Postulat ograniczenia funkcjonowania uzdrowisk jedynie do rehabilitacji medycznej dowodzi całkowitego braku zrozumienia tematu, na który konsultanci się wypowiadają - oceniają prof. Irena Ponikowska, krajowy konsultant w dziedzinie balneologii i medycyny fizykalnej i dr Jacek Chojnowski, sekretarz i przewodniczący elekt ZG Polskiego Towarzystwa Balneologii i Medycyny Fizykalnej, polemizując z opinią konsultantów dotyczącą lecznictwa uzdrowiskowego.

Zgodnie z definicją WHO: rehabilitacja jest kompleksowym, zespołowym postępowaniem w stosunku do osób niepełnosprawnych fizycznie i psychicznie, które ma na celu przywrócenie tym osobom pełnej lub maksymalnej do osiągnięcia sprawności fizycznej i psychicznej, zdolności do pracy i zarobkowania oraz zdolności do czynnego życia społecznego.

 

Ochrona przed wykluczeniem
Leczenie uzdrowiskowe jest natomiast kierowane do osób chorych, głównie z chorobami przewlekłymi, w których metody balneologiczne i fizykalne poprawiają stan zdrowia pacjenta, zmniejszają dolegliwości bólowe, wpływają korzystnie na mechanizmy patofizjologiczne prowadzące do rozwoju powikłań. Jest to pojęcie z definicji znacznie szersze, skierowane często do osób w starszym wieku, chroniące również te osoby przed wykluczeniem społecznym, czyli - realizujące również jako jedne z wielu - cele stawiane przed rehabilitacją medyczną.

Uznanie zatem przez Pana Profesora Tłustochowicza rehabilitacji za równouprawnioną metodę leczniczą z farmakoterapią sugeruje inne od ogólnie przyjętego rozumienie podstawowych definicji z zakresu rehabilitacji medycznej i balneologii. Być może to jest przyczyną wyciągnięcia następnie błędnych wniosków. Leczenie uzdrowiskowe prowadzi się również u pacjentów z chorobami kardiologicznymi, metabolicznymi, pulmonologicznymi skórnymi i wieloma innymi. Często chorzy ci są w pełni sprawni i nie potrzebują rehabilitacji a leczenia, w tym również leczenia uzdrowiskowego.

Podstawowym problemem, z jakim boryka się lecznictwo uzdrowiskowe, jest rzeczywiście nieadekwatny do współczesnych czasów sposób kwalifikowania pacjentów na leczenie poprzez oddziały wojewódzkie Narodowego Funduszu Zdrowia, zamiast bezpośredniego kierowania do szpitali uzdrowiskowych i sanatoriów. Od wielu lat balneolodzy postulują, aby zmienić tę zasadę. Istniejący system kolejek jest nieprawidłowy, jednak jest to bolączka systemu finansowania świadczeń medycznych w Polsce, a nie wada lecznictwa uzdrowiskowego.

KÄ…piele siarkowe zamiast leczenia
Bardzo krzywdzący jest pogląd prof. Tłustochowicza dotyczący wymykania się pacjenta spod opieki specjalisty prowadzącego leczenie. Pogardliwe wypowiadanie się Pana Profesora o lekarzach uzdrowiskowych nie ma żadnego logicznego uzasadnienia. Lekarz pracujący w uzdrowisku zanim rozpocznie specjalizację z balneologii i medycyny fizykalnej musi już być specjalistą klinicznym w swojej dziedzinie. Sytuacja ta odróżnia naszą specjalizację od specjalistów rehabilitacji, gdzie lekarz może posiadać jako jedyną specjalizację z rehabilitacji.

Skrajny przypadek podawany przez Pana Profesora od wielu lat, że lekarz w uzdrowisku odstawił leczenie podstawowe po to, by włączyć kąpiele siarkowe jest typowym błędem w sztuce medycznej niezgodnym nie tylko ze standardami reumatologii, ale również balneologii. Pocieszającą okolicznością jest jednak uporczywe powtarzanie przez Pana Profesora tego samego przykładu od wielu lat co sugeruje, że kolejnych przypadków tego typu błędu nie ma. Można odnieść wrażenie, że u podłoża tego poglądu leży osobista uraza Pana Profesora a nie obiektywne fakty.

Opinia dotycząca liczby pacjentów z chorobami reumatycznymi którzy odnoszą korzyść z leczenia uzdrowiskowego jest jego prywatną opinią. Wysokiej jakości badania z zakresu reumatologii (prof. Bender, prof. Karagulle i inni) przedstawiają dowody i tłumaczą mechanizmy skuteczności leczenia i wpływu na procesy zapalne.

Well-being czy rehabilitacja
Zaskakująca jest dla nas opinia Pana Prof. Krzakowskiego dotycząca chorych nowotworowo. Obecnie obowiązujące przeciwwskazania do leczenia uzdrowiskowego zostały wypracowane wspólnie przez konsultantów krajowych z balneologii i onkologii, czyli między innymi osobiście przez Pana Profesora.

Przeciwwskazania te wynikały z obaw o szkodliwe działanie zabiegów o charakterze bodźcowym u chorych nowotworowo. Konieczność funkcjonowania programów rehabilitacji chorych po leczeniu nowotworowym jest dość oczywista. Obecnie w miejscowościach uzdrowiskowych często prowadzone są obecnie programy rehabilitacji osób po mastektomii. Fakt ten w żaden sposób nie odnosi się do zasadności prowadzenia leczenia uzdrowiskowego u chorych nowotworowo.

Całkowicie nie do zaakceptowania są poglądy wygłaszane przez Panią Profesor Księżopolską-Orłowską. Na podstawie wypowiedzi Pani Profesor można odnieść wrażenie, ze osobami chorymi są jedynie ci, których można usprawniać. Jest to bardzo jednostronne rozumienie medycyny. Nie do uwierzenia jest również, że konsultant krajowy stosunkowo pokrewnej dziedziny krytykuje lecznictwo uzdrowiskowe mówiąc o well-being czy spa, które nie mają nic wspólnego ani z rehabilitacją, ani z leczeniem uzdrowiskowym.

Właściwie to trudno polemizować z poglądami budowanymi na całkowitej niewiedzy komentowanego tematu. Podobnie kompromitująca jest wypowiedź Pana Dr Gryglewicza, który tytułując się ekspertem rynku medycznego tworzy własny podział świadczeń. W rzeczywistości fizykoterapia jako metoda jest wykorzystywana zarówno do leczenia, jak i do rehabilitacji, a balneoterapia nie składa się z picia wody mineralnej i kąpieli perełkowej.

Uzdrowiskowe EBM
W ciągu ostatnich dwóch dekad w medycynie europejskiej: we Francji, Włoszech, Hiszpanii, Portugalii, Rosji, Rumunii, na Węgrzech i wielu innych krajach prowadzone są badania tworzone na podstawie zasad EBM, obejmujące wszystkie aspekty leczenia przy pomocy naturalnych tworzyw leczniczych.

Z każdym rokiem zwiększa się ilość prac udowadniających skuteczność tych metod w leczeniu wielu chorób przewlekłych. Są one przedstawiane na zjazdach krajowych i międzynarodowych i dostępne w publikacjach. Weryfikacja procedur medycznych jest zjawiskiem ciągłym. W niektórych dziedzinach medycyny prostszym w innych trudniejszym.

Warto jednak pamiętać, że medycyna często musi korzystać z metod o niższym stopniu wiarygodności niż złoty standard. Przykładem jest większość zaleceń żywieniowych, gdzie ze względów metodologicznych trudno jest skonstruować badanie o najwyższym stopniu wiarygodności. Nikt jednak z tego powodu nie rezygnuje z zaleceń żywieniowych w bardzo wielu chorobach.

Niezależnie od nasilonej obecnie fali ataków na lecznictwo uzdrowiskowe jesteśmy przekonani, że nasza dziedzina będzie się nadal rozwijać. Jest ona potrzebna ze względu na korzyści zdrowotne odnoszone przez pacjentów polskich uzdrowisk, nie tylko w zakresie przywracania sprawności, ale przede wszystkim leczenia.

Źródło: Rynek Zdrowia