APEL Nr 1/2026
o stworzenie od podstaw kompleksowego systemu opieki geriatrycznej w Polsce
Rada Krajowego Sekretariatu Emerytów i Rencistów NSZZ „Solidarność“ zwraca się z apelem o podjęcie pilnych i zdecydowanych działań na rzecz stworzenia w Polsce rzeczywistego, kompleksowego systemu opieki geriatrycznej.
Nie jest to już wyłącznie kwestia poprawy komfortu leczenia osób starszych. Wobec postępujących zmian demograficznych staje się to jednym z najważniejszych wyzwań stojących przed polskim systemem ochrony zdrowia.
Uzasadnienie.
Polska się starzeje — system ochrony zdrowia musi się do tego dostosować.
Liczba osób starszych w Polsce systematycznie i szybko rośnie. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego populacja osób w wieku 60 lat i więcej zbliżyła się do 10 milionów i stanowi około 26,6% społeczeństwa. Prognozy wskazują, że udział osób w wieku 60+ będzie nadal wzrastał — do około 28% w 2030 roku, 33% w 2040 roku i nawet 37% w 2050 roku.
Nie możemy więc nadal organizować systemu ochrony zdrowia tak, jakby starzenie się społeczeństwa było problemem przyszłości. To problem, z którym mierzymy się już dzisiaj.
Osoby starsze bardzo często cierpią jednocześnie na kilka chorób przewlekłych. W praktyce oznacza to konieczność leczenia się u wielu specjalistów — kardiologa, neurologa, diabetologa, ortopedy, nefrologa, pulmonologa czy innych lekarzy.
Każda z tych konsultacji może wymagać kolejnych badań: badań laboratoryjnych, USG, tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego, echa serca, badania metodą Holtera i wielu innych. Każde badanie to często osobny termin, osobna rejestracja i kolejna podróż do placówki medycznej.
Dla młodego i sprawnego człowieka jest to uciążliwe. Dla osoby mającej 75, 80, czy 90 lat często z ograniczoną mobilnością, bólem, osłabieniem lub niepełnosprawnością, może to stanowić barierę praktycznie uniemożliwiającą skuteczne leczenie.
Starszy pacjent potrzebuje spojrzenia całościowego, czyli holistycznego.
Problemem jest również fragmentaryzacja leczenia.
Każdy lekarz specjalista, zgodnie ze swoją wiedzą i kompetencjami, koncentruje się przede wszystkim na określonym schorzeniu. Tymczasem organizm osoby starszej powinien być oceniany jako całość
.
W przypadku wielochorobowości szczególnego znaczenia nabiera jednoczesne stosowanie wielu leków. Terapia zalecona w związku z jedną chorobą może wpływać na leczenie innego schorzenia, powodować interakcje z innymi lekami lub nadmiernie obciążać organizm starszego człowieka.
I właśnie tutaj szczególną rolę powinien odgrywać lekarz geriatra.
Geriatra nie powinien zastępować wszystkich specjalistów. Powinien jednak być lekarzem, który patrzy na starszego pacjenta całościowo — uwzględnia jego wiek biologiczny, sprawność, wszystkie rozpoznane choroby, przyjmowane leki, funkcjonowanie poszczególnych narządów, stan psychiczny oraz zdolność do samodzielnego życia.
Taki model pozwala ograniczać polipragmazję (wielolekowość), lepiej koordynować leczenie i — co niezwykle ważne — zmniejszać liczbę niepotrzebnych konsultacji, badań, hospitalizacji i wizyt w placówkach medycznych.
Dobra geriatria nie jest więc dodatkowym kosztem dla systemu. Może być jednym ze sposobów jego racjonalizacji.
Dramatyczny niedobór geriatrów.
Obecna liczba lekarzy geriaffów jest zdecydowanie niewystarczająca w stosunku do potrzeb starzejącego się społeczeństwa,
Według dostępnych danych w Polsce jest około 559 geriatrów, podczas gdy szacowane potrzeby wskazują na liczbę rzędu 3000 specjalistów
.
Jeszcze bardziej niepokojące są perspektywy na kolejne lata. Jeżeli liczba nowych specjalistów będzie rosła bardzo powoli, podczas gdy równocześnie część obecnie pracujących lekarzy osiągnie wiek emerytalny, luka pomiędzy potrzebami społeczeństwa a możliwościami systemu będzie się nadal powiększać.
Niepokojące jest również niewielkie zainteresowanie specjalizacją z geriatrii. Jeżeli na ponad sto dostępnych miejsc specjalizacyjnych zgłasza się zaledwie kilkunastu lekarzy, oznacza to, że samo zwiększanie liczby miejsc szkoleniowych nie wystarczy.
Geriatria musi stać się specjalizacją atrakcyjną zawodowo, organizacyjnie i finansowo.
Dlatego konieczne jest odpowiednie zwiększenie wyceny świadczeń geriatrycznych przez NFZ, stworzenie dobrych warunków pracy oraz wynagrodzeń porównywalnych z innymi deficytowymi i wysoko cenionymi specjalizacjami.
Potrzebujemy Centrów Kompleksowej Opieki Geriatrycznej.
Samo zwiększenie liczby geriatrów również nie rozwiąże problemu. Potrzebna jest zmiana sposobu organizacji opieki nad osobami starszymi.
Proponujemy stworzenie sieci Centrów Kompleksowej Opieki Geriatrycznej, w których starszy pacjent mógłby w jednym miejscu otrzymać możliwie szeroki zakres diagnostyki, konsultacji i leczenia.
Takie centra powinny być lokalizowane w miejscach dobrze skomunikowanych i łatwo dostępnych. Jest to szczególnie ważne dla osób starszych i schorowanych, dla których sama trudność dotarcia do placówki może ograniczać możliwość korzystania z leczenia.
Placówki powinny posiadać odpowiednią liczbę miejsc parkingowych dla pacjentów, miejsca bezpiecznego dowozu i odbioru osób o ograniczonej mobilności, wejścia bez barier architektonicznych, odpowiednio szerokie korytarze oraz windy dostosowane do potrzeb osób starszych i niepełnosprawnych.
Najważniejsza byłaby jednak ich organizacja medyczna.
W jednym miejscu powinny funkcjonować gabinety geriatryczne oraz możliwie szeroki zakres konsultacji specjalistycznych, a także własne laboratorium diagnostyczne i podstawowa diagnostyka obrazowa.
Jeżeli przed konsultacją potrzebne jest badanie krwi, powinno istnieć — tam, gdzie jest to medycznie i organizacyjnie możliwe — rozwiązanie pozwalające wykonać je w tej samej placówce i przekazać wynik lekarzowi bez konieczności wyznaczania kolejnej wizyty. Podobnie powinno być z podstawowymi badaniami diagnostycznymi, takimi jak USG, rezonans czy inne badania możliwe do wykonania w trybie ambulatoryjnym. 
Dziś pacjent często przechodzi przez wieloetapowy proces:
Wizyta 
skierowanie na badanie 
oczekiwanie badanie oczekiwanie na wynik ponowna rejestracja kolejna wizyta diagnoza i leczenie.
Dla starszego człowieka może to oznaczać wiele tygodni lub miesięcy oraz kilka osobnych podróży do placówek ochrony zdrowia.
W dobrze zorganizowanym centrum geriatrycznym znaczną część tego procesu można byłoby przeprowadzić w jednym miejscu i w miarę możliwości, podczas jednego cyklu diagnostycznego.
Zacznijmy od co najmniej jednego wzorcowego ośrodka w każdym województwie.
Mamy świadomość, że stworzenie ogólnopolskiego systemu kompleksowej opieki geriatrycznej jest procesem wieloletnim.
Nie jest to jednak argument, aby odkładać jego rozpoczęcie, lub tworzyć przychodnie o ograniczonym standardzie.
Proponujemy, aby pierwszym etapem programu było stworzenie co najmniej jednego wzorcowego Centrum Kompleksowej Opieki Geriatrycznej w każdym województwie.
Powstałoby w ten sposób kilkanaście ośrodków pilotażowych, które pozwoliłyby opracować i sprawdzić w praktyce nowy model opieki, ocenić jego skuteczność, koszty oraz wpływ na liczbę hospitalizacji, konsultacji specjalistycznych i powtarzanych badań.
Po przeprowadzeniu oceny programu sieć powinna być stopniowo rozszerzana zgodnie z rzeczywistymi potrzebami poszczególnych regionów.
To inwestycja nie tylko w seniorów, ale w cały system ochrony zdrowia.
Kompleksowa opieka geriatryczna może przynieść korzyści nie tylko osobom starszym.
Lepsza koordynacja leczenia oznacza potencjalnie mniej niepotrzebnych wizyt specjalistycznych, mniej powtarzanych badań, mniej powikłań związanych z niewłaściwym łączeniem leków, mniej hospitalizacji oraz mniejsze obciążenie rodzin i opiekunów.
To również szansa na odciążenie lekarzy rodzinnych, poradni specjalistycznych, szpitali oraz Szpitalnych Oddziałów Ratunkowych.
Dlatego zwracamy się do Władz i Rządu Rzeczypospolitej Polskiej o:
1. opracowanie narodowego programu rozwoju geriatrii i kompleksowej opieki nad osobami starszymi;
2. zwiększenie finansowania świadczeń geriatrycznych przez NFZ;
3. stworzenie warunków finansowych i zawodowych zachęcających młodych lekarzy do wyboru specjalizacji z geriatrii;
4. zwiększenie liczby specjalistów w dziedzinie geriatrii zgodnie z prognozowanymi potrzebami demograficznymi;
5. utworzenie pilotażowej sieci co najmniej 16 Centrów Kompleksowej Opieki Geriatrycznej — po jednym lub więcej w każdym województwie;
6. zapewnienie w tych ośrodkach zintegrowanej diagnostyki, konsultacji specjalistycznych oraz koordynacji leczenia;
7. opracowanie wieloletniego programu stopniowego rozszerzania tego modelu na cały kraj.
Polskie społeczeństwo będzie się starzeć niezależnie od tego, czy system ochrony zdrowia
będzie na to przygotowany.
Mamy więc wybór; możemy już dziś rozpocząć budowę systemu odpowiadającego na potrzeby
milionów starszych Polaków albo za kilka czy kilkanaście lat zmierzyć się z problemem
znacznie większym, trudniejszym i droższym.
Osoby, które przez kilkadziesiąt lat pracowały, wychowywały dzieci, płaciły podatki i budowały
nasz kraj, mają prawo oczekiwać, że na starość państwo zapewni im leczenie
dostosowane do ich wieku i rzeczywistych potrzeb.
Nie oczekujemy stworzenia całego systemu w ciągu jednego roku.
Oczekujemy jednak decyzji, że zaczynamy go budować.
Za Radę
Przewodniczący Rady
Wiktor Kubisiak
Spała, 14.10.2026 rok