Deklaracja I KZD (42/81)

DEKLARACJA

W okresie Zjazdu ukazała się Encyklika Ojca św. Jana Pawła II „La-borem exercens” pisana przez Rodaka i zarazem Papieża. Encyklika ta za­wiera głębokie przemyślenia sytuacji społecznej świata. Określa podstawo­we wartości dla ludzi pracy: solidarność jako czynnik siły i społecznego ładu, pracę, którą łączy ludzi, powinność walki o godność ludzką
i sprawiedliwość oraz rozwój związków zawodowych.

Encyklika z tych powodów jest nam szczególnie bliska, chociaż rozumie­my jej charakter uniwersalny; zawiera wartości ważne nie tylko dla wie­rzących, ale i dla niewierzących.

Zjazd pragnie wyrazić wdzięczność w imieniu ludzi pracy za te prze­myślenia i deklaruje, że dla „Solidarności” będą one szczególnym źródłem inspiracji w codziennej pracy.

Oświadczenie I KZD ws. stosowania walki psychologicznej z narodem (41/81)

Oświadczenie

Pierwszego Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” w sprawie stosowania walki psychologicznej z narodem

Od chwili powstania naszego Związku, każdemu znaczącemu wydarzeniu w działalności naszej organizacji, związanemu z dążeniem do poprawy wa­runków życia i uzyskania przez społeczeństwo swobód obywatelskich, towa­rzyszy antyhumanitarna kampania straszenia narodu utratą niepodległości i krwawą konfrontacją zbrojną.

Deklaracje użycia siły, stwarzając poczucie ustawicznego zagrożenia bytu i bezpieczeństwa zagrażają przede wszystkim najsłabszej, najmniej odpornej części społeczeństwa, która we wszystkich cywilizowanych krajach świata podlega szczególnej ochronie.

Kampania strachu uderza w matki, wychowujące w bezprzykładnie trud­nych warunkach dzieci, pozbawia poczucia bezpieczeństwa wychowujące się pokolenie i zmęczonych życiem starszych ludzi, w których sercach i umysłach odcisnęły ślad: wojna, okres przedpaździernikowy, poznański Czerwiec i Grudzień.

Kampania strachu deprawuje młodzież. Szczególny wpływ psychologiczny wywierany jest na młodzież wojskową — nie sposób zapomnieć telewizyj­nego obrazu młodego żołnierza, oświadczającego, że gotów jest wykonać każdy rozkaz.

Podkreślamy z całym naciskiem, że Związek nasz nie dąży do krwawej konfrontacji. Naszą jedyną bronią jest siła przekonania, użyta w obronie naszych racji i wola odmowy pracy
w przypadku zagrożenia społecznych interesów. Nie dysponujemy i nie zamierzamy dysponować czołgami, pałka­mi i innymi środkami przymusu.

Stroną w konfrontacji nie może być świadome i zdyscyplinowane społe­czeństwo polskie.

I Krajowy Zjazd Delegatów domaga się zaprzestania propagandy stra­chu. Domagamy się tego w imieniu wszystkich Polaków, których najżywot­niejsze interesy stają się przedmiotem nieznanego nam przetargu.

Związek nasz postawił sobie za cel wszechstronną ochronę praw pracow­niczych
i obywatelskich, z których naczelnym jest poczucie bezpieczeństwa i zapewnienia spokoju. Nieustępliwa walka o te cele jest naszym, obowiąz­kiem.

 Stwierdzamy, że propaganda strachu i konfrontacji pozostaje w interesie ludzi, którzy dla obrony władzy i swojego znaczenia nie zawahają się przed zbrodnią. Przedstawiciele władzy, którzy zastraszają i grożą własnemu narodowi, nie są jego reprezentantami. Są to ci sami ludzie, którzy wstrzymują działania służące wyjściu z kryzysu i zapewnieniu społeczeństwu swobód obywatelskich. Ludzie ci nie mogą liczyć na poparcie żadnych znaczących sił społecznych.

Gdańsk, 30 września 1981 r.                                   

REGULAMIN WYBORU WŁADZ NSZZ „SOLIDARNOŚĆ” (39/81)

REGULAMIN WYBORU WŁADZ NSZZ „SOLIDARNOŚĆ”

Rozdział I — postanowienia wstępne

1. Regulamin ustala sposób postępowania przy zgłaszaniu kandydatów na listy wyborcze oraz sposób przeprowadzania wyborów na Zjeździe Dele­gatów:

a) przewodniczącego Komisji Krajowej,

b) wybieralnych członków Komisji Krajowej,

c) członków Komisji Rewizyjnej.

2. Do zgłaszania kandydatów na listy wyborcze oraz do głosowania upo­ważnieni są wyłącznie delegaci obecni na Zjeździe Delegatów i posia­dający ważne mandaty.

3. Listy oraz karty wyborcze kandydatów do Komisji Krajowej są wieloczęściowe.

4. Liczbę miejsc mandatowych na listach cząstkowych oraz kartach wy­borczych proporcjonalną do ilości członków określa Zjazd Delegatów wg zał. l, tzn. 1:140 tys.

5. Wybory są ważne jeżeli bierze w nich udział więcej niż połowa delega­tów upoważnionych do głosowania.

6. Komisja Rewizyjna składa się z 21 członków.

Rozdział II — zgłaszanie kandydatów na listy wyborcze.

1. Kandydatami na listy wyborcze mogą być wyłącznie delegaci na Zjazd Delegatów.

2. Sposoby zgłaszania kandydatów na listy wyborcze:

a) regionalne zespoły delegatów na podstawie wstępnego, tajnego gło­sowania mogą zgłaszać listy kandydatów ze swego regionu;

b) każdy delegat ma prawo do zgłoszenia kandydatów na listy wyborcze ze swego regionu. Liczba kandydatów zgłoszonych-przez delegata nie może być większa, niż liczba miejsc mandatowych na danej liście wyborczej;

c) każdy delegat ma prawo do zgłaszania kandydatów na przewodni­czącego oraz do Komisji Rewizyjnej z innych regionów. Zgłoszenie może nastąpić po uzyskaniu zgody kandydata.

3. Zgłoszenia muszą być dokonane dla każdej listy oddzielnie na specjal­nych formularzach, zawierających:

a) nazwisko, imię kandydata, nr mandatu, region;

b) podpis zgłaszającego, nr jego mandatu;

c) podpisy i numery mandatów: 20% delegatów swojego regionu, wyra­żającego poparcie dla danego delegata;

d) podpisy i numery mandatów w ilości:

20 podpisów na kandydata do Komisji Rewizyjnej,

50 podpisów na kandydata na przewodniczącego Krajowej Komisji.

4. Zgłoszenia przyjmuje Komisja Mandatowa po okazaniu mandatu przez zgłaszającego delegata.

5. Po trzykrotnym wezwaniu przewodniczącego zebrania i braku dalszych zgłoszeń, lista kandydatów zostaje zamknięta, po uprzednim odczytaniu.

6. Lista kandydatów musi zawierać:

— więcej nazwisk niż jest miejsc mandatowych na danej liście.

7. W przypadku prawyborów w delegacjach regionalnych, wynik podaje się na liście alfabetycznej z procentem uzyskanych głosów, w formie pro­tokółu.

Rozdział. III — kandydaci na listy wyborcze.

1. Kandydaci na listy wyborcze zobowiązani są do złożenia pisemnego oświadczenia, w którym wyrażają zgodę na ewentualne umieszczenie na listach wyborczych. O terminie
i miejscu składania oświadczeń zawiada­mia przewodniczący obrad.

2. Poza wyrażeniem zgody, pisemne oświadczenie kandydata musi zawie­rać:

a) nazwisko, imię kandydata, jego wiek, nr mandatu,

b) region, nazwę zakładu pracy, jego siedzibę, zajmowane stanowisko,

c) przynależność do organizacji politycznych (poprzednia, obecna), spo­łecznych, zawodowych i stowarzyszeń oraz pełnione w nich funkcje;

d) staż i funkcje w NSZZ „Solidarność” jakie pełnił i pełni w kolejności: w organizacji zakładowej, w oddziałach terenowych, w Komisjach Koordynacyjnych, w Zarządzie Regionu, w KKP.

e) określenie kandydata na jakiej liście wyborczej może być umieszczo­ny, przy czym można wyrazić zgodę na równoczesne kandydowanie: na przewodniczącego Komisji Krajowej i członka Komisji Krajowej.

3. Podpis kandydata na pisemnym oświadczeniu musi być uwierzytelniony przez Komisję Mandatową na podstawie okazanego mandatu.

4. Podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym może spowodować skreślenie przez Zjazd z listy kandydatów na podstawie wniosku Komisji Mandatowej.

Rozdział IV — Przygotowanie list wyborczych

1. Na podstawie zgłoszeń określonych w rozdziale II oraz oświadczeń okre­ślonych
w rozdziale III, Komisja Mandatowa sporządza listy wyborcze w porządku alfabetycznym (przy wyborach Komisji Krajowej tzw. listy cząstkowe dla regionów). Każda lista  powinna posiadać liczbę miejsc mandatowych i nagłówek określający do jakiej władzy związkowej się odnosi:

a) lista wyborcza kandydatów na przewodniczącego Komisji Krajowej;

b) listą wyborcza kandydatów do Komisji Krajowej z rozbiciem na listy cząstkowe;

c) lista wyborcza kandydatów do Komisji Rewizyjnej.

2. Listy wyborcze kandydatów muszą zawierać nr porządkowy kandy­data oraz dane wg rozdziału III pkt. 2 a—d.

3. Listy wyborcze podpisane przez przewodniczącego Komisji Mandatowej powinny być wydrukowane w terminie nie późniejszym niż 24 godziny po zamknięciu list
i rozprowadzone wśród delegatów.

Rozdział V — Kampania wyborcza

1. Kampania wyborcza może być rozpoczęta dopiero po zamknięciu list wyborczych.

2. W ramach kampanii wyborczej Komisja Mandatowa organizuje prezen­tację kandydatów dla wszystkich delegatów. Czas prezentacji kandyda­tów (prezentacja własna i odpowiedzi) powinien być jednakowy i zo­stanie ustalony przez Komisję Mandatową na podstawie liczby zgłoszeń.

3. Kandydat ma prawo i powinien wziąć osobisty udział w prezentacji.

4. Charakterystyki kandydatów rozpowszechnia się wyłącznie za zgodą Komisji Mandatowej, co uwidocznione jest odpowiednią adnotacją.

5. Biuro Organizacyjne Zjazdu zobowiązane jest do udzielania jednakowej pomocy
w publikowaniu materiałów dotyczących poszczególnych kan­dydatów.

Rozdział VI — Karty wyborcze

1. Komisja Mandatowa na podstawie list wyborczych przygotowuje karty wyborcze, przy czym karta wyborcza powinna zawierać:

a) objaśnienie do którego głosowania służy,

b) liczbę miejsc mandatowych,

c) imienny wykaz kandydatów wg kolejności zgodnej z listami wybor­czymi.

2. Karty wyborcze podpisane przez Komisję Mandatową wydawane są przed głosowaniem wyłącznie obecnym delegatom za okazaniem mandatu,

Rozdział VII — Głosowanie

1. Wyboru władz związkowych dokonuje się wyłącznie w głosowaniu taj­nym.

2. Delegat pozostawia na liście nieskreślone nazwisko kandydatów, na któ­rych głosuje.

3. Liczba kandydatów, na których głosuje delegat, nie, może przekraczać liczby miejsc mandatowych danej listy.

4. Karta do głosowania jest nieważna, jeżeli:

a) karta nie jest oryginalna,

b) liczba nieskreślonych kandydatów przekracza liczbę miejsc mandato­wych, w przypadku list cząstkowych unieważnienie jednej listy cząst­kowej nie powoduje unieważnienia znajdującej się na tej samej kar­cie pozostałych list cząstkowych,

c) znajdują się na niej dopiski.

5, Komisja Skrutacyjna zapewni możliwość wyłącznie osobistego złożenia głosów przez wszystkich obecnych delegatów z zachowaniem tajności głosowania.

Rozdział VIII — Obliczanie i publikowanie wyników głosowania

1. Obliczanie wyników głosowania dokonuje Komisja Skrutacyjna na pod­stawie oddanych kart do głosowania.

2. W przypadku wątpliwości co do ważności karty głosowania decyzję po­dejmuje Komisja Skrutacyjna, w składzie co najmniej 50%.

3. Za wybranych uważa się kandydatów w ilości odpowiadającej liczbie członków danej władzy, którzy otrzymali kolejną największą ilość gło­sów, jednak więcej niż połowę ważnych głosów.

4. Po dokonaniu obliczeń Komisja Skrutacyjna sporządza protokół z wy­szczególnieniem:

a) liczby obecnych delegatów, liczby głosujących, ilość głosów ważnych i nieważnych,

b) wszystkich kandydatów z podaniem uzyskanych głosów,

c) listy wybranych do władz.

Protokół sporządzony jest w czterech egzemplarzach dla: przewodniczą­cego obrad, Komisji Mandatowej, protokolantów Komisji Skrutacyjnej.

5. Wyniki głosowania ogłasza przewodniczący Komisji Skrutacyjnej na wniosek przewodniczącego obrad.

6. W przypadku nie wybrania w pierwszym głosowaniu wszystkich człon­ków określonej władzy ze względu na nieuzyskanie przez kandydata wymaganej ilości głosów, przewodniczący zebrania ogłasza przeprowa­dzenie drugiej tury głosowania.

Rozdział IX — II tura głosowania

1. Komisja Mandatowa na podstawie protokółu Komisji Skrutacyjnej spo­rządza karty wyborcze do II tury głosowania wg zasad określonych ana­logicznie jak w pierwszej turze. (Rozdział VI)

2. Kandydatami na karty wyborcze II tury są osoby, które w pierwszym głosowaniu nie uzyskały wymaganej ilości głosów, przy czym liczba tych kandydatów nie powinna być większa niż dwukrotna liczba miejsc do obsadzenia po pierwszej turze (odpadają kandydaci z najmniejszą liczbą głosów).

3. Głosowanie w II turze przeprowadza się wg zasad rozdziału VII.

4. Za wybranych uważa się kandydatów w ilości odpowiadającej liczbie wolnych miejsc, po I turze głosowania, dla członków danej władzy, któ­rzy otrzymali kolejno największą ilość głosów, jednak więcej niż połowę głosów ważnych.

5. Obliczanie wyników głosowania oraz sposób sporządzania protokołów wykonuje się wg zasad rozdziału VIII, pkt.: l, 2, 3, 4.

Zespół Regulaminu Wyborczego Pierwszego Zjazdu Delegatów

Gdańsk, 29 września 1981 r.

Oświadczenie I KZD ws. w sprawie stanowiska Prezydium KKP (40/81)

Oświadczenie

Pierwszego Zjazdu Delegatów w sprawie stanowiska Prezydium KKP

z dnia 22.09.1981 r.

Budzący kontrowersję sposób podjęcia przez Prezydium KKP decyzji w sprawie samorządu pomiędzy turami odbywającego się Zjazdu — delegaci oceniają jako działanie niewłaściwe
i nie mogące mieć miejsca w przy­szłości.

Przyjmując do wiadomości, że podjęcie decyzji było spowodowane po­trzebą sformułowania stanowiska przed posiedzeniem Sejmu, musimy stwierdzić, że nastąpiło tu naruszenie zasad demokracji Związkowej.

Za niewłaściwy uznać należy również zbyt duży wpływ doradców na po­dejmowane przez władze Związku decyzje.

Nowo wybrane władze Związku zobowiązuje się do wyraźnego określenia funkcji
i kompetencji ekspertów.

Stanowisko I KZD ws. Komitetu Porozumiewaw­czego Stowarzyszeń Twórczych i Naukowych (36/81)

I Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” uznaje Komitet Porozumiewaw­czy Stowarzyszeń Twórczych i Naukowych za przedstawiciela działających w nim stowarzyszeń i wyraża chęć nawiązania z nim współpracy w celu:

1. kształtowania warunków swobodnego rozwoju kultury narodowej, oświaty i nauki;

2. przekształcenia środków masowego przekazu w środki społecznej ko­munikacji;

3. zniesienia cenzury;

4. utworzenia Funduszu Kultury Narodowej.

OŚWIADCZENIE I ZJAZDU DELEGATÓW (33/81)

Delegaci na I Krajowy Zjazd NSZZ „Solidarność” wyrażają oburzenie wobec faktu aresztowania Przewodniczącego KZ Kopalni Węgla Kamien­nego „Szczygłowice”— Tadeusza Arenta i popierają akcję protestacyjną załogi kopalni „Szczygłowice”.

Aresztowanie Tadeusza Arenta za decyzję usunięcia poza teren kopalni przewodniczącego Związku Zawodowego Górników w celu uchronienia go przed przejawami oburzenia załogi, uważamy za niedopuszczalne.

Delegaci domagają się natychmiastowego uwolnienia z aresztu Tadeusza Arenta
i protestują przeciwko niebezpiecznym w skutkach próbom urabia­nia opinii publicznej przeciwko działaczom naszego Związku.

Delegaci wyrażają uznanie i podziękowanie załogom pozostałych kopalń i zakładów pracy Regionu Śląsko-Dąbrowskiego za ich odpowiedzialną i stanowczą postawę w obronie Tadeusza Arenta.

Jednocześnie delegaci zwracają uwagę, że władze mogą dążyć do celowego zakłócenia przebiegu II tury Zjazdu i odwrócenia uwagi delegatów i spo­łeczeństwa od spraw najważniejszych dla Związku, jakimi są wybory do władz oraz opracowanie programu.

Apelujemy do wszystkich członków NSZZ „Solidarność” o zachowanie szczególnej rozwagi, spokoju, dyscypliny związkowej i konsultowanie ze Zjazdem wszystkich decyzji, które mogą mieć wpływ na jego przebieg.

Porozumienie (32/81)

POROZUMIENIIE

między Związkiem Literatów Polskich a Niezależnym Samorządnym Związ­kiem Zawodowym „Solidarność” w sprawie współpracy w dziedzinie upo­wszechniania i rozwoju kultury.

Obie strony dostrzegają pilną potrzebę nawiązania wszechstronnej współ­pracy w dziedzinie upowszechniania i rozwoju kultury we wszystkich śro­dowiskach reprezentowanych przez NSZZ „Solidarność”

W związku z powyższym uzgodniono następujące zasady współpracy:

§ 1

ZLP i NSZZ „Solidarność” podejmą wspólną inicjatywę stworzenia sieci bibliotek związkowych i kompletowania księgozbiorów. ZLP deklaruje wszechstronną pomoc w tym zakresie.

§ 2

ZLP deklaruje pomoc w organizacji i realizacji programów wszechnic robotniczych.

§ 3

Obie strony współpracować będą w organizowaniu spotkań autorskich w zakładach pracy, organizowaniu cyklicznych prelekcji na tematy zwią­zane z literaturą i tym podobnych inicjatywach.

§ 4

ZLP deklaruje gotowość do pośredniczenia w pozyskaniu współpracy pisarzy przy tworzeniu pism i wydawnictw kulturalnych NSZZ „Solidar­ność”. Podobną pomoc ZLP deklaruje przy tworzeniu programów telewi­zyjnych i radiowych NSZZ „Solidarność”.

§ 5

Obie strony deklarują chęć współpracy w sprawach dotyczących cało­kształtu polityki kulturalnej państwa (wydawnictw, pism społeczno-kulturalnych, teatru, filmu, radia, telewizji), a to w celu korygowania tej poli­tyki oraz prowadzenia jej dla dobra społeczeństwa i jego wszechstronnego rozwoju duchowego. Zostaną powołane w tym celu doraźne wspólne grupy robocze.

§ 6

W razie potrzeby obie strony będą współdziałać we wszelkich innych, nieokreślonych
w niniejszym porozumieniu, sprawach, dotyczących rozwoju kultury narodowej.

§ 7

Obie strony uznają za celowe utworzenie funduszu stypendialnego „Soli­darności”,
z którego mogliby korzystać utalentowani młodzi twórcy. W skład rady tego funduszu wejdą przedstawiciele ZLP.

§ 8

Obie strony uznają za celowe stworzenie dorocznej nagrody literackiej
„Solidarności”. ZLP deklaruje konsultacje krytyk literackich w tym za­kresie.

§ 9

Szczegółowe uzgodnienia dotyczące poszczególnych zagadnień określonych w niniejszym porozumieniu zawierane będą w toku współpracy. Ze strony ZLP do działania upoważnieni są członkowie Komisji do Spraw Współpracy ze Związkami Zawodowymi oraz członkowie innych komisji i zespołów przy Zarządzie Głównym i oddziałach terenowych ZLP, zaś ze strony NSZZ „Solidarność”.

§ 10

Porozumienie obowiązuje strony z dniem podpisania.     Po jednym egzemplarzu porozumienia otrzymuje, każda z umawiających się stron.

(—) Jan Józef Szczepański

Prezes ZLP

(—) Jerzy Buzek

Przewodniczący

Prezydium Zjazdu

DEKLARACJA I ZJAZDU DELEGATÓW (28/81)

Celem nadrzędnym NSZZ „Solidarność” jest tworzenie godnych warun­ków życia w gospodarczo i politycznie suwerennej Polsce.

Chodzi o życie wolne od ubóstwa, wyzysku, strachu i kłamstwa w spo­łeczeństwie zorganizowanym demokratycznie i praworządnie.

Dziś naród oczekuje:

1) Poprawy zaopatrzenia w żywność poprzez ustanowienie kontroli nad jej produkcją, podziałem i cenami, we współpracy z „Solidarnością” Rolników Indywidualnych.

2) Reformy gospodarczej poprzez tworzenie autentycznych samorządów pracowniczych i likwidację nomenklatury partyjnej oraz wdrożenie efektyw­nych mechanizmów ekonomicznych.

3) Prawdy poprzez społeczną kontrolę środków masowej informacji i od­kłamanie polskiej szkoły i kultury.

4) Demokracji poprzez przeprowadzenie wolnych wyborów do Sejmu i Rad Narodowych.

5) Sprawiedliwości poprzez zapewnienie równości wszystkich wobec pra­wa, uwolnienie więzionych za przekonanie i obronę represjonowanych za działalność polityczną, wydawniczą i związkową.

6) Ratowanie zagrożonego zdrowia narodu poprzez ochronę środowiska, zwiększenie nakładów na służbę zdrowia i zapewnienie ludziom niepełno­sprawnym należnych im praw w społeczeństwie.

7) Węgla dla ludności i przemysłu poprzez zagwarantowanie górnikom odpowiednich warunków życia i pracy.

Cele te osiągniemy w warunkach jedności naszego Związku i solidarności jego członków. Działania różnych sił stwarzających poczucie zagrożenia zewnętrznego nie odbiorą nam woli walki o ideały Sierpnia`80, o realizację Porozumień z Gdańska, Szczecina i Jastrzębia.

LIST DO POLONII CAŁEGO ŚWIATA (22/81)

LIST DO POLONII CAŁEGO ŚWIATA

I Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”, obradujący w Gdańsku, mając na względzie prawo wszystkich Polaków, bez względu na ich miejsce za­mieszkania, do związku z Ojczyzną — kieruje do Polaków całego świata następujące posłanie:

Ojczyzna nasza przeżywa wielkie chwile. Ważą się losy naszego narodu. Tu, nad Wisłą, rodzi się nowa Polska, której fundamentem jest społeczne i narodowe braterstwo. Zrodzona z woli całego narodu „Solidarność” jest nie tylko związkiem zawodowym ludzi pracy, lecz jest jednocześnie obywa­telskim ruchem społecznym ludzi świadomych swych praw, jak również obowiązków wobec Ojczyzny i jej niepodległości.

Od chwili powstania naszego Związku doświadczaliśmy poparcia i po­mocy Polaków rozproszonych po całym świecie. Jest to powodem naszej dumy. Wiemy, że nie tylko przechowywaliście skarb polskiej mowy, lecz wydaliście z siebie nowe skarby literatury, kultury i nauki. Jest to nasz wspólny dorobek, gdyż kultura polska jest niepodzielna. W wielu częściach świata pokolenia Polaków zdobywają sobie szacunek i uznanie za wkład w rozwój krajów swego zamieszkania.

Pamiętajcie, że łączy nas historia, kultura i tradycja narodowa. Łączy nas też w sposób szczególny żywy symbol jedności Polaków — Wielki Apostoł Miłości i Prawdy — nasz Brat Jan Paweł II.

Nie z naszej winy próbowano wielu z Was wymazać z narodowej pamię­ci. Dziś w imię prawdy i sprawiedliwości najwyższe zgromadzenie NSZZ „Solidarność” pochyla swoje sztandary nad grobami polskich żołnierzy roz­sianymi po całym świecie. Oddajemy też hołd tym wszystkim, którzy w imię miłości Ojczyzny prowadzili i prowadzą działalność na rzecz sprawy pol­skiej. W szczególności pragniemy, aby te słowa dotarły do tych wszystkich, którzy za swoją patriotyczną działalność skazywani byli w kraju na zapomnienie.

Naszą pamięć i szczególne uczucia kierujemy do tych Polaków, którzy do dziś nie mogą znaleźć oparcia w żadnej organizacji polonijnej, którym do dziś odmawia się prawa do własnego języka, kultury, historii i obywa­telstwa. Będziemy przypominać światu o Waszym prawie do tworzenia własnych organizacji kulturalnych i społecznych, do szkoły polskiej. Uzna­jemy stworzone przez Was struktury organizacyjne, które służą polskiej sprawie i przyjaźni z innymi narodami.

Wszystkim Warn przyświeca ta sama idea — szczęśliwa i spokojna Polska.

Przyjmijcie nasze najserdeczniejsze podziękowania i zapewnienia, że nie zboczymy z obranej drogi.

Telegram do Organizacji Związku Zawodowego Górników przy Kopalni PLUTO — Czechosłowacja

TELEGRAM

do Organizacji Związku Zawodowego Górników przy Kopalni PLUTO — Czechosłowacja

Jesteśmy wstrząśnięci wiadomością o katastrofie w kopalni węgla PLUTO. Rodzinom i przyjaciołom tragicznie zmarłych górników przesyłamy wyrazy głębokiego i serdecznego współczucia.

List do Ojca Świętego Jana Pawła II

Jego Świątobliwość

Ojciec Święty

Jan Paweł II

Watykan

Ojcze Święty

Delegaci na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” składają Ci najgorętsze podziękowanie za wszystko, co uczyniłeś dobrego dla naszego narodu, zarówno wtedy gdy byłeś jeszcze razem z nami jako Biskup Kra­kowski, jak i wówczas, gdy zostałeś wybrany Biskupem Rzymu i Ojcem całej katolickiej wspólnoty na świecie.

Dziękujemy Ci także Ojcze Święty za to, że zawsze i wszędzie przypo­minasz światu, iż nadal czujesz się Synem Polski, naszej wspólnej Ojczyzny.

Pragniemy, aby „Solidarność” była nie tylko nazwą naszego Związku, lecz chcielibyśmy rzeczywistej solidarności pomiędzy wszystkimi ludźmi; pomiędzy wszystkimi narodami świata — solidarności zrealizowanej w myśl głoszonej przez Kościół i przez Ciebie Ojcze nauki o prawdzie, wolności, sprawiedliwości i miłości pomiędzy ludźmi wszystkich wyznań i przekonań.

Cieszymy się z Twego Ojcze Święty szczęśliwego ocalenia i polecamy nasz Kraj Twoim modlitwom.

Wierzymy, że zobaczymy Cię, umiłowany Ojcze w naszym, w Twoim Kraju na uroczystościach 600-lecia
Obrazu Matki Boskiej Jasnogórskiej.

Kazanie wygłoszone na Mszy Świętej w dniu 6.09.1981 r. przez ks. Józefa Tischnera

NIEPODLEGŁOŚĆ PRACY

Kazanie wygłoszone na Mszy Świętej w dniu 6.09.1981 r. przez ks. Józefa Tischnera, Kraków — Papieski Wydział Teologiczny.

Czegoś podobnego jeszcze u nas nie było, na czym polega wyjątkowość dzisiejszego spotkania. Nie jest łatwo na to pytanie odpowiedzieć. Wszyscy to czujemy: jest historyczne miejsce, jest historyczna rocznica, jest jakieś budowanie, jest Polska. Ale co w tym wyjątkowego. Wydaje mi się, że do­tknę sedna sprawy, gdy powiem: Po raz pierwszy w naszej historii podję­liśmy na taką skalę pracę nad pracą. Tak, o to chyba nam idzie: o pracę nad pracą, tego jeszcze na taką skalę nie było. Dotychczas najczęściej uwa­gę Polaków przykuwało pytanie: co robić? Co robić, aby Polska była kra­jem niepodległym? Co robić aby było więcej chleba? Co robić, aby było więcej książek? Dziś sytuacja jest inna. Nie, nie można powiedzieć, że pytanie „co robić” nie jest aktualne. To także ważna dziś sprawa, ale na pierwszym planie jest: jak robić. Naszym problemem stała się jakość pra­cy. Powiedzmy jeszcze dokładniej: problemem stała się kultura pracy. Na­sze dzisiejsze spotkanie należy rozpatrywać jako wydarzenie w dziejach polskiej kultury pracy.

Bo należy przede wszystkim pamiętać o tym, że praca człowieka ma swoje własne dzieje, ma swoją historię. Inaczej pracowali nasi praojcowie, a inaczej my pracujemy. Kiedyś orało się ziemię sochą, potem sochę za­stąpił pług. Kiedyś pomocnikiem oracza był koń, dziś jest nim maszyna. Historia pracy, to historia narzędzi pracy. Ale nie tylko to. Historię pracy kształtują również więzi wzajemności między ludźmi, które niejako z natury łączy praca. Ważne jest to, kto z kim pracuje. Kiedyś pracował ojciec, a z nim rodzina. Dziś wspólnota się poszerzyła. Wzajemność przekroczyła granice wsi, miast, granice państwowe. Nie wiem, kto zrobił pióro, które mam w kieszeni. Ktokolwiek je zrobił, ma udział w mojej pracy. Jest moim współpracownikiem, jest ogniwem ogromnego łańcucha.

Tak więc zmieniają się narzędzia i poszerza wzajemność. Praca jest jak rzeka, która rośnie zbierając w siebie boczne dopływy. Jesteśmy niedaleko ujścia Wisły. Wisła zbiera wody większości polskich rzek. Nasz Zjazd zbie­ra dziś w jedno strumienie polskich prac i chce się im dobrze przyjrzeć. Chce tę polską pracę zrozumieć, określić: ją, uchwycić jej istotę, aby na tej drodze podjąć dzieło — pierwsze dzieło w historii Polski — pracy nad pracą.

By dzieło to dobrze rozpocząć, musimy się przyjrzeć jakby z góry, z wierz­chołka Tatr, gdzie wody Wisły także mają swój początek. Zachęca do tego sama liturgia Mszy Świętej. Oto za chwilę, na ofiarowanie usłyszymy sło­wa: „Błogosławiony jesteś Panie, Boże Wszechświata, albowiem dzięki Twej hojności otrzymaliśmy chleb — owoc ziemi oraz pracy rąk ludzkich, który Tobie ofiarujemy…” I to samo z winem: „Otrzymaliśmy wino, owoc ziemi oraz pracy rąk ludzkich…”. Ten chleb i to wino staną się za chwilę ciałem i krwią Syna Bożego. Ma to głęboki sens. Oto odsłania się przed nami osta­teczny horyzont pracy. Gdyby nie chleb i nie wino, nie byłoby wśród nas Syna Człowieczego. Bóg nie przychodzi ku nam poprzez dzieła natury: Święte Drzewa, woda, ogień. Bóg przychodzi przez pierwsze dzieła kultu­ry — chleb i wino. Praca tworząca chleb i wino jest budowaniem drogi Bogu. Ale każda praca ma udział w tej pracy. Nasza praca również. W ten sposób nasza praca, praca każdego z nas okaże się budowaniem drogi Bogu.

Wisła przynosi tutaj także wodę z Tatr. A tam, jak wiemy, bliżej jest nie­ba. Tatrzańska woda jest czysta. W czystej wodzie odbija się niebo. Taki jest też sens naszej pracy. W niej także odbija się niebo.

Specyfiką polskiej pracy było i jest to, że w niej częściej odbijało się niebo. Bóg szczęścił polskiej pracy. Bo polska praca jest polską drogą do Boga. Musimy strzec tego odbicia jak oka w głowie. Odbicie to nadaje bo­wiem najgłębszy sens ludzkiej pracy. Bez niego człowiek, może stracić po­czucie sensu swej pracy. Może również utracić poczucie polskości.

Praca to wzajemność. Ale nie chodzi tylko o wzajemność z ludźmi. Chodzi także o wzajemność z Bogiem, który pracując łaską — uświęca świat.

Ze szczytów trzeba spojrzeć na naszą codzienność. Polska praca jest chora. Właśnie z tego powodu tu jesteśmy, że polska praca jest chora. Jest wielka jak Wisła, ale też jak Wisła zanieczyszczona. Stawiamy dziś pytanie: dlaczego jest chora? Nie jest łatwo na to pytanie odpowiedzieć, ale pewne fakty są jawne. Praca w Polsce zamiast pogłębiać wzajemność, zamiast być płaszczyzną człowieka, stała się płaszczyzną nieporozumienia, sporu, nawet zdrady. Wody Wisły są brudne. Wody Wisły są nawet krwawe. Jesteśmy tu po to, aby oczyścić wody Wisły. Pracujemy nad pracą, aby praca znów stała się płaszczyzną porozumienia, zgody, pokoju.

Naszą troską jest niepodległość polskiej pracy. Słowo „niepodległość” trzeba właściwie zrozumieć. Nie chodzi o to, żeby się odrywać od innych. Nie chodzi o to, aby się ponad innych wynosić. Praca jest wzajemnością, jest porozumieniem, jest niezależnością wielostronną. Praca tworzy wspól­notę. Ale w tej wspólnocie i wzajemności każdy musi pozostać sobą: kowal kowalem, nauczyciel nauczycielem, stoczniowiec stoczniowcem. Być nie­podległym, znaczy: być sobą. Sam rozwój kultury pracy domaga się nie­podległości.

Polska praca jest mimo wszystko niepodległa. Praca jest wtedy niepod­legła, gdy przynosi takie owoce, których nie można podrobić. Owocem pol­skiej pracy niepodległej były dzieła poetów romantycznych: Mickiewicza, Słowackiego, Norwida, Krasińskiego. Owocem polskiej pracy niepodległej jest dzieło będące również dziełem europejskiego humanizmu — dzieło Jana Pawła II „Redemptor hominis”. Owocem takim jest dzieło Czesława Miłosza. Jest nim także społeczny ruch „Solidarności”. Można mnożyć przykłady…

Zastanówmy się również nad sprawą niepodległości Polski. Sprawa ta ma dziś inny sens niż w XIX wieku. Kluczem do niepodległej Polski jest praca nad pracą. Jest namysł nad sprawą kultury pracy. Kluczem do nie­podległości jest dziś niepodległość polskiej pracy.

Siedząc wczoraj wśród was w Katedrze Oliwskiej i słysząc słowa Prymasa Polski o Ojczyźnie, przypomniałem sobie dawną historię. Oto po upadku Powstania Listopadowego na paryskim bruku znalazło się kilku oberwańców — pobitych, skłóconych, bez nadziei na powrót do domu. Francja udzie­liła im schronienia z łaski. Wydawało się, że są skazani na powolną śmierć. Ci ludzie zaczęli swą pracę, mówili o sobie dumnie: „My jesteśmy żywą historią”. I historia im przyznała rację. Bo wszystko mija, a praca trwa. Trwa, bo jest owocem wzajemności.

Wydaje mi się, że mam prawo powtórzyć dziś te słowa. Wiemy, jak jest trudno. Wiemy jak jest ciemno. Znamy wszystkie upiory nocy i krzyki dnia. Ale wtedy było trudniej. Władza była przeciw nim. Wszystkie siły Europy były przeciwko. Niemniej to oni mieli rację. Bo nie to się liczy w historii kto ma siłę, ale kto ma rację. Praca płynie jak rzeka. Rzeka, zwłaszcza polska rzeka, zawsze trafia do swego morza.

Dlatego: My jesteśmy żywą historią. Żywą, to znaczy: owocującą. Chry­stus powiedział: „Pozwólcie umarłym grzebać umarłych swoich”. A więc pozwólmy. Zajmijmy się owocowaniem. Niechaj woda w polskiej Wiśle stanie się czysta i niepodległa — taka, jaką jest woda w Tatrzańskich Pięciu Polskich Stawach.

Uchwała I KZD ws. Statutu NSZZ „Solidarność” i jego zmian (27/81)

W związku z wymogami § 18 ust. 5 statutu dotyczącymi prawomocności uchwał o zmianach w statucie i koniecznością ich ratyfikowania, I Zjazd Delegatów uchwala, co następuje:

1) Zjazd zobowiązuje Sekretariat KKP, by współdziałając z Komisją Statutową przygotował tekst projektu statutu, uchwalony w czasie obrad, tak by był on do odbioru w Gdańsku w dniu 18 września br.

2) Zjazd zobowiązuje Zarządy Regionalne do odbycia w terminie do 24 września br. zebrań w celu omówienia zmian w statucie i rozpatrzenia ich ratyfikacji.

3) Zjazd apeluje do Zarządów Regionalnych o ratyfikację całości nowego statutu.

4) Zjazd zobowiązuje Zarządy Regionalne do przesłania do Sekretariatu KKP dokumentów dotyczących ratyfikacji natychmiast po tych zebraniach.

5) Zjazd zobowiązuje Sekretariat KKP do przedstawienia podczas II tury Zjazdu informacji o trybie i sposobie ratyfikacji z podaniem liczby Zarzą­dów i liczby członków tych regionów, które nowy Statut ratyfikują.

Uchwała I KZD ws. swobody porusza­nia się oraz wyboru miejsca pracy i zamieszkania (26/81)

Wolność osobista człowieka wyraża się między innymi swobodą porusza­nia się oraz wyboru miejsca pracy i zamieszkania, w tym również poza granicami swego kraju. Ten element wolności osobistej był i jest w na­szym kraju naruszany, co wyraża się utrudnianiem Polakom wyjazdów za granicę oraz powrotów do Polski emigrantom. Decyzje władz w tej sprawie motywowane są opacznie pojmowanymi celami ekonomicznymi, a nie względami humanitarnymi. Trzeba tu wspomnieć o problemie Mazurów, Warmiaków i Ślązaków, którzy opuścili kraj w ramach tzw. akcji łączenia rodzin, co w rzeczywistości sprowadzono do haniebnej transakcji handlo­wej. Nie zrobiono nic, by ludność tę związać silniej z naszym krajem. Niszczony jest ich styl życia, obyczaje, najwyższe wartości. Bolesne to sprawy, tym bardziej, że ludziom tym odcięto możliwość powrotu. Problem ten dotyczy również emigrantów politycznych. Utrudnienia w zakresie swobody migracji ludności wynikają z niekorzystnych przepisów praw­nych, funkcjonującego reżimu, procedur administracyjnych, stosowanych przez MSW i MO. Żądamy usunięcia tych utrudnień poprzez:

1) Wprowadzenie aktów legislacyjnych respektujących prawo wyboru przez człowieka kraju, w którym zamierza zamieszkać i pracować zgodnie, z Kartą Praw Człowieka i Obywatela, ratyfikowaną przez Polskę.

2) Wprowadzenia aktów legislacyjnych umożliwiających powroty wszyst­kim emigrantom — między innymi poprzez wprowadzenie możliwości po­siadania podwójnego obywatelstwa.

3) Zlikwidowanie utrudnień administracyjnych w bieżącej praktyce wy­dawania paszportów.

4) Zlikwidowanie przewlekłego trybu wydawania paszportów, przez wpro­wadzenie prawnych możliwości posiadania stałego paszportu przez obywa­teli PRL.

Uchwała I KZD ws. „Założeń do projektu ustawy o radach narodowych” (25/81)

W związku z opublikowaniem przez Zespół Rady Państwa „Założeń do projektu ustawy o radach narodowych” i zbliżającym się terminem upływu kadencji rad narodowych stopnia podstawowego (5 luty 1982 r.) I Zjazd Delegatów stwierdza, co następuje:

„Założenia” zmierzają do utrzymania dotychczasowej roli FJN, w szczegól­ności przewidują one, że FJN zachowa dotychczasową wyłączność w za­kresie opracowywania programu wyborczego i zgłaszania kandydatów na radnych, a radnych zobowiązują do współdziałania z FJN.

Uniemożliwia to społeczeństwu zaprezentowanie swej woli, a tym samym narusza podstawową zasadę Konstytucji PRL, w myśl której władza w Pol­sce należy do ludu pracującego miast i wsi. Nie ma praworządności, do­póki zasada ta nie jest respektowana.

Droga do realizacji suwerenności narodu wiedzie przez demokratyczne wybory do ciał przedstawicielskich.

Domagamy się, aby ordynacje wyborcze do ciał przedstawicielskich za­pełniły organizacjom społecznym i politycznym swobodę zgłaszania kandy­datów. Pozostawienie danej organizacji poza FJN nie powinno ograniczać tego prawa. Prawo zgłaszania kandydatów winny mieć także grupy obywa­teli.

Liczba kandydatów winna być nieograniczona. Tajność głosowania oraz dokonanie aktu rzeczywistego wyboru muszą być obowiązkowe. Wszystkie organizacje i grupy obywateli zgłaszające kandydatów winny mieć swych mężów zaufania w komisjach wyborczych wszystkich szczebli.

Wobec nadchodzącego terminu wyborów do rad narodowych, zalecamy Komisji Krajowej powołanie zespołu do opracowania związkowego projektu ordynacji wyborczej.

Żądamy wyłączenia z opracowywanej ustawy o radach narodowych ja­kichkolwiek sformułowań determinujących przyszłe zasady wyborcze. Za­łożenia do projektu ustawy o radach narodowych opierają się na obecnym podziale terytorialnym kraju, który został źle opracowany. Podział ten nie sprawdza się w praktyce, czego dowodem są liczne zgłoszenia gmin, zakła­dów i całych regionów o włączenie do innej jednostki administracyjnej.

Żądamy, aby ustawa o radach narodowych zapewniała poszanowanie opi­nii społecznej miast i gmin w sprawie podziału administracyjnego.

Uchwała I KZD ws. zobowiązania KK do podjęcia praktycznych działań dla udzielenia pomocy w nauczaniu historii i języka ojczystego oraz nauk społecznych (24/81)

Troska o wychowanie młodych pokoleń w duchu prawdy i narodowej tradycji jest jednym z ważnych zadań naszego Związku. Dlatego uczestnicy I Zjazdu Delegatów zobowiązują Komisję Krajową do natychmiastowego podjęcia praktycznych działań dla udzielenia pomocy w nauczaniu historii i języka ojczystego oraz nauk społecznych. W tym celu Związek powinien wydać specjalne zeszyty, które będą służyły jako pomoc w nauce historii, języka polskiego i nauk społecznych w szkołach i przy samokształceniu. Zeszyty te staną się również jednym z instrumentów społecznego wycho­wania młodzieży.

Uchwała I KZD ws. wydarzeń bydgoskich i pociągnięcia winnych do odpowiedzialności (23/81)

Przez kilka miesięcy społeczeństwo z uwagą śledziło przebieg postępo­wania karnego przygotowawczego, prowadzonego w celu ustalenia winnych wydarzeń bydgoskich i pociągnięcia ich do odpowiedzialności karnej. Wy­niki śledztwa miały przekonać wszystkich o równości wobec prawa, o tym, że nikt nie może stać ponad prawem.

Umorzenie postępowania karnego wobec osób winnych ewidentnego ła­mania praworządności godzi w podstawowe gwarancje zawartych porozu­mień społecznych, godzi w poczucie bezpieczeństwa każdego obywatela. Działania takie podważają zaufanie do linii porozumień społecznych. Po­nadto umorzenie postępowania karnego w sprawie bydgoskiej świadczy o tym, że Prokuratura w Polsce nie spełnia nadal swoich funkcji strażnika praworządności, organu z mocy ustawy powołanego do nadzoru nad przestrzeganiem prawa i do ścigania winnych jego naruszania.

Przypominamy, że nie ustalono nigdy winnych naruszania prawa przez osoby sprawujące władzę — w tym tragicznych wydarzeń roku 1956 i 1970, w których zginęli robotnicy walczący o godność. Działanie Prokuratury, jak wskazuje na to sprawa bydgoska, nie uległo zmianie.

Nasz Zjazd, jako najwyższa władza Związku, wyraża votum nieufności Prokuraturze i osobiście Prokuratorowi Generalnemu Lucjanowi Czubińskiemu. Zjazd zwraca się do Rady Państwa o odwołanie L. Czubińskiego ze stanowiska oraz przedsięwzięcie innych środków przywracających Pro­kuraturze jej właściwą funkcję.

I Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” w pełni podziela stanowisko Za­rządu Regionu Bydgoskiego NSZZ „Solidarność” wyrażone w oświadczeniu i uchwale z dnia 3 września, podjętej w związku z umorzeniem śledztwa w sprawie tzw. wydarzeń bydgoskich. Zjazd daje wyraz przekonaniu, że słuszne żądania Regionu Bydgoskiego zostaną w pełni zrealizowane.

Delegaci I Zjazdu Delegatów NSZZ „Solidarność” przyjmują na siebie gwarancje włączenia „sprawy bydgoskiej” i szeregu innych spraw noszą­cych znamiona łamania praworządności jako jednego z zasadniczych punk­tów programu i strategii Związku w obronie podstawowych praw czło­wieka. Obrona tych praw należy do statutowych obowiązków Związku.

Uchwała I KZD ws. umowy o współpracy ze Związkiem Literatów Polskichze Stowarzyszeniem Filmowców Polskich, ze Stowarzyszeniem Polskich Artystów Plastyków oraz z Niezależnym Zrze­szeniem Studentów (21/81)

Zobowiązujemy krajowe władze Związku, które zostaną wybrane na obec­nym Zjeździe, do podjęcia starań o podpisanie umów o współpracy ze Związkiem Literatów Polskich, ze Stowarzyszeniem Filmowców Polskich, ze Stowarzyszeniem Polskich Artystów Plastyków oraz z Niezależnym Zrze­szeniem Studentów.