Blisko 500 osób zebrało się w środę 4 lutego 2025 roku w Bielskim Centrum Kultury im. Marii Koterbskiej w Bielsku-Białej, by wziąć udział w uroczystych obchodach 45. rocznicy strajku generalnego na Podbeskidziu połączonych ze spotkaniem Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. Uroczystość odbyła się pod honorowym patronatem Prezydenta RP dr. Karola Nawrockiego, a jej organizatorami była podbeskidzka „Solidarność”, Oddział IPN w Katowicach oraz Miasto Bielsko-Biała.
Uroczystość była okazją do spotkania nie tylko Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności, ale również przedstawicieli NSZZ „Solidarność”, reprezentantów IPN-u, władz samorządowych oraz przyjaciół podbeskidzkiej Solidarności. Wśród związkowych gości byli przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” Piotr Duda, szefowie regionów Opolskiego Dariusz Brzęczek, Płockiego Andrzej Burnat, Częstochowskiego Jacek Strączyński oraz Małopolski Tomasz Zaborowski.
Uroczystości rozpoczęły się od odczytania przez doradcę Prezydenta RP Tomasza Heryszka listu Prezydenta RP Karola Nawrockiego skierowanego do uczestników wydarzenia. Odnosząc się do wydarzeń na Podbeskidziu oraz znaczenia działań podejmowanych przez struktury NSZZ „Solidarność”, Prezydent podkreślił dojrzałość społeczną i odwagę uczestników protestów, które stały się wyrazem sprzeciwu wobec realiów państwa komunistycznego: „Była to wielka demonstracja sprawczości i znakomitej współpracy ludzi Solidarności na Podbeskidziu – oraz kolejny znak, że naród polski w sposób dojrzały i zdecydowany upomniał się o prawdę, sprawiedliwość i odpowiedzialność w życiu publicznym. […] Bo istotnie wyjątkowej wiary i determinacji, wielkiej odwagi i poświęcenia wymagał bunt przeciwko powojennej rzeczywistości w naszym kraju”.
W trakcie uroczystości w imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Krzyże Wolności i Solidarności wręczył zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski. Odznaczenia te w Bielsku-Białej otrzymali Zbigniew Chortaszko i Mieczysław Mędrzak. Zwracając się do wszystkich obecnych na sali osób odznaczonych Krzyżem Wolności i Solidarności Karol Polejowski podkreślił, że uczestnicy wydarzeń związanych z narodzinami „Solidarności” byli spadkobiercami wielowiekowej tradycji walki Polaków o wolność, a ich odwaga i miłość do Ojczyzny stały się fundamentem przemian, które doprowadziły do odzyskania niepodległości: – W nas tkwi gen wolności. Wszyscy ci, którzy latem roku 1980, począwszy od Lublina przez wybrzeże, Śląsk i wszystkie regiony Polski, porwali się do walki przeciwko władzy komunistycznej, ten gen wolności w sobie mieli. A w sercu mieli miłość do Polski.
W dalszej części wystąpienia zwrócił się do młodego pokolenia, przypominając, że wolność, z której dziś korzystają, nie jest dana raz na zawsze. – Młodzi przyjaciele, którzy jesteście tu dzisiaj z nami, a którzy cieszycie się na co dzień wolnością, miejcie świadomość, że ta wolność została wywalczona przez tych bohaterów, którzy dzisiaj są na tej sali. To dzięki nim dzisiaj żyjecie w wolnej i niepodległej Polsce – zaznaczył zastępca prezesa IPN.
Z kolei Piotr Duda podczas swego wystąpienia w Bielsku-Białej odniósł się zarówno do wydarzeń historycznych, jak i do współczesnych wyzwań stojących przed związkiem zawodowym oraz państwem.
Na początku Piotr Duda podziękował osobom odznaczonym Krzyżem Wolności i Solidarności, podkreślając, że to właśnie z myślą o takich bohaterach powstała ustawa umożliwiająca ich uhonorowanie. Jak zaznaczył, jest to wyraz pamięci i wdzięczności za walkę o wolną Polskę i niezależne związki zawodowe. Przewodniczący przypomniał, że miniony rok był szczególny ze względu na jubileusz 45-lecia powstania NSZZ „Solidarność”. Setki uroczystości w całym kraju – jak mówił – pokazały, że Solidarność to nie tylko związek zawodowy dbający o prawa pracownicze, lecz także jeden z najważniejszych filarów najnowszej historii Polski i najbardziej rozpoznawalny symbol na świecie.
W swoim wystąpieniu Piotr Duda zwrócił uwagę na znaczenie współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej w pielęgnowaniu pamięci o wydarzeniach z 1980 roku – od pierwszych porozumień w Świdniku, przez strajki w Lublinie, Gdańsku, Szczecinie i Jastrzębiu, Dąbrowie Górniczej aż po rejestrację Solidarności 10 listopada 1980 roku. Podkreślił, że niezależny i samorządny związek zawodowy był spełnieniem marzeń strajkujących robotników, którzy wiedzieli, że ktoś musi realizować wywalczone postulaty. Akcentował, że kluczowym warunkiem sukcesu była jedność. – Nie możemy być rozbici. Tak jak wtedy, tak i dziś – jeżeli chcemy cokolwiek osiągnąć, musimy być razem – podkreślił.
Przypominając strajk generalny na Podbeskidziu z 1981 roku, Piotr Duda wskazał jego przyczyny. – Arogancja władzy, korupcja, nepotyzm i brak dialogu społecznego doprowadziły do tego, że ludzie powiedzieli: dość! – zaznaczył. Jak podkreślił, już wtedy Solidarność udowodniła swoją niezależność: – Nie jesteśmy i nigdy nie będziemy związkiem zależnym od polityków, pracodawców czy partii.
W dalszej części przemówienia przewodniczący postawił pytanie o sens walki sprzed 45 lat. – Czy o to walczyli nasi bohaterowie z 1980 roku, żeby dziś byli funkcjonariusze aparatu represji podnosili głowy i domagali się przywilejów? By rząd im je przywracał? – pytał. Szczególne miejsce w jego wystąpieniu zajęła sprawa kopalni Silesia. Piotr Duda przypomniał dramatyczny protest górników: – To była decyzja dramatyczna, ale potrzebna, by ratować miejsca pracy.
Nie szczędził słów krytyki pod adresem władz, wymieniał m.in. przedstawicieli rządu oraz samorządu, którzy nie zjawili się podczas protestu w kopalni. Jednocześnie podkreślił determinację protestujących: – Dla mnie ci górnicy są bohaterami. Pokazali prawdziwą Solidarność i to, że trzeba walczyć o swoje.
Na zakończenie przewodniczący zaapelował o jedność i gotowość do działania, odwołując się do doświadczeń z lat 2011–2013, gdy Solidarność walczyła m.in. o przywrócenie wieku emerytalnego. – Wydawało się, że bitwa jest przegrana, a jednak wygraliśmy. I tak będzie znowu – zakończył Piotr Duda. Chwilę później przewodniczący KK został uhonorowany przez górników z PG Silesia specjalną figurą św. Barbary.
W trakcie uroczystości wręczone zostały także doroczne odznaczenia „Zasłużony dla podbeskidzkiej Solidarności”. Tytułami tymi w tym roku uhonorowani zostali: Andrzej Gacek, Mirosław Kitowski, Tadeusz Krzyżowski, Piotr Łukowski, Wanda Stróżyk, ks. Teodor Suchoń, Stanisław Szwed, Jadwiga Utecht-Nolbrzak, Marek Wojtas, Kazimierz Szmigiel i – pośmiertnie – Wiesław Wróbel. Z kolei tytuł „Zasłużona dla Spolecznej Inspekcji Pracy” otrzymała Teresa Pająk.
Przemawiając do zebranych Marek Bogusz, przewodniczący Zarządu Regionu Podbeskidzie NSZZ „Solidarność” podkreślił, że wszyscy posłowie są przedstawicielami społeczeństwa i mają obowiązek działać w interesie obywateli. Jako przykład patologii wskazał sprawę kopalni Silesia, mówiąc wprost o łamaniu obowiązującego prawa.- Jeżeli my mamy dzisiaj podpisany dokument, który jest prawem, aktem prawnym Rzeczypospolitej Polskiej, i on jest łamany w bezczelny sposób, z uśmiechem na twarzy, to ja pytam się: gdzie jest państwo? – pytał.
Wyraził szczególne podziękowania dla dyrektora IPN w Katowicach, dr. Andrzeja Sznajdera, podkreślając partnerską i opartą na zaufaniu współpracę. Podobne podziękowanie skierował także pod adresem prezydenta Bielska-Białej Jarosława Klimaszewskiego. IPN i Miasto Bielsko-Biała razem z Zarządem Regionu Podbeskidzie NSZZ „Solidarność” byli organizatorami rocznicowej uroczystości.
W trakcie uroczystości dr Dariusz Węgrzyn, pracownik Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności im. Dziewięciu z Wujka, zaprezentował wykład pt. „Strajk na Podbeskidziu – jego miejsce w historii Solidarności”. Artystycznym zwieńczeniem wieczoru był koncert „Solidarność to brzmi dumnie” w wykonaniu Bielskiej Orkiestry Kameralnej.
/Źródło: IPN + tysol.pl/
