stopniu reguluje obowiązki organizatora stażu związane z zapewnieniem odpowiednich warunków odbywania stażu. Brakuje wyraźnych obowiązków dotyczących zapewnienia narzędzi pracy, wyposażenia oraz odpowiednich warunków organizacyjnych niezbędnych do prawidłowej realizacji programu stażu oraz brak jednoznacznego określenia zakresu stosowania przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w przypadku staży niespełniających przesłanek stosunku pracy, co pozostaje bezpośrednio związane z wątpliwościami dotyczącymi charakteru prawnego takich relacji wskazanymi w pkt I.
Projekt nie przewiduje również obowiązku sporządzenia szczegółowej oceny przebiegu stażu oraz nabytych kompetencji po jego zakończeniu. W konsekwencji staż może nie prowadzić do rzeczywistego potwierdzenia zdobytych kwalifikacji i doświadczenia zawodowego, co osłabia jego znaczenie jako instrumentu przygotowania do wejścia na rynek pracy.
Dodatkowe wątpliwości budzi brak bardziej precyzyjnych regulacji dotyczących zakresu zadań powierzanych stażystom oraz granic dopuszczalnej samodzielności w wykonywaniu obowiązków. W praktyce może to prowadzić do powierzania stażystom obowiązków wykraczających poza edukacyjny charakter stażu.
VII. Zmiany w ustawie o związkach zawodowych
Prezydium KK ponawia również postulaty przedstawione w poprzedniej decyzji dotyczącej projektu ustawy o stażach w zakresie konieczności dostosowania przepisów ustawy o związkach zawodowych do projektowanych regulacji dotyczących staży. W ocenie Związku konieczne pozostaje wyraźne potwierdzenie, że stażyści stanowią osoby wykonujące pracę zarobkową w rozumieniu ustawy o związkach zawodowych oraz przysługuje im pełne prawo koalicji, w tym możliwość korzystania ze wsparcia organizacji związkowych oraz zwracania się do nich o ochronę swoich praw. Aktualna wersja projektu nadal nie odnosi się do tych kwestii, pomimo że mają one istotne znaczenie z perspektywy zapewnienia stażystom realnej ochrony zbiorowej.
Mając powyższe na uwadze, Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” stoi na stanowisku, że dalsze prace nad projektem powinny koncentrować się przede wszystkim na stworzeniu rozwiązań gwarantujących rzeczywiście edukacyjny charakter stażu, skuteczną ochronę osób odbywających staż oraz wyeliminowanie ryzyka wykorzystywania tej instytucji do obchodzenia przepisów prawa pracy i obniżania standardów zatrudnienia. Instytucja stażu powinna stanowić realny instrument przygotowania do wejścia na rynek pracy i zdobywania kompetencji zawodowych, a nie mechanizm umożliwiający dalszą prekaryzację zatrudnienia osób młodych oraz zastępowanie standardowego zatrudnienia pracowniczego niestandardowymi formami świadczenia pracy.