Tag: Decyzja Prezydium

Decyzja Prezydium KK nr 89/26 ws. zmiany przedstawiciela NSZZ „Solidarność” w Zespole problemowym ds. budżetu, wynagrodzeń i świadczeń socjalnych RDS

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” postanawia dokonać zmiany przedstawiciela NSZZ „Solidarność” w Zespole problemowym ds. budżetu, wynagrodzeń i świadczeń socjalnych Rady Dialogu Społecznego w taki sposób, że: odwołuje Pana Henryka Nakoniecznego i powołuje Pana Eugeniusza Formejstera na członka Zespołu.

Decyzja Prezydium KK nr 87/26 ws. opinii o projekcie ustawy o zmianie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych ustaw

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zgłasza następującą uwagę do projektu ustawy o zmianie ustawy o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych ustaw.

Prezydium KK negatywnie ocenia projektowane rozwiązanie polegające na dodaniu art. 3 ust. 7a, upoważniającego Radę Ministrów do określania, w drodze rozporządzenia, państw oraz niezależnych jurysdykcji, których obywatele będą mogli wykonywać pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że celem projektowanej regulacji jest ułatwienie zatrudniania obywateli wybranych państw wysoko rozwiniętych, strategicznie istotnych dla polskiej gospodarki, przy uwzględnieniu takich kryteriów jak m.in. członkostwo w OECD, poziom rozwoju gospodarczego, bezpieczeństwo państwa, czy polityka migracyjna (mowa jest tu m.in.: o Japonii, USA, czy Australii). Kryteria te zostały jednak przedstawione wyłącznie w uzasadnieniu projektu i nie znajdują odzwierciedlenia w treści projektowanego przepisu.

Projektowany art. 3 ust. 7a przewiduje jedynie, że Rada Ministrów będzie kierowała się potrzebami rynku pracy oraz kierunkami polityki migracyjnej. Są to przesłanki o charakterze bardzo ogólnym, które nie wyznaczają w sposób dostatecznie precyzyjny granic korzystania z przyznanej kompetencji. W konsekwencji projekt umożliwia objęcie zwolnieniem z obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę obywateli każdego państwa spoza Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jeżeli Rada Ministrów uzna to za zgodne z tymi ogólnymi przesłankami. Ustawa nie zawiera natomiast żadnych obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów odpowiadających założeniom przedstawionym w uzasadnieniu projektu.

W ocenie Prezydium KK tak istotne rozwiązanie, mające bezpośredni wpływ na zakres dostępu cudzoziemców do polskiego rynku pracy, powinno zostać uregulowane w sposób bardziej precyzyjny. Kryteria wskazane w uzasadnieniu projektu powinny zostać przeniesione do treści ustawy, tak aby ograniczyć uznaniowość organu wykonawczego oraz zapewnić przejrzystość i przewidywalność regulacji.

W związku z powyższym Prezydium KK wnosi o uzupełnienie projektowanego art. 3 ust. 7a o szczegółowe, ustawowe kryteria określające przesłanki objęcia obywateli poszczególnych państw zwolnieniem z  obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę, odpowiadające założeniom przedstawionym w uzasadnieniu projektu.

Decyzja Prezydium KK nr 86/26 ws. opinii o Komunikacie Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego: Europejski semestr 2026 – pakiet wiosenny (COM(2026) 200)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” przedstawia opinię do Komunikatu Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, Komitetu Regionów i Europejskiego Banku Inwestycyjnego: Europejski semestr 2026 – pakiet wiosenny (COM(2026) 200) zwanego dalej Dokumentem.

Dokument zasługuje na częściowo pozytywną opinię, ponieważ łączy konkurencyjność gospodarki z wysoką jakością zatrudnienia, ochroną społeczną i dialogiem społecznym. Jednocześnie zawiera postulaty fiskalne, emerytalne i podatkowe, które mogą prowadzić do przerzucenia kosztów reform na pracowników, co zasługuje na krytykę.

Poniżej przedstawiamy szczegółowe uwagi do Dokumentu.

  1. Prezydium KK pozytywnie ocenia zmianę poglądu i odejście od twierdzenia, zgodnie z którym konkurencyjność ma być budowana głównie przez niskie koszty pracy i elastyczność zatrudnienia. Dokument wskazuje, że rozwój gospodarczy powinien opierać się przede wszystkim na: wysokiej jakości miejscach pracy, rozwoju umiejętności, sprawiedliwości społecznej, spójności społecznej, realizacji Europejskiego Filaru Praw Socjalnych. Stanowi to podstawę do domagania się przez Związek, aby inwestycje publiczne oraz wykorzystywane finansowanie unijne były powiązane ze standardami zatrudnienia, stabilnością umów, bezpieczeństwem pracy i przestrzeganiem praw pracowniczych.
  2. Na zdecydowanie pozytywną ocenę zasługuje jednoznaczne stwierdzenie, że Polska powinna nadal przeciwdziałać segmentacji rynku pracy. NSZZ „Solidarność” podtrzymuje w tym kontekście postulat pełnego oskładkowania umów cywilnoprawnych, co w ocenie Prezydium KK stanowiłoby silny, realny instrument przeciwdziałania segmentacji rynku pracy oraz przyniosłoby wymierne korzyści, poszerzając grupy zatrudnionych objętych pełnym zabezpieczeniem społecznym i pomogłoby zrównoważyć system emerytalny.
  3. Ważnym elementem Dokumentu jest wezwanie do wdrażania reform w ścisłym dialogu z partnerami społecznymi. NSZZ „Solidarność” uważa, że realizacja tego zobowiązania musi się koncentrować na takich działaniach jak: konsultowanie założeń reform, zapewnienie partnerom społecznym dostępu do odpowiednich danych i analiz, prowadzenie negocjacji, a nie tylko formalnych konsultacji, wykorzystywanie potencjału Rady Dialogu Społecznego i branżowych form dialogu.
  4. Dokument uznaje dialog społeczny oraz rokowania zbiorowe za narzędzia wzmacniające odporność gospodarczą i społeczną.
    Prezydium KK podkreśla, że układy zbiorowe pracy nie mogą być traktowane jako koszt lub przeszkoda dla przedsiębiorstw, lecz jako instrument sprawiedliwego podziału efektów wzrostu gospodarczego, stabilizacji stosunków pracy, ograniczania nierówności płacowych, zarządzania zmianą technologiczną.
  5. Wieloletnie postulaty rozwoju umiejętności, kształcenia zawodowego, podnoszenia kwalifikacji cyfrowych oraz stworzenie możliwości zmiany zawodu muszą wreszcie przerodzić się w realne rozwiązania dla pracowników, takie jak: prawo do finansowanego szkolenia, realizowanego w czasie pracy, udział przedstawicieli pracowników w identyfikowaniu potrzeb kwalifikacyjnych, ochrona dochodów podczas przekwalifikowania.
  6. Dokument dostrzega, że transformacja technologiczna i energetyczna wymaga inwestowania w ludzi, a nie wyłącznie w infrastrukturę. Wspieranie regionów dotkniętych transformacją przemysłową, w tym regionów w Polsce powinno obejmować: gwarancje zatrudnienia lub realnej alternatywy zawodowej, dochodowe osłony, inwestycje tworzące miejsca pracy w regionach tracących dotychczasowe branże, udział związków zawodowych w planowaniu restrukturyzacji, zakaz finansowania transformacji poprzez pogarszanie warunków pracy.
  7. Ważnym elementem Dokumentu są zalecenia dotyczące budownictwa mieszkaniowego dostępnego cenowo, wykorzystania gruntów publicznych i renowacji energetycznej mieszkań. Rozwój publicznego i społecznego budownictwa mieszkaniowego powinien być traktowany jako element polityki mieszkaniowej państwa, a nie wyłącznie jako uzupełnienie rynku komercyjnego.
  8. Na pozytywną ocenę zasługuje podkreślenie konieczności ograniczania ubóstwa
    i wykluczenia, zwiększania skuteczności transferów społecznych, poprawy dostępu do usług publicznych, ochrony grup niedostatecznie reprezentowanych na rynku pracy. Ważne jest także dostrzeżenie potrzeby obejmowania ochroną społeczną nie tylko pracowników etatowych lecz również osób samozatrudnionych i pracujących w innych formach.

Jednocześnie Prezydium KK negatywnie ocenia następujące zalecenia zawarte w Dokumencie:

  1. Polska w dalszym ciągu pozostaje objęta procedurą nadmiernego deficytu, co oznacza presję na ograniczenie wzrostu wydatków publicznych.
    Prezydium KK nie akceptuje konsolidacji fiskalnej prowadzonej kosztem pracowników, emerytów i jakości usług publicznych. Związek będzie zdecydowanie protestował przeciwko zamrażaniu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, ograniczaniu zatrudnienia w usługach publicznych, obniżaniu jakości ochrony zdrowia, edukacji i pomocy społecznej, redukowaniu inwestycji społecznych.
    Przed ograniczaniem wydatków społecznych powinny zostać wykorzystane możliwości zwiększenia dochodów, uszczelnienia systemu podatkowego oraz bardziej sprawiedliwego rozłożenia obciążeń.
  2. Dokument zaleca Polsce poszerzenie podstawy opodatkowania i większe wykorzystywanie źródeł dochodów, które w mniejszym stopniu hamują wzrost gospodarczy. Zalecenie jest sformułowane w sposób zbyt ogólny, co może prowadzić zarówno do pozytywnych (likwidowanie nieuzasadnionych przywilejów podatkowych, uszczelnienie systemu podatkowego), jak i negatywnych działań (zwiększanie opodatkowania pracy, podwyższanie podatków konsumpcyjnych obciążających osoby o niższych dochodach, likwidację ulg ważnych dla rodzin i pracowników, przesuwanie ciężaru podatkowego na gospodarstwa domowe). Bez wskazania kierunku reformy Dokument pozostawia zbyt szerokie pole do działań niekorzystnych społecznie.
  3. Dokument wielokrotnie ujmuje zatrudnienie, edukację, emerytury i usługi publiczne przez pryzmat produktywności i konkurencyjności. Zdaniem Prezydium KK prawa pracownicze nie mogą być oceniane wyłącznie przez wpływ na wzrost gospodarczy. Ochrona socjalna jest prawem społecznym, a nie tylko narzędziem aktywizacji zawodowej, natomiast usługi publiczne mają służyć realizacji praw obywateli, nawet gdy nie przynoszą bezpośrednich korzyści dla wzrostu gospodarczego w krótkim okresie czasu.
  4. Dokument pozytywnie mówi o dialogu społecznym i rokowaniach zbiorowych, jednak nie formułuje wyraźnego zalecenia dla Polski dotyczącego zwiększenia zasięgu układów zbiorowych poprzez wspieranie ponadzakładowych układów zbiorowych pracy oraz tworzenie zachęt dla pracodawców do rokowań.
  5. Zmniejszanie obciążeń administracyjnych i upraszczanie regulacji nie powinno prowadzić do osłabienia kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, ograniczenia obowiązków konsultacyjnych, zmniejszenia standardów BHP, ograniczeniem praw informacyjnych związków zawodowych – co może skutkować deregulacją praw pracowniczych.
  6. Promocja elektryfikacji, dekarbonizacji i odejście od paliw kopalnych budzi poważne wątpliwości, biorąc pod uwagę ponoszone koszty transformacji takie jak:
    • wzrost cen energii obciążający gospodarstwa domowe,
    • zamykanie zakładów bez alternatywnych miejsc pracy,
    • finansowanie inwestycji przez ograniczanie płac i zatrudnienia,
    • brak gwarancji zatrudnienia i przekwalifikowania dla pracowników tzw. sektorów schyłkowych.

Bezpieczeństwo energetyczne powinno być oparte na zrównoważonym miksie energetycznym, uzależnionym od charakterystyki klimatycznej oraz zasobów energetycznych w poszczególnych regionach UE.

Wsparcie publiczne dla przedsiębiorstw powinno być uzależnione od utrzymania zatrudnienia, poszanowania praw związkowych i zawierania porozumień transformacyjnych.

Decyzja Prezydium KK nr 85/26 ws. opinii o projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” pozytywnie opiniuje poselski (PIS) projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw, którego celem jest ograniczenie skutków wzrostu cen paliw poprzez czasowe zmniejszenie obciążeń podatkowych związanych z ich sprzedażą. Rozwiązanie to ma charakter interwencyjny. Jego głównym zadaniem jest wsparcie gospodarstw domowych oraz przedsiębiorców poprzez obniżenie cen paliw na stacjach paliw.

1 lipca bieżącego roku przestał obowiązywać ogłoszony 31 marca rządowy program Ceny Paliwa Niżej (dalej: CPN). Program osłonowy, podyktowany skokowymi podwyżkami cen paliw po ataku USA i Izraela na Iran, obniżył stawkę VAT na benzynę i olej napędowy
z 23 do 8 proc. Pakiet CPN wprowadził też maksymalne – publikowane każdego dnia trwania programu – ceny paliw płynnych obwieszczane komunikatem Ministerstwa Energii.

Ostatni taki komunikat – obwieszczenie z 29 czerwca – wyznaczał maksymalne ceny paliwa na polskich stacjach w dniu 30 czerwca. Było to odpowiednio:

  • benzyna 95 – 6,00 zł/l,
  • benzyna 98 – 6,68 zł/l,
  • olej napędowy – 6,19 zł/l.

Zgodnie z szacunkami grupy ekspertów zakończenie programu CPN miało oznaczać dla kierowców chwilowe podwyżki rzędu 30-50 groszy na litrze. Rzeczywistość zweryfikowała jednak optymistyczne prognozy: sytuacja w cieśninie Ormuz pozostaje niestabilna, a ceny paliw po zakończeniu programu CPN są wyższe od prognozowanych.

Prezydium KK widzi zatem konieczność przywrócenia programu osłonowego przeciwdziałającego podwyżkom cen paliw.

Jednocześnie Prezydium KK zgłasza wątpliwość czy samo obniżanie podatku lub zwalnianie z części opłat skarbowych jest wystarczającym i jedynym narzędziem jakie może być stosowane, w celu obniżenia cen. W ramach walki z wysokimi cenami paliw warto rozważyć również zmniejszenie opłaty paliwowej oraz ustalenie niższej maksymalnej marży detalicznej.

Decyzja Prezydium KK nr 82/26 ws. projektu pod roboczą nazwą „Bądź DOSTĘPNYM Przedsiębiorcą”

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wyraża zgodę na udział jako partner w projekcie współfinansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus, poprzez program Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, pt. „Bądź DOSTĘPNYM Przedsiębiorcą”, którego Liderem jest Region Środkowo-Wschodni NSZZ „Solidarność”.

Projekt będzie obejmował przygotowanie 350 przedsiębiorców oraz 160 pracowników przedsiębiorstw do wdrożenia Europejskiego Aktu o Dostępności. Projekt będzie wspierać przedsiębiorstwa w dostosowaniu się do wymogów legislacyjnych oraz oczekiwań rynku, oferując m.in. praktyczne szkolenia oraz indywidulane doradztwo eksperckie.

Zaangażowanie Komisji Krajowej będzie polegało na oddelegowaniu do pracy w projekcie 1 osoby, jako doradcy w zakresie dostępności, w wymiarze ½ etatu, w okresie 01.11.2026 – 31.08.2028 (22 miesiące). Na stanowisko to zostaje wskazany Krzysztof Rowiński.

Planowany okres realizacji: 24 m-ce, od 01.09.2026 do 31.08.2028. Całkowity budżet projektu: 1 599 768,00 PLN, w tym budżet KK NSZZ „Solidarność”: 176 000,00 PLN jako refundacja odpowiedniej części wynagrodzenia wskazanego doradcy.

Z ramienia Prezydium KK odpowiedzialni za realizację ww. projektu będą:

  • Piotr Duda – Przewodniczący KK NSZZ „Solidarność”
  • Grzegorz Adamowicz – Zastępca Przewodniczącego/Sekretarz KK NSZZ „Solidarność”

 

Decyzja Prezydium KK nr 81/26 ws. wyrażenia zgody na rozszerzenie zasięgu działania Organizacji Zakładowej NSZZ ,,Solidarność” w Polskim Stowarzyszeniu Na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Mikołowie na pracodawcę prowadzącego działalność na terenie innego regionu niż region rejestrujący tę organizację

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, działając na mocy postanowień § 1 Uchwały KK nr 30/15 ws. zasad i trybu postępowania w sprawach o rozszerzenie obszaru działania organizacji zakładowych i międzyzakładowych oraz Uchwały KK nr 23/16 ws. scedowania na Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” uprawnienia wynikającego z § 1 Uchwały KK nr 30/15, postanawia, co następuje.

§ 1

Prezydium KK NSZZ „Solidarność” wyraża zgodę na rozszerzenie zasięgu działania Organizacji Zakładowej NSZZ ,,Solidarność” w Polskim Stowarzyszeniu Na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Mikołowie (Oś. Słowackiego 21C, 43-190 Mikołów), wpisanej do Rejestru Podstawowych Jednostek Organizacyjnych prowadzonego przez Region Śląsko-Dąbrowski NSZZ „Solidarność” pod numerem 01870, na Polskie Stowarzyszenie Na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Krośnie (Potok 456, 38-404 Krosno) pracodawcę znajdującego się na terenie działania Regionu Podkarpacie NSZZ „Solidarność”.

§ 2

Decyzja wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Decyzja Prezydium KK nr 80/26 ws. opinii o projekcie ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw (UC155)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zgłasza następujące uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości oraz niektórych innych ustaw z dnia 8 lipca 2026 r.

Opiniowany projekt ustawy ma na celu wdrożenie do przepisów krajowych przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/470 z dnia 24 lutego 2026 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2006/43/WE, 2013/34/UE, (UE) 2022/2464 i (UE) 2024/1760 w odniesieniu do niektórych wymogów dotyczących sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju i niektórych wymogów w zakresie należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (Dz. Urz. UE L, 470 z 26.02.2026 r., str. 1), dalej: Dyrektywa 2026/470, w zakresie w jakim wprowadza ona zmiany do sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju sporządzanej przez przedsiębiorstwa oraz atestacji takiej sprawozdawczości.

Dyrektywa 2026/470 przewiduje m.in.:

  • istotne zawężenie zakresu jednostek zobowiązanych do sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju – do jednostek i grup kapitałowych, w których zatrudnienie przekracza 1000 pracowników, a przychody netto ze sprzedaży przekraczają 450 mln euro rocznie (w przypadku Polski oznacza to redukcję o około 90% liczby jednostek zobowiązanych do sprawozdawczości ESG w porównaniu z zakresem jednostek wprowadzonym pierwotnie dyrektywą CSRD);
  • zwolnienie finansowych jednostek holdingowych ze sprawozdawczości ESG na poziomie grupy;
  • uzupełnienie przepisów umożliwiających jednostkom pomijanie informacji ujawnianych w sprawozdawczości ESG, w szczególności informacji niejawnych, informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa oraz informacji wrażliwych, których ujawnienie mogłoby niekorzystnie wpływać na pozycję rynkową jednostki;
  • wprowadzenie limitu informacji, których jednostki sporządzające sprawozdawczość ESG będą mogły żądać od określonych jednostek w ramach swojego łańcucha wartości (tzw. value chain cap);
  • zmiany w przepisach dotyczących sprawozdawczości ESG spółek z państw trzecich: zawężenie zakresu unijnych jednostek zależnych i oddziałów zobowiązanych do publikacji sprawozdawczości ESG spółek z państw trzecich; podniesienie wysokości przychodów netto ze sprzedaży generowanych na terenie UE przez spółki z państw trzecich, które uruchamia obowiązek publikacji ich sprawozdawczości ESG przez unijne jednostki zależne i oddziały; zwolnienie z ww. obowiązku publikacji sprawozdawczości ESG na poziomie grupy w przypadku, gdy spółka z państwa trzeciego jest finansową jednostką holdingową;
  • rezygnację z docelowo przewidzianej atestacji sprawozdawczości ESG przez biegłych rewidentów na poziomie wystarczającego zapewnienia (ang. reasonable assurance) i pozostawienie jej na poziomie ograniczonego zapewnienia (ang. limited assurance);

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” zauważa, iż istotne zawężenie kręgu jednostek zobowiązanych do sprawozdawczości ESG będzie skutkować wyłączeniem znacznej liczby dużych podmiotów o istotnym wpływie na środowisko i prawa człowieka, które nie osiągają tak wysokich przychodów lub zatrudnienia, a tym samym osłabiać realizację celów w zakresie przejrzystości i odpowiedzialności przedsiębiorstw. Z perspektywy związków zawodowych i innych interesariuszy oznaczać to będzie ograniczenie dostępnych publicznie informacji o polityce społecznej przedsiębiorstw, mniej danych dotyczących zatrudnienia bezpieczeństwa pracy i dialogu społecznego, utrudnienie monitorowania standardów pracy w łańcuchach dostaw.

Projekt przewiduje zwolnienie finansowych jednostek holdingowych z obowiązku sporządzania sprawozdawczości ESG na poziomie grupy, gdy modele biznesowe i działalność jednostek zależnych są niezależne. Niezależność jednostek stanowi kryterium nieostre, pozostawione w praktyce do oceny kierownika jednostki. Istnieje ryzyko nadużyć, polegających na kwalifikowaniu działalności jako niezależnej w celu uniknięcia obowiązków raportowych, mimo faktycznego ekonomicznego i ryzykownego powiązania podmiotów w grupie.

Znaczne podniesienie progów przychodów dla obowiązku publikacji sprawozdawczości ESG jednostek z państw trzecich (do 890 000 000 zł i 450 000 000 euro) oraz możliwość całkowitego zaniechania publikacji w przypadku finansowych jednostek holdingowych, istotnie redukuje liczbę zagranicznych grup podlegających transparentności na poziomie UE. Może to osłabiać równorzędne traktowanie unijnych i pozaunijnych podmiotów oraz ograniczać dostęp inwestorów do informacji o oddziaływaniu dużych grup spoza EOG na rynek polski i unijny.

Natomiast umożliwienie jednostkom pomijanie informacji ujawnianych w sprawozdawczości ESG tworzy ryzyko, iż eksponowane będą dane ilościowe a pomijane dane jakościowe – w szczególności dotyczące dialogu społecznego, sporów i partycypacji – których rzetelne raportowanie w praktyce bywa wyzwaniem dla niektórych przedsiębiorstw.

Utrzymanie atestacji sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju na poziomie ograniczonego zapewnienia, może budzić wątpliwości co do jakości i wiarygodności weryfikacji danych ESG w długim okresie. W zestawieniu z ograniczeniami informacji z łańcucha wartości oraz szerokimi wyjątkami od ujawniania, ryzykiem jest powstanie systemu formalnie zgodnego z dyrektywami, lecz w praktyce zapewniającego raczej podstawową, niż solidną kontrolę.

Równoczesne wprowadzenie ograniczenia liczby jednostek objętych raportowaniem, rozszerzenia możliwości pomijania części informacji oraz pozostawienie wyłącznie limited assurance powoduje, iż maleje liczba mechanizmów kontrolujących jakość ujawnianych informacji. Zwiększa to ryzyko selektywnego ujawniania informacji przez przedsiębiorstwa, polegającego na ujawnianiu przede wszystkim informacji korzystnych dla przedsiębiorstwa przy jednoczesnym ograniczaniu informacji dotyczących problemów, w tym społecznych tzw. socialwashing.

Im większy zakres uznania ustawodawca pozostawia jednostce sporządzającej sprawozdanie, tym większe znaczenie mają mechanizmy zapewniające, że decyzje o pominięciu informacji będą podejmowane w sposób przejrzysty, uzasadniony i zgodny z celem sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju. Przedstawicielce pracowników, w tym związki zawodowe, stanowią naturalny element tego mechanizmu.

Rzeczywisty obowiązek poinformowania przedstawicieli pracowników, w tym związków zawodowych, i przeprowadzenia z nimi konsultacji stanowi istotny instrument ograniczający takie ryzyko. Związki zawodowe posiadają wiedzę pozwalającą ocenić, czy proponowane ograniczenie zakresu ujawnianych informacji nie prowadzi do zniekształcenia obrazu rzeczywistego wpływu przedsiębiorstwa na ludzi. Udział związków zawodowych może przyczynić się do:

  • identyfikacji informacji społecznych, których pominięcie mogłoby prowadzić do niepełnego przedstawienia wpływu przedsiębiorstwa na pracowników,
  • oceny zasadności zastosowania wyjątków przewidzianych ustawą,
  • zwiększenia wiarygodności sprawozdawczości wobec inwestorów, organów nadzoru i samych pracowników.

Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju ma służyć przedstawieniu rzetelnego obrazu wpływu przedsiębiorstwa na ludzi. Wiarygodność danych społecznych wzrasta, jeżeli ich przygotowanie było poprzedzone właściwymi konsultacjami z reprezentacją pracowników. Dyrektywa CSRD oraz Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), zwłaszcza ESRS 1 i ESRS S1, opierają się na założeniu, że identyfikacja istotnych wpływów, ryzyk i szans powinna następować z uwzględnieniem perspektywy kluczowych interesariuszy, w tym pracowników i ich przedstawicieli. W motywie 52 dyrektywy CSRD wskazano, że przedsiębiorstwa powinny przekazywać informacje niezbędne do zrozumienia wpływu swojej działalności na kwestie zrównoważonego rozwoju, przy uwzględnieniu odpowiednich interesariuszy. Europejskie Standardy Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), zwłaszcza ESRS 2 oraz ESRS S1 „Własna siła robocza”, wymagają ujawniania sposobu prowadzenia dialogu z pracownikami i ich przedstawicielami oraz sposobu uwzględniania ich stanowiska przy identyfikacji istotnych wpływów, ryzyk i szans.

Obowiązujące brzmienie art. 63 ust. 8 oraz art. 63x ust. 11 ustawy o rachunkowości ogranicza się do ogólnego obowiązku przeprowadzenia konsultacji z przedstawicielami pracowników. Przepisy nie określają jednak:

  • doprecyzowania przedstawicieli pracowników – tj., iż jeżeli u pracodawcy działa zakładowa organizacja związkowa, informacji i konsultacje w sprawie sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju prowadzi się w pierwszej kolejności z organizacjami związkowymi, a w przypadku ich braku – z przedstawicielami pracowników wyłonionymi zgodnie z przepisami prawa pracy.
  • prawa przedstawicieli pracowników do informacji na temat sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju,
  • obowiązku poinformowania przedstawicieli pracowników na odpowiednim poziomie.

Już na etapie prac legislacyjnych w 2024 r. (UC14) przedstawiciele organizacji pracowników, i instytucji audytowych wskazywali, iż treść przepisów regulujących informowanie i konsultowanie z pracownikami sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju może prowadzić do sytuacji, w której to przedsiębiorstwo będzie właściwie jednostronnie decydowało o zakresie wybranych informacji a sam raport będzie przedstawiał wyłącznie perspektywę pracodawcy. Obawy te okazały się słuszne. W ramach międzynarodowego projektu „Europejskie Standardy Raportowania Społecznego (ESRS) jako nowe narzędzie wzmacniania dialogu społecznego w firmach w zakresie wdrażania dyrektywy CSRD” nr 101197623, finansowanego ze środków Unii Europejskiej, w ramach linii budżetowej: „Wsparcie dla dialogu społecznego” realizowanego przez NSZZ „Solidarność” we współpracy z organizacjami pracodawców, analizie poddane zostały raporty ESG za rok 2024 r. Wyniki analizy wskazują, iż w przeważającej większości konsultacje miały charakter wyłącznie formalny i odbywały się już po zakończeniu prac nad sprawozdaniem, co pozostaje w sprzeczności z celem dyrektywy CSRD oraz z prawem pracowników do informacji i konsultacji. Obecne brzmienie przepisów art. 63r ust. 8 i art. 63x ust. 11 ustawy o rachunkowości nie gwarantuje rzeczywistego udziału przedstawicieli pracowników w procesie sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.

W konsekwencji zasadne jest doprecyzowanie przepisów ustawy o rachunkowości w sposób zapewniający rzeczywisty, a nie wyłącznie formalny udział przedstawicieli pracowników, w tym organizacji związkowych, w przygotowaniu sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.

Doprecyzowanie art. 63 ust. 8 oraz art. 63x ust. 11 ustawy o rachunkowości nie prowadziłoby do nałożenia na przedsiębiorców nowych obowiązków merytorycznych w zakresie raportowania, lecz zapewniłoby efektywną realizację istniejącego obowiązku informacji i konsultacji z przedstawicielami pracowników. Jednocześnie zwiększyłoby wiarygodność ujawnianych informacji społecznych, poprawiłoby jakość procesu identyfikacji istotnych wpływów, ryzyk i szans oraz pozostawałoby w zgodzie z celami dyrektywy CSRD i Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), które akcentują znaczenie zaangażowania pracowników i ich przedstawicieli jako kluczowych interesariuszy w procesie raportowania zrównoważonego rozwoju.

Jednym z filarów europejskiego modelu społecznego jest dialog pomiędzy pracodawcą i reprezentacją pracowników. Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju powinna stanowić narzędzie wpierające ten dialog, a nie jedynie obowiązek sprawozdawczy realizowany jednostronnie przez zarząd. Doprecyzowanie przepisów w kierunku wzmocnienia dialogu mogłoby sprzyjać wcześniejszemu identyfikowaniu problemu społecznych, wypracowaniu działań naprawczych i budowaniu zaufania pomiędzy stronami stosunków pracy.

Na szczególną uwagę zasługuje włoska transpozycja dyrektywy CSRD, która odwołując się do obowiązujących przepisów i porozumień zbiorowych nakłada obowiązek ustanowienia procedury mającej na celu informowanie przedstawicieli pracowników na odpowiednim szczeblu oraz omawianie z nimi istotnych informacji oraz metod pozyskiwania i weryfikacji danych dotyczących zrównoważonego rozwoju. (art. 3 ust. 7 (Sustainability Reporting) Legislative Decree No. 125, dated 6 September 2024).

Wzmocnienie dialogu społecznego i zaangażowania przedstawicieli pracowników w sporządzanie sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju szczególnego znaczenia nabiera w świetle projektowanych zmian ograniczających liczbę podmiotów objętych obowiązkiem raportowania oraz zwiększenia uznaniowości po stronie jednostki sporządzającej sprawozdanie poprzez rozszerzenie katalogu sytuacji, w których przedsiębiorstwa będą mogły pominąć określone informacje lub nie pozyskiwać ich od podmiotów z łańcucha wartości. W takiej sytuacji, należy zadbać o jak najwyższą jakość, rzetelność i transparentność sporządzanych sprawozdań. Ponadto, jeśli ustawodawca rezygnuje z docelowego przejścia na reasonable assurance, powinien równocześnie wzmocnić pozostałe gwarancje wiarygodności sprawozdawczości. Odpowiednio zagwarantowany udział przedstawicieli pracowników staje się istotnym mechanizmem zapewnienia rzetelności i kompletności ujawnianych informacji.

W konsekwencji art. 63 ust. 8 oraz art. 63x ust. 11 o rachunkowości należy doprecyzować o wskazanie:

– doprecyzowania przedstawicieli pracowników – tj., iż jeżeli u pracodawcy działa zakładowa organizacja związkowa, informacji i konsultacje w sprawie sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju prowadzi się w pierwszej kolejności z organizacjami związkowymi, a w przypadku ich braku – z przedstawicielami pracowników wyłonionymi zgodnie z przepisami prawa pracy,
– prawa przedstawicieli pracowników do informacji na temat sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju,
– obowiązku poinformowania i konsultowania z przedstawicielami pracowników na odpowiednim poziomie,
– iż konsultacje z przedstawicielami pracowników powinny być prowadzone na etapie przygotowywania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju, w czasie umożliwiającym przedstawienie opinii oraz uwzględnienie zgłoszonych uwag przed zatwierdzeniem sprawozdania.
– obowiązku przedstawienia uzasadnienia dla pominięcia określonych informacji, w szczególności z części S,
– obowiązek odniesienia się przez jednostkę do zgłoszonych uwag.

Jeżeli ustawodawca krajowy rozszerza możliwość odstępowania od ujawniania określonych informacji, to jednocześnie powinien zapewnić skuteczny udział interesariuszy w ocenie zasadności takiego odstępstwa.

W świetle kierunku zmian przyjętych w projekcie ustawy (ograniczenie kręgu podmiotów objętych obowiązkiem raportowania ESG oraz zmniejszenie zakresu ujawnianych informacji społecznych), istnieją mocne argumenty za doprecyzowaniem art. 63 ust. 8 oraz art. 63x ust. 11 ustawy o rachunkowości w celu zapewnienia realnego a nie tylko formalnego udziału przedstawicieli pracowników, w szczególności związków zawodowych, w procesie sporządzania sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.