Kategoria: 2026 – Prezydium

Dokumenty Prezydium

Decyzja Prezydium KK nr 45/26 ws. opinii o projekcie ustawy o biegłych sądowych i instytucjach opiniujących (UD265)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” przedstawia opinię do projektu ustawy o biegłych sądowych i instytucjach opiniujących (UD265) z dnia 2 kwietnia 2026 r.:

Projektowana regulacja stanowi pierwszą od wielu lat próbę kompleksowego i systemowego uregulowania statusu biegłych sądowych oraz zasad funkcjonowania instytucji opiniujących.

Aktualnie w praktyce funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości ujawniają się istotne trudności związane z dostępnością biegłych w wielu specjalnościach, ich znacznym obciążeniem, a także wydłużającym się czasem oczekiwania na sporządzenie opinii. Problemy te pozostają w ścisłym związku z warunkami wykonywania funkcji biegłego, w tym poziomem wynagrodzeń oraz skalą nakładanych obowiązków, co wpływa zarówno na zainteresowanie pełnieniem tej funkcji, jak i na efektywność systemu opiniowania jako całości.

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” pozytywnie ocenia kierunek proponowanych zmian, zmierzających do stworzenia spójnego i efektywnie funkcjonującego systemu opiniowania, opartego na stabilnym i odpowiednio przygotowanym korpusie ekspertów.

Jednocześnie, w obecnym kształcie nie daje on wystarczających podstaw do przyjęcia, że zakładane cele – w szczególności zwiększenie dostępności biegłych oraz usprawnienie postępowań – zostaną w pełni osiągnięte. W konsekwencji, przy pozytywnej ocenie ogólnego kierunku projektowanych regulacji, należy zauważyć konieczność uwzględnienia dodatkowych rozwiązań i modyfikacji, które pozwolą na rzeczywiste wzmocnienie systemu biegłych sądowych oraz zapewnią osiągnięcie zakładanych celów projektowanej ustawy.

Prezydium KK podkreśla fundamentalne znaczenie czynności wykonywanych przez biegłych sądowych dla prawidłowego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Opinie biegłych stanowią szczególny środek dowodowy, często mający rozstrzygające znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy w postępowaniach wymagających wiadomości specjalistycznych. Tym samym rola biegłego nie ogranicza się wyłącznie do funkcji pomocniczej wobec sądu, lecz w istocie współkształtuje podstawę rozstrzygnięcia, wpływając zarówno na jego trafność, jak i na realizację prawa do rzetelnego procesu.

I. Uwagi ogólne

  1. Uregulowanie wynagrodzeń biegłych jako element warunkujący funkcjonowanie systemu opiniowania

Zasadniczym czynnikiem determinującym funkcjonowanie systemu biegłych sądowych pozostają warunki wykonywania tej funkcji, w tym w szczególności poziom wynagrodzeń. W obecnym stanie prawnym wynagrodzenie biegłych nie odpowiada ani charakterowi wykonywanych czynności, ani wymaganym kwalifikacjom i odpowiedzialności związanej z opiniowaniem, co w praktyce prowadzi do sytuacji, w której rzeczywisty nakład pracy oraz znaczenie opinii biegłych pozostają nieadekwatnie wycenione.

Brak realnej zmiany w zakresie wynagrodzeń w projektowanej regulacji powoduje, że nie zostaje usunięta zasadnicza przyczyna problemów związanych z dostępnością biegłych i czasem sporządzania opinii.

Projekt ustawy, w zakresie wynagrodzeń, w istocie utrzymuje dotychczasowy model, w którym szczegółowe stawki określane są w drodze rozporządzenia, przy ogólnym wskazaniu kryteriów ich ustalania na poziomie ustawowym (wynagrodzenie za godzinę pracy lub według taryf zryczałtowanych, z uwzględnieniem kwalifikacji, nakładu pracy oraz czasu niezbędnego do sporządzenia opinii). Rozwiązanie to nie stanowi jakościowej zmiany względem obecnych regulacji i nie odpowiada na problem niskiej atrakcyjności ekonomicznej wykonywania funkcji biegłego.

Ponadto należy rozważyć uzupełnienie projektu o instrumenty pozwalające na jego dostosowanie do konkretnych spraw, w szczególności poprzez mechanizmy korekty wynagrodzenia w zależności od stopnia złożoności opinii, nakładu pracy, pilności zlecenia czy deficytowego charakteru danej specjalizacji. Tak ukształtowane rozwiązania sprzyjałyby nie tylko zwiększeniu dostępności ekspertów, lecz także budowie stabilnego i efektywnego systemu opiniowania, który w sposób realny wspierałby sprawność postępowań sądowych.

W tym kontekście należy uznać, że bez wprowadzenia realnych i systemowych zmian w zakresie wynagrodzeń biegłych sądowych projektowana regulacja nie osiągnie swojego podstawowego celu, jakim jest zwiększenie efektywności postępowań sądowych.

  1. Certyfikacja biegłych

Wprowadzenie obowiązkowej certyfikacji należy uznać za słuszne, natomiast istotne wątpliwości budzi przyjęty model organizacyjny oraz jego wykonalność w praktyce. Przy uwzględnieniu skali systemu – obejmującego obecnie kilkadziesiąt tysięcy biegłych – oraz konieczności cyklicznej weryfikacji ich uprawnień, należy mieć poważne zastrzeżenia co do zdolności jednego, stosunkowo niewielkiego organu do sprawnego przeprowadzenia procedur certyfikacyjnych. Proste oszacowanie obciążenia wskazuje, że na każdego członka komisji przypadałaby konieczność rozpatrywania setek spraw rocznie, co rodzi ryzyko wydłużenia procedur oraz powstania istotnych opóźnień.

Z perspektywy efektywności systemu zasadne wydaje się rozważenie modelu certyfikacji, w którym – przy zachowaniu ogólnych standardów oraz nadzoru na poziomie centralnym – proces weryfikacji kompetencji byłby częściowo powierzony wyspecjalizowanym podmiotom branżowym lub środowiskom naukowym właściwym dla danej dziedziny. Rozwiązanie takie mogłoby zwiększyć sprawność procedur, lepiej uwzględniać specyfikę poszczególnych specjalności oraz ograniczyć ryzyko powstawania wąskich gardeł organizacyjnych.

  1. Mechanizmy oceny opinii, standaryzacja opiniowania oraz autonomia biegłych

Projekt przewiduje również wprowadzenie mechanizmów służących ocenie opinii sporządzanych przez biegłych, jak również opracowanie standardów opiniowania oraz określenie czasochłonności poszczególnych czynności. Rozwiązania te mają na celu zwiększenie jakości i przejrzystości opiniowania oraz ujednolicenie praktyki w tym zakresie.

Kierunek ten należy co do zasady ocenić pozytywnie.

  1. Obowiązki szkoleniowe i organizacyjne biegłych – wpływ na wykonywanie funkcji

Projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań związanych z obowiązkiem podnoszenia kwalifikacji zawodowych biegłych, w tym uczestnictwa w szkoleniach oraz aktualizowania wiedzy. Kierunek ten należy ocenić pozytywnie. Stałe doskonalenie kompetencji stanowi bowiem niezbędny element zapewnienia wysokiej jakości opiniowania, zwłaszcza w dziedzinach, w których wiedza specjalistyczna podlega dynamicznym zmianom.

Jednocześnie projekt wprowadza również szereg obowiązków o charakterze formalnym i organizacyjnym, które – choć uzasadnione z punktu widzenia uporządkowania systemu – powinny być kształtowane w sposób możliwie najmniej obciążający. W szczególności istotne jest ograniczenie nadmiernej biurokratyzacji oraz wykorzystanie narzędzi cyfrowych, tak aby obowiązki administracyjne nie wpływały negatywnie na czas i jakość pracy opiniodawczej.

Kluczowe znaczenie ma jednak zachowanie równowagi pomiędzy zakresem obowiązków a realnymi warunkami wykonywania funkcji biegłego. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, że system – zamiast przyciągać nowych ekspertów – będzie stopniowo tracił osoby już wykonujące tę funkcję.

Z tego względu projektowane rozwiązania powinny zostać uzupełnione o elementy systemu zachęt, które w sposób rzeczywisty zwiększałyby atrakcyjność pełnienia funkcji biegłego.
W tym kontekście rozważenia wymaga w szczególności:

  • wprowadzenie zróżnicowanego modelu funkcjonowania biegłych, uwzględniającego poziom doświadczenia (np. wyodrębnienie ścieżki dla biegłych początkujących oraz uproszczonej ścieżki dla ekspertów o ugruntowanej pozycji zawodowej),
  • powiązanie zakresu obowiązków oraz wymagań szkoleniowych z doświadczeniem biegłego, tak aby nie obciążać w jednakowym stopniu osób rozpoczynających działalność oraz ekspertów z wieloletnim dorobkiem,
  • stworzenie elastycznego systemu doskonalenia zawodowego, opartego na różnych formach aktywności (szkolenia, działalność naukowa, praktyka zawodowa), analogicznego do rozwiązań funkcjonujących w zawodach zaufania publicznego,
  • zapewnienie organizacyjnego wsparcia dla biegłych, w tym usprawnienia dostępu do materiałów sprawy oraz komunikacji z sądami.
  1. Dostępność biegłych a czas trwania postępowań

Dostępność biegłych pozostaje jednym z kluczowych czynników wpływających na sprawność postępowań sądowych, jednak w praktyce na całkowity czas uzyskania opinii składa się szereg elementów związanych z przebiegiem postępowania, w tym w szczególności organizacja pracy sądu, obieg akt oraz dostępność materiału dowodowego.

Prezydium KK podkreśla, że bez zwiększenia liczby biegłych oraz poprawy warunków wykonywania tej funkcji nie będzie możliwe osiągnięcie zakładanego celu w postaci skrócenia czasu trwania postępowań. Projekt w obecnym kształcie nie zawiera jednak rozwiązań, które w sposób wystarczający odpowiadałyby na tę potrzebę.

  1. Systemowe rozwiązania organizacyjne

Projektowane wprowadzenie takich rozwiązań jak utworzenie centralnego rejestru biegłych oraz powołanie Rady Biegłych należy ocenić pozytywnie, jako element porządkujący system oraz zwiększający jego przejrzystość. W szczególności instytucjonalizacja reprezentacji środowiska biegłych może stanowić istotne narzędzie komunikacji pomiędzy ekspertami a organami państwa, a także przyczyniać się do wypracowywania bardziej adekwatnych rozwiązań systemowych.

Jednocześnie skuteczność tych instrumentów będzie uzależniona od ich rzeczywistego funkcjonowania w praktyce, w tym od zakresu kompetencji przypisanych Radzie oraz od funkcjonalności rejestru jako narzędzia wspierającego wybór biegłych. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma zapewnienie, aby rozwiązania te nie miały wyłącznie charakteru formalnego, lecz realnie wspierały organizację systemu opiniowania i przyczyniały się do poprawy jego efektywności.

II. Uwagi szczegółowe

  1. Wykorzystanie systemów sztucznej inteligencji

Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8 projektu opinia biegłego sądowego oraz opinia instytucji opiniującej zawiera wskazanie, czy i w jakim zakresie biegły sądowy lub osoby, które wydały opinię w imieniu instytucji korzystały z systemów opartych na sztucznej inteligencji.

Rozwiązanie to należy ocenić pozytywnie, jako zwiększające transparentność procesu opiniowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w praktyce mogą być wykorzystywane narzędzia wspierające pracę ekspercką, w tym systemy oparte na sztucznej inteligencji. Istotne jest jednak, aby ich zastosowanie miało charakter wyłącznie pomocniczy i służyło usprawnieniu procesu opracowania opinii, a nie zastępowało merytoryczną wiedzę oraz samodzielną ocenę biegłego.

W tym kontekście obowiązek ujawnienia wykorzystania takich narzędzi należy uznać za zasadne rozwiązanie, wzmacniające zaufanie do opinii biegłych oraz umożliwiające ocenę sposobu jej przygotowania. Jednocześnie wskazane byłoby doprecyzowanie zakresu tego obowiązku, tak aby obejmował on nie tylko ogólną informację o wykorzystaniu systemów sztucznej inteligencji, lecz również wskazanie, z jakiego rodzaju narzędzi korzystano, w jakim celu, w jaki sposób oraz jaki był wpływ ich zastosowania na treść opinii.

Takie ukształtowanie przepisu pozwoliłoby zachować równowagę pomiędzy dopuszczalnym wykorzystaniem nowoczesnych narzędzi a koniecznością zapewnienia pełnej odpowiedzialności biegłego za rzetelność i jakość sporządzonej opinii.

  1. Dostęp biegłego do akt sprawy

Projekt nie odnosi się w sposób wystarczający do kwestii organizacyjnych związanych z dostępem biegłego do materiału dowodowego, w szczególności akt sprawy, co w praktyce ma istotne znaczenie dla sprawności sporządzania opinii.

W tym kontekście zasadne wydaje się rozważenie wzmocnienia rozwiązań zapewniających biegłym sprawny i niezwłoczny dostęp do akt, w szczególności poprzez rozwój narzędzi cyfrowych umożliwiających zdalny wgląd w dokumentację. Usprawnienie tego obszaru mogłoby w istotny sposób przyczynić się do skrócenia czasu przygotowywania opinii, bez ingerencji w sam proces jej opracowania.

  1. Obowiązek przechowywania dokumentacji przez biegłych

Projekt wprowadza obowiązek przechowywania dokumentacji związanej ze sporządzaniem opinii przez określony czas, co należy ocenić jako rozwiązanie uzasadnione z punktu widzenia potrzeby zapewnienia możliwości weryfikacji opinii oraz zachowania standardów należytej staranności oraz tajemnicy postępowania.

Jednocześnie istotne jest, aby obowiązek ten był realizowany w sposób adekwatny do realiów wykonywania funkcji biegłego, w szczególności poprzez dopuszczenie i rozwój rozwiązań opartych na przechowywaniu dokumentacji w formie elektronicznej. Takie podejście pozwoliłoby zapewnić właściwy poziom bezpieczeństwa i dostępności dokumentów, przy jednoczesnym dostosowaniu do współczesnych standardów organizacyjnych.

  1. Okres ważności certyfikatu biegłego

Projekt przewiduje ograniczony czas obowiązywania certyfikatu biegłego oraz konieczność jego okresowego odnawiania. Rozwiązanie to co do zasady należy ocenić jako uzasadnione, gdyż sprzyja ono utrzymaniu aktualności kwalifikacji oraz weryfikacji kompetencji osób wykonujących tę funkcję. Zasadne wydaje się jednak rozważenie zróżnicowania trybu odnawiania certyfikatu, w szczególności poprzez wprowadzenie uproszczonych procedur dla biegłych o ugruntowanym doświadczeniu i niekwestionowanym dorobku zawodowym. Takie rozwiązanie pozwoliłoby zachować funkcję weryfikacyjną systemu, przy jednoczesnym ograniczeniu nadmiernych obciążeń proceduralnych.

  1. Przetwarzanie danych osobowych zgromadzonych w związku z wydaniem opinii

Art. 78 ust. 2 projektu stanowi, iż biegły sądowy jest administratorem danych osobowych zgromadzonych przez biegłego sądowego w związku z wydawaniem opinii. Zgodnie z art. 175 db ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 334 z późn. zm.) administratorami danych osobowych przetwarzanych w postępowaniach sądowych w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości albo realizacji zadań z zakresu ochrony prawnej są sądy. Ustanowienie biegłego sądowego administratorem danych osobowych zgromadzanych przez niego w związku z wydawaniem opinii oznacza nałożenie na biegłego sądowego licznych obowiązków administratora danych osobowych, do których należy m.in.: prowadzenie rejestrów, przetwarzania danych osobowych, opracowanie polityki przetwarzania danych osobowych, realizacja obowiązku informacyjnego wobec osób, których dane osobowe będą przetwarzane, dokonywanie oceny ryzyka. W ocenie NSZZ „Solidarność” obciążenie biegłego sądowego obowiązkami administratora danych osobowych,  będzie stanowić nadmierne obciążenie administracyjne i obarczenie biegłego ryzykiem związanym z przetwarzaniem danych osobowych, jako administratora tych danych. A to może przyczynić się do powstrzymywania się przez osoby posiadające informacje specjalne od ubiegania się o status biegłego sądowego. Ponadto, zgodnie z art. 4 pkt. 7  Rozporządzenia  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) „administrator” oznacza osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, jednostkę lub inny podmiot, który samodzielnie ustala cele przetwarzania danych osobowych. W przypadku biegłego sądowego sytuacja nie występuje sytuacja samodzielnego ustalania celu przetwarzania danych osobowych, gdyż cel przetwarzania danych osobowych jest uzależniony od treści i zakresu tezy dowodowej. Stanowi to dodatkowy argument wskazujący na brak uzasadnienia dla propozycji nałożenia na biegłego sądowego statusu administratora danych osobowych zgromadzonych przez niego w związku z wydawaniem opinii oraz obciążenia go obowiązkami i ryzykiem, które z tego statusu wynikają.

III.

Na zakończenie należy podkreślić, że problematyka funkcjonowania biegłych sądowych nie może być rozpatrywana w oderwaniu od szerszego kontekstu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Postępowania sądowe już obecnie obarczone są szeregiem trudności o charakterze systemowym, w tym w szczególności niedostatecznym poziomem kadrowym, ograniczoną liczbą wydziałów oraz rosnącym obciążeniem sprawami, co w sposób istotny wpływa na długość i sprawność prowadzonych postępowań.

W tym kontekście problemy związane z dostępnością biegłych oraz czasem sporządzania opinii stanowią istotny, lecz nie jedyny element wpływający na efektywność postępowań. Ich znaczenie jest jednak szczególnie widoczne w sprawach z zakresu prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych, w których opinia biegłego często stanowi kluczowy dowód przesądzający o sytuacji prawnej i bytowej pracownika lub ubezpieczonego. Wydłużający się czas oczekiwania na opinię przekłada się w takich przypadkach bezpośrednio na przedłużenie stanu niepewności prawnej, a niekiedy również na pogorszenie sytuacji materialnej osób oczekujących na rozstrzygnięcie.

Z perspektywy NSZZ „Solidarność” szczególnego znaczenia nabiera zatem zapewnienie takich rozwiązań systemowych, które będą sprzyjały nie tylko sprawności postępowań, lecz również realnej ochronie interesów pracowników i innych osób korzystających z ochrony prawnej w ramach wymiaru sprawiedliwości. W tym ujęciu kwestie związane z funkcjonowaniem biegłych sądowych nie mają charakteru wyłącznie technicznego, lecz pozostają bezpośrednio powiązane z realizacją prawa do sądu oraz skutecznej ochrony prawnej.

 

 

Decyzja Prezydium KK nr 42/26 ws. zgody na użycie nazwy i znaku graficznego NSZZ „Solidarność”

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, na wniosek wydawnictwa Tashka, wyraża zgodę na użycie nazwy i znaku graficznego NSZZ „Solidarność” w edukacyjnej publikacji dla dzieci pn. „Stocznia Gdańska”, która otwiera cykl trzech książek poświęconych miastu Gdańsk. Projekt łączy w sobie wartości edukacyjne, kulturowe i społeczne, kierując je do najmłodszych odbiorców – dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym.

Decyzja Prezydium KK nr 41/26 ws. opinii o projekcie ustawy MRPiPS o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (UD315)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wnosi następujące uwagi do projektu ustawy Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw z dnia 26 marca 2026 roku.
Zgodnie z uzasadnieniem, celem projektowanej ustawy jest wdrożenie pierwszego etapu reformy systemu pomocy społecznej, w odpowiedzi na potrzebę zwiększenia dostępności i jakości usług społecznych w środowisku lokalnym dla rodzin i osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.
Zapowiadana od kilku lat reforma systemu pomocy społecznej jest wyczekiwana także przez pracowników systemu wsparcia. Niestety przedłożony projekt nie stanowi odpowiedzi na wyzwania, z którymi mierzy się obecnie pomoc społeczna i oczekiwania pracowników pomocy społecznej. Projektowane przepisy nie są rozwiązaniami systemowymi, które mogłyby zostać uznane za reformatorskie, zabrakło w nich koniecznych zmian dotyczących m.in. reformy kryteriów dochodowych czy rozszerzenia zapisów w zakresie dotyczącym bezpieczeństwa wszystkich grup zawodowych pracujących w systemie pomocy społecznej. Ponadto nadal nie są prowadzone prace nad ustawą o zawodach pomocowych, na które czekają pracownicy socjalni, opiekunowie, asystenci rodzinni, piecza zastępcza i wiele innych zawodów pomocowych. Brak takich rozwiązań nie przyczynia się do poprawy prestiżu zawodu ani zwiększenia poczucia samych zainteresowanych, że ich wysiłki są dostrzegane i doceniane przez ustawodawcę.
Należy zwrócić również uwagę, na nadmierne skoncentrowanie się na deinstytucjonalizacji zadań w zakresie usług społecznych co przyczyniło się do wzniecenia niepokoju wśród pracowników pomocy społecznej, związanych z obawami o zamykanie domów pomocy społecznej (DPS).

Uwagi szczegółowe:
W projektowanym Art. 1 zmieniającym ustawę o pomocy społecznej (dalej ustawa):
Zmiana 2) w art. 6 ustawy dodaje się pkt 5a – definicja deinstytucjonalizacji.
W opinii Prezydium KK definicja jest zbyt daleko idąca i prowadzi do niepokojących wniosków o dążeniu do likwidacji instytucjonalnej opieki długoterminowej na rzecz opieki środowiskowej. Deinstytucjonalizacja nie może zastąpić opieki instytucjonalnej, ale przede wszystkim powinna ją uzupełnić lub opóźnić w miarę możliwości. Opieka środowiskowa nie może w pełni zastąpić DPS, które pełnią funkcję całodobowej opieki i zabezpieczają osoby całkowicie niesamodzielne. Usługi środowiskowe są rozproszone, ograniczone czasowo i kadrowo. Co więcej, nie mogą one stanowić profilaktyki, gdyż takie działania nie powstrzymują problemów zdrowotnych, a jedynie mogą je spowolnić. W sytuacji konieczności objęcia osoby całodobową opieką, najlepszym rozwiązaniem jest opieka instytucjonalna.
NSZZ „Solidarność” postuluje o zmianę definicji, tak aby nie budziła wątpliwości co do przyszłego formatu organizacji opieki nad osobami wymagającymi całodobowej opieki i proponuje jej brzmienie następująco: „deinstytucjonalizacja –  proces rozwoju usług społecznych na poziomie rodziny i społeczności lokalnej o charakterze zabezpieczającym opiekę w warunkach domowych, jeśli to jest możliwe ze względu na stan zdrowia osoby wymagającej tego rodzaju wsparcia, co ma zastąpić w jak najdłuższej perspektywie czasu opiekę instytucjonalną, wsparciem świadczonym na poziomie społeczności lokalnej.” Tak zdefiniowana deinstytucjonalizacja nie będzie budziła lęku ani wśród pracowników, którzy obecnie mają obawy, że ich miejsca pracy w DPS-ach będą likwidowane, ani wśród potencjalnych klientów, którzy mogą mieć obawy o dostępność instytucjonalnej pomocy.
Zmiana 10) w art. 19 określającym zadania własne powiatu w pkt.14 dodaje się organizację superwizji oraz zapewnienie środków na nią. O ile superwizja jest istotnym elementem wsparcia pracowników, o tyle wątpliwości budzi możliwość finansowana jej przez samorząd i tym samym skuteczną realizację tego zadania.
Zmiana 13) w art. 23 określającym zadania ministra ds. zabezpieczenia społecznego w ust. 1 pkt 4 dodaje się analizę zjawiska niekorzystania z pomocy społecznej. Istnieje obawa, że jednostki organizacyjne pomocy społecznej nie będą dysponowały odpowiednimi danymi, które mogłyby identyfikować dodatkowe zjawisko. Aby skutecznie przeprowadzić analizę, należy określić zakres i źródła danych, które w tym pomogą.
Zmiana 26) w art. 54 ust. 1 określa się warunki skierowania do DPS na czas określony. Biorąc pod uwagę, że wsparcie to dotyczy osób wymagających całodobowej opieki ze względu na ich wiek, stan zdrowia lub niepełnosprawność, niezrozumiałe jest ograniczenie czasu pobytu w DPS. Zmiana ta budzi obawy o realną dostępność i ciągłość opieki dla osób wymagających stałego wsparcia. Prezydium KK postuluje o zmianę tego zapisu i utrzymanie możliwości kierowania osób do DPS na czas nieokreślony.
Ponadto nowe brzmienie ust. 1 wyklucza możliwość umieszczenia w DPS osób niepełnoletnich. Wykluczenie to budzi obawy o losy dzieci w głębokiej niepełnosprawności, dla których samorząd nie znajdzie odpowiedniej rodziny zastępczej. W projektowanych przepisach nie ma propozycji, w jaki sposób postępować w sytuacji, kiedy dzieci i młodzież z głębokimi niepełnosprawnościami będą potrzebować całodobowej opieki specjalistycznej. Zdaniem Prezydium KK należy wprowadzić przepisy, które wskażą odpowiednią ścieżkę postępowania w takich przypadkach.
Zmiana 52) w art. 121b dotycząca awansów pracowników socjalnych pozostaje w bezpośrednim związku z zapisami rozporządzenia RM z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych. Aktualnie zaproponowane stopnie awansu nie pokrywają się ze wspomnianym rozporządzeniem, a MRPiPS nie przedłożyło takiego projektu ze zmianami. Powinno to nastąpić niezwłocznie.
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” widzi potrzebę reformy systemu pomocy społecznej, która jest niezbędnym warunkiem utrzymania równowagi społecznej w naszym kraju, jednakże reforma nie może opierać się jedynie na deinstytucjonalizacji. Zaproponowane rozwiązania wychodzą naprzeciw niektórym postulatom środowiska, nie rozwiązując kluczowych problemów systemu tj. nieefektywność sposobu weryfikacji kryteriów dochodowych uprawniających do świadczeń z pomocy społecznej czy brak rozwiązań uatrakcyjniających zawody pomocowe i wpływających na zwiększenie zatrudnienia w sektorze usług opiekuńczych. Natomiast widoczna w zaproponowanych rozwiązaniach jest nierównowaga między rozwojem usług domowych i lokalnych a zagrożeniem niedostatkiem kadry opiekuńczej, infrastruktury w mniejszych gminach i całodobowego wsparcia w środowisku.

 

Decyzja Prezydium KK nr 40/26 ws. opinii o projekcie ustawy MRPiPS o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw (UD354)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” popiera kierunek zmian wynikający z projektu ustawy Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o zmianie ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej oraz niektórych innych ustaw0  z dnia 20 marca 2026 r., jednocześnie wnosi następujące uwagi.

Uwagi ogólne:
Zdaniem NSZZ „Solidarność” wszystkie formy rodzinnej pieczy zastępczej powinny zostać objęte superwizją wzorem innych służb społecznych. Praca w rodzinach zastępczych jest równie wymagająca i zasługuje na każdą formę wsparcia, która umożliwi właściwe wykonywanie obowiązków ale również przyczyni się do ograniczenia zjawiska wypalenia zawodowego. Jest to tym bardziej paląca kwestia w sytuacji braku kandydatów do pełnienia funkcji rodzin zastępczych.
Nie mniej istotnym zagadnieniem jest prawo do godziwej emerytury dla opiekunów pieczy zastępczej. Wielu z nich pełni tę rolę od ponad 20 lat, ale ze względu na niekorzystne formy zawierania umów w przeszłości np. umowy zlecenia, rodzice zastępczy nie zostali objęci systemem ubezpieczeń społecznych, w związku z czym nie odprowadzano za nich odpowiednich składek. Kwestia ta powinna zostać zauważona i jak najszybciej rozwiązana systemowo, aby uatrakcyjnić wykonywanie zawodu, ale także zapewnić odpowiednie zabezpieczenie dochodowe opiekunów pieczy zastępczej po zakończeniu aktywności zawodowej.
NSZZ „Solidarność” zwraca uwagę, że umowa o zawarciu pełnienia pieczy zastępczej podpisywana jest z jednym rodzicem, jednak obowiązki wynikające z tej umowy dotyczą obojga rodziców zastępczych. Ten stan prawny jest niezrozumiały, gdyż pomimo nakładanych na nią obowiązków druga osoba (rodzic) nie otrzymuje wynagrodzenia, ani innych gratyfikacji związanych z nałożonymi obowiązkami. Koniecznym jest zatem wprowadzenie gratyfikacji finansowej za tą pracę, a przynajmniej objęcie jej ubezpieczeniem emerytalno-rentowym. Aktualny stan prawny nie zachęca nowych opiekunów do podejmowania się tego wymagającego zadania wpisującego się w deinstytucjonalizację szeroko pojętych usług opiekuńczych.
Od wielu lat postulatem zarówno NSZZ „Solidarność” jak i środowiska pomocy społecznej jest ustawa o zawodach pomocowych, która mogłaby przyczynić się z jednej strony do podniesienia prestiżu zawodów, ale również mogłaby zachęcić do podejmowania pracy w tych coraz liczniejszych profesjach. Piecza zastępcza również zalicza się do nich. Z nieokreślonych przyczyn ustawodawca uchyla się od przygotowania odpowiedniego aktu prawnego, który jest nie tylko potrzebny i wyczekiwany przez pracowników, ale z perspektywy systemu korzystny i bezkosztowy.

Uwagi szczegółowe:
Art. 1 wprowadzający zmiany do ustawy o wsparciu rodziny i systemie pieczy zastępczej (dalej ustawa):
Zmiana nr 7: dotycząca art. 7b ustawy, zawierający katalog podmiotów stanowiących opiekę zastępczą oraz katalog przestępstw, które dyskwalifikują kandydatów do pracy z dziećmi. Zdaniem Prezydium KK katalog ten powinien odnosić się także do zawodu asystenta rodziny, gdyż co do zasady objęte nim powinny być wszystkie osoby, które mają kontakt z dziećmi bez względu na zatrudniający je podmiot. Proponowana zmiana nie wymienia asystentów w katalogu podmiotowym zmienianego przepisu.
Zmiana 27: w dodawanym art. 31c ust. 4 pkt. 2, który dotyczy wynagrodzenia rodziny opiekuńczej, odwołanie do art. 31a ust. 2, który dotyczy zlecenia zadań przez gminę, wydaje się nielogiczne, gdyż odniesienie winno dotyczyć osoby przebywającej w rodzinie opiekuńczej co odzwierciedla art. 31a ust. 1.
Zmiana 54: w art. 53 ustawy dotycząca podwyższenia maksymalnej liczby dzieci w rodzinie zastępczej zawodowej z 3 dzieci na nie więcej niż 4 w tym samym czasie. Dla wielu rodzin może to być zbyt trudne do udźwignięcia ze względu na liczne obowiązki wynikające z pełnienia opieki nad dziećmi, które często borykają się z różnymi schorzeniami lub dysfunkcjami. Istnieje obawa, że wiele powiatów, które z różnych względów nie tworzą nowych rodzin będą nadmiernie obciążać dodatkowymi obowiązkami rodziny już funkcjonujące. Takie ryzyko wpływa negatywnie na jakość opieki nad dziećmi w rodzinach zastępczych, dlatego Prezydium KK sprzeciwia się zaproponowanej zmianie.
Zmiana 59: w art. 56 ustawy polegająca na zawieraniu umowy przez starostę lub podmiot, któremu powiat zleca wykonywanie zadania na podstawie art. 190, w ramach limitu rodzin zastępczych zawodowych na dany rok kalendarzowy, określony w 3-letnim powiatowym programie dotyczącym rozwoju pieczy zastępczej. Zapis taki zdaniem NSZZ „Solidarność” jest niewłaściwy, gdyż ogranicza rozwój pieczy zastępczej. Wszelkie działania w tym zakresie powinny rozwijać się w oparciu o dobro i potrzeby dzieci, a nie z góry narzucane limity.
Zmiana 64: w art. 65 ustawy dotycząca zatrudniania osoby do pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziećmi przy pracach gospodarskich, gdzie może to być także małżonek niepobierający wynagrodzenia z tytułu umowy rodzicielstwa zastępczego. Taka forma wsparcia dochodu rodziny zastępczej wydaje się nieuczciwa, biorąc pod uwagę, że małżonek niepobierający wynagrodzenia z tytułu rodzicielstwa zastępczego ma obowiązki wynikające z tej umowy. Zdaniem NSZZ „S” wspieranie rodziny, której jest się częścią jest przejawem nietrafionego sposobu rozwiązania problemu niedostatecznego finansowania rodzin zastępczych.
Zmiana 85: dotycząca art. 85 ust. 1 ustawy zawierający kwoty miesięcznego wynagrodzenia za rodzicielstwo zastępcze zawodowe należy ocenić pozytywnie. Podstawowa kwota w art. 85 ust. 1 pkt. 1 za pełnienie rodziny zastępczej zawodowej wzrasta z 4100 zł do kwoty 6160 zł co istotnie poprawi komfort pracy tych rodzin. Jednocześnie zmiana pkt. 2 przewiduje zmianę mechanizmu wynagradzania dla rodzin pełniących funkcję pogotowia rodzinnego. Dotychczas było to 124% kwoty bazowej z tytułu pełnienia funkcji rodziny zastępczej zawodowej. W ramach tego mechanizmu po zmianie kwoty bazowej dla pogotowia rodzinnego powinna ona wynosić 7638,40 zł. Tymczasem ustawodawca postanowił zmienić ten mechanizm na rzecz stałej kwoty w wysokości 7260 zł. Wyraźnie widać, że kwota ta jest niższa od dotychczasowych rozwiązań, a należy pamiętać, że forma pogotowia rodzinnego jest też najbardziej wymagającą formą pieczy zastępczej. Zdaniem NSZZ „Solidarność” mechanizm naliczania wynagrodzenia powinien pozostać w dotychczasowej formie lub przynajmniej kwota to powinna zostać ustalona na poziomie 7638 zł.
Zmiana 86: w art. 86 proponuje się nowy sposób waloryzacji wynagrodzeń i świadczeń wynikających z przepisów zmienianej ustawy. Zdaniem Prezydium KK określenie wysokości wskaźnika waloryzacji wynagrodzeń rodzin zastępczych na poziomie inflacji jest niewystarczające, gdyż koszyk inflacyjny w tych grupach rodzin charakteryzuje się szybszą  dynamiką niż inflacja ogółem. Prezydium KK wnosi, aby wynagrodzenia określone  w projektowanym art. 86 pkt 2 i 4 były waloryzowane wskaźnikiem wzrostu przeciętnego rocznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, w którym przeprowadzana jest waloryzacja.
W art. 68 projektowanej ustawy zakłada się likwidację z dniem 1 lipca 2027 r. interwencyjnych ośrodków preadopcyjnych. Ze względu na możliwość opóźnień dotyczących wejścia w życie nowelizowanych przepisów ustawy, Prezydium KK proponuje określenie tego terminu do 12 miesięcy od dnia wejścia w życie przepisów opiniowanego projektu ustawy,  by konieczne działania  wynikające ze zmian mogły być realizowane płynnie i w najlepszym interesie dzieci przebywających w tych placówkach.
NSZZ „Solidarność” dostrzega w projektowanych zmianach ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej właściwy kierunek oraz wolę poprawy sytuacji zarówno samych opiekunów jak i przebywających w opiece zastępczej dzieci. Kryzys rodziny, który niewątpliwie przyczynia się do konieczności rozwijania alternatywnych form opieki nad dziećmi powoduje, że staje się to ogromnym wyzwaniem nie tylko w przyszłości, ale już dziś.
Jednocześnie należy podkreślić, że wszelkie działania w powyższym zakresie powinny być również wsparciem dla samorządów, które realizują te zadania. Piecza zastępcza stanowi bardzo istotny element polityki rodzinnej i społecznej naszego państwa. Dlatego to właśnie budżet państwa powinien zapewniać istotne wsparcie samorządów w tym obszarze, które są zróżnicowane zarówno pod względem ekonomicznym, organizacyjnym jak i potencjałem ludzkim, a dobro dzieci objętych pieczą zastępczą nie powinno być uzależnione od zamożności samorządu, którego są mieszkańcami.

Decyzja Prezydium KK nr 38/26 ws. odwołania dotychczasowego i powołania nowego przedstawiciela NSZZ „Solidarność” Zespołu do spraw wsparcia zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” postanawia odwołać przedstawiciela NSZZ „Solidarność”  Panią Marzenę Podolską – Bojahr i zgłosić Panią Ewę Kędzior  jako członka Zespołu do spraw wsparcia zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw.

 

Decyzja Prezydium KK nr 37/26 ws. senackiego projektu ustawy z dnia 12 marca 2026 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji K NSZZ „Solidarność” pozytywnie opiniuje senacki projekt ustawy z dnia 12 marca 2026 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Zaproponowane w projekcie ustawy rozwiązanie eliminuje roczny okres oczekiwania na nabycie prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego przez osobę zaliczoną do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, przysługującego w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Proponowana zmiana racjonalnie wiąże moment nabycia prawa do dodatkowego urlopu wypoczynkowego z chwilą uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, co odpowiada rzeczywistym potrzebom zdrowotnym i rehabilitacyjnym pracowników.

Decyzja Prezydium KK nr 36/26 ws. przedstawicieli NSZZ „Solidarność” w grupach roboczych Zespołu wspierającego prace nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zgłasza następujące osoby do grup roboczych Zespołu wspierającego prace nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego (PPKR):

Grupa 1 – Programowanie Wspólnej Polityki Rolnej – Pan Michał Nowak

Grupa 5 – Programowanie Priorytetu 2 pn. Spójność wewnętrzna – Pani Elżbieta Wielg

Grupa 6 – Programowanie Priorytetu 3 pn. Transformacja energetyczna, odporność
i bezpieczeństwo Pana Grzegorz Dąbka

Grupa 7 – Programowanie w zakresie dotyczącym sprawnego państwa i społeczeństwa – Pani Elżbieta Wielg

 

Decyzja Prezydium KK nr 35/26 ws. opinii o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (UD116)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” podtrzymuje opinię wyrażoną w decyzji Prezydium KK NSZZ „Solidarność” nr 134/25. Jednocześnie Prezydium KK pozytywnie ocenia następujące zapisy w rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne:

  1. 1 pkt 1 – projektu ustawy przewiduje zmianę w art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT, polegającą na wykreśleniu wyrazów „objętych wspólnością majątkową małżeńską” jest to korzystne rozwiązanie dla małżonków w zakresie braku opodatkowania świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny. W aktualnym stanie prawnym świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny otrzymywane w sytuacji, gdy między małżonkami nie istnieje wspólność majątkowa małżeńska stanowią przychód w rozumieniu ustawy o PIT, który ewentualnie korzysta ze zwolnienia od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów od spadków i darowizn. Przepis ten jednak jest tak interpretowany, że nie obejmuje on świadczeń pieniężnych.
  2. 1 pkt 7 lit b – projektu ustawy wprowadza istotne ograniczenia w zakresie stosowania ulgi mieszkaniowej w przypadku częstszej niż raz na trzy lata odsprzedaży nabytej nieruchomości. Ograniczenie to dotyczy przede wszystkim podatników, którzy prowadzą działalność pośrednictwa w zakresie remontów zakupionych mieszkań w złym stanie technicznym i odsprzedaży ich po wyższej cenie. Taka działalność dochodowa powinna być traktowana zgodnie z jej charakterem. Ulga mieszkaniowa ma na celu wspieranie obywateli w utrzymywaniu warunków mieszkaniowych na godziwym poziomie i nie powinna wspierać tzw. działalności fliperskiej.

Decyzja Prezydium KK nr 34/26 ws. wyrażenia zgody na rozszerzenie zasięgu działania Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ ,,Solidarność” przy Przedsiębiorstwie Górniczym „Silesia” Sp. z o.o.na pracodawcę prowadzącego działalność na terenie innego regionu niż region rejestrujący tę organizację

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, działając na mocy postanowień § 1 Uchwały KK nr 30/15 ws. zasad i trybu postępowania w sprawach o rozszerzenie obszaru działania organizacji zakładowych i międzyzakładowych oraz Uchwały KK nr 23/16 ws. scedowania na Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” uprawnienia wynikającego z § 1 Uchwały KK nr 30/15, wyraża zgodę na rozszerzenie zasięgu działania Międzyzakładowej Organizacji Związkowej NSZZ ,,Solidarność” przy Przedsiębiorstwie Górniczym „Silesia” Sp. z o.o. (ul. Nad Białką 3, 43-502 Czechowice-Dziedzice), wpisanej do Rejestru Podstawowych Jednostek Organizacyjnych prowadzonego przez Region Podbeskidzie NSZZ „Solidarność” pod numerem 319 na BUMECH S.A. z siedzibą ul. Krakowska 191, 40- 389 Katowice, pracodawcy znajdującego się na terenie działania Regionu Śląsko-Dąbrowskiego NSZZ „Solidarność”.

Decyzja Prezydium KK nr 31/26 ws. wyznaczenia przedstawicieli do doraźnego Zespołuds. służb mundurowych Rady Dialogu Społecznego

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” postanawia wskazać do doraźnego Zespołu ds. służb mundurowych Rady Dialogu Społecznego jako członków Zespołu: Pana Krzysztofa Sadowskiego oraz Pana Macieja Piszczka.

Decyzja Prezydium KK nr 30/26 ws. wyznaczenia przedstawiciela do Rady Programowejds. kompetencji (przy Prezesie PARP)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zgodnie z art. 4d ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (t.j. Dz. U. 2025 r. poz. 98) wyznacza Pana Bogusława Dołęgę w okresie od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2028 r. do składu Rady Programowej ds. Kompetencji przy Prezesie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Decyzja Prezydium KK nr 29/26 ws. przyjęcia uproszczonych zasad sporządzenia sprawozdania finansowego za 2025 rok

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” postanawia, że sprawozdanie finansowe za 2025 rok zostanie sporządzone z uwzględnieniem uproszczonych zasad przewidzianych w ustawie o rachunkowości dla jednostek mikro, tj. z zastosowaniem art. 46 ust.5 pkt 4, art. 47 ust. 4 pkt 4, art.48 ust. 3, oraz art. 49 ust. 4 tej ustawy, jeśli spełnione będą warunki wskazane w art.80 ust. 4.

 

Decyzja Prezydium KK nr 28/26 ws. opinii o projekcie ustawy MRPiPS o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” krytycznie ocenia przedstawiony projekt ustawy Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego z dnia 27 lutego 2026 r., w szczególności ze względu na brak dokonania rzetelnej i realistycznej oceny skutków regulacji.
Wnioskodawca trafnie identyfikuje problem polegający na nadmiernym obciążeniu sądów w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz na niedostatecznej jakości postępowań prowadzonych na etapie administracyjnym, co prowadzi do wydłużania czasu rozpoznawania spraw. Można podzielić pogląd, że obecny model postępowania wymaga korekty i że konieczne jest wzmocnienie roli organu rentowego w zakresie prawidłowego ustalania stanu faktycznego sprawy jeszcze przed skierowaniem jej do sądu.
Jednocześnie Prezydium KK stwierdza, że opiniowany projekt nie zawiera przekonującej i realistycznej oceny skutków organizacyjnych proponowanych zmian.
Z Oceny Skutków Regulacji (OSR) wynika, że wnioskodawca nie przewiduje zwiększenia zatrudnienia ani dodatkowych środków finansowych dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz innych organów rentowych, mimo że projekt wprost zakłada konieczność prowadzenia przez te organy bardziej rozbudowanych i starannych postępowań dowodowych, a także ponownego rozpoznawania spraw po uchyleniu decyzji przez sąd. Oznacza to, że projektodawca dostrzega potrzebę zmian w funkcjonowaniu systemu, lecz nie dostrzega konieczności równoczesnego wzmocnienia zasobów kadrowych i organizacyjnych instytucji, na które przenoszona jest istotna część nowych obowiązków.
W ocenie NSZZ „Solidarność” taka konstrukcja regulacji budzi poważne wątpliwości co do możliwości osiągnięcia deklarowanego celu, jakim ma być przyspieszenie postępowań w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Brak zapewnienia odpowiednich zasobów po stronie organów rentowych może bowiem spowodować, że zamiast skrócenia czasu trwania postępowań dojdzie do ich dalszego wydłużenia, gdyż sprawy częściej będą wracały do ponownego rozpoznania, a organ nie będzie dysponował realnymi możliwościami
ich szybszego i bardziej wnikliwego prowadzenia. Z tego względu Prezydium KK NSZZ „Solidarność” uważa, że przedstawiona OSR nie odzwierciedla w sposób wystarczający rzeczywistych konsekwencji projektowanych zmian dla funkcjonowania systemu ubezpieczeń społecznych.
Prezydium KK NSZZ „Solidarność” zwraca również uwagę, że w OSR w niewystarczającym stopniu przeanalizowano wpływ projektowanych zmian na sytuację procesową ubezpieczonych i płatników składek. Wprowadzenie szerszej możliwości uchylania decyzji i przekazywania spraw do ponownego rozpoznania może w części przypadków oznaczać odsunięcie w czasie uzyskania prawomocnego rozstrzygnięcia,
od którego zależy prawo do świadczenia lub ustalenie obowiązku składkowego.
Z perspektywy osoby oczekującej na rozstrzygnięcie sprawy kluczowe znaczenie ma nie tylko prawidłowość postępowania, lecz także jego czas trwania. Tymczasem opiniowany projekt koncentruje się przede wszystkim na usprawnieniu postępowania z punktu widzenia organizacji wymiaru sprawiedliwości, nie przedstawiając pogłębionej analizy skutków
dla uczestników postępowania.

Decyzja Prezydium KK nr 27/26 ws. opinii o projekcie rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzeniew sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” negatywnie ocenia projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek.
Zaproponowany w projekcie poziom podwyżek, odpowiadający ustalonemu wcześniej przez stronę rządową wskaźnikowi wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej na rok 2026 na poziomie 103%, uznać należy za niewystarczający w świetle potrzeb materialnych pracowników, wymogów zapewnienia ciągłości i jakości usług publicznych oraz realizacji konstytucyjnych zadań państwa. NSZZ „Solidarność” podtrzymuje tymczasem stanowisko wypracowane wspólnie ze stroną pracowników oraz pracodawców w ramach Uchwały nr 139 Rady Dialogu Społecznego z 14 lipca 2025 r., w której Związek postulował wzrosty wynagrodzeń w sferze budżetowej na poziomie 12%.

Decyzja Prezydium KK nr 26/26 ws. opinii o projekcie ustawy MRPiPS o umorzeniu należności dochodzonych przez ZUSpowstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zgłasza następujące uwagi do projektu ustawy Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 marca 2026 r.
o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r.
Projekt ustawy o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r., zwany dalej „projektem”, przewiduje umorzenie z mocy prawa nieprzedawnionych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na Fundusz Pracy, na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r. oraz związanych z należnościami składkowymi odsetek za zwłokę, dodatkowych opłat, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia a także kosztów i wydatków egzekucyjnych. Umorzeniu nie miałyby podlegać należności zabezpieczone hipoteką oraz należności co do których osoba zadłużona złożyła oświadczenie o odstąpieniu od umorzenia. Umorzenie nie wpływałoby negatywnie na wysokość świadczeń z ubezpieczenia społecznego osób, za które nie zostały opłacone składki na ubezpieczenia społeczne za wyjątkiem osób opłacających składki same za siebie (w tym osób prowadzących pozarolniczą działalność oraz osób z nimi współpracujących), w przypadku których nieopłacone składki nie byłyby uwzględniane przy ustalaniu kapitału początkowego.
Jak wynika z uzasadnienia projektu przyczyną podjęcia inicjatywy legislacyjnej jest utrwalony i stwierdzony w praktyce problem związany z niską efektywnością działań związanych z egzekwowaniem wierzytelności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r. Jak wynika z Oceny Skutków Regulacji (OSR) dołączonej do opiniowanego projektu wartość zobowiązań składkowych, których dotyczyłoby umorzenie wynosi 175,7 mln zł a łączna wartość nieprzedawnionych należności składkowych powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r. wynosi 315 016 690 zł.
Takie nieprzedawnione należności składkowe występują na 7 109 kontach płatników składek. Jak stwierdzają autorzy projektu z punktu widzenia systemowego i ekonomicznego kontynuowanie działań zmierzających do wyegzekwowania tych należności jest niecelowe. Wysokie koszty osobowe, organizacyjne oraz egzekucyjne ponoszone przez ZUS nie znajdują uzasadnienia w osiąganych wpływach, co obciąża zarówno budżet państwa jak i sam ZUS, który jest instytucją odpowiedzialną za administrowanie Funduszem Ubezpieczeń Społecznych.
Zdaniem Prezydium KK opiniowany projekt został oparty na pesymistycznych założeniach dotyczących skuteczności działań związanych z egzekwowaniem nieprzedawnionych wierzytelności składkowych ZUS powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r. Jak wynika z informacji zawartych w OSR dołączonej do opiniowanego projektu, w wyniku działań związanych z egzekwowaniem należności składkowych podejmowanych przez ZUS w okresie od 2018 r. do połowy 2025 r. wartość zadłużenia powstałego przed dniem 1 stycznia 1999 r. zmniejszyła się o 103 mln zł (z 418 do 315 mln zł) zaś liczba kont płatników składek, na których występowało takie zadłużenie spadła o blisko połowę (z 14 054 do 7 109). W tym okresie szczególnie wysoką skutecznością w dochodzeniu nieprzedawnionych należności składkowych ZUS wykazał w latach 2018 i 2020, w których zanotowano wysokie wpływy z egzekucji tych należności w sposób znaczący przewyższające koszt obsługi zadłużenia.
W opinii Prezydium KK ocena projektu nie może być dokonywana wyłącznie przez pryzmat relacji pomiędzy prognozowanymi kosztami obsługi zadłużenia a prognozowaną efektywnością działań związanych z egzekwowaniem wierzytelności Zakładu. Proponowana regulacja dotyczy materii wrażliwej z punktu widzenia przychodów systemu finansów publicznych tj. przychodów składkowych Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Rozwiązania prawne przyjmowane w tym obszarze przez ustawodawcę wpływają na przyszłe zachowania podmiotów uczestniczących w tym systemie, zwłaszcza zachowania płatników składek. Decyzja o umorzeniu nieprzedawnionych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stanowi sygnał na przyszłość dla płatników składek, że być może nie opłaca się płacić składek bo w przyszłości jest szansa na umorzenie zaległości składkowych z tego tytułu bez większych negatywnych konsekwencji dla ochrony ubezpieczeniowej osób, za które składki nie zostały opłacone. Uchwalenie opiniowanego projektu ustawy może zatem wpłynąć negatywnie na dyscyplinę w zakresie realizacji obowiązków składkowych przez płatników składek, co może przełożyć się na zwiększenie poziomu zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, co z kolei może spowodować wzrost kosztów obsługi zadłużenia z tytułu składek nieopłaconych po dniu 31 grudnia 1998 r. po stronie ZUS. Uchwalenie projektu może zatem przyczynić się w przyszłości do obniżenia poziomu przychodów składkowych nie tylko Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ale także Narodowego Funduszu Zdrowia, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z tych powodów projekt zasługuje na negatywną opinię.