Na Politechnice Gdańskiej w dniach 4-5 września 2026 r. odbyło się V Forum Uczelni i Instytutów Polskich zorganizowane przez Komisję Zakładową NSZZ „Solidarność” w PG. Uczestnikami Forum byli przedstawiciele organizacji związkowych zrzeszonych w Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność”. W sumie w Forum wzięło udział ponad 70. uczestników z 32. uczelni i instytutów badawczych. Forum zostało objęte Patronatem Rektora Politechniki Gdańskiej. Obrady odbywały się w Audytorium Novum. Szczególnymi gośćmi na uroczystym otwarciu byli: Prorektor ds. Rozwoju PG, prof. Justyna Kucińska-Lipka, Zastępca Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku, inspektor Paweł Grabowski, Przewodniczący Zarządu Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność”, Krzysztof Dośla oraz Ksiądz Kanonik Ludwik Kowalski. Forum otworzył Przewodniczący Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność”, prof. Dominik Szczukocki.

Program pierwszego dnia obfitował w prelekcje eksperckie, takie jak:

  • „Współpraca PIP z partnerami społecznymi oraz jej wpływ na wzrost kultury bezpieczeństwa w Polsce” – wygłoszona przez Pawła Grabowskiego, Zastępcę Okręgowego Inspektora Pracy w Gdańsku. Podczas prezentacji przedstawione zostały najważniejsze zadania i misja Państwowej Inspekcji Pracy, a także aktualne wyzwania stojące przed organami sprawującymi nadzór nad przestrzeganiem przepisów prawa pracy. Istotnym elementem wystąpienia były również dane dotyczące wypadków przy pracy z ostatnich lat, które pokazują, jak ważne pozostają działania na rzecz poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników.
  • „Bezpieczeństwo i ergonomia jako fundament nowoczesnej dydaktyki i nauki” – w którym Tomasz Sobczyk, Zakładowy Społeczny Inspektor Pracy w Politechnice Gdańskiej, zaznaczył, że bezpieczeństwo i ergonomia stanowią fundament nowoczesnej edukacji oraz badań naukowych. Wskazał, że środowisko akademickie zmaga się z zagrożeniami analogicznymi do przemysłu (m.in. wysokim stężeniem CO2, hałasem, wielogodzinną pracą przy komputerze czy nieprzestrzeganiem procedur BHP), co bezpośrednio wpływa na zdrowie i efektywność pracy. Podkreślił, że dbanie o dobrostan psychofizyczny to strategiczna inwestycja, prezentując jednocześnie dobre praktyki PG, takie jak systemowe wsparcie psychologiczne, szkolenia, działania inkluzywne oraz rozwój nowoczesnej infrastruktury.
  • „Etyka i odpowiedzialność w świecie AI”  – w którym prof. Piotr Szczuko z Politechniki Gdańskiej, wskazał, że produkty, systemy i narzędzia AI istnieją wyłącznie dzięki danym. Ich funkcje i możliwości są konsekwencją wielu decyzji twórców, a przydatność wyniku, np. odpowiedzi z czatbota, zależy istotnie od każdego etapu budowania i trenowania algorytmu. W prezentacji wyjaśnił: proceder nielegalnego zbierania danych, które bardzo często bez oczyszczenia i weryfikacji używane są do trenowania AI, sposób oceniania wyniku i nagradzania w trakcie treningu, skalę zasobów, kosztów, sprzętu i energii potrzebnych do stworzenia nowej wersji modeli, zjawisko halucynacji, błędów, konfabulacji w odpowiedziach czatbotów. Prof. P. Szczuko przedstawił przejście od wszechobecnej stronniczości algorytmicznej, przez rozmyte poziomy odpowiedzialności, do dramatycznych skutków społecznych wynikających z używania dużych modeli językowych na wielką skalę.
  • „Mit autonomicznej sztucznej inteligencji” – to kolejny wykład prezentowany przez prof. Piotra Szczuko. W prelekcji prof. P. Szczuko odniósł się do straszenia opinii publicznej opowieściami o zbuntowanej AI, która wydostała się z laboratorium i dokonywała włamań na zabezpieczone serwery. W prezentacji wyjaśniał, jak dziś urzeczywistnia się wizja autonomicznej sztucznej inteligencji. Prof. P. Szczuko rozpoczął od określenia, jakie elementy funkcji i cech definiujących „agenta” są technicznie osiągalne i implementowane w systemach AI, jakie są zasady użycia modeli językowych jako elementów generowania planu i podejmowania decyzji, jakie wiążą się z tym konsekwencje, niedoskonałości, błędy i koszty. Profesor podkreślił, że wśród kosztów i skutków krytykę wzbudza rachunek ekonomiczny na równi z istotnym negatywnym wpływem na pracę, naukę, wiedzę, zaszumienie przestrzeni informacyjnej. Pozornie pozytywny wpływ na wydajność pracy, przekłada się na przemęczenie czynnościami związanymi z nadzorowaniem „agentów” przez eksperta, koniecznością zmagania się z zalewem błędnych treści, wyników i decyzji.

Drugiego dnia uczestnicy wzięli udział w szkoleniu dotyczącym postępowań przed komisjami antymobbingowymi oraz tworzenia polityk antymobbingowych na uczelniach wyższych, które poprowadził prof. Łukasz Pisarczyk z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Podczas prelekcji omówił m.in. aktualne zmiany w przepisach prawnych oraz potrzebę budowania świadomości społecznej w zakresie przeciwdziałania mobbingowi.

W czasie Forum była prezentowana wystawa o Ogólnopolskiej Komisji Porozumiewawczej Nauki (OKPN). Część merytoryczną wystawy została przygotowana przez Macieja Gacha, Dariusza Kortasa i Witolda Partekę z Pracowni Historii i Zbiorów Muzealnych Politechniki Gdańskiej, a strona graficzna przez Tytusa Cabana.
OKPN została powołana na Politechnice Gdańskiej w 1980 roku podczas I Ogólnopolskiego Zjazdu Delegatów Nauki NSZZ „Solidarność”, w którym wzięło udział 156 przedstawicieli z 87 instytucji naukowych i jednostek badawczo-rozwojowych. Głównym zadaniem OKPNu było reprezentowanie pracowników nauki wobec władz państwowych oraz koordynowanie działań organizacji związkowych w szkołach wyższych, Polskiej Akademii Nauk oraz w instytucjach naukowo-badawczych i resortowych. Celem podstawowym OKPNu była walka o nową Ustawę o Szkolnictwie Wyższym, która zastąpiłaby obowiązującą wtedy Ustawę z 15 grudnia 1951 roku, na mocy której minister nauki i szkolnictwa wyższego miał prawo podważać każdą decyzję oraz każdą uchwałę organów danej uczelni.

Uczestnicy Forum mieli również okazję zwiedzić z przewodnikiem Kampus PG, Bibliotekę PG, zbiory zabytkowe Biblioteki PG oraz odwiedzić TASK.

Na zakończenie odbyło się otwarte posiedzenie Rady Krajowej Sekcji Nauki NSZZ „Solidarność”, podczas którego dyskutowano bieżące i przygotowywane procesy legislacyjne związane ze zmianą ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Uczestnicy Forum stanowczo opowiedzieli się przeciwko zamrożeniu na kolejne 10 lat odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych. Projekt takiej ustawy wpłynął do Sejmu w dniu 13 lipca 2026 r. KSN planuje zwrócić się do posłów z prośbą o odrzucenie tego projektu, a jeżeli to nie da efektów, to rozważane jest skierowanie prośby do Prezydenta RP, dra Karola Nawrockiego, o zawetowanie tej ustawy.

Na zakończenie Forum uczestnicy zwiedzili Stare Miasto, przechodząc najpierw śladami Jana Heweliusza, od ul. Korzennej do Kościoła pw. Św. Katarzyny, a następnie śladami „Solidarności”, od Bursztynowego Ołtarza w Bazylice Św. Brygidy do Sali BHP – miejsca, w którym 31 sierpnia 1980 roku podpisano Porozumienia Sierpniowe, co umożliwiło powstanie NSZZ „Solidarność”. Po Bazylice Św. Brygidy uczestników Forum oprowadzał Ks. Kanonik Ludwik Kowalski, a po Sali BHP dr Adam Chmielecki z Fundacji Promocji „Solidarności”.

Fotorelacja z V FUiIP

VFUiIP

 

Tekst i fotoreportaż
Grażyna Jarosz