Ochrona przed wypowiedzeniem lub natychmiastowym rozwiązaniem zatrudnienia albo pogorszeniem warunków pracy i płacy przysługuje tylko imiennie wskazanym członkom zarządu zakładowej organizacji

lub innym osobom będącym członkami tej organizacji związkowej, którzy zostali upoważnieni do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy. Zatem ochrona ta nie przysługuje wszystkim członkom zarządu tej organizacji związkowej, lecz tylko tym, którzy zostali wskazani przez zarząd zakładowej organizacji. Zarząd może wskazać także innych działaczy, którzy są upoważnieni do reprezentowania związku przed pracodawcą lub organem czy osobą wykonującą czynności z zakresu prawa pracy (np. działaczy posiadających stosowne pełnomocnictwo zarządu). Upoważnienie to może być udzielone także w uchwale wskazującej tych pracowników jako osoby korzystające z ochrony przewidzianej w art. 32 ust. 1 ww. ustawy.

Tak też wskazywał SN w wyroku z 12.9.2008 r., stwierdzając, że dla objęcia wynikającą z art. 32 ust. 1 ZwZawU ochroną stosunku pracy pracownika będącego członkiem zakładowej organizacji związkowej, lecz niebędącego członkiem jej zarządu, wystarczające jest imienne wskazanie tego pracownika w uchwale zarządu, jeśli zawiera ona upoważnienie dla tego pracownika do reprezentowania zakładowej organizacji związkowej wobec pracodawcy albo wobec organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności z zakresu prawa pracy. Przy czym upoważnienie to musi odnosić się do reprezentowania związku wobec pracodawcy lub podmiotu wykonującego za pracodawcę czynności z zakresu prawa pracy (np. kancelarii prawnej zajmującej się obsługą prawą firmy). Upoważnienie to może mieć zarówno charakter ogólny, jak i zawężony tylko do niektórych kompetencji organizacji związkowej. Z tego też względu działacz związkowy upoważniony przez związek zawodowy do reprezentowania związku tylko w sprawach związanych z zagadnieniami socjalnymi podlega takiej samej ochronie jak pozostali działacze. Natomiast nie stwarzałoby szczególnej ochrony zatrudnienia upoważnienie członka związku do reprezentowania organizacji związkowej wobec innych podmiotów, np. innego przedsiębiorstwa niż pracodawca, czy określonego organu lub urzędu państwowego. Takie upoważnienie nie mieściłoby się bowiem w zakresie art. 32 ust. 1 ZwZawU.

Niezbędna jest uchwała

Jak już wspominano, ochrona przed wypowiedzeniem, rozwiązaniem zatrudnienia albo pogorszeniem warunków pracy i płacy przysługuje tylko imiennie wskazanym uchwałą zarządu zakładowej organizacji jego członkom lub innym pracownikom będącym członkami danej zakładowej organizacji związkowej, upoważnionymi do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy. Zatem warunkiem powstania wymienionej w art. 32 ust. 1 ZwZawU ochrony zatrudnienia jest uchwała zarządu zakładowej organizacji związkowej wskazująca imiennie, kto korzysta z ochrony. Uchwała zarządu ta ma przy tym charakter kreacyjny i od jej podjęcia uzależnione jest powstanie ochrony wskazanej w tym przepisie.

Innymi słowy, brak uchwały oznacza także brak szczególnej ochrony członka zarządu zakładowej organizacji związkowej czy też innych osób wskazanych w cytowanym przepisie. Do objęcia działacza związkowego ochroną wynikającą z art. 32 ZwZawU nie doprowadzi więc tylko imienne wskazanie pracodawcy na piśmie pracowników korzystających z tej ochrony. Podobnie podnosił SN w wyroku z 5.4.2016 r.⁸. Nie ma przy tym znaczenia, że zakładowa organizacja związkowa nie ma obowiązku przekazywania pracodawcy uchwały dotyczącej wskazania osób korzystających ze szczególnej ochrony zatrudnienia, istotne jest bowiem, aby taka uchwała faktycznie została przez zarząd tej organizacji podjęta. Może mieć to istotne znaczenie, w przypadku gdyby pracodawca zakwestionował fakt korzystania przez pracownika ze szczególnej ochrony zatrudnienia i np. rozwiązał z nim umowę o pracę bez zgody związku zawodowego. W takim przypadku istnienie tej uchwały lub jej brak może bowiem zadecydować o wyniku procesu toczącego się z odwołania zwolnionego działacza związkowego.

Związek zawodowy, który nie poinformował pracodawcy o liczbie swoich członków w ww. terminie, traci z mocy prawa uprawnienia zakładowej organizacji związkowej⁹. Powoduje to, że pracodawca do czasu, gdy związek zawodowy nie wykona tego obowiązku, nie może traktować go jako zakładowej organizacji związkowej. Utrata przez związek charakteru zakładowej organizacji związkowej zwalnia pracodawcę z konieczności współdziałania z nim w zakresie rokowań zbiorowych, jak też w sprawach indywidualnych. W szczególności powoduje to, że działacze związkowi, o których mowa w art. 32 ZwZawU, przestają korzystać ze szczególnej ochrony zatrudnienia, gdyż ochrona ta służy tylko członkom zakładowej organizacji związkowej. Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy osób wymienionych w art. 32 ZwZawU nie jest bowiem autonomicznym uprawnieniem osobistym tych osób, lecz pochodną uprawnień przyznanych zakładowej organizacji związkowej.