Tag: 2026

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” na wniosek parafian Kościoła pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kitchener w Kanadzie, wyraża zgodę na użycie nazwy i znaku graficznego NSZZ „Solidarność” na tablicy pamiątkowej, która zostanie umieszona pod obrazem bł. ks. Jerzego Popiełuszki.

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zgłasza następujące uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz ustawy – Prawo spółdzielcze.

Celem projektu ma być wzmocnienie ochrony praw członków spółdzielni mieszkaniowych, zwiększenie transparentności funkcjonowania spółdzielni oraz dalsze ograniczenie autonomii organów spółdzielczych na rzecz indywidualnych uprawnień właścicieli lokali.

Wątpliwości Związku  budzą szczegółowe regulowania zawarte w projekcie. Chodzi m.in. o rozwiązania dotyczące wewnętrznych stosunków spółdzielni. W wielu obszarach (m.in. zasady podejmowania uchwał, dostęp do dokumentów, sposób rozliczania kosztów) projektodawca proponuje zastąpienie regulacji statutowych normami bezwzględnie obowiązującymi. Z perspektywy systemowej prowadzi to do erozji istoty spółdzielni jako podmiotu opartego na samorządności i autonomii woli członków.

Ingerencja ustawodawcza nie zawsze znajduje dostateczne uzasadnienie w konieczności ochrony słabszej strony stosunku prawnego.

Projekt nie różnicuje sytuacji dużych spółdzielni liczących kilka tysięcy lokali od niewielkich podmiotów lokalnych.  Dla przykładu dotyczy to propozycji zawartej w art. 1 pkt. 6 projektu  dotyczącej uchylenia art. 8² ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, tj. przepisu ograniczającego liczbę kadencji członków rady nadzorczej spółdzielni do dwóch kolejnych kadencji. W uzasadnieniu projektodawca wskazuje, iż „propozycja zniesienia ograniczeń w zakresie liczby sprawowanych kadencji w radzie nadzorczej wynika z pojawiających się problemów w obsadzeniu rad nadzorczych, szczególnie w małych spółdzielniach, posiadających niewielu członków. Wskazać należy, że do rady nadzorczej mogą być wybierani wyłącznie członkowie spółdzielni. Tym samym, w małych spółdzielniach krąg osób mogących kandydować do rady nadzorczej jest znacznie ograniczony.” Projekt nie uwzględnia jednak sytuacji dużych spółdzielni mieszkaniowych, w których swoiste „zabetonowanie” rady nadzorczej i zarządu może negatywnie wpływać na realizacje praw oraz sytuację faktyczną i prawną członków spółdzielni mieszkaniowej. Nie bez przyczyny przepis o ograniczeniu liczby kadencji w radzie nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej został dodany do ustawy w 2007 r.

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” negatywnie ocenia propozycje zawarte w art. 1 pkt. 11 i 15 projektu.

Propozycja zawarta w art. 1 pkt. 11 dotycząca uchylenia art. 12  ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego przepisów umożliwiających przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności lokalu.  Ma to – zgodnie z uzasadnieniem do projektu ustawy – zachęcić  spółdzielnie mieszkaniowe  do realizacji nowych inwestycji na zasadach  lokatorskich. Aby ten cel osiągnąć należy wyeliminować możliwość wykupu przez członków lokali, do których ustanowione jest spółdzielcze lokatorskie prawo lokalu.

W ocenie Związku, przyjęte rozwiązanie pozostaje w sprzeczności z konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych popierania działań obywateli zmierzających do uzyskania własnego mieszkania. Takie działanie umożliwia obecny, przewidziany do uchylenia, art. 12 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, zgodnie z którym  na pisemne żądanie członka, któremu przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, spółdzielnia jest obowiązana zawrzeć z tym członkiem umowę przeniesienia własności lokalu po spełnieniu wskazanych w przepisie warunków.

Prezydium KK NSZZ „Solidarność” wskazuje, iż art. 75 ust. 1 Konstytucji RP  nakłada na władze publiczne obowiązek prowadzenia  polityki sprzyjającej  zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałania bezdomności, wspierania rozwoju budownictwa socjalnego oraz popierania działań obywateli zmierzających do uzyskania własnego mieszkania. Zgodnie z literaturą przedmiotu, „podmiotem zobowiązanym na gruncie art. 75 ust. 1 Konstytucji RP są nie tylko organy stanowiące prawo, ale również organy prawo to stosujące, w tym sądy i organy administracyjne. W pewnym zakresie podmiotami zobowiązanymi w świetle tego przepisu są również spółdzielnie mieszkaniowe. Co prawda ustawodawca nie może przerzucać na podmioty prywatne spoczywających na nim obowiązków w zakresie podejmowania działań służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, ale Trybunał Konstytucyjny przyjmuje, że spółdzielnie mieszkaniowe „posiadają szczególny status prawny, związany z ich rolą w realizacji zadań wskazanych w art. 75 ust. 1”, bowiem stanowią „jedną z form realizacji zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych jednostki” (TK – P 16/08).” M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 75.

W tym kontekście, należy wskazać, iż ustawodawca powinien znaleźć inny sposób na ożywienie działalności inwestycyjnej spółdzielni mieszkaniowych, niż ograniczenie praw obywateli do uzyskania własnego mieszkania.

Wątpliwość odnośnie zgodności z art. 75 ust. 1 Konstytucji RP budzi również propozycja zawarta w art. 1 pkt. 15 projektu, dotycząca uchylenia art. 16¹  ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.

W wyniku wyeliminowania z obrotu prawnego przywołanego przepisu,  osoba wobec której prawomocnie orzeczono wygaśniecie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu z powodu nieuiszczania opłat związanych z eksploatacją i utrzymaniem jej lokalu lub eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni, nie będzie mogła domagać się  ponownego ustanowienia takiego prawa na jej rzecz w przypadku spłaty na rzecz spółdzielni całego zadłużenia.

W uzasadnieniu (str. 29) projektodawca wskazuje, iż obecne przepisy stanowią zbyt daleko idącą ochronę dłużnika i  mogą wręcz zachęcać do nieuiszczania opłat z uwagi na brak konsekwencji takiego działania w postaci utraty prawa do lokalu. Nie ulega wątpliwości, iż nierzetelni dłużnicy stanowią poważne utrudnienie w działalności spółdzielni mieszkaniowych. Jednak, w ocenie Związku, zaproponowane w projekcie rozwiązania są zbyt daleko idące. Nie należy zapominać, iż roszczenie o którym mowa w art. 16¹  ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych powstaje dopiero w momencie spłacenia przez dłużnika spółdzielni całego zadłużenia wynikającego z nieuiszczania  opłat wraz z odsetkami. W takiej sytuacji, brak możliwości ponownego uzyskania spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, wiązać się będzie z trwałą utratą prawa do lokalu a w konsekwencji z eksmisją. Mając na względzie wręcz zaporowe ceny nieruchomości mieszkaniowych i wysokie koszty wynajmu, ustawodawca powinien się liczyć z tym, iż zaproponowane rozwiązanie może doprowadzić do bezdomności wśród tych osób. A to, w ocenie Związku, oznacza iż zaproponowane rozwiązanie jest rozwiązaniem sprzecznym z wytycznymi wskazanymi w art. 75 ust. 1 Konstytucji RP tj. obowiązkiem przeciwdziałania bezdomności.

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zgłasza następujące uwagi do projektu ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych (dalej OKI).

Projekt ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych ma zachęcić Polaków do oszczędzania w formie inwestycji na polskim rynku finansowym.

Próba pobudzenia drobnych inwestorów jest dobrym sposobem poszerzenia oferty inwestycyjnej, jednak może nie przynieść przewidzianych skutków ze względu na zbyt małe limity zwolnień podatkowych od wartości aktywów oraz mało elastyczny podział kwoty zwolnienia wartości aktywów o charakterze oszczędnościowym i inwestycyjnym. Należy wziąć pod uwagę, że oszczędzający mają zróżnicowaną skłonność do ryzyka, dlatego ograniczanie zwolnienia z podatku części wartości aktywów o charakterze oszczędnościowym do 25 tys. może być czynnikiem hamującym rozwój inwestycji indywidualnych w formie OKI.

Projektodawca ponadto nie przewidział indeksacji limitów aktywów wolnych od podatku. Biorąc pod uwagę stały wzrost dochodów obywateli, zaproponowane kwoty aktywów wolnych od podatku mogą szybko być niewystarczające dla zainteresowanych inwestorów. Zasadnym jest zatem konieczność monitorowania kwot zwolnień oraz rozważenie wprowadzenia mechanizmu automatycznej indeksacji limitów.

Dodatkowym elementem zniechęcającym do skorzystania z tej formy inwestycji jest nowy model opodatkowania w takim zakresie, że jest to podatek od posiadania, a nie od zysku. Oznacza to, że zamiast podatku od zysku należy płacić daninę powyżej limitów ustawowych od samego faktu posiadania środków niezależnie od koniunktury rynkowej.

Trudnością będzie obowiązek składania przez podatników urzędom skarbowym zeznań podatkowych zawierających informacje o wartości zgromadzonych aktywów na OKI w roku podatkowym. Zeznania będą mogły być składane tylko w formie elektronicznej, za pośrednictwem konta w e-Urzędzie Skarbowym, co może zniechęcić do inwestowania część podatników wykluczonych cyfrowo.

Wprowadzaniu nowych rozwiązań powinna towarzyszyć dobra edukacja w zakresie zagadnień inwestowania oraz ryzyk z nim związanych, już na poziomie szkół średnich.

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” pozytywnie ocenia sam kierunek regulacji, w szczególności:

• dostosowanie przepisów do nowej ustawy o wyrobach zawierających azbest,
• objęcie ochroną wszystkich osób wykonujących pracę zarobkową, niezależnie od formy zatrudnienia,
• wyodrębnienie programów szkoleniowych odpowiednio do poziomu ryzyka oraz roli pełnionej przez osoby narażone.

Jednocześnie, mając na uwadze, że azbest jest substancją rakotwórczą kategorii 1A, a szkolenia stanowią jeden z podstawowych instrumentów prewencji pierwotnej, przedstawiamy poniższe uwagi.

1. Ryzyko formalizacji szkoleń prowadzonych w formie on-line

Projekt dopuszcza realizację szkolenia podstawowego oraz egzaminu pisemnego w formie on-line. Rozwiązanie to może mieć uzasadnienie organizacyjne, jednak przy braku dodatkowych zabezpieczeń jakościowych rodzi ryzyko sprowadzenia szkolenia do formy czysto formalnej, niewystarczającej z punktu widzenia rzeczywistej ochrony zdrowia osób narażonych na działanie azbestu.
Zasadne jest zatem doprecyzowanie, że szkolenia prowadzone w formie on-line muszą zapewniać możliwość weryfikacji faktycznego udziału uczestnika w szkoleniu, w tym zapoznania się z treściami dotyczącymi zagrożeń zdrowotnych, stosowania środków ochrony indywidualnej oraz procedur postępowania w sytuacjach awaryjnych.

2. Brak minimalnych wymogów czasowych szkolenia

Projekt rozporządzenia nie określa minimalnego czasu trwania szkoleń, pozostawiając tę kwestię wyłącznie programom szkoleniowym. W ocenie strony pracowniczej może to prowadzić do nadmiernego skracania szkoleń przez część jednostek szkoleniowych, w szczególności w warunkach presji kosztowej.
W celu zapewnienia jednolitego minimalnego standardu ochrony zdrowia zasadne byłoby rozważenie wprowadzenia minimalnych ram czasowych szkolenia, odrębnie dla szkolenia podstawowego oraz rozszerzonego, zwłaszcza w zakresie zagrożeń zdrowotnych, dekontaminacji oraz stosowania środków ochrony indywidualnej.

3. Szkolenie w przypadku zmiany warunków narażenia

Projekt przewiduje cykliczność szkoleń co 3 lata, jednak nie odnosi się jednoznacznie do sytuacji istotnej zmiany warunków wykonywania pracy, takich jak zmiana technologii, metod pracy lub charakteru narażenia na działanie azbestu.
Zasadne jest doprecyzowanie, że szkolenie powinno być przeprowadzane również w przypadku istotnej zmiany warunków pracy lub poziomu narażenia, niezależnie od upływu trzyletniego okresu ważności szkolenia. Rozwiązanie to jest spójne z zasadami oceny ryzyka zawodowego oraz dobrymi praktykami stosowanymi w innych państwach członkowskich UE.

4. Dostęp przedstawicieli pracowników do informacji o szkoleniach

Projekt nie odnosi się do roli przedstawicieli pracowników, w tym społecznej inspekcji pracy, w zakresie dostępu do informacji o przeszkoleniu osób narażonych na działanie azbestu.
W celu wzmocnienia społecznego nadzoru nad warunkami pracy zasadne jest doprecyzowanie, że informacje o odbytych szkoleniach osób narażonych na działanie azbestu powinny być dostępne dla przedstawicieli pracowników w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań w obszarze bezpieczeństwa i higieny pracy.
Podsumowując, przedstawione uwagi nie kwestionują zasadniczego celu projektu ani potrzeby modernizacji systemu szkoleń, lecz zmierzają do zapewnienia, aby szkolenia w zakresie bezpiecznego postępowania z wyrobami zawierającymi azbest miały charakter realnie ochronny, a nie wyłącznie formalny.

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” co do zasady pozytywnie ocenia kierunek zmian polegający na uporządkowaniu regulacji oraz dostosowaniu wzoru deklaracji do nowej ustawy o wyrobach zawierających azbest. Projekt zachowuje ciągłość obowiązku inwentaryzacji wyrobów zawierających azbest i nie wprowadza regresu normatywnego w stosunku do dotychczasowych rozwiązań.
Jednocześnie, mając na uwadze cele dyrektywy 2009/148/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy, zwracamy uwagę na poniższe kwestie, które naszym zdaniem wymagają doprecyzowania lub rozważenia na etapie dalszych prac legislacyjnych.

1. Zakres informacji istotnych dla oceny ryzyka zawodowego

Nowy wzór deklaracji koncentruje się na identyfikacji rodzaju, ilości i lokalizacji wyrobów zawierających azbest. Z perspektywy ochrony pracowników wykonujących prace budowlane, remontowe, instalacyjne i konserwacyjne, istotnym elementem oceny ryzyka zawodowego jest również informacja o stanie technicznym wyrobów lub potencjalnym ryzyku emisji włókien azbestu.
W związku z powyższym zasadne byłoby rozważenie uzupełnienia wzoru deklaracji,  choćby w formie pola fakultatywnego, o krótką informację opisową dotyczącą stanu technicznego wyrobów zawierających azbest. Rozwiązanie to nie generowałoby istotnych kosztów ani dodatkowych obciążeń administracyjnych, a jednocześnie wspierałoby prewencję pierwotną i właściwe planowanie prac z punktu widzenia bezpieczeństwa pracowników.

2. Funkcja deklaracji jako narzędzia prewencji BHP

Z uzasadnienia projektu wynika, że deklaracja pełni przede wszystkim funkcję ewidencyjną oraz służy aktualizacji danych w Bazie Azbestowej. Z punktu widzenia ochrony zdrowia pracowników istotne jest jednak, aby dane gromadzone w ramach deklaracji były wykorzystywane również jako narzędzie prewencyjne, w szczególności przy planowaniu robót oraz ocenie ryzyka zawodowego.
W tym kontekście postulujemy o jednoznaczne podkreślenie, w uzasadnieniu projektu lub w dalszych aktach wykonawczych, że informacje zawarte w deklaracji dotyczącej wyrobów zawierających azbest powinny być wykorzystywane nie tylko do celów ewidencyjnych, lecz także jako element systemu zapobiegania nieświadomej ekspozycji pracowników na azbest.

3. Dostęp pracowników i ich przedstawicieli do informacji o zagrożeniu

Projekt rozporządzenia nie odnosi się wprost do kwestii udostępniania informacji wynikających z deklaracji pracownikom lub ich przedstawicielom, w szczególności w sytuacjach, gdy prace są wykonywane przez podmioty trzecie.
Mając na uwadze przepisy prawa pracy oraz standardy wynikające z dyrektywy 2009/148/WE w zakresie informowania i konsultowania pracowników, zasadne byłoby doprecyzowanie, że informacje zgromadzone w deklaracji stanowią element informacji o ryzyku zawodowym, do której pracownicy i ich przedstawiciele powinni mieć dostęp. Rozwiązanie to wzmocniłoby społeczną kontrolę nad warunkami pracy i zwiększyło realną skuteczność ochrony zdrowia pracowników.
Podsumowując, przedstawione uwagi nie kwestionują zasadniczego celu projektu ani kierunku zmian, lecz zmierzają do wzmocnienia praktycznej funkcji projektowanego rozporządzenia jako elementu systemu ochrony pracowników przed narażeniem na działanie azbestu.