W Brzegu 6 i 7 czerwca odbywały się obchody 60. rocznicy Wydarzeń Brzeskich z maja 1966 roku, określanych również mianem „brzeskiej pacyfikacji” lub „brzeskiego czarnego czwartku”. Uroczystości stanowiły okazję do przypomnienia jednego z najważniejszych aktów społecznego oporu przeciwko władzom komunistycznym na Dolnym Śląsku. W obchodach uczestniczyli działacze i członkowie NSZZ „Solidarność” Regionu Śląska Opolskiego. W niedzielę 7 czerwca w wydarzeniu brał udział zastępca przewodniczącego Zarządu Regionu Śląska Opolskiego NSZZ „Solidarność” Grzegorz Adamczyk.

Region Śląsk Opolski NSZZ „Solidarność” był jednym z Partnerów obchodów.

Uroczystości rozpoczęła Msza święta w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Brzegu w intencji uczestników Wydarzeń Brzeskich, osób represjonowanych oraz wszystkich mieszkańców, którzy sześćdziesiąt lat temu stanęli w obronie swojej parafii i wolności sumienia. Przed rozpoczęciem liturgii do zgromadzonych licznie wiernych przemówił społeczny doradca Prezydenta RP, dr Tomasz Heryszek. Odczytał on list skierowany do uczestników uroczystości przez Prezydenta RP Karola Nawrockiego

W swoim przesłaniu Prezydent podziękował mieszkańcom Brzegu za troskę o zachowanie pamięci o bohaterach protestu oraz zwrócił uwagę na znaczenie wydarzeń z 1966 roku w historii oporu wobec systemu komunistycznego.

– „Dziękuję za to, że rokrocznie czczą Państwo odwagę ludzi, którzy aktywnie przeciwstawili się komunistycznej ideologii. Uważam, że ta lokalna historia powinna być znana w całym kraju, stanowi bowiem jeden z ważniejszych etapów zmagań naszego narodu z czerwonym reżimem tutaj na Dolnym Śląsku. Łączę się z Państwem we wspólnym hołdzie dla uczestników obywatelskiego zrywu, którym mieszkańcy ziemi brzeskiej sprzeciwili się brutalności i niesprawiedliwości ówczesnej władzy” – napisał Prezydent RP.

Po zakończeniu uroczystości kościelnych uczestnicy przeszli do Muzeum Piastów Śląskich, gdzie odbyło się uroczyste otwarcie wystawy pt. „Opór społeczny w Polsce «ludowej». Wydarzenia w Brzegu 1966 r.” przygotowanej przez Instytut Pamięci Narodowej we Wrocławiu.

Ekspozycja została przygotowana specjalnie z okazji 60. rocznicy wydarzeń i przedstawia zarówno lokalny wymiar protestów mieszkańców Brzegu, jak i ich miejsce w szerszym kontekście społecznego oporu wobec władz komunistycznych w Polsce.

Otwarcia wystawy, przygotowanej z okazji 60. rocznicy Wydarzeń Brzeskich, dokonała w imieniu dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu naczelnik Delegatury IPN w Opolu dr hab. Joanna Lusek.

– Wystawa ukazuje wydarzenia, które rozegrały się w jednej lokalnej społeczności, ale były częścią szerszego sprzeciwu wobec polityki władz komunistycznych, obserwowanego w wielu miejscach Polski. Szczególną wartość stanowi jej warstwa ikonograficzna – fotografie osób, które były świadkami tamtych dni i uczestnikami drogi prowadzącej ku sprawiedliwości oraz demokratyzacji życia społecznego. Na ich twarzach widać zarówno niepokój, jak i determinację – podkreśliła.

W pierwszym dniu obchodów w Muzeum Piastów Śląskich odbyła się konferencja popularnonaukowa poświęcona genezie, przebiegowi i skutkom protestów z maja 1966 roku. Wśród prelegentów znaleźli się m.in. dr Krzysztof Łagojda z Oddziału IPN we Wrocławiu, dr hab. Zbigniew Bereszyński, Janusz Jakubów oraz Wiktor Krzewicki. W swoich wystąpieniach przybliżyli oni okoliczności konfliktu wokół parafialnej wikarówki, działania aparatu bezpieczeństwa wobec Kościoła oraz przebieg protestów mieszkańców Brzegu i ich późniejsze konsekwencje.

Uzupełnieniem konferencji była projekcja filmu dokumentalnego „W 40. rocznicę obrony Kościoła w Brzegu”, przygotowanego przez Ośrodek Audiowizualny Kurii Metropolitalnej we Wrocławiu. Dokument przypomniał relacje świadków wydarzeń oraz archiwalne materiały ukazujące przebieg protestów.

Wydarzenia, które wspominano podczas jubileuszowych obchodów, były odpowiedzią mieszkańców na próbę przejęcia przez władze komunistyczne budynku wikarówki należącej do parafii Podwyższenia Krzyża Świętego. Protest, początkowo lokalny, szybko przekształcił się w masowy obywatelski sprzeciw. Mieszkańcy organizowali społeczne patrole i przez całą dobę strzegli obiektów kościelnych.

Najbardziej dramatyczne wydarzenia rozegrały się 26 maja 1966 roku na Placu Zamkowym, gdzie oddziały Milicji Obywatelskiej brutalnie spacyfikowały zgromadzonych demonstrantów. Wielu uczestników protestu zostało pobitych, a około 200 osób zatrzymano i poddano wieloletnim represjom.

Dziś, sześćdziesiąt lat po tamtych wydarzeniach, pamięć o Wydarzeniach Brzeskich pozostaje ważnym elementem lokalnej tożsamości. Dla mieszkańców są one symbolem odwagi i obywatelskiej solidarności oraz świadectwem tego, że nawet w czasach komunistycznego zniewolenia można było skutecznie upominać się o wolność, wiarę i ludzką godność.

źródło: FB IPN, red.