Ponad 162 miliony złotych – tyle wynoszą efekty kontroli zwolnień lekarskich przeprowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w pierwszym półroczu 2026 roku. W samym województwie kujawsko-pomorskim ZUS odzyskał ponad 7,7 mln zł. Coraz częściej ujawniane są przypadki, gdy osoby przebywające na zwolnieniu lekarskim nie wykorzystują go zgodnie z przeznaczeniem – wyjeżdżają na wakacje, pracują lub wykonują inne czynności, które mogą utrudniać powrót do zdrowia.

W województwie kujawsko-pomorskim w pierwszym półroczu 2026 roku przeprowadzono ponad 15 tysięcy kontroli, wstrzymując wypłatę 534 zasiłków na kwotę ponad 920 tysięcy złotych. W skali kraju przeprowadzono prawie 220 tysięcy kontroli, a suma wstrzymanych i obniżonych świadczeń przekroczyła 162 miliony złotych.   ZUS prowadzi dwa rodzaje kontroli zwolnień lekarskich. Pierwszy polega na sprawdzeniu, czy zwolnienie zostało prawidłowo wystawione oraz czy ubezpieczony rzeczywiście jest niezdolny do pracy. Weryfikacji dokonują lekarze orzecznicy, którzy mogą skrócić zwolnienie, jeśli uznają, że pacjent odzyskał zdolność do pracy. Kontrola może odbyć się osobiście lub na podstawie dokumentacji medycznej. Drugi rodzaj kontroli dotyczy sposobu wykorzystywania zwolnienia lekarskiego. ZUS oraz pracodawcy zatrudniający powyżej 20 osób mogą sprawdzić, czy osoba na zwolnieniu nie wykonuje pracy zarobkowej ani innych czynności niezgodnych z celem zwolnienia.

Zwolnienie lekarskie służy leczeniu i powrotowi do zdrowia, a nie odpoczynkowi czy dodatkowej pracy. Osoby korzystające z takiego zwolnienia mogą wykonywać codzienne czynności, takie jak wyjście do lekarza, apteki, na rehabilitację czy niezbędne zakupy. Dopuszczalne są również pojedyncze, wyjątkowe sytuacje, jak udział w pogrzebie czy pilna sprawa urzędowa, pod warunkiem że nie wpływają negatywnie na proces leczenia. Zabronione jest jednak podejmowanie pracy zarobkowej, zarówno u swojego pracodawcy, jak i we własnej firmie. Nie wolno również wyjeżdżać na wakacje czy brać udziału w imprezach, które mogą utrudniać powrót do zdrowia. ZUS podkreśla, że nieprzestrzeganie zasad może skutkować utratą prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, a w przypadku świadczenia rehabilitacyjnego – za cały miesiąc.

Do najczęstszych powodów utraty prawa do świadczenia należą praca podczas zwolnienia lekarskiego, wyjazdy wypoczynkowe, udział w imprezach czy wykonywanie prac remontowych. ZUS ujawnia przypadki, w których osoby na zwolnieniu lekarskim reklamują swoje usługi w internecie, pracują w ogrodzie, remontują dom lub wykonują obowiązki zawodowe, mimo deklarowanej niezdolności do pracy.

W jednym z ujawnionych przypadków w województwie kujawsko-pomorskim, osoba pobierająca zasiłek chorobowy pracowała jako członek personelu pokładowego samolotu, inna reklamowała swoje usługi budowlane w mediach społecznościowych, a jeszcze inna prowadziła sesje terapeutyczne z pacjentami.

Od 1 stycznia 2027 roku zmienią się zasady dla osób pracujących w kilku miejscach. Będzie możliwe wystawienie zwolnienia tylko dla wybranego pracodawcy, jeśli pozwoli na to stan zdrowia i charakter pracy. Dzięki temu ubezpieczony będzie mógł korzystać ze zwolnienia u jednego pracodawcy, a u drugiego nadal pracować.