Tag: Decyzja Prezydium

Decyzja Prezydium KK nr 110/26 ws. opinii do wstępnego projektu ustawy budżetowej na 2027 r.

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” negatywnie opiniuje wstępnie przyjęty przez Radę Ministrów projekt budżetu państwa na 2027 r.
Ocena Związku podyktowana jest głównie krytyką zaproponowanych w projekcie ustawy propozycji wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej, kwoty wynagrodzenia minimalnego oraz niewystarczającej waloryzacji świadczeń emerytalno – rentowych w roku 2027. Niezadowolenie potęguje również fakt, że strona rządowa nie była skłonna do zmiany swojego stanowiska podczas negocjacji w tych obszarach.
Przyjęte w projekcie ustawy budżetowej wskaźniki makroekonomiczne odbiegają od wskazanych w Wieloletnich założeniach makroekonomicznych na lata 2026–2030.
W projekcie budżetu na 2027 r. utrzymano podobną skalę wzrostu gospodarczego, ale wyraźnie osłabiono prognozę inwestycji i popytu krajowego. Jednocześnie podniesiono prognozę inflacji, osłabiono założony kurs złotego i oczekuje się wzrostu liczby bezrobotnych. Projekt przewiduje średnioroczną inflację CPI w 2027 r. na poziomie 2,8%. Jest to istotna zmiana w stosunku do wcześniejszych założeń makroekonomicznych z kwietnia 2026 r., kiedy rząd zakładał inflację na poziomie 2,5%. Dodatkowo istnieje poważne ryzyko jej niedoszacowania w związku z sytuacją geopolityczną i wzrostem cen ropy naftowej, a w projekcie nie założono żadnych działań osłonowych w sytuacji rosnących cen paliw oraz wzrostu cen energii zarówno dla obywateli jak i przedsiębiorstw.
Strona dochodowa projektu wzbudza kontrowersje, między innymi ze względu na spóźnione i niesatysfakcjonujące propozycje zmian w podatkach dochodowych, a rząd w pełni nie wykorzystuje potencjału dochodowego a skuteczność poboru podatków nadal wymaga wzmocnienia. Potrzebna jest analiza całego systemu podatkowego, ubezpieczeniowego, aby był on sprawiedliwy i lepiej dzielił efekty wzrostu gospodarczego.
NSZZ „Solidarność” po zapoznaniu się z opinią Rady Fiskalnej obawia się konsekwencji rekomendowanej naprawy finansów publicznych dla obywateli, jeżeli będą one wprowadzone nagle, jednostronnie przez rząd, bez szerokiego konsensusu społecznego, podczas gdy nie dokonano oceny przeprowadzonej reformy finansowania samorządów.

Wynagrodzenia
Rząd zaproponował wzrost wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej o 3%, co oznacza realny wzrost zaledwie o 0,2% i jest daleko niewystarczające. Rząd prognozuje, że przeciętne wynagrodzenie w całej gospodarce wzrośnie w 2027 r. nominalnie o 5,9% czyli realnie o 3,1%. Stanowi to znaczną różnicę w realnym wzroście wynagrodzeń w PSB i gospodarce. Przez dwa kolejne lata polityka wynagrodzeń sektora publicznego jest w zasadzie podporządkowana utrzymaniu realnej wartości płac, a nie odbudowywaniu ich konkurencyjności, a waloryzacja inflacyjna nie jest podwyżką wynagrodzenia. NSZZ ,,Solidarność” podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone we wspólnej propozycji reprezentatywnych organizacji związkowych,
którym żąda co najmniej 15% wzrostu płac w sferze budżetowej w 2027 r. W przypadku niedoszacowania inflacji na rok 2027, spowodowanej niepewną sytuacją geopolityczną, doprowadzi to do spadku realnej wartości wynagrodzeń. Brak odpowiedniego wzrostu wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej skutkuje odchodzeniem wykwalifikowanej kadry urzędniczej, a niski poziom płac powoduje brak chętnych do obejmowania stanowisk w sferze budżetowej.
Związek domaga się uwzględnienia w projekcie budżetu państwa skutków finansowych wprowadzenia ustawy z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1423). W toku prac nad budżetem na 2026 r.
nie uwzględniono zwiększonych wydatków urzędów na wynagrodzenia będących skutkiem wprowadzonych zmian. Budżet zakładał środki na wynagrodzenia w wysokości 100% kwot z roku 2025 powiększone o 3% na wzrost wynagrodzeń (w wypadku administracji – na wzrost kwoty bazowej).
Brak zabezpieczenia środków na realizację tego rozwiązania (zaliczenie do stażu pracy m.in. czasu wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych) w roku 2026 doprowadził do ponoszenia skutków finansowych przez pracowników i urzędników między innymi urzędów wojewódzkich w postaci obniżenia nagród i premii.
Niedopuszczalne jest, aby pracownicy drugi rok z rzędu tracili na wynagrodzeniach przez niedbały proces legislacyjny i brak zapewnienia środków na pokrycie kosztów ustawowych zmian. Z informacji uzyskanych z 9 urzędów wojewódzkich wynika,
że szacunkowe kwoty obciążające budżety wojewodów z tytułu dodatków stażowych oraz szacunkowe kwoty obciążające budżet z tytułu nagród jubileuszowych do tej pory wyniosły około 8 milionów złotych, co stanowi około 1% budżetu przeznaczonego na wynagrodzenia pracowników w 2026 r.
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” nie akceptuje symbolicznej propozycji podwyżki minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz groszowej podwyżki wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. Zdaniem Prezydium KK wzrost minimalnego wynagrodzenia na poziomie zbliżonym do prognozowanej inflacji na rok 2027 nie przyniesie rzeczywistej podwyżki. Dodatkowo, biorąc pod uwagę prognozowane przeciętne wynagrodzenie brutto w gospodarce narodowej na rok 2027 w wysokości 10 033 zł – relacja płacy minimalnej do przeciętnego wynagrodzenia spadnie do poziomu 49,33%,
co jest negatywnym trendem. Jest to działanie tym bardziej niezrozumiałe, że w deklaracjach rządu wyrażonych w projekcie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (UC62), który ma stanowić implementację Dyrektywy 2022/2041 w sprawie adekwatnych wynagrodzeń minimalnych w Unii Europejskiej wskazano, iż „orientacyjną wartość referencyjną ustala się na poziomie 55% prognozowanej wysokości przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej…”.
Wysokość proponowanego minimalnego wynagrodzenia znacząco odbiega od propozycji przedstawionej we wspólnym Stanowisku strony pracowników Rady Dialogu Społecznego z dnia 27 maja 2026 r., w którym oczekujemy zwiększenia minimalnego wynagrodzenia
za pracę nie mniej niż o 8,2%, do wysokości co najmniej 5 200 zł oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej do poziomu 33,93 zł, te postulaty Związku są aktualne.
Ponadto NSZZ „Solidarność” nie akceptuje braku konsultacji z partnerami społecznymi najnowszej wersji projektu ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Projekt zawiera istotne ograniczenia dotyczące kształtowania płacy minimalnej w stosunku do poprzednich projektów, które były przedmiotem uzgodnień w Radzie Dialogu Społecznego. Z projektu ustawy usunięto propozycję przepisów wyłączających premie, dodatki i nagrody z kwoty uwzględnianej przy ustalaniu, czy wynagrodzenie pracownika osiąga ustawowy poziom minimalnego wynagrodzenia za pracę. Działanie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie uwzględnia uchwały nr 68 strony pracowników i strony pracodawców Rady Dialogu Społecznego z dnia 25 stycznia 2019 r. w sprawie wyłączenia z minimalnego wynagrodzenia za pracę dodatku stażowego w której podkreślono, że „docelowo minimalne wynagrodzenie powinno być kategorią jednoskładnikową, wynagrodzeniem zasadniczym, co przywróciłoby właściwą funkcję dodatkom i innym składnikom wynagrodzenia. Dlatego za konieczne uznaje niezwłoczne przystąpienie do rozmów na temat wyłączenia innych dodatków z wynagrodzenia”. Rezygnacja z koncepcji ustanowienia minimalnego wynagrodzenia jako wynagrodzenia zasadniczego osłabia materialny wymiar implementacji dyrektywy 2022/2041, ponieważ pozostawia możliwość osiągania ustawowego minimum za pomocą składników wynagrodzenia, które ze względu na swoją funkcję, zmienność
lub uzależnienie od dodatkowych przesłanek nie stanowią stabilnej gwarancji minimalnego poziomu wynagrodzenia, a tym samym może ograniczać realizację celu dyrektywy, jakim jest zapewnienie adekwatnego wynagrodzenia pozwalającego na godny poziom życia
i ograniczenie ubóstwa pracujących.
Brak konsultacji dotyczy również projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r. Zdaniem Związku partnerzy społeczni nie mogą zostać pozbawieni informacji na temat ostatecznej propozycji dotyczącej wysokości minimalnego wynagrodzenia oraz prawa wyrażenia opinii do projektu stosownego rozporządzenia. Nie przekazanie projektu rozporządzenia do konsultacji w trybie art. 19 ustawy o związkach zawodowych stanowi precedens w dotychczasowej praktyce dialogu, dlatego argument użyty przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wskazujący na brak porozumienia na forum Rady Dialogu Społecznego jest niedopuszczalny.

Inwestycje
Wyższa aktywność inwestycyjna stanowi jeden z najważniejszych czynników podtrzymujących wzrost gospodarczy. Zwiększenie inwestycji powinno pozytywnie oddziaływać na PKB, zatrudnienie oraz bazę podatkową. Jednocześnie Prezydium KK NSZZ „Solidarność” zwraca uwagę na strukturę tego wzrostu, w szczególności relację pomiędzy inwestycjami publicznymi a prywatnymi oraz trwałość aktywności inwestycyjnej
po zakończeniu okresu intensywnego wykorzystania środków KPO.
Ocena prognozy wzrostu inwestycji na poziomie 4,2% w projekcie budżetu państwa na 2027 r. jest raczej ostrożna co niepokoi w kontekście jej wpływu jako jednego z najważniejszych czynników determinującego dynamikę wzrostu gospodarczego.

Rynek pracy
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” uważa, że obecnie sytuacja na rynku pracy nie eliminuje potrzeby prowadzenia aktywnej polityki zatrudnienia, zwłaszcza wobec zmian strukturalnych związanych z transformacją gospodarki. Sam projekt budżetu zakłada na koniec 2027 r. stopę bezrobocia rejestrowanego na poziomie 6,0%. Zasadne jest zatem oczekiwanie przedstawienia przez stronę rządową strategii wykorzystania narastających zasobów Funduszu Pracy oraz większego powiązania jego możliwości finansowych z potrzebami pracowników,
szczególności w zakresie przekwalifikowania, rozwoju kompetencji oraz ochrony w okresach utraty lub zagrożenia utratą zatrudnienia.
Projekt ustawy budżetowej na 2027 r. w części dotyczącej rynku pracy w ocenie Prezydium Komisji Krajowej zasługuje na krytykę przede wszystkim z punktu widzenia sposobu wykorzystania środków Funduszu Pracy. Ponownie zwracamy uwagę na utrwalającą
się tendencję do akumulowania znacznych środków Funduszu przy relatywnie niewielkim wzroście nakładów na realizację jego zadań. Problem ten był sygnalizowany już przy ocenie projektu budżetu na 2026 r., kiedy wskazywano, że konstrukcja planu finansowego Funduszu Pracy jest w większym stopniu skoncentrowana na zwiększaniu jego zasobów niż na wzmacnianiu instrumentów aktywnej polityki rynku pracy (vide: Decyzja Prezydium KK nr 133/25 ws. opinii o projekcie ustawy budżetowej na 2026).
W obecnym projekcie przychody Funduszu Pracy zaplanowano na poziomie 12,94 mld zł, tj. o 4,7% wyższym niż w planie na 2026 r., podczas gdy koszty realizacji zadań Funduszu mają wynieść 10,24 mld zł i wzrosnąć jedynie o 1,3%. Oznacza to, że wzrost nakładów na realizację zadań Funduszu pozostaje poniżej prognozowanej przez rząd średniorocznej inflacji w 2027 r., wynoszącej 2,8%. Projekt przewiduje ponadto przekazanie aż 21,35 mld zł wolnych środków finansowych Funduszu w zarządzanie lub depozyt u Ministra Finansów, w tym 20,35 mld zł
formie terminowej. W tej sytuacji wyjaśnienia wymaga, jaki poziom rezerwy Funduszu Pracy jest rzeczywiście niezbędny do zapewnienia bezpieczeństwa realizacji jego ustawowych zadań oraz z jakich względów tak znaczna część zgromadzonych środków nie jest kierowana
na aktywną politykę rynku pracy.
Uzasadnienie projektu wskazuje, że planowany stan Funduszu na początek 2027 r. jest o 3,75 mld zł, czyli o 14,7%, wyższy od planowanego na początek 2026 r. Jedną z zasadniczych przyczyn tej różnicy jest wyższa od wcześniej zakładanej nadwyżka przychodów nad kosztami Funduszu w 2026 r., której przewidywane wykonanie wynosi około 2,79 mld zł. Potwierdza to wcześniejsze zastrzeżenia Prezydium KK, że problem nie polega na niedoborze środków Funduszu Pracy, lecz na skali ich faktycznego angażowania w realizację polityki zatrudnienia. Zasadnicze znaczenie powinno mieć większe wykorzystanie możliwości finansowych Funduszu na działania związane z podnoszeniem i zmianą kwalifikacji pracowników,
w szczególności w sektorach podlegających transformacji technologicznej, cyfrowej
i energetycznej.
Na Krajowy Fundusz Szkoleniowy w 2027 r. zaplanowano 421,6 mln zł, podczas gdy wartość wolnych środków Funduszu Pracy przekazywanych w zarządzanie lub depozyt u Ministra Finansów ma przekraczać jw. 21 mld zł. Tak znaczna dysproporcja wymaga przedstawienia przez stronę rządową informacji o rzeczywistym zapotrzebowaniu na środki KFS, liczbie wniosków niesfinansowanych z powodu wyczerpania dostępnych limitów oraz ocenę możliwości istotnego zwiększenia finansowania tego instrumentu.
W projekcie przyjęto, że średniomiesięcznie wypłacanych będzie około 126,9 tys. zasiłków
dla bezrobotnych, a przeciętna wysokość zasiłku wyniesie 1 554,30 zł. Przy jednoczesnym utrzymywaniu bardzo wysokiego poziomu wolnych środków Funduszu należy dokonać oceny, czy obecna wysokość świadczeń zapewnia rzeczywistą funkcję zabezpieczenia dochodu osoby bezrobotnej.

Podatki
Zaproponowane zmiany podatkowe, których skutki zostały ujęte w projekcie ustawy budżetowej na 2027 rok są daleko niewystarczające. Zamrożenie od 2022 roku progów podatkowych, kwoty wolnej od podatku oraz pracowniczych kosztów uzyskania przy wysokiej skumulowanej inflacji doprowadziły do sytuacji, w której podatnicy pomimo niewielkiego realnego wzrostu wynagrodzeń przekraczają pierwszy próg podatkowy. Związek negatywnie ocenia brak waloryzacji progów podatkowych, kwoty wolnej od podatku oraz postuluje  ch podwyższenie. Prezydium KK NSZZ „Solidarność” w związku z tym domaga się realizacji deklaracji rządu w zakresie zwiększenia kwoty wolnej od podatku do wysokości 60 tys. zł. W czasach niestabilnych, których aktualnie doświadczamy, szczególnie powinni być chronieni podatnicy o najniższych dochodach, a w tym zakresie istotnym elementem systemu podatkowego jest kwota wolna od podatku. Konieczne jest także podwyższenie progu podatkowego oraz wprowadzenie większej progresji podatkowej. Należy również podwyższyć pracownicze koszty uzyskania przychodu, które nie były waloryzowane od 2019 roku. NSZZ „Solidarność” postuluje również zwiększenie limitów zwolnień przedmiotowych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie zapomóg wypłacanych z funduszu zakładowej lub międzyzakładowej organizacji związkowej (art. 21 ust 1 pkt 9a), zapomóg losowych, zapomóg z innych źródeł (art. 21 ust 1 pkt 26b), rzeczowych i pieniężnych świadczeń sfinansowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych lub funduszy związków zawodowych (art. 21 ust 1 pkt 67), dopłaty do wypoczynku z innych źródeł (art. 21 ust 1 pkt 78b). Związek postuluje również zwiększenie wysokości odpisu składki na rzecz związków zawodowych od dochodu.Pomoc społeczna i opieka długoterminowa NSZZ „Solidarność” z niepokojem zauważa, że w budżetach wojewodów zaplanowanych
na 2027 r. wydatki na Domy Pomocy Społecznej są niższe niż w 2026 r. System opieki długoterminowej w Polsce jest przedmiotem wieloletnich dyskusji, badań oraz Zaleceń Komisji Europejskiej. Wobec szybkich zmian demograficznych, rozwój tej gałęzi usług społecznych powinien pozostawać priorytetem państwa. Tymczasem ogranicza się wydatki na prowadzenie domów pomocy społecznych, jednocześnie oczekując od samorządów wzmożonych
działań i wydatków w zakresie zwiększenia oferty usług środowiskowych skierowanych
do osób starszych. Należy pamiętać, że sektor usług opiekuńczych mierzy
się z deficytem pracowników, zatem ograniczanie finansowania tego działu będzie oddziaływać negatywnie na podaż pracy w obszarze usług opiekuńczych, a tym samym zmniejszanie liczby miejsc dostępnej cenowo opieki nad osobami jej wymagającymi. Dlatego nakłady finansowe w tym zakresie w najbliższych latach będą stanowić wyzwanie dla polityki społecznej państwa, a nie tylko polityk lokalnych.
Co więcej, w projekcie budżetu nie można odnaleźć pozycji klasyfikacji budżetowej, w której wyodrębniono środki na realizację Programu Bon Senioralny oraz na koordynatorów opieki długoterminowej, pomimo, że kwoty te wynikają wprost z obowiązującej ustawy o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej. Zdaniem NSZZ „Solidarność” zgodnie
z zapisami ustawy kwota 419,23 mln zł powinna zostać wpisana w części 85 odpowiedniego Załącznika do projektu ustawy budżetowej w odpowiednim dziale, rozdziale, paragrafie lub pozycji rezerwy celowej.
Przewiduje się niewielki wzrost wydatków w obszarze Pomoc społeczna (Dział 852), o ok. 100 mln zł w porównaniu do roku 2026. Należy pamiętać, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej w roku 2027 planowana jest weryfikacja kryteriów dochodowych uprawniających do pomocy społecznej jak i samych kwot tychże świadczeń. Wysokość minimów egzystencji dla poszczególnych typów rodzin, już w tym roku wskazuje na alarmująco niski próg dochodów uprawniających do wsparcia z pomocy społecznej i już dziś istnieje konieczność interwencji. Ograniczanie zaplanowanych wydatków budżetu państwa w tym obszarze może spowodować pogłębienie się ubóstwa, w wyniku zaniechań zarówno legislacyjnych jak i finansowych.
Dodatkowo niepokoją ubytki w rezerwach celowych, w których ograniczono istotnie środki na działania w zakresie Przeciwdziałania i usuwania klęsk żywiołowych – o kwotę blisko 771 580 tys. zł w stosunku do kwoty w budżecie na rok 2026. Jednocześnie w zadaniach dla pomocy społecznej w dziale 85278 Usuwanie skutków klęsk żywiołowych, pozostawiono środki na tym samym poziomie tj. 40 000 tys. zł. Polska w ostatnich latach zmaga się z licznymi klęskami związanymi ze skutkami powodzi, podtopień. Wiele gmin jeszcze nie usunęło ich skutków. W obliczu ograniczania środków na pomoc społeczną, która w czasie klęsk żywiołowych jako pierwsza niesie pomoc poszkodowanym, takie działania należy uznać
za niezrozumiałe i wręcz szkodliwe.

Rodzina
W budżecie na rok 2027 można zauważyć niewielki wzrost wydatków na dział Rodzina. Wydatki te będą skierowane głównie na działania w zakresie realizacji zadań na programy: Rodzina 800+, Dobry start, Aktywny Rodzic czy Aktywny Maluch. Jednakże w obliczu ograniczania środków na wsparcie dla najuboższych rodzin z dziećmi w ramach systemu pomocy społecznej, należy przypomnieć, że od 2015 r. pozostają na tym samym poziomie kryteria świadczeń rodzinnych. W roku 2027 zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych odbędzie się weryfikacja kryteriów dochodowych i świadczeń rodzinnych, jednak prognozowane środki w obszarze rodziny nie zabezpieczają kwot na podwyższenie wsparcia w ramach systemu w przyszłym roku. NSZZ „Solidarność” z niepokojem przyjmuje dalszą marginalizację systemu świadczeń rodzinnych, które stanowi narzędzie ograniczania ubóstwa wśród rodzin z dziećmi.

Osoby z niepełnosprawnościami
Zastrzeżenie Prezydium KK NSZZ „Solidarność” dotyczy wysokości dotacji celowej z budżetu państwa przeznaczonej na dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami. Na 2027 rok zaplanowano na ten cel zaledwie 81 mln zł, podczas gdy w 2026 r. przewidzianych jest 581,5 mln zł, co oznacza obniżenie dotacji w ciągu jednego roku o ponad 86 %. W odniesieniu do kwoty 1,08 mld zł przewidzianej w latach 2024 i 2025 redukcja wynosi 999 mln zł, a więc 92,5%. Zatem w ciągu dwóch lat pozostawiono tym samym jedynie 7,5% poziomu dofinansowania z 2025 r. Skala tej redukcji nie może być uznana za zwykłą korektę planu; stanowi ona niemal całkowite wycofanie się budżetu państwa
ze współfinansowania podstawowego instrumentu wspierania zatrudnienia osób
z niepełnosprawnościami. Należy zauważyć, że tak drastyczne ograniczenie udziału budżetu państwa w finansowaniu zatrudnienia pracowników z niepełnosprawnościami nie jest neutralne dla stabilności finansowej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) i zwiększa ryzyko ograniczania innych zadań tego Funduszu.
Z powyższych względów projekt ustawy budżetowej na rok 2027 w części dotyczącej planu finansowego PFRON Prezydium KK opiniuje negatywnie.
W opinii Prezydium KK NSZZ „Solidarność” niezbędne jest przywrócenie w art. 46a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jednoznacznej gwarancji finansowania wynagrodzeń pracowników z niepełnosprawnościami „w wysokości 30%”. Pozostawienie dotacji w kwocie 81 mln zł jest nie do zaakceptowania: prowadzi do faktycznego uchylenia się państwa od finansowej współodpowiedzialności za zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami i przenosi koszt tej polityki wyłącznie na PFRON. Równocześnie konieczne jest zwiększenie kwot miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń określonych w art. 26a wyżej wymienionej ustawy, tak aby ich realna wartość stanowiła skuteczny instrument wspierania zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami. Utrzymywanie tych kwot na nieadekwatnym poziomie, przy jednoczesnym
ograniczaniu udziału budżetu państwa w finansowaniu systemu, będzie prowadziło do osłabienia efektywności podstawowego instrumentu wspierania zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami. NSZZ „Solidarność” zwraca uwagę na brak zabezpieczenia w budżecie państwa środków umożliwiających uruchomienie systemowej asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami w 2027 r. Jest to szczególnie niepokojące w świetle wcześniejszych zapowiedzi rządu dotyczących rozpoczęcia funkcjonowania tego rozwiązania w 2027 r. Projekt ustawy o asystencji osobistej jednoznacznie wskazuje, że asystencja oraz koszty jej obsługi mają być finansowane z budżetu państwa. Brak odpowiednich środków w budżecie oznacza
w praktyce odsunięcie uruchomienia ustawowego systemu asystencji osobistej.

Emerytury NSZZ „Solidarność” podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone we wspólnej propozycji strony związkowej Rady Dialogu Społecznego w dniu 27 maja 2026 r. ws. ustalenia wskaźnika waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych w 2027 r. na poziomie nie niższym niż średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług w 2026 roku, zwiększony o co najmniej 50% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia za pracę w 2026 roku.
Celem systemu waloryzacji jest nie tylko ochrona realnej wartości świadczeń, ale także przeciwdziałanie postępującemu obniżaniu poziomu życia osób pobierających emerytury i renty. W warunkach utrzymujących się wysokich kosztów utrzymania, szczególnie
w obszarze energii, usług komunalnych oraz żywności, konieczne jest zapewnienie mechanizmu, który w sposób rzeczywisty chroni sytuację materialną seniorów i osób niezdolnych do pracy.

Zdrowie
Projekt ustawy budżetowej wzmacnia finansowanie ochrony zdrowia, jednak Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” podkreśla konieczność wprowadzenia systemowych zmian w ochronie zdrowia, które wymagają zarówno odpowiedniego finansowania jak i reform w jego organizacji. Sprawiedliwe opłacanie składki zdrowotnej przez ubezpieczonych w publicznym systemie ochrony zdrowia jest warunkiem niezbędnym zwiększenia przychodów w publicznej opiece zdrowotnej. Dziś system utrzymują pracownicy, emeryci i renciści oraz częściowo przedsiębiorcy; reszta grup społecznych jest uprzywilejowana. Poprawa koordynacji i organizacji musi służyć pacjentowi, którego prawem są przyjazne
i przejrzyste zasady jakości i dostępności do opieki zdrowotnej. Reformy tego wrażliwego obszaru nie mogą odbywać się bez udziału strony społecznej i lokalnych społeczności.

Oświata, nauka i szkolnictwo wyższe
Prezydium KK NSZZ „Solidarność” negatywnie opiniuje projekt ustawy budżetowej
na rok 2027 w zakresie oświaty, nauki i szkolnictwa wyższego wobec niewystarczającego poziomu planowanego wzrostu wynagrodzeń.
Oświata
Przyjęte rozwiązanie nie prowadzi do rzeczywistej poprawy sytuacji materialnej nauczycieli poprzez pogarszanie się relacji wynagrodzeń do przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Trwała odbudowa ekonomicznego prestiżu zawodu nauczyciela wymaga odpowiedniego finansowania. Podwyżka kwoty bazowej o 3% nie stanowi adekwatnej odpowiedzi na problemy kadrowe systemu oświaty, ani na wyzwania systemowe w zakresie wysokiej jakości kształcenia, skutecznego wdrażania zmian programowych i organizacyjnych, rozwijania edukacji cyfrowej, zapewnienia wsparcia uczniom ze zróżnicowanymi potrzebami oraz wykonywania innych zadań nakładanych na szkoły.
Zasadnicze zastrzeżenia budzi brak wyodrębnionej i przejrzystej informacji o skutkach finansowych podwyżki dla nauczycieli znajdujących się na poszczególnych stopniach awansu zawodowego. Wskazanie zbiorczej kwoty około 7,8 mld zł, obejmującej jednocześnie nauczycieli i pracowników państwowej sfery budżetowej, wraz z pochodnymi od wynagrodzeń, nie pozwala ustalić, jaka część tej kwoty została przeznaczona wyłącznie na wynagrodzenia nauczycieli. Nie wykazano, czy środki uwzględnione przy ustalaniu potrzeb oświatowych jednostek samorządu terytorialnego pokryją rzeczywiste skutki decyzji płacowych oraz pozostałe koszty funkcjonowania szkół i placówek. NSZZ „Solidarność” stoi na stanowisku, że skutki wszystkich decyzji dotyczących wzrostu wynagrodzeń nauczycieli powinny zostać w całości sfinansowane z budżetu państwa. Środki przekazywane jednostkom samorządu terytorialnego powinny pokrywać pełne koszty podwyżek wraz z pochodnymi oraz kosztami pozostałych świadczeń wynikających ze stosunku pracy. Finansowanie podwyżek nie może prowadzić do ograniczenia wydatków przeznaczonych na realizację pozostałych zadań szkół i placówek.
Nauka i szkolnictwo wyższe
Wyjaśnienia wymagają różnice w kwotach finansowania nauki i szkolnictwa wyższego. Inne kwoty wskazane są w uzasadnieniu a inne w kwocie łącznych nakładów finansowanie nauki i szkolnictwa wyższego. Partnerzy społeczni powinni mieć możliwość precyzyjnego ustalenia struktury nakładów, źródeł ich finansowania oraz przewidywanego przeznaczenia środków.
Wzrost łącznych nakładów na naukę i szkolnictwo wyższe nie może być automatycznie utożsamiany z zapewnieniem stabilnych warunków funkcjonowania uczelni oraz jednostek naukowych. Projekt nie określa w sposób dostatecznie przejrzysty, jaka część zwiększonej subwencji zostanie przeznaczona na wynagrodzenia pracowników, jaka na pokrycie kosztów bieżących, a jaka na działalność dydaktyczną, działalność badawczą oraz utrzymanie infrastruktury.
Wzrost wynagrodzeń na poziomie 3% nie stwarza również pracownikom uczelni, instytutów naukowych i pozostałych jednostek systemu nauki realnej perspektywy poprawy sytuacji płacowej. Wobec prognozowanego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej o 5,9% przyjęte rozwiązanie będzie prowadziło do dalszego obniżania konkurencyjności zatrudnienia w systemie szkolnictwa wyższego i nauki.
Bez zapewnienia odpowiedniego wzrostu wynagrodzeń uczelnie i jednostki naukowe będą miały coraz większe trudności z pozyskiwaniem i zatrzymywaniem wysoko wykwalifikowanych pracowników.
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” nie zgadza się na przedłużenie
do 2036 roku mechanizmu zamrażającego odpis na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na poziomie odpisu na 2018 rok. W związku z tym, Związek negatywnie opiniuje projekt ustawy zmieniający przepisy dotyczące zakładowego fundusz świadczeń socjalnych
na uczelniach publicznych (UD 426). Problemy finansowe uczelni powinny być rozwiązane przez zwiększenie finansowania publicznego, a nie przez ograniczenie świadczeń socjalnych dla pracowników uczelni oraz emerytów.
Pozytywnie należy odnotować wzrost finansowania Narodowego Centrum Nauki, zwiększenie nakładów na badania podstawowe jest zasadne i oczekiwane. Wyjaśnienia natomiast wymaga niższa o 6% kwota na wynagrodzenia przewidziana w 2027 roku kwoty przewidzianej w ustawie budżetowej na rok 2026 r. w kontekście deklarowanego wzrostu wynagrodzeń oraz zwiększenia planowanych przychodów i kosztów Centrum. NSZZ „Solidarność” podkreśla, że wydatki na oświatę, naukę i szkolnictwo wyższe nie mogą być traktowane wyłącznie jako koszty bieżącego funkcjonowania państwa. Stanowią one inwestycję w rozwój społeczny, gospodarczy i technologiczny, jakość instytucji publicznych oraz zdolność państwa do reagowania na przyszłe wyzwania. Zwiększenie innowacyjności gospodarki nie będzie możliwe bez stabilnego systemu edukacji, odpowiednio finansowanych badań naukowych oraz atrakcyjnych warunków zatrudnienia osób posiadających wysokie kwalifikacje.
Podwyżki wynagrodzeń pracowników oświaty i nauki powinny być tak finansowane, aby nie uszczuplać środków przeznaczonych na wykonywanie podstawowych zadań tych jednostek. Rada Ministrów powinna również przedstawić wieloletnią ścieżkę wzrostu finansowania oświaty, nauki i szkolnictwa wyższego oraz wynagrodzeń zatrudnionych w tych obszarach pracowników.

Służba więzienna
Krytycznie należy ocenić brak dedykowanego funduszu wsparcia Służby Więziennej, który przeznaczony byłby na realizację zadań na wzór innych służb między innymi Państwowej Straży Pożarnej, Policji czy Straży Granicznej, a także brak środków na ustawę modernizacyjną dla Służby Więziennej, która jest niezbędna szczególnie w perspektywie wzmocnienia etatowego w celu zażegnania kryzysu kadrowego.

Plan Finansowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W planie finansowym ZUS nie znalazły się środki finansowe na pokrycie podwyżek wynagrodzeń nie wypłaconych w roku 2026.

Brak planu finansowego Trybunału Konstytucyjnego
Nie do zaakceptowania jest sytuacja braku umieszczenia w projekcie ustawy budżetowej planu Finansowego Trybunału Konstytucyjnego. Pracownicy TK nie mogą pozostać bez wynagrodzenia od stycznia 2027 r. Prezydium KK zwraca uwagę, że Rada Fiskalna rekomenduje zawarcie w uzasadnieniu projektu ustawy budżetowej 2027 r. informacji dotyczącej źródła finansowania Trybunału Konstytucyjnego wraz z działającymi w Trybunale jednostkami.

Decyzja Prezydium KK nr 109/26 ws. opinii o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Lewica)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, po analizie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgłasza następujące zastrzeżenia do proponowanych zmian.
Projekt dotyczy szeroko rozumianej sfery zabezpieczenia społecznego. Jego zasadniczym celem jest rozszerzenie systemu pomocy dla osób korzystających z ochrony czasowej, przede wszystkim w zakresie zakwaterowania oraz dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej.
Projekt przewiduje rozszerzenie katalogu osób uprawnionych do nieodpłatnego pobytu w obiektach zbiorowego zakwaterowania m.in. o małoletnich pozostających pod opieką osób przebywających w takich obiektach, osoby do 26 roku życia, które przed dniem 1 lipca 2026 r. przebywały w obiekcie zbiorowego zakwaterowania, a następnie bezpośrednio kontynuują naukę w określonych w projekcie formach, samotne matki wychowujące dzieci, osoby w wieku emerytalnym pobierające polskie świadczenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższej emerytury.
Prezydium KK zwraca uwagę, że o ile objęcie szczególną ochroną małoletnich, samotnych rodziców oraz osób w wieku emerytalnym znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej znajduje wyraźne uzasadnienie społeczne, o tyle wątpliwości budzi przyjęcie wieku do 26 roku życia i samego faktu kontynuowania nauki jako wystarczającej przesłanki dalszego korzystania z nieodpłatnego zakwaterowania.
Zdaniem Prezydium KK zasadne byłoby rozważenie powiązania tego uprawnienia również z rzeczywistą sytuacją materialną i życiową osoby korzystającej z pomocy, tak aby świadczenia publiczne były kierowane przede wszystkim do osób, które faktycznie
nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych.
Istotne zastrzeżenia budzi projektowany art. 112 ust. 18a, przewidujący możliwość zlecania przez wojewodę realizacji zadania publicznego organizacjom pozarządowym, innym podmiotom wskazanym w przepisach o działalności pożytku publicznego oraz związkom zawodowym, z pominięciem otwartego konkursu ofert. Rozwiązanie to oznacza stworzenie możliwości udziału w realizacji zadań związanych z funkcjonowaniem systemu zbiorowego zakwaterowania osób korzystających z ochrony czasowej.
Szczególne zastrzeżenia Prezydium KK budzi przewidziana w projekcie możliwość powierzania realizacji zadań publicznych z pominięciem otwartego konkursu ofert,
przy jednoczesnym braku dostatecznie precyzyjnego określenia zasad gospodarowania środkami publicznymi przeznaczonymi na realizację tych zadań.
Projekt określa ogólne źródła finansowania systemu oraz szacowane koszty jego funkcjonowania, nie zawiera jednak szczegółowych regulacji pozwalających ustalić, według jakich zasad środki miałyby być przekazywane konkretnym podmiotom realizującym zadania publiczne. W szczególności projekt nie określa:
1. według jakich kryteriów wojewoda miałby wybierać podmiot, któremu zostanie powierzone zadanie z pominięciem otwartego konkursu ofert,
2. w jaki sposób miałaby być ustalana wysokość środków publicznych przekazywanych danemu podmiotowi,
3. jak miałaby być ustalana wysokość finansowania,
4. jaki katalog wydatków może być finansowany ze środków publicznych, a jakie wydatki powinny zostać uznane za niekwalifikowalne,
5. czy i w jakiej wysokości podmiot realizujący zadanie może finansować ze środków publicznych własne koszty pośrednie, administracyjne, organizacyjne lub zarządcze,
6. czy wojewoda przed udzieleniem zlecenia powinien dokonać analizy rynkowej
lub porównania kosztów realizacji tego samego zadania przez inne podmioty,
7. jakie limity kwotowe mogą dotyczyć jednego zlecenia, jednego podmiotu albo zleceń udzielanych w określonym okresie,
8. czy dopuszczalne jest wielokrotne powierzanie temu samemu podmiotowi kolejnych zadań bez procedury konkurencyjnej,
9. w jakim trybie i z jaką częstotliwością mają następować kontrole wykorzystania środków publicznych.
Brak ww. mechanizmów może prowadzić do sytuacji, w której organ administracji publicznej uzyska szeroki zakres uznania zarówno co do wyboru podmiotu realizującego zadanie, jak i wysokości przekazywanego mu finansowania. Prezydium KK zwraca uwagę,
że w przypadku wydatkowania środków publicznych odstąpienie od procedury konkurencyjnej powinno być rozwiązaniem wyjątkowym i powinno być równoważone szczególnie precyzyjnymi mechanizmami zapewniającymi przejrzystość, gospodarność i możliwość kontroli.
Zdaniem Prezydium KK projekt powinien zatem zostać uzupełniony przynajmniej
o podstawowe gwarancje gospodarnego i transparentnego wydatkowania środków publicznych.

Decyzja Prezydium KK nr 107/26 ws. opinii o rządowym projekcie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (UD 458)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Zdaniem Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” ujęte w rządowym projekcie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (UD 458) propozycje zmian podatkowych są spóźnione i dalece niewystarczające. Propozycje zmian podatkowych zostały przedstawione przez Ministerstwo Finansów w ostatniej chwili, na kilka dni przed przyjęciem przez Radę Ministrów wstępnego projektu ustawy budżetowej na rok 2027, a więc istnieje poważne ryzyko nie uwzględnienia żadnych uwag strony społecznej. Prezydium KK domaga realizacji deklaracji rządu w zakresie zwiększenia kwoty wolnej od podatku do wysokości 60 tyś. zł.
Zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa PIT)
W ustawie o PIT zaproponowano zmiany w zakresie parametrów skali podatkowej
oraz daniny solidarnościowej.
Projekt określa skalę podatkową z trzema przedziałami dochodów. Pierwszy do 130 tys. zł ze stawką 12 %, drugi będzie obejmował dochody w przedziale ponad 130 tys. zł do 150 tys. zł ze stawką 24 % i trzeci przedział będzie obejmował dochody przekraczające 150 tys. zł
ze stawką 32 %. Kwota wolna od podatku pozostanie na obecnym poziomie 30 tys. zł. Zmiana w zakresie daniny solidarnościowej będzie polegać na podwyższenie o 1 punkt procentowy, tj. z 4 % do 5 % podstawy obliczenia tej daniny.
Ze zmian dotyczących podwyższenia progu podatkowego skorzystają głównie osoby uzyskujące wyższe dochody w skali podatkowej, podczas gdy pracownicy o niskich dochodach nie odczują realnej poprawy swojej sytuacji. Dotychczasowa polityka rządu odnośnie zamrażania kwoty wolnej od podatku oraz progów podatkowych spowodowała wzrost efektywnej stawki opodatkowania dochodów pracowników. Prezydium KK przypomina ponadto, iż od 2019 nie była waloryzowana kwota pracowniczych kosztów uzyskania przychodu. NSZZ „Solidarność” niejednokrotnie apelował o urealnienie oraz mechanizmy waloryzacji powyższych wskaźników.
Zdaniem Prezydium KK NSZZ „Solidarność”, jednocześnie ze wzrostem progu podatkowego, o którym mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, należy podwyższyć (zgodnie z deklaracją przedwyborczą rządu) kwotę wolną od podatku,
co wpłynęłoby pozytywnie na dochody do dyspozycji podatników z niższych decyli dochodowych. Podatnicy, którzy osiągają najniższe wynagrodzenia nie skorzystają na proponowanych rozwiązaniach, a oni najszybciej odczuwają zwiększone koszty utrzymania. Warto zwrócić uwagę, że aktualne poziomy kwoty wolnej od podatku oraz progów podatkowych zostały ustalone w 2022 roku. Istnieje zagrożenie, że wzrost cen żywności przełoży się na wzrost cen konsumpcyjnych, co oznacza, że w roku 2026 skumulowana inflacja liczona od roku 2022 może sięgnąć 40%. Biorąc pod uwagę ten wysoki wzrost cen, zasadnym jest adekwatny wzrost kwoty wolnej, tak aby realnienie chroniła najuboższych podatników przed zagrożeniem ubóstwem. Jednocześnie pozytywnie należy ocenić zaproponowanie nowej stawki podatkowej (24%) ponieważ chroni ona podatników przed „szokiem” znacznej utraty dochodu do dyspozycji w końcu roku podatkowego.
Zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa CIT)
Projekt zawiera propozycję wprowadzenie stawki podatku CIT w wysokości 22 % dla największych podatników. Celem zwiększenia o 3 punkty procentowe stawki CIT dla największych podmiotów gospodarczych jest zwiększenie ich udziału w finansowaniu wydatków publicznych i poprawa wyniku sektora finansów publicznych. Należy zgodzić
się z tezą zawartą w uzasadnieniu, że powinniśmy solidarnie uczestniczyć w finansowaniu zadań państwa, w zależności od poziomu zamożności.
Jednakże ustawodawca powinien wziąć pod uwagę szerszy kontekst opodatkowania niż tylko dochody budżetu. Podwyżka CIT dla dużych podmiotów może przełożyć się na decyzje pracodawców dotyczące zatrudnienia, wynagrodzeń czy inwestycji. Projekt natomiast nie zawiera żadnej pogłębionej analizy tych mechanizmów.
NSZZ „Solidarność” nie zgadza się z zawartym w OSR stwierdzeniu, że „proponowane regulacje nie mają bezpośredniego wpływu na rynek pracy” i wnioskuje o rzetelną ocenę wpływu projektu na rynek pracy.Zmiany w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne.
Zdaniem Prezydium KK zaproponowane zmiany w zakresie zryczałtowanego podatku dochodowego nie będą na tyle skuteczne, aby ograniczyć patologię wykorzystywania ryczałtu jako formy opodatkowania. Projektodawca ma świadomość ubytków w składce zdrowotnej, podatku oraz daninie solidarnościowej po stronie przedsiębiorców o wysokich dochodach, którzy korzystają z tej formy opodatkowania, jednak nie wprowadza adekwatnych rozwiązań w tym zakresie. W związku z powyższym NSZZ „Solidarność” domaga się wypracowania zmian chroniących przed patologią wypychania pracowników lub ich ucieczki od umów o pracę do jednoosobowej działalności gospodarczej – zjawiskiem przyczyniającym się do ubytków w systemie podatkowo-składkowym.
Prezydium KK NSZZ „Solidarność” nie akceptuje trybu prowadzenia konsultacji projektu. Projekt nie został skierowany do zaopiniowania w trybie art. 19 ust 2 ustawy o związkach zawodowych, nie przeprowadzono prekonsultacji – co uniemożliwiło wysłuchanie postulatów na temat pożądanych zmian w ustawach podatkowych i jego skutkach dla podatników oraz skrócono terminu na opiniowanie, co należy ocenić zdecydowanie negatywnie. W procesie opiniowania projektu powinien wyraźnie zostać uwzględniony dialog ze związkami zawodowymi i analiza wpływu projektowanych zmian na pracowników.

Decyzja Prezydium KK nr 106/26 ws. wyrażenia zgody na użycie nazwy i znaku graficznego NSZZ „Solidarność”

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, na wniosek TEB Edukacja sp.
z o.o., wyraża zgodę na użycie nazwy i znaku graficznego NSZZ „Solidarność” na tablicy pamiątkowej poświęconej historii budynku przy al. Grunwaldzkiej 103 w Gdańsku , w którym w latach 1980-1981 mieściła się siedziba Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ „Solidarność”.

 

Decyzja Prezydium KK nr 104/26 ws. zmiany przedstawiciela w Wojewódzkiej Radzie Dialogu Społecznego w województwie mazowieckim

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, działając w związku z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 836) na wniosek Prezydium Zarządu Regionu Mazowsze NSZZ „Solidarność”, wnosi o wykreślenie ze składu Wojewódzkiej Rady Dialogu Społecznego w województwie mazowieckim Pana Waldemara Dubińskiego i wskazuje do prac w jej składzie Pana Jacka Kucińskiego.

Decyzja Prezydium KK nr 103/26 ws. opinii o projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (UD461)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” przedstawia poniżej uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (UD461).

Zdaniem Prezydium KK absolutnie niezrozumiałe jest skierowanie do opiniowania w odstępie tygodnia dwóch projektów aktów prawnych dotyczących zmian w systemie podatkowym o takiej samej nazwie (UD461 oraz UD458). Oba projekty nowelizują dokładnie te same trzy ustawy i zawierają  pakiet zmian w opodatkowaniu dochodów. Ich rozbicie na dwa odrębne, niezależnie procedowane projekty utrudniają ocenę łącznego skutku reformy dla podatnika.

Prezydium KK negatywnie ocenia propozycję likwidacji ulgi na internet. Przy ocenie powszechności dostępu i użytkowania  trzeba uwzględniać również fakt, iż dla sporego odsetka użytkowników internet  stanowi  narzędzie do pracy zdalnej oraz umożliwia podnoszenie kwalifikacji i kontakt z e-administracją.

Zdaniem NSZZ „Solidarność”, biorąc po uwagę wejście w życie ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 240), która wprowadziła do Kodeksu pracy pracę zdalną – państwo powinno pójść znacznie dalej niż stosowanie określonej czasowo ulgi na internet i umożliwić osobom wykonującym pracę zarobkową odliczenie kosztów internetu jako kosztów uzyskania przychodu. Związek od lat postuluje zwiększenie wysokości kosztów uzyskania przychodu, więc możliwość ich zwiększenia poprzez odliczenie kosztów internetu byłoby krokiem w dobrym kierunku.

Prezydium KK pozytywnie ocenia art. 26 ust. 1 pkt 9 lit. c ustawy o PIT dotyczący zwiększenia o 100% limitu odliczenia ulgi podatkowej z tytułu krwiodawstwa, co ma przyczynić się do zwiększenia liczby honorowych dawców krwi.

Decyzja Prezydium KK nr 102/26 ws. opinii o projekcie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeńgwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej (numer wykazu MZ 1575)

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” po konsultacji z Krajową Sekcją Uzdrowisk NSZZ „Solidarność” przedstawia następującą opinię do projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej. Uważamy, że konieczne jest utrzymanie w katalogu świadczeń gwarantowanych zakresu „rehabilitacja pulmonologiczna z wykorzystaniem metod subterraneoterapii”.
NSZZ „Solidarność” od lat stoi na straży prawa obywateli do równego dostępu do świadczeń zdrowotnych oraz ochrony rozwiązań służących poprawie zdrowia i jakości życia pacjentów. Dlatego z niepokojem przyjmujemy propozycję ograniczenia dostępu do rehabilitacji pulmonologicznej realizowanej w wyjątkowych warunkach naturalnego mikroklimatu podziemnych komór leczniczych.
W pełni rozumiemy potrzebę zwiększania dostępności rehabilitacji pulmonologicznej i objęcia nią jak największej liczby pacjentów. Uważamy jednak, że rozwój systemu nie powinien odbywać się poprzez likwidację istniejących form leczenia, z których od wielu lat korzystają pacjenci z przewlekłymi chorobami układu oddechowego. Rozszerzanie dostępu do rehabilitacji i zachowanie rehabilitacji pulmonologicznej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii nie są celami sprzecznymi – przeciwnie, mogą się wzajemnie uzupełniać.
Szczególny niepokój budzi perspektywa odebrania pacjentom możliwości korzystania ze świadczeń realizowanych w jednym z najbardziej wyjątkowych podmiotów leczniczych w Polsce. Uzdrowisko Kopalni Soli „Wieliczka” od wielu lat prowadzi rehabilitację pulmonologiczną w warunkach naturalnego mikroklimatu podziemnych wyrobisk, zapewniając kompleksową opiekę tysiącom chorych. Z tej formy leczenia korzysta około 3 500 pacjentów rocznie, co najlepiej pokazuje jej znaczenie społeczne oraz rzeczywiste zapotrzebowanie na tego rodzaju świadczenia. Polska jako kraj będący pionierem w rozwoju subterraneoterapii, powinna dążyć do zachowania i wykorzystania tego potencjału, a nie do ograniczania dostępu do niego.
Dlatego apelujemy o pozostawienie rehabilitacji pulmonologicznej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii w katalogu świadczeń gwarantowanych jako wyspecjalizowanej formy rehabilitacji dostępnej dla pacjentów, którzy mogą odnieść korzyści z leczenia prowadzonego w tych wyjątkowych warunkach. Jesteśmy przekonani, że rozwiązanie to pozwoli jednocześnie rozwijać dostępność rehabilitacji pulmonologicznej w Polsce oraz zachować ważną część krajowego dorobku w zakresie rehabilitacji i lecznictwa uzdrowiskowego.

Uwagi szczegółowe stanowią integralną część przedstawionej opinii.

Uwagi szczegółowe do projektu Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej

Lp.Podmiot zgłaszający uwagęPrzepis, którego dotyczy uwagaUwaga/opiniaUzasadnienie uwagiPropozycja rozwiązań
  1.  Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia … 2026 w sprawie świadczeń gwarantowanych zakresu rehabilitacji leczniczej (projekt z dn. 22.06.2026) § 4.1.ppkt 3):   „§ 4. 1. Świadczenia gwarantowane z zakresu rehabilitacji leczniczej są udzielane w warunkach: […]  3) ośrodka lub oddziału dziennej rehabilitacji, które obejmują rehabilitację: a) ogólnoustrojową, w tym dla określonych grup świadczeniobiorców, b) dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego, c) osób z dysfunkcją narządu słuchu i mowy, d) osób z dysfunkcją narządu wzroku, e) kardiologiczną lub kardiologiczną telerehabilitację hybrydową, f) pulmonologiczną, g) kardiologiczną lub kardiologiczną telerehabilitację hybrydową w ramach opieki kompleksowej po zawale mięśnia sercowego; […]”  Nie zgadzamy się z usunięciem z katalogu świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ośrodka lub oddziału dziennej rehabilitacji zakresu „rehabilitacja pulmonologiczna z wykorzystaniem metod subterraneoterapii”. Jednocześnie popieramy działania zmierzające do zwiększenia dostępności rehabilitacji pulmonologicznej dla pacjentów. Postulujemy jednak pozostawienie rehabilitacji pulmonologicznej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii jako alternatywnej, dodatkowej formy realizacji świadczeń, obok standardowej rehabilitacji pulmonologicznej, a nie zastępowanie jej wyłącznie jednym modelem świadczenia.  Proponowana zmiana prowadzi do wyeliminowania z systemu świadczeń gwarantowanych szczególnej formy rehabilitacji pulmonologicznej, która od wielu lat funkcjonuje w praktyce klinicznej i stanowi istotne uzupełnienie standardowych metod rehabilitacji pacjentów z przewlekłymi chorobami układu oddechowego. Rehabilitacja pulmonologiczna z wykorzystaniem metod subterraneoterapii opiera się na prowadzeniu kompleksowego programu usprawniania w specyficznym środowisku mikroklimatycznym podziemnych wyrobisk, które wspomaga osiąganie celów terapeutycznych rehabilitacji pulmonologicznej. Jest to świadczenie adresowane do określonej grupy pacjentów, dla których taka forma rehabilitacji może przynosić dodatkowe korzyści zdrowotne. Rozszerzenie dostępności rehabilitacji pulmonologicznej w warunkach dziennych należy ocenić pozytywnie, jednak nie powinno ono skutkować ograniczeniem dostępnych dotychczas metod leczenia i rehabilitacji. Z punktu widzenia pacjenta oraz organizacji systemu ochrony zdrowia bardziej zasadne jest zachowanie różnych, komplementarnych form realizacji świadczeń, umożliwiających dobór postępowania rehabilitacyjnego do indywidualnych potrzeb zdrowotnych. Pozostawienie rehabilitacji pulmonologicznej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii w katalogu świadczeń gwarantowanych pozwoli zachować ciągłość udzielania świadczeń, wykorzystać istniejący potencjał wyspecjalizowanych ośrodków oraz utrzymać dostęp pacjentów do sprawdzonej i funkcjonującej od lat formy rehabilitacji, bez ograniczania równoczesnego rozwoju standardowej rehabilitacji pulmonologicznej.  Proponowane rozwiązanie obejmuje wprowadzenie następującego zapisu”   „§ 4. 1. Świadczenia gwarantowane z zakresu rehabilitacji leczniczej są udzielane w warunkach: […]  3) ośrodka lub oddziału dziennej rehabilitacji, które obejmują rehabilitację: a) ogólnoustrojową, w tym dla określonych grup świadczeniobiorców, b) dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego, c) osób z dysfunkcją narządu słuchu i mowy, d) osób z dysfunkcją narządu wzroku, e) kardiologiczną lub kardiologiczną telerehabilitację hybrydową, f) pulmonologiczną lub pulmonologiczną z wykorzystaniem metod subterraneoterapii, g) kardiologiczną lub kardiologiczną telerehabilitację hybrydową w ramach opieki kompleksowej po zawale mięśnia sercowego; […]”  
2.Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność”Załącznik nr 1 do projektu Rozporządzenia – Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej   Lp. 3 – świadczenia realizowane w warunkach ośrodka lub oddziału dziennego; ppkt f) Rehabilitacja pulmonologiczna; kolumna: Warunki udzielania świadczeń gwarantowanych; pkt 4 „Inne warunki – nie mniej niż dwa pomieszczenia, w których jest prowadzona rehabilitacja”.    Wnosi się o uzupełnienie warunków udzielania świadczeń gwarantowanych dla świadczenia „rehabilitacja pulmonologiczna” poprzez dodanie w pkt 4 „Inne warunki” postanowienia dotyczącego rehabilitacji pulmonologicznej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii.  Postuluje się uzupełnienie warunków udzielania świadczeń gwarantowanych o wymagania dotyczące realizacji rehabilitacji pulmonologicznej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii. Świadczenie to jest prowadzone w specyficznych warunkach środowiskowych, których istotą jest wykorzystanie naturalnego mikroklimatu podziemnych wyrobisk, stanowiącego integralny element procesu terapeutycznego. W przeciwieństwie do standardowej rehabilitacji pulmonologicznej, efektywność rehabilitacji prowadzonej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii wynika nie tylko z realizowanego programu usprawniania, lecz również z oddziaływania naturalnych czynników mikroklimatycznych. Z tego względu zasadne jest jednoznaczne określenie wymagań dotyczących infrastruktury wykorzystywanej do realizacji tego rodzaju świadczeń. Wprowadzenie wymogu, zgodnie z którym co najmniej dwa pomieszczenia przeznaczone do prowadzenia rehabilitacji muszą posiadać naturalny mikroklimat właściwy dla metod subterraneoterapii, pozwoli na zachowanie spójności pomiędzy zakresem świadczenia a warunkami jego realizacji, a także zapewni odpowiednią jakość i porównywalność udzielanych świadczeń. Proponowany zapis ma charakter doprecyzowujący i nie tworzy nowego rodzaju świadczenia, lecz określa minimalne warunki niezbędne do prawidłowej realizacji rehabilitacji pulmonologicznej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii, zgodnie z jej specyfiką oraz celem terapeutycznym.  Proponowane rozwiązanie obejmuje wprowadzenie następującego zapisu:   W punkcie 4: „Inne warunki” dodać podpunkt w brzmieniu: „W przypadku udzielania świadczeń rehabilitacji pulmonologicznej z wykorzystaniem metod subterraneoterapii nie mniej niż jedno pomieszczenie, w którym prowadzona jest rehabilitacja, musi posiadać naturalny mikroklimat właściwy dla prowadzenia metod subterraneoterapii.”  

Decyzja Prezydium KK nr 101/26 ws. opinii o projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw

Napisany w dniu | przez Sekretariat Prezydium

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, po dokonaniu analizy projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw uznaje, że proponowane rozwiązania zasługują na poparcie, zmierzajac do wzmocnienia pozycji ławnika. Jednocześnie Prezydium KK wskazuje, że zaproponowane zmiany są niewystarczające, by w pełni zrealizować cel wskazany w uzasadnieniu projektu jakim jest „odbudowa roli i znaczenia obywatelskiego wymiaru sprawiedliwości”.
Projekt z 11 sierpnia 2026 r. wprowadza zmianę nazwy „ławnik” na „sędzia społeczny”,
a ponadto przebudowuje: sposób wyboru osób pełniących tę funkcję, ich status, samorząd oraz zasady wykonywania obowiązków. Projektodawca uzasadnia potrzebę reformy znaczącym spadkiem liczby ławników – z 43 613 osób w kadencji 2004-2007 do zaledwie 7197 w kadencji 2024-2027. Jako przyczyny tego zjawiska wskazuje przede wszystkim niewystarczającą rekompensatę finansową oraz słabą pozycję ławników w strukturze sądów. Sam cel reformy, polegający na wzmocnieniu udziału obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, zasługuje na poparcie i pozostaje zgodny z konstytucyjną zasadą, zgodnie z którą zakres tego udziału określa ustawa.
Zdaniem Prezydium KK podstawowy zarzut dotyczy braku propozycji zmian związanych
z poszerzeniem zakresu spraw rozpoznawanych z udziałem ławników/sędziów społecznych. Przedstawione rozwiązania składają się zatem na wstępny etap reformy o charakterze instytucjonalnym; nie są reformą zwiększającą udział obywateli w wymiarze sprawiedliwości.
Prezydium Komisji Krajowej pozytywnie ocenia podwyższenie wysokości rekompensaty za pełnienie funkcji związanej ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości, przysługującej sędziom społecznym wraz z rozszerzeniem katalogu czynności, za które rekompensata ta przysługuje. Pozytywnie oceniono również wzmocnienie samorządu sędziów społecznych, udział przedstawicieli związków zawodowych w procesie wyboru kandydatów na ławników (sędziów społecznych), wprowadzenie regulacji dotyczących szkoleń oraz nowych zasad wskazywania kandydatów przez gminy.
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” przedstawia następujące uwagi szczegółowe:
1. Zmiana nazwy „ławnik” na „sędzia społeczny” jest dobrym rozwiązaniem, ale niewystarczającym dla podniesienia jego rangi. Projektodawca słusznie podkreśla, że osoba ta jest pełnoprawnym członkiem składu orzekającego, a nie obserwatorem czy pomocnikiem sędziego zawodowego. Istotne jest, aby za wzrostem prestiżu nazwy szły rzeczywiste gwarancje pozycji sędziego społecznego: dostęp do informacji, warunki pracy, szkolenia i rzeczywisty udział w orzekaniu.
2. Pozytywnie należy ocenić udział przedstawicieli związków zawodowych w zespołach opiniujących kandydatów, przewidziany w art. 163 § 3 pkt 4. To rozwiązanie jest szczególnie istotne w przypadku sędziów społecznych orzekających w sprawach z zakresu prawa pracy. Projekt stanowi, że w skład zespołu „mogą” wchodzić m.in. radni, sędzia, sędzia społeczny oraz przedstawiciele: NGO, pracodawców i związków zawodowych. Nie istnieje jednak obowiązek zachowania określonej reprezentacji. W jednej gminie zespół może mieć charakter ekspercki i pluralistyczny, w innej może być zdominowany przez radnych. Krytycznie należy ocenić fakt, że nie określono jasnych zasad kształtowania stałego składu zespołów orzekających, a zwłaszcza to, że nie zapewniono partnerom społecznym gwarantowanego udziału w procesie wyboru sędziów rozpoznających sprawy z zakresu prawa pracy. Jest to szczególnie istotne, ponieważ rada gminy nadal będzie wskazywać odrębną listę osób wybranych do orzekania w sprawach z zakresu prawa pracy.
3. Projekt przewiduje przeprowadzanie rozmów z kandydatami na sędziów społecznych oraz ocenę m.in. ich „walorów etycznych i intelektualnych”. Jednocześnie nie definiuje tych pojęć ani nie określa kryteriów i metod pozwalających na ich weryfikację. W rezultacie procedura wyboru kandydatów staje się bardziej rozbudowana i selektywna. Zespół, po osobistym wysłuchaniu kandydata i przeprowadzeniu z nim rozmowy, ma sporządzić opinię uwzględniającą m.in. ocenę wskazanych walorów. Uzasadnienie dopowiada, że rozmowa ma pozwolić ocenić motywację, dyspozycyjność, predyspozycje osobiste i rozumienie odpowiedzialności związanej z funkcją, co rodzi poważne ryzyka, takie jak: subiektywna ocena kandydata oraz różne interpretacje tych terminów przez poszczególne zespoły opiniujące kandydatów powołane przez gminy na terenie kraju oraz możliwości upolitycznienia procesu wyborczego.
Prezydium KK proponuje zastąpienie sformułowań „walory etyczne i intelektualne” bardziej precyzyjnym katalogiem kryteriów, np. znajomością roli sędziego społecznego, motywacją i zdolnością komunikowania się. Jednocześnie, przy wyborze sędziów społecznych, należy uwzględnić ryzyko wystąpienia ograniczenia różnorodności społecznej. Jeżeli zespół będzie wybierał osoby najbardziej „profesjonalnie” wypadające podczas rozmowy, to w praktyce może preferować osoby lepiej wykształcone, bardziej elokwentne czy posiadające doświadczenie w wystąpieniach publicznych. W konsekwencji istnieje ryzyko ograniczenia udziału w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości robotników, pracowników fizycznych, mieszkańców mniejszych miejscowości oraz przedstawicieli innych grup społecznych, których różnorodne doświadczenia życiowe stanowią istotną wartość udziału czynnika społecznego w wymiarze sprawiedliwości. Szczególnie istotne jest zapewnienie, że ocena kandydata dotyczy wyłącznie kompetencji i predyspozycji związanych z wykonywaniem funkcji sędziego społecznego, a nie jego poglądów, statusu społecznego czy afiliacji środowiskowej. Projekt wymaga wprawdzie pisemnego uzasadnienia negatywnej opinii o kandydacie, co jest rozwiązaniem pozytywnym, ale sama opinia nie jest decyzją administracyjną i nie przesądza o wyniku wyboru. Projekt nie tworzy szczególnej procedury odwoławczej od oceny zespołu, co ogranicza możliwość skutecznego zakwestionowania arbitralnej oceny.
4. Jednym z praktycznych problemów pozostaje brak definicji pojęcia „nieskazitalnego charakteru”, co może prowadzić do różnych interpretacji w zakresie informacji, jakie powinna dostarczać Policja o kandydacie na sędziego społecznego. W związku z tym zasadne byłoby jednoznaczne określenie informacji, które Policja powinna przekazywać w ramach weryfikacji kandydata.
5. Zdaniem Prezydium KK poszerzony katalog funkcji i zawodów niepołączalnych  z wykonywaniem obowiązków orzeczniczych w charakterze sędziego społecznego może zmniejszać pulę kandydatów na sędziów społecznych. Projekt rozszerza art. 159 o kolejne grupy zawodowe, m.in. sędziów i prokuratorów w stanie spoczynku, aplikantów, kuratorów społecznych, przedstawicieli Prokuratorii, rzeczników patentowych, komorników i notariuszy. Może to być uzasadnione względami niezależności, ale przy obserwowanym niskim zainteresowaniu funkcją dodatkowo ogranicza liczbę potencjalnych kandydatów.
6. Projekt przewiduje, że sędzia społeczny przez pierwsze trzy lata swojej kadencji nie może zostać kandydatem w kolejnym naborze, co budzi poważne wątpliwości. Można zrozumieć intencję zapewnienia rotacji przy corocznych wyborach, ale w danej sytuacji przepis wydaje się być sztuczny i może eliminować właśnie osoby aktywne, dobrze oceniane i potrzebne sądom. W uzasadnieniu projektu brak przekonującej argumentacji dla takiego ograniczenia. Jeżeli projektodawca rzeczywiście chce zapewnić rotację, to lepszym rozwiązaniem byłoby ograniczenie liczby kolejnych pełnych kadencji.
7. Projekt zakłada wprowadzenie czterech obowiązkowych szkoleń w skali roku, co może przełożyć się na wzrost kompetencji sędziów społecznych oraz ich większą zdolność do czynnego udziału w naradzie i procesie orzekania. Warto jednak zwrócić uwagę, że wzmożone zaangażowanie niesie ze sobą ryzyko trudności w pogodzeniu przez osobę czynną zawodowo kilku obowiązków jednocześnie: udziału w rozprawach (do 20 dni pełnienia funkcji), dodatkowych czterech szkoleń rocznie oraz ewentualnej aktywności w radzie sędziów społecznych. Negatywnie należy ocenić brak przewidzianej w projekcie rekompensaty za udział w szkoleniach.
Ponadto, projekt nie reguluje w sposób wystarczający sytuacji pracownika zobowiązanego do odbycia czterech szkoleń rocznie. Skoro sędzia społeczny ma uczestniczyć w szkoleniach trwających 2-4 godziny, o których terminie zawiadamiany będzie pracodawca, projekt powinien wprost przesądzać, czy czas szkolenia przypadający w godzinach pracy objęty jest zwolnieniem od pracy, jakie są tego skutki płacowe oraz czy z tego tytułu przysługuje rekompensata. Niedoprecyzowanie tych kwestii może rodzić konflikty na linii pracownik-pracodawca.
8. Zwiększenie limitu z 12 do 20 dni orzekania jest racjonalne organizacyjnie, ale wymaga zabezpieczenia praw pracowników. Uzasadnienie pokazuje, że w części sądów ławnicy pracują obecnie 20–30 dni i więcej rocznie. Z punktu widzenia prawa pracowniczego zwiększenie liczby dni przeznaczanych na wykonywanie funkcji publicznej nie powinno prowadzić do pogorszenia sytuacji zawodowej pracownika. Należy zatem postulować jednoznaczne zagwarantowanie ochrony przed negatywnymi konsekwencjami w zatrudnieniu, w tym przy premiach, awansach i ocenie pracowniczej.
9. Projekt nakazuje zakończyć kadencję sędziego społecznego z dniem ukończenia 74. roku życia. Uzasadnienie projektu ogranicza się jednak do wskazania skutków przyjęcia tego rozwiązania, nie przedstawiając przekonującej analizy ani argumentów uzasadniających wybór właśnie tej granicy wieku. Prezydium KK wnosi o wskazanie obiektywnego i proporcjonalnego uzasadnienia kryterium wieku.
10. Podwyższenie rekompensaty za pełnienie funkcji związanych ze sprawowaniem wymiaru sprawiedliwości zasługuje na aprobatę, choć proponowany pułap 4,5% budzi wątpliwości. Zgodnie z projektem stawka ma wzrosnąć z obecnych 2,64% do 4,5% podstawy wynagrodzenia sędziego. Warto zauważyć, że autorzy projektu sami wskazują, iż obowiązujące obecnie 2,64% przekłada się w 2026 r. na kwotę 230,96 zł, a jednocześnie za właściwy punkt odniesienia przyjmują dzienne przeciętne wynagrodzenie w wysokości 423,98 zł. Tymczasem z danych zawartych w samym projekcie wynika, że 4,5% tej samej podstawy to kwota rzędu 394 zł – a więc nadal niższa niż wskazany przez projektodawców poziom 423,98 zł. W związku z tym uzasadnione byłoby dalsze podniesienie omawianego wskaźnika bądź określenie minimalnej, gwarantowanej wysokości rekompensaty.
11. Samorząd sędziów społecznych. Rada sędziów społecznych ma pełnić funkcję reprezentacji sędziów społecznych, uczestniczyć w ustalaniu zasad przydziału spraw, określać potrzeby szkoleniowe oraz współpracować z innymi radami. Rozwiązanie to może realnie wzmocnić pozycję obywatelskiego członka składu sądu. Niepokoi jednak fakt, że wiele istotnych kwestii dotyczących składu i funkcjonowania rady projektodawca pozostawił do uregulowania w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Najważniejsze gwarancje niezależności rady powinny zostać zawarte bezpośrednio w ustawie, a projektowi ustawy powinien towarzyszyć przedstawiony do konsultacji projekt stosownego rozporządzenia.
12. Projekt w znacznym stopniu wykorzystuje dorobek Rady do spraw Ławników przy Ministrze Sprawiedliwości, jednak dokonuje selektywnej implementacji jej rekomendacji. Uwzględniono przede wszystkim postulaty dotyczące zmiany nazwy, podwyższenia rekompensaty, obowiązkowych szkoleń, samorządu i prestiżu funkcji. Pominięto natomiast część rozwiązań mających bezpośrednio wpływać na realne warunki wykonywania funkcji oraz rzeczywisty udział obywateli w orzekaniu. W szczególności pominięto rekompensatę za obowiązkowe szkolenia, system szkoleń koordynowany przez KSSiP, gwarantowany dostęp do systemów informacji prawnej, odpowiednie wyposażenie oraz – przede wszystkim – postulowane poszerzenie zakresu spraw rozpoznawanych z udziałem sędziów społecznych.
13. Projekt zmienia ustawę z 30 października 2002 r. o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach tak, aby obecne uprawnienia ławnika zachować dla „sędziego społecznego”. Uzasadnienie wskazuje, że świadczenia przysługują w razie nagłego zdarzenia wywołanego przyczyną zewnętrzną, powodującego uraz lub śmierć, które nastąpiło „przy wykonywaniu funkcji ławnika w sądzie”. Projekt jedynie dostosowuje tę regulację terminologicznie. To jest kolejna istotna luka, którą projekt w praktyce pozostawia bez rozwiązania. Obecne brzmienie nie obejmuje wprost wypadku w drodze do sądu ani z sądu. Projekt nie dodaje takiej sytuacji do katalogu szczególnych okoliczności i nie rozszerza ochrony na podróż podejmowaną w celu wykonywania obowiązków sędziego społecznego. To jest szczególnie niespójne z konstrukcją projektu, ponieważ sędzia społeczny będzie miał obowiązek stawiania się nie tylko na rozprawy i posiedzenia, ale także na obowiązkowe szkolenia organizowane przez prezesa sądu. Projekt rozszerza więc katalog obowiązków wymagających przemieszczania się, ale nie rozszerza równolegle ochrony wypadkowej. Art. 7 projektu, powinien objąć ochroną także zdarzenia powstałe „w związku z wykonywaniem funkcji sędziego społecznego, w tym w drodze do miejsca wykonywania obowiązków oraz w drodze powrotnej”.
Projekt nie rozwiązuje kwestii ochrony sędziego społecznego w razie wypadku w drodze do sądu lub z sądu. Utrzymuje ochronę wyłącznie w odniesieniu do zdarzeń powstałych „przy wykonywaniu funkcji w sądzie”, mimo że wykonywanie funkcji wiąże się z koniecznością dojazdu na rozprawy, posiedzenia, szkolenia oraz inne czynności. Zasadne jest rozszerzenie ochrony na wypadki pozostające w związku z wykonywaniem funkcji, w tym w drodze do miejsca wykonywania obowiązków i w drodze powrotnej.
14. Prezydium KK wskazuje na lukę z punktu widzenia dostępności funkcji ławnika/ sędziego społecznego dla osób pracujących poza stosunkiem pracy. Obecny art. 158 § 1 pkt 4 stanowi, że ławnikiem może być wybrany ten, kto „jest zatrudniony, prowadzi działalność gospodarczą lub mieszka w miejscu kandydowania co najmniej od roku”. Projekt z 11 sierpnia 2026 r. nie zmienia merytorycznie tego warunku – w art. 158 dokonuje przede wszystkim zmiany terminologicznej „ławnik” → „sędzia społeczny”.
Problem polega na tym, że pojęcie „jest zatrudniony” nie zostało zdefiniowane. Obecne pojęcie „jest zatrudniony” może prowadzić do rozbieżności interpretacyjnych i nie znajduje pełnego uzasadnienia w realiach współczesnego rynku pracy, ponieważ znaczna grupa osób wykonuje pracę zarobkową poza stosunkiem pracy. Zleceniobiorca może stale pracować, posiadać wieloletnie doświadczenie zawodowe i być silnie związany z lokalną społecznością, mimo że formalnie nie jest pracownikiem. Z punktu widzenia celu projektu, którym jest zwiększenie społecznej reprezentatywności i dostępności funkcji sędziego społecznego, decydujące powinno być rzeczywiste wykonywanie pracy i doświadczenie zawodowe, a nie forma prawna świadczenia pracy.

Prezydium KK proponuje zmianę brzmienia art. 158 § 1 pkt 4 na:
„wykonuje pracę zarobkową, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania, prowadzi działalność gospodarczą lub mieszka w miejscu kandydowania co najmniej od roku;”

Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” wskazuje na potrzebę wprowadzenia poprawek dotyczących w szczególności: zapewnienia reprezentacji związków zawodowych w zespołach opiniujących, usunięcia nieostrego kryterium „walorów etycznych i intelektualnych” oraz wzmocnienia ochrony praw pracowniczych osób pełniących funkcję sędziego społecznego. Prezydium KK podkreśla, ze istotnym elementem reformy powinno być poszerzenia katalogu spraw, w których mogą orzekać sędziowie społeczni, oraz postuluje o przedstawienie projektu rozporządzenia, o którym mowa w projekcie.