Pojedyncza deska zamiast podestu roboczego, brak balustrad ochronnych na rusztowaniach i wzdłuż krawędzi stropów, dekarze montujący strome dachy bez zabezpieczenia przed upadkiem z wysokości – oto podstawowe uchybienia spośród całej gamy nieprawidłowości, z jakimi zetknęli się inspektorzy pracy podczas akcji „Kontrole na małych budowach”.

Jeszcze przed wakacjami 2021 roku inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy przeprowadzili zintensyfikowane kontrole na małych placach budów. Podmiotami kontrolowanymi były firmy wykonujące różnego rodzaju prace budowlane na małych budowach, zdefiniowanych na potrzeby akcji jako miejsca prowadzenia prac budowlanych, na którym pracę co do zasady wykonuje w tym samym czasie do 20 osób. Na 438 budowach inspektorzy pracy przeprowadzili 648 kontroli u 643 przedsiębiorców.

Najwięcej nieprawidłowości inspektorzy pracy stwierdzili przy pracach na wysokości bez zabezpieczenia przed możliwością upadku z wysokości – 61% kontroli potwierdziło zagrożenia dla zdrowia i życia osób pracujących. Kolejną dominującą nieprawidłowością była eksploatacja niekompletnych i zmontowanych niezgodnie z instrukcją rusztowań roboczych (57% kontroli). W zakresie organizacji robót zastrzeżenia dotyczyły braku bądź  nieprawidłowego wygrodzenia i oznakowania stref i miejsc niebezpiecznych, czyli miejsc wykonywania prac ziemnych, stref pracy maszyn budowlanych, prac w wykopach, na dachach czy też na rusztowaniach, gdzie występuje zagrożenie spadaniem przedmiotów z wysokości (34% kontroli).Inspektorzy pracy wielokrotnie stwierdzali także brak zabezpieczenia przewodów elektrycznych przed uszkodzeniem mechanicznym, które pozostawiane na ciągach komunikacyjnych stwarzały ryzyko potknięcia i upadku, a w przypadku ich uszkodzenia – porażenia prądem. Dotyczyło to co czwartej skontrolowanej budowy.

Dlatego inspektorzy pracy wydali 356 decyzji wstrzymania prac, które dotyczyły 827 osób i 258 decyzji wstrzymania eksploatacji maszyn stwarzających zagrożenie dla obsługujących. Ponadto były to 202 decyzje skierowania do innych prac 445 osób, z uwagi na brak środków ochrony indywidualnej lub nieposiadanie odpowiednich kwalifikacji do obsługi maszyn i urządzeń, a także 54 decyzje zakazania wykonywania prac, które dotyczyły 178 osób – w sytuacjach wyjątkowego zagrożenia zdrowia i życia.

www.tysol.pl

Świadczenie pracy, rozumianej jako wykonywanie określonych czynności podejmowanych w celu uzyskania danego efektu, może być realizowane w ramach różnych podstaw prawnych. Do najpopularniejszych należy bez wątpienia stosunek pracy, ale w polskich realiach dużą rolę odgrywają też stosunki cywilnoprawne – w szczególności stosunek zlecenia i dzieła.

W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że każda z form zatrudnienia charakteryzuje się określonymi cechami, których spełnienie przesądza, że w danej (konkretnej) relacji między zatrudnionym a zatrudniającym powinien znaleźć zastosowanie konkretny rodzaj umowy. Przykładowo podporządkowanie (wyrażające się m.in. możliwością wydawania wiążących poleceń co do sposobu wykonywania pracy czy czynności, które należy wykonywać), dobrowolność, wymóg osobistego świadczenia pracy, ryzyko po stronie podmiotu zatrudniającego (np. ekonomiczne, przejawiające się w tym, że nawet w razie braku zakładanego efektu ekonomicznego istnieje obowiązek wypłaty wynagrodzenia osobie pracującej) czy obligatoryjność wypłaty wynagrodzenia świadczą o tym, że mamy do czynienia ze stosunkiem pracy.

Podobnie swoiste cechy ma zatrudnienie cywilnoprawne. Jedną z istotniejszych jest przy tym równorzędność stron, z czego wynika brak podporządkowania i brak kierownictwa (skoro obie strony są formalnie równe, to żadna nie może drugiej wydawać poleceń). W tym wypadku warto jeszcze zwrócić uwagę na fakt, że w ramach zatrudnienia cywilnoprawnego można dokonać dalszego rozróżnienia na poszczególne typy umów. W praktyce najważniejszą rolę odgrywają umowy-zlecenia, o których mowa w art. 734 i następnych Kodeksu cywilnego. Doprecyzowując, najczęściej stosuje się umowy o świadczenie usług, do których to umów stosuje się przepisy o zleceniu – art. 750 Kodeksu cywilnego (formalnie rzecz biorąc, zlecenie polega na wykonywaniu czynności prawnych dla dającego zlecenie, czyli np. podpisywanie umów), podczas gdy wykonywanie czynności faktycznych (np. związanych z usługami budowalnymi) jest przedmiotem właśnie umów o świadczenie usług. Ze względu na powszechny sposób nazewnictwa w dalszej części używane będą sformułowania „umowa zlecenia” czy „zlecenie”, jednak będą się one odnosiły także do świadczenia usług.

Obok umowy-zlecenia funkcjonuje także umowa o dzieło (art. 627 i następne Kodeksu cywilnego). Najważniejszą różnicą pomiędzy zleceniem a dziełem jest fakt, że w pierwszym przypadku strony umawiają się na uzyskanie konkretnego rezultatu (np. namalowanego obrazu), podczas gdy w drugim przypadku przedmiotem umowy jest to, że zleceniobiorca będzie w sposób staranny wykonywał zlecone czynności (które oczywiście w założeniu powinny doprowadzić do uzyskania określonego efektu, ale ten element nie jest przedmiotem umowy). Warto zresztą zauważyć, że umowa o pracę także jest umową starannego działania (a nie rezultatu) – pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy (art. 22 § 1 Kodeksu pracy), a nie uzyskania określonego celu. Z tego powodu w praktyce najczęściej umowa o pracę jest zastępowana właśnie zleceniem.

Tygodnik Solidarność
dr Jakub Szmit, starszy specjalista w Zespole Prawnym KK NSZZ „Solidarność”

Komisja Krajowa NSZZ „Solidarność” z dniem 01.09.2021 r. rozpoczęła realizację projektu pt.: „Efektywność Dialogu Społecznego w dobie pandemii na przykładzie porozumień zawartych przez Partnerów Dialogu Autonomicznego”.

Gwarancje corocznego wzrostu wynagrodzeń do 2024 roku oraz jednorazowa nagroda w wysokości 1500 zł brutto – to najważniejsze zapisy porozumienia podpisanego z pracodawcą przez „Solidarność” działającą w Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w Rybniku.

Dokument został podpisany 21 września. Jeden z jego zapisów zapewnia pracownikom spółki minimalne wskaźniki wzrostu wynagrodzeń przez 3 najbliższe lata. Od 2022 roku do 2024 roku mają one rosnąć corocznie co najmniej o 2,2-2,5 proc. – Do 30 września każdego roku będziemy się spotykać z pracodawcą i negocjować wysokość podwyżek, wychodząc od wskaźników zapisanych w porozumieniu – informuje Marek Frelich, przewodniczący „Solidarności” w rybnickich wodociągach.

Jak podkreśla, w kwietniu tego roku pracodawca podniósł fundusz wynagrodzeń o 2,66 proc. i przyznał pracownikom podwyżki. – Domagaliśmy się prawie dwukrotnie wyższego zwiększenia funduszu wynagrodzeń, ale nie było na to szans. Podczas rozmów pracodawca podkreślał, że nie ma środków – mówi przewodniczący zakładowej „S”. Ostatecznie strona związkowa przystała na podniesienie stawek zasadniczych o 50 zł brutto dla wszystkich pracowników z wyrównaniem od 1 lipca tego roku i jednorazową nagrodę w wysokości 1500 zł brutto. Podwyżki zostaną wypłacone wraz z wynagrodzeniem za listopad, natomiast nagroda wpłynie na konta pracowników do 10 października. – Mamy nadzieję, że ta nagroda przynajmniej częściowo zrekompensuje pracownikom brak większych podwyżek – dodaje.

Zgodnie z zapisami porozumienia, w spółce rozpoczną się także rozmowy dotyczące zmian w regulaminie wynagradzania. – Domagamy się wprowadzenia dodatków za pracę w soboty, niedziele i święta – informuje przewodniczący zakładowej „Solidarności”.

W rybnickich wodociągach zatrudnionych jest ok. 260 osób.

aga