2014-04-25 13:01Cały pontyfikat Jana Pawła II zawiera się w tym jednym słowie: miłość

Troska o czÅ‚owieka – o jego godność i rozwój; ludzkie cierpienie, problemy pracy i solidarnoÅ›ci miÄ™dzyludzkiej dominujÄ… w nauczaniu Jana PawÅ‚a II. Papieskie refleksje poparte sÄ… nieraz jego osobistym doÅ›wiadczeniem, także choroby i staroÅ›ci. “CzÅ‚owiek jest drogÄ… KoÅ›cioÅ‚a” – napisaÅ‚ Jan PaweÅ‚ II w swojej pierwszej programowej encyklice “Redemptor Hominis” (Å‚ac. Odkupiciel czÅ‚owieka) z 1979 r.

Zdanie to powtórzyÅ‚ później m.in. w encyklice “Centesimus Annus” z 1991 r. Zdaniem dyrektora Instytutu Jana PawÅ‚a II KUL ks. prof. Alfreda Wierzbickiego Papież w sposób gÅ‚Ä™boki odpowiada na pytanie: po co czÅ‚owiekowi KoÅ›ciół? – “KoÅ›ciół jest po to, aby Chrystus i czÅ‚owiek siÄ™ spotkali i aby czÅ‚owiek rozpoznaÅ‚ prawdÄ™ o sobie”.

W encyklice Papież tÅ‚umaczy, że chodzi “o czÅ‚owieka w caÅ‚ej jego prawdzie, w peÅ‚nym jego wymiarze” i że nie dotyczy to abstrakcyjnego pojÄ™cia, ale czÅ‚owieka “rzeczywistego” i “konkretnego”. Koncentracja uwagi KoÅ›cioÅ‚a na czÅ‚owieku wynika z tego, że czÅ‚owiek zostaÅ‚ odkupiony przez Chrystusa i nie może sam siebie do koÅ„ca zrozumieć bez Chrystusa. Jan PaweÅ‚ II nawiÄ…zaÅ‚ do tego przesÅ‚ania już podczas Mszy Å›w. inaugurujÄ…cej jego pontyfikat w 1978 r., kiedy mówiÅ‚: “Nie lÄ™kajcie siÄ™! Otwórzcie drzwi Chrystusowi!”.

Do przezwyciężania lÄ™ku Ojciec Å›w. nakÅ‚aniaÅ‚ wielokrotnie, m.in. w przesÅ‚aniu do mÅ‚odzieży w Lednicy w czerwcu 2001 r. pisaÅ‚: “Nie bój siÄ™! WypÅ‚yÅ„ na gÅ‚Ä™biÄ™! – jest przy tobie Chrystus”. MÅ‚odzieży Jan PaweÅ‚ II poÅ›wiÄ™caÅ‚ szczególnÄ… uwagÄ™. NazywaÅ‚ mÅ‚odych “nadziejÄ… Å›wiata i KoÅ›cioÅ‚a”, zwracaÅ‚ siÄ™ do nich “mÅ‚odzi przyjaciele” – traktowaÅ‚ jako grupÄ™, której potrzebna jest szczególna forma duszpasterskiej opieki.

 

 ApelowaÅ‚ do mÅ‚odych, aby na swoich drogach życia starali siÄ™ “bardziej być” niż “wiÄ™cej mieć”. WzywaÅ‚ do podejmowania trudu i współodpowiedzialnoÅ›ci za wÅ‚asny rozwój. W 1983 r. na Jasnej Górze mówiÅ‚: “Musicie od siebie wymagać, nawet gdyby inni od was nie wymagali”. Cztery lata później na Westerplatte powtórzyÅ‚ te sÅ‚owa, dodajÄ…c: “Wbrew wszystkim mirażom uÅ‚atwionego życia musicie od siebie wymagać. To znaczy wÅ‚aÅ›nie +wiÄ™cej być+”.

“Każdy z was, mÅ‚odzi przyjaciele, znajduje też w życiu jakieÅ› swoje +Westerplatte+. JakiÅ› wymiar zadaÅ„, które musi podjąć i wypeÅ‚nić. JakÄ…Å› sÅ‚usznÄ… sprawÄ™, o którÄ… nie można nie walczyć. JakiÅ› obowiÄ…zek, powinność, od której nie można siÄ™ uchylić. Nie można +zdezerterować+” – mówiÅ‚ Papież do mÅ‚odych na Westerplatte. Dla Jana PawÅ‚a II czÅ‚owiek byÅ‚ ważny na każdym etapie i w każdym wymiarze swego życia. W liÅ›cie do dzieci prosiÅ‚ je m.in. o modlitwÄ™, bo “modlitwa dziecka ma ogromnÄ… siÅ‚Ä™”. Specjalny list skierowaÅ‚ do ludzi w podeszÅ‚ym wieku; “sam posuniÄ™ty w latach odczuwam potrzebÄ™ nawiÄ…zania dialogu z wami” – pisaÅ‚.

PodkreÅ›laÅ‚, że starość to “czas szczególnie nacechowany mÄ…droÅ›ciÄ…, którÄ… zwykle przynoszÄ… z sobÄ… lata doÅ›wiadczeÅ„”, bo “czas jest znakomitym nauczycielem”. UpominaÅ‚ siÄ™ o szacunek dla ludzi starych, o należnÄ… im opiekÄ™ w chorobie i cierpieniu, o “nieodzownÄ… solidarność miÄ™dzy różnymi pokoleniami”. W liÅ›cie do kobiet w 1995 r. pisaÅ‚, że “jest jeszcze wiele do zrobienia, aby kobieta i matka nie byÅ‚a dyskryminowana”, a “polityka przyszÅ‚oÅ›ci bÄ™dzie wymagaÅ‚a, aby kobieta coraz bardziej uczestniczyÅ‚a w rozwiÄ…zywaniu głównych problemów”.

W liÅ›cie apostolskim “Mulieris Dignitatem” (1988 r.) wprowadziÅ‚ pojÄ™cie “geniuszu kobiety”, który przejawia siÄ™ w ciÄ…gu dziejów poÅ›ród wszystkich ludów i narodów. Wiele miejsca w swoim nauczaniu poÅ›wiÄ™ciÅ‚ ludzkiej pracy (m.in. w encyklikach “Laborem exercens”, “Centesimus annus”), którÄ… pojmowaÅ‚ jako dobro sÅ‚użące przede wszystkim samemu czÅ‚owiekowi, a nie tylko pomnażaniu dóbr, czy postÄ™powi cywilizacyjnemu. Specjalne listy, homilie, przemówienia kierowaÅ‚ do różnych grup zawodowych. W liÅ›cie do artystów życzyÅ‚ im, aby ich sztuka przyczyniaÅ‚a siÄ™ do upowszechniania prawdziwego piÄ™kna, a to piÄ™kno, które bÄ™dÄ… przekazywać przyszÅ‚ym pokoleniom, “miaÅ‚o moc wzbudzania zachwytu”.

W sÅ‚owach kierowanych do przedstawicieli Å›wiata nauki przypominaÅ‚ m.in., że uniwersytet ma sÅ‚użyć prawdzie i że nie ma powodu do rywalizacji miÄ™dzy rozumem a wiarÄ…, bo “rzeczywistoÅ›ci te wzajemnie siÄ™ przenikajÄ…”. W przemówieniach do parlamentarzystów podkreÅ›laÅ‚, że w dziedzinie polityki wymagana jest szczególna troska o dobro wspólne, a sprawowanie wÅ‚adzy powinno być ofiarnÄ… sÅ‚użbÄ… czÅ‚owiekowi i spoÅ‚eczeÅ„stwu. “CzÅ‚owiek nigdy nie zazna szczęścia kosztem drugiego czÅ‚owieka, niszczÄ…c jego wolność, depczÄ…c jego godność i hoÅ‚dujÄ…c egoizmowi” – mówiÅ‚ Papież wzywajÄ…c do solidarnoÅ›ci miÄ™dzy ludźmi.

PrzypominaÅ‚ o tym szczególnie w homilii podczas Mszy Å›w. dla Å›wiata pracy w 1987 r., w GdaÅ„sku – w miejscu, gdzie powstaÅ‚a “Solidarność”. OdwoÅ‚ujÄ…c siÄ™ do wezwania Å›w. PawÅ‚a “Jeden drugiego brzemiona noÅ›cie”, tÅ‚umaczyÅ‚ wtedy, że jest ono inspiracjÄ… dla miÄ™dzyludzkiej i spoÅ‚ecznej solidarnoÅ›ci. “Solidarność – to znaczy: jeden i drugi, a skoro brzemiÄ™, to brzemiÄ™ niesione razem, we wspólnocie. A wiÄ™c nigdy: jeden przeciw drugiemu. Jedni przeciw drugim. I nigdy +brzemiÄ™+ dźwigane przez czÅ‚owieka samotnie. Bez pomocy drugich. Nie może być walka silniejsza od solidarnoÅ›ci” – mówiÅ‚ Jan PaweÅ‚ II. WystÄ™powaÅ‚ jako obroÅ„ca ludzkiego życia – sprzeciwiaÅ‚ siÄ™ tzw. aborcji i eutanazji, które uderzajÄ… w ludzkie istnienie, kiedy jest “szczególnie sÅ‚abe i kruche”.

UpominaÅ‚ siÄ™ o wsparcie i ochronÄ™ najsÅ‚abszych, wzywaÅ‚ do ksztaÅ‚towania “wyobraźni miÅ‚osierdzia”, potrzebnej w obliczu “współczesnych form ubóstwa”. “Trzeba spojrzenia miÅ‚oÅ›ci, aby dostrzec obok siebie brata, który wraz z utratÄ… pracy, dachu nad gÅ‚owÄ…, możliwoÅ›ci godnego utrzymania rodziny, wyksztaÅ‚cenia dzieci doznaje poczucia opuszczenia, zagubienia i beznadziei. Potrzeba +wyobraźni miÅ‚osierdzia+, aby przyjść z pomocÄ… dziecku zaniedbanemu duchowo i materialnie; aby nie odwracać siÄ™ od chÅ‚opca czy dziewczyny, którzy zagubili siÄ™ w Å›wiecie różnorakich uzależnieÅ„ lub przestÄ™pstwa; aby nieść radÄ™, pocieszenie, duchowe i moralne wsparcie tym, którzy podejmujÄ… wewnÄ™trznÄ… walkÄ™ ze zÅ‚em” – mówiÅ‚ Jan PaweÅ‚ II na krakowskich BÅ‚oniach w 2002 r.

W pismach i homiliach Jan PawÅ‚a II szczególne miejsce zajmowaÅ‚ czÅ‚owiek cierpiÄ…cy. W liÅ›cie apostolskim “Salvici doloris” w 1984 r. pisaÅ‚, że cierpienie “jest zawsze próbÄ…, czasem nad wyraz ciężkÄ… próbÄ…, której poddane zostaje czÅ‚owieczeÅ„stwo”. Podczas wizyty w szpitalu w Olsztynie w 1991 r. tÅ‚umaczyÅ‚, że cierpienie nie jest “karÄ… za grzechy”, ani nie jest odpowiedziÄ… Boga na zÅ‚o czÅ‚owieka. “Można je zrozumieć tylko i wyÅ‚Ä…cznie w Å›wietle Bożej miÅ‚oÅ›ci, która jest ostatecznym sensem wszystkiego, co na tym Å›wiecie istnieje” – mówiÅ‚.

Papieskiej refleksji nad cierpieniem towarzyszyÅ‚o jego wÅ‚asne osobiste doÅ›wiadczenie bólu, m.in. po zamachu na jego życie w 1981 r., czy wieloletniej choroby. Szczególnie wymownym momentem bliskoÅ›ci z cierpiÄ…cym Papieżem byÅ‚y jego ostatnie dni życia, kiedy modlili siÄ™ za niego wierni na caÅ‚ym Å›wiecie. “Mówiono wtedy, że pisaÅ‚ swojÄ… najważniejszÄ… encyklikÄ™, bez słów” – dodaÅ‚ ks. Wierzbicki. PodkreÅ›liÅ‚, że Jan PaweÅ‚ II miaÅ‚ bardzo bogatÄ… biografiÄ™ i bardzo wiele różnych doÅ›wiadczeÅ„ – byÅ‚ robotnikiem, artystÄ…, poetÄ…, naukowcem, pracowaÅ‚ z mÅ‚odzieżą. “Można by powiedzieć, że odkrywaÅ‚ KoÅ›ciół w swoim czÅ‚owieczeÅ„stwie, w swoich ludzkich doÅ›wiadczeniach” – dodaÅ‚.

KoÅ›ciół musi być “wciąż na nowo Å›wiadomy sytuacji czÅ‚owieka” – pisaÅ‚ Jan PaweÅ‚ II w encyklice “Redemptor Hominis”, a w encyklice “Centesimus Annus” powtarzaÅ‚, że “centrum caÅ‚ego dziedzictwa doktrynalnego KoÅ›cioÅ‚a jest czÅ‚owiek w swej konkretnej rzeczywistoÅ›ci grzesznika i sprawiedliwego”. “W KoÅ›ciele, można powiedzieć, nie ma nic wiecznego poza Chrystusem i czÅ‚owiekiem. Prawo siÄ™ zmienia, liturgia siÄ™ zmienia, szaty, urzÄ™dy siÄ™ zmieniajÄ…, a staÅ‚e to jest Chrystus i czÅ‚owiek, orÄ™dzie Ewangelii, że czÅ‚owiek zostaÅ‚ odkupiony przez Chrystusa” – przypomniaÅ‚ ks. prof. Wierzbicki.

Źródło: PAP