UZASADNIENIE

I. WSTĘP

1. Potrzeba i cel wydania ustawy

Celem projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem funduszy inwestycyjnych jest likwidacja barier regulacyjnych i wprowadzenie rozwiązań zapewniających dynamiczny rozwój rynku kapitałowego oraz stworzenie towarzystwom funduszy inwestycyjnych warunków równej konkurencji z funduszami zagranicznymi.

Projekt ustawy przewiduje działania w dwóch komplementarnych obszarach, które mają na celu usunięcie obecnych barier prawnych, zwiększenie atrakcyjności polskiego rynku kapitałowego i przyciągnięcie większego udziału kapitału prywatnego – zarówno krajowego, jak i zagranicznego.

Pierwszy obszar obejmuje reformę ram prawnych dotyczących funduszy ETF (Exchange Traded Fund). Celem wprowadzanych zmian jest stworzenie w Polsce możliwości funkcjonowania funduszy ETF w formule UCITS (przedsiębiorstwo zbiorowego inwestowania w zbywalne papiery wartościowe), czyli jako funduszy inwestycyjnych otwartych, których jednostki uczestnictwa są papierami wartościowymi dopuszczonymi do obrotu giełdowego. Rozwiązanie to pozwoli na pełną integrację polskich funduszy pasywnych, tj. funduszy, których celem jest naśladowanie wybranego indeksu giełdowego, z rynkiem europejskim. Dzięki temu fundusze ETF zarejestrowane w Polsce będą mogły korzystać w pełni z paszportu unijnego i być dystrybuowane poza granicami kraju, co znacząco zwiększy ich atrakcyjność dla inwestorów instytucjonalnych. Jednocześnie umożliwi im to pojawienie się w globalnych bazach danych takich jak Bloomberg, Morningstar czy Refinitiv, a także w rankingach porównawczych, które stanowią podstawowe narzędzie selekcji dla dużych instytucji finansowych.

W związku z powyższym projekt przewiduje wprowadzenie możliwości emisji nowych klas jednostek uczestnictwa w ramach istniejących funduszy inwestycyjnych otwartych i specjalistycznych, które będą mogły być notowane na giełdzie (jednostki uczestnictwa ETF). To rozwiązanie wzorowane jest na praktykach z rynków takich jak Luksemburg czy Irlandia i pozwala na elastyczne łączenie klasycznej dystrybucji funduszy z możliwością ich obrotu na rynku wtórnym.

Równolegle wprowadzone zostaną podstawy prawne dla tworzenia funduszy ETF działających w formule alternatywnego funduszu inwestycyjnego (AFI). AFI ETF będą przeznaczone dla bardziej złożonych produktów inwestycyjnych, kierowanych głównie do inwestorów profesjonalnych.

Nowe ramy funkcjonowania funduszy ETF pozwolą zarówno na tworzenie elastycznych i prostych form inwestowania na rynku kapitałowym (UCITS ETF) jak i bardziej zaawansowanych, opartych na aktywnym zarządzaniu funduszami inwestycyjnymi (AFI ETF).

W obecnym stanie prawnym ze względu na brak odpowiednich rozwiązań problemem jest bardzo mała skala rynku ETF w Polsce. Aktywa zgromadzone w krajowych funduszach ETF są wielokrotnie mniejsze niż w funduszach notowanych na rynkach Europy Zachodniej, np. w Irlandii czy Luksemburgu. Wartość aktywów funduszy ETF na świecie sięgnęła w połowie 2025 r. prawie 17 bilionów dolarów, a w Europie – 2,6 bilionów dolarów. Rośnie również liczba funduszy i zróżnicowanie oferty produktowej. W połowie 2025 r. na świecie notowanych było prawie 13 tys. funduszy ETF. Dla porównania na warszawskiej giełdzie na koniec 2024 r. było 13 takich funduszy, o dwa rzędy wielkości mniej niż np. na Deutsche Börse. W wywiadach i analizach rynkowych podkreślano, że jeden z funduszy pasywnie odwzorowuje indeks sWIG80, czyli rynek akcji o bardzo niskiej płynności. Jest to jedyny na świecie fundusz ETF naśladujący tak mało płynny indeks, co pokazuje trudności operacyjne i ryzyka związane z inwestowaniem w polskie małe i średnie przedsiębiorstwa. Niska płynność powoduje, że animatorzy nie zabezpieczają pozycji przez fizyczny zakup koszyków akcji, jak to ma miejsce na rynkach rozwiniętych, lecz opierają się na kontraktach futures lub gotówce. To dodatkowo obciąża zarządzających funduszami i sprawia, że ETF w Polsce wymagają więcej pracy i ponoszą większe ryzyko operacyjne niż analogiczne fundusze zagraniczne. W efekcie rynek ETF w Polsce rozwija się wolniej, a krajowi inwestorzy wybierają zagraniczne produkty, co oznacza odpływ kapitału i brak korzyści dla Giełdy Papierów Wartościowych (GPW), Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych (KDPW) oraz lokalnych instytucji finansowych.

Doświadczenia państw członkowskich Unii Europejskiej i OECD pokazują, że rozwój rynku kapitałowego wymaga dostosowania regulacji do potrzeb inwestorów i emitentów. Najlepszym przykładem jest rynek funduszy ETF, który w Irlandii i Luksemburgu został oparty
o konstrukcję UCITS. Dzięki temu fundusze notowane w tych państwach mogą korzystać z paszportu unijnego, co pozwala im na swobodną dystrybucję w całej Unii Europejskiej. Takie rozwiązanie sprawiło, że Irlandia i Luksemburg stały się największymi centrami funduszy pasywnych w Europie. Obecność funduszy UCITS ETF w międzynarodowych bazach danych takich jak Bloomberg, Morningstar czy Refinitiv dodatkowo zwiększa ich widoczność i atrakcyjność dla globalnych inwestorów. Państwa te przyciągnęły największych światowych dostawców ETF, a ich rynek osiągnął masową skalę. W efekcie to właśnie w Luksemburgu i Irlandii rejestrowane są fundusze największych globalnych firm zarządzających aktywami, co pozwoliło im zdobyć dominującą pozycję na rynku europejskim. Skutki gospodarcze tych regulacji są widoczne również w postaci zwiększonej płynności giełd lokalnych, a także dodatkowych przychodów dla instytucji rynku finansowego związanych z obsługą funduszy.

Podobne procesy miały miejsce w Niemczech, Francji i Hiszpanii, gdzie implementacja UCITS doprowadziła do szybkiego rozwoju segmentu ETF. W krajach tych fundusze pasywne stały się istotnym narzędziem inwestycyjnym zarówno dla inwestorów indywidualnych, jak
i instytucjonalnych, w tym funduszy emerytalnych i ubezpieczeniowych. Wzrost popularności ETF przełożył się tam na większą płynność rynków kapitałowych i popularyzację strategii inwestycyjnych opartych na całych indeksach, a nie na pojedynczych spółkach.

Drugim filarem reformy jest utworzenie nowej kategorii alternatywnego funduszu inwestycyjnego – Kwalifikowanego Funduszu Inwestycyjnego (KFI).

Projekt wprowadza nową kategorię alternatywnego funduszu inwestycyjnego – KFI, którego konstrukcja odpowiada standardom rynku private equity. KFI ma umożliwić prowadzenie działalności inwestycyjnej na rynku niepublicznym, a zasady jego funkcjonowania będą zbliżone do rozwiązań stosowanych w funduszach kapitałowych w innych państwach UE.

KFI będzie charakteryzował się większą elastycznością w zakresie polityki inwestycyjnej niż obecne fundusze inwestycyjne zamknięte (FIZ), a jego konstrukcja zostanie dostosowana do długoterminowego charakteru inwestycji.

Kluczowym założeniem KFI jest wprowadzenie tzw. modelu commitment, w którym środki inwestorów przeznaczone na inwestycje nie są wpłacane do KFI z góry, ale odpowiednio do potrzeb inwestycyjnych. Przy przystąpieniu do KFI inwestorzy określają jedynie górny próg swojego zaangażowania i zobowiązują się do dokonywania wpłat na żądanie zarządzającego (kapitał deklarowany). W praktyce oznacza to, że inwestorzy mają możliwość zarządzenia płynnością w ramach swojego portfela a zarządzający odpowiada tylko za wartość środków, które jest w stanie efektywnie wykorzystać. Pozwala to też uniknąć sytuacji, w której zarządzający dysponuje w ramach KFI funduszami, których nie jest w stanie zainwestować.

KFI będzie emitował tytuły inwestycyjne, które są zbywalnymi prawami majątkowymi niebędącymi papierami wartościowymi, niemającymi formy dokumentu. Co do zasady obrót tytułami inwestycyjnymi na rynku wtórnym będzie możliwy jedynie pomiędzy podmiotami mogącymi mieć status inwestora KFI, tj. klientami profesjonalnymi.

Projekt wprowadza podwyższony standard transparentności wobec inwestorów obejmujący m.in. informowanie o realizacji polityki inwestycyjnej i zmianach statutu. Zasady uczestnictwa będą jednolite dla wszystkich inwestorów, a wcześniejsze zakończenie inwestycji będzie możliwe jedynie w przypadkach wskazanych w statucie, co zapewni stabilność struktury inwestorskiej.

Oczekiwanym efektem wprowadzenia KFI będzie rozwój krajowego rynku private equity i venture capital, zwiększenie roli kapitału prywatnego w finansowaniu przedsiębiorstw oraz uniezależnienie rynku od środków publicznych. Ponadto stworzenie takiego wehikułu zwiększy szanse na przyciągnięcie kapitału zagranicznego i sprawi, że Polska stanie się bardziej konkurencyjna jako lokalizacja dla funduszy inwestycyjnych w regionie Europy Środkowej.

Niezbędne jest także doprecyzowanie ram prawnych tak, aby Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) i otwarte fundusze emerytalne (OFE) mogły realnie i długoterminowo inwestować w rynek prywatny oraz innowacyjne przedsięwzięcia. Projekt przewiduje możliwość lokowania środków PPK i OFE w fundusze rynku prywatnego, w tym KFI oraz fundusze o zbliżonej konstrukcji funkcjonujące w Unii Europejskiej. Obecnie zbyt restrykcyjne regulacje w praktyce uniemożliwiają takie inwestycje, dlatego ich dostosowanie zwiększyłoby dywersyfikację portfeli oraz spowodowało lepsze wykorzystanie krajowego kapitału emerytalnego na rzecz rozwoju gospodarki.

Wprowadzenie powyższych zmian umożliwi stopniowe zwiększanie udziału aktywów inwestowanych w fundusze rynku prywatnego w sposób zgodny z międzynarodowymi standardami zwiększając dywersyfikację portfeli, stabilność długoterminowych stóp zwrotu oraz udział krajowego kapitału instytucjonalnego w finansowaniu innowacyjnych przedsięwzięć i rozwoju gospodarki.

W zakresie funduszy inwestycji kapitałowych wiele państw stworzyło wyspecjalizowane wehikuły prawne wspierające rozwój private equity i venture capital. Luksemburg wprowadził SICAR (Société d'Investissement en Capital à Risque) i RAIF (Reserved Alternative Investment Fund), które są konstrukcjami przeznaczonymi do inwestycji w kapitał wysokiego ryzyka. Irlandia rozwinęła wehikuł ICAV (Irish Collective Asset-management Vehicle), który stał się standardem w Europie jako forma funduszu o dużej elastyczności, oraz ILP (investment-linked policies), odpowiadające potrzebom funduszy private equity. Francja posiada długą tradycję w tym zakresie, a jej wehikuły FPCI (Fonds Professionnels de Capital Investissement) i FCPR (Fonds Communs de Placement à Risque) są powszechnie wykorzystywane przez profesjonalnych inwestorów lokujących środki w kapitał ryzyka.

Na poziomie unijnym wprowadzono Europejskie Fundusze Inwestycji Długoterminowych (ELTIF), których zadaniem jest mobilizacja prywatnego kapitału na rzecz długoterminowych inwestycji w projekty infrastrukturalne, innowacyjne i przemysłowe. ELTIF stanowią odpowiedź na potrzebę lepszego wykorzystania oszczędności w gospodarce unijnej i stanowią instrument wspierający rozwój przedsiębiorstw o dużym zapotrzebowaniu kapitałowym.

Wszystkie powyższe przykłady pokazują, że stworzenie odpowiednich ram prawnych dla funduszy pasywnych i funduszy kapitałowych prowadzi do przyciągania inwestorów zagranicznych, zwiększenia udziału kapitału prywatnego w finansowaniu gospodarki oraz wzrostu innowacyjności. Polska, wprowadzając konstrukcję UCITS ETF oraz KFI, ma szansę skorzystać ze sprawdzonych wzorców i wzmocnić swoją pozycję konkurencyjną w regionie Europy Środkowej.

2. Dotychczasowy stan prawny

A. Fundusz ETF

Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1113, z późn.zm.), zwanej dalej „UFI”, ETF mogą działać wyłącznie w formie funduszy portfelowych, o których mowa w art. 179–182 tej ustawy. Fundusz portfelowy, działający w formie funduszu inwestycyjnego zamkniętego jako szczególny typ takiego funduszu, stanowi jedyną możliwą formę działalności ETF w polskim systemie prawnym, co stanowi barierę rozwoju funduszy ETF.

W przypadku funduszy ETF zasadniczym problemem jest obowiązująca konstrukcja prawna. Obecnie ETF w Polsce funkcjonują jako portfelowe fundusze inwestycyjne zamknięte. Taki model oznacza, że z punktu widzenia prawa europejskiego są one traktowane jako alternatywne fundusze inwestycyjne, a nie jako UCITS. W praktyce skutkuje to szeregiem ograniczeń. Polskie ETF nie mogą korzystać w pełni z paszportu europejskiego, który umożliwia funduszom UCITS swobodną dystrybucję w całej Unii Europejskiej. Z tego powodu są one niedostępne dla szerokiego grona zagranicznych inwestorów instytucjonalnych, którzy z uwagi na własne regulacje wewnętrzne inwestują wyłącznie w UCITS. Ponadto polskie ETF nie są widoczne w międzynarodowych zestawieniach i bazach danych, które dla instytucji finansowych stanowią podstawowe źródło informacji inwestycyjnej. Zdarza się, że pojawiają się np. w terminalach Bloomberg, ale w kluczowych bazach takich jak Morningstar czy Refinitiv pozostają niewidoczne. W rezultacie, pomimo że produkty te funkcjonują na GPW i oferują dostęp do polskich indeksów giełdowych, ich rozpoznawalność i dostępność na rynkach międzynarodowych jest ograniczona.

Jak wskazano wyżej, zdefiniowanie w polskim prawie funduszu ETF jako funduszu zamkniętego oznacza, że w myśl prawa europejskiego polskie ETF są funduszami alternatywnymi, podczas gdy w innych państwach są to zwykle fundusze UCITS, tj. fundusze o charakterze otwartym. Brak możliwości korzystania z formuły UCITS generuje określone bariery:

ETF w formule UCITS cieszą się dużą popularnością, także poza Europą, ponieważ są postrzegane jako bezpieczne i transparentne,

konstrukcja inna niż UCITS oznacza zaliczanie produktu inwestycyjnego do kategorii skomplikowanych, co utrudnia oferowanie go inwestorom,

fundusze alternatywne rzadko są notowane na europejskich giełdach,

ograniczona jest możliwość paszportowania i oferowania poza państwem macierzystym (fundusze alternatywne objęte są bardziej restrykcyjnymi wymogami),

inwestorzy instytucjonalni często nie mogą nabywać funduszy alternatywnych.

Ograniczenia regulacyjne nie znajdują zastosowania do emitentów zagranicznych – zarówno tych, którzy wprowadzają swoje fundusze ETF do obrotu na GPW w Warszawie, jak i tych, którzy prowadzą ich dystrybucję na podstawie rejestracji w Rejestrze Funduszy Zagranicznych Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) dla polskich inwestorów. Projektowana regulacja pozwoli zatem na likwidację ograniczeń dla krajowych funduszy i zrówna ich pozycję z pozycją emitentów zagranicznych.

B. Kwalifikowany fundusz inwestycyjny

Obecnie obowiązujące przepisy nie pozwalają na prowadzenie działalności inwestycyjnej dostosowanej do wiodących międzynarodowych standardów na rynku venture capital/private equity. W szczególności ani fundusz inwestycyjny zamknięty ani alternatywna spółka inwestycyjna nie posiadają kluczowych cech wymaganych przez inwestorów na prywatnym rynku kapitałowym. Istniejące obecnie fundusze takie jak FIZAN (fundusz inwestycyjny zamknięty aktywów niepublicznych) są nieelastyczne i kosztowne operacyjnie. Taka sytuacja istotnie ogranicza rozwój polskiego prywatnego rynku kapitałowego oraz powoduje przeniesienie inwestycji na rynki zagraniczne. Konieczne jest więc wprowadzenie prostszego, efektywniejszego podatkowo i konkurencyjnego wehikułu inwestycyjnego opartego na prawie polskim, dzięki któremu możliwy będzie rozwój tej części krajowego rynku kapitałowego, a tym samym poprawa spektrum opcji finansowania innowacyjnych projektów wymagających specjalistycznego podejścia, długoterminowego horyzontu inwestycyjnego i efektywnego modelu zarządzania ryzykiem. Jego stworzenie sprzyjać będzie alokacji kapitału inwestorów instytucjonalnych, w tym funduszy emerytalnych i zakładów ubezpieczeń w aktywa o wyższym poziomie zwrotów, sprzyjającej innowacyjności gospodarki oraz rozwojowi rynku kapitałowego.

3. Różnice pomiędzy dotychczasowym a projektowanym stanem prawnym

A. Fundusz ETF

W Polsce rynek ETF jest jednak słabo rozwinięty, co wynika w dużej mierze z barier regulacyjnych. Formuła prawna portfelowego funduszu zamkniętego jest niekonkurencyjna na gruncie krajowym i nieatrakcyjna dla inwestorów zagranicznych, co utrudnia krajowym podmiotom wejście na rynek ETF i uzyskanie odpowiedniej skali działalności.

W szczególności w Polsce nie jest możliwe tworzenie ETF w formule funduszy inwestycyjnych otwartych, co stanowi standard w Europie i na świecie. Wynika to z faktu, że tytułem uczestnictwa w FIO są jednostki uczestnictwa, które mają charakter niezbywalny. UFI stanowi w art. 83 ust. 2, że jednostka uczestnictwa nie może być zbyta przez uczestnika na rzecz osób trzecich (innych niż sam fundusz, który ją emituje i odkupuje). Taki status prawny jednostek przesądza o braku możliwości ich wprowadzenia do obrotu giełdowego.

Z uwagi na powyższe proponuje się uchylenie rozdziału 2 „Fundusz portfelowy” w Dziale VII i wprowadzenie nowego rozdziału 1a „Fundusz ETF” w tym dziale, regulującego fundusze ETF. Fundusz ETF będzie funkcjonował w formie funduszu inwestycyjnego o szczególnej konstrukcji. Zgodnie z projektowanymi regulacjami fundusz inwestycyjny otwarty, specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty, subfundusze wydzielone w tych funduszach oraz fundusz inwestycyjny zamknięty będą mogły być utworzone jako fundusz inwestycyjny ETF. Fundusz inwestycyjny otwarty i specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty oraz wydzielone w nich subfundusze utworzone jako fundusze ETF będą emitować zbywalne jednostki uczestnictwa ETF będące papierami wartościowymi w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 722, z późn. zm.). Fundusz inwestycyjny zamknięty utworzony jako fundusz ETF będzie emitował certyfikaty inwestycyjne i dokonywał w sposób ciągły ich emisji i wykupu.

Z uwagi na zastosowaną konstrukcję umożliwiająca utworzenie funduszu ETF przez istniejące już fundusze inwestycyjne do funduszu ETF znajdą zastosowanie zarówno regulacje ogólne dotyczące tworzenia i funkcjonowania funduszy inwestycyjnych oraz zarządzania funduszami inwestycyjnymi, jak również regulacje dotyczące poszczególnych rodzajów funduszy inwestycyjnych, w tym regulacje dotyczące polityki inwestycyjnej oraz informacyjnej funduszu. Należy jednak podkreślić, że wprowadzana konstrukcja prawna umożliwi realizowanie bardziej elastycznej polityki inwestycyjnej przez fundusze ETF. Obowiązujący art. 182 UFI określający politykę inwestycyjną funduszy portfelowych ograniczał tę politykę do strategii opartych na stałym składzie portfela i ograniczonych do portfela indeksowego i portfela bazowego. Projektowane zmiany powinny poszerzyć możliwości inwestycyjne funduszy ETF. Dodatkowo w przypadku funduszy inwestycyjnych zamkniętych dopuszczono także możliwość inwestycji w złoto i metale szlachetne.

Ponadto określone zostaną także obowiązkowe elementy statutu oraz zasady wykonywania prawa głosu na walnych zgromadzeniach.

W zakresie nadzoru zastosowanie znajdą obowiązujące przepisy regulujące nadzór nad funkcjonowaniem funduszy inwestycyjnych.

Wprowadzone odrębności w dotychczasowych regulacjach funkcjonowania funduszy inwestycyjnych otwartych, specjalistycznych funduszy inwestycyjnych oraz funduszy inwestycyjnych zamkniętych będą wynikać przede wszystkim z wprowadzenia nowej klasy tytułu uczestnictwa, tj. jednostki uczestnictwa ETF, która będzie zbywalnym papierem wartościowym.

B. Kwalifikowany fundusz inwestycyjny

Obowiązujące przepisy, w tym UFI, nie zawierają rozwiązań przeznaczonych dla funduszy inwestujących na rynku niepublicznym, uwzględniających specyfikę tego segmentu rynku. W związku z powyższym w projekcie proponuje się wprowadzenie nowego rodzaju funduszu inwestycyjnego: KFI, będącego trzecim rodzajem AFI (obok istniejących już specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego i funduszu inwestycyjnego zamkniętego), w pełni zgodnego z przepisami dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010 (Dz. Urz. UE L 174 z 01.07.2011, str. 1)

Propozycja, odmiennie od rozwiązań dotychczas przewidzianych w UFI dla alternatywnych funduszy inwestycyjnych, zakłada, że KFI będzie mógł być tworzony i zarządzany nie tylko przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych lub jego odpowiednik z państwa członkowskiego UE, ale również przez pozostałych zarządzających uprawnionych do zarządzania alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, a więc przez zarządzających alternatywną spółką inwestycyjną, bez względu na sposób ich autoryzacji (zarówno posiadających zezwolenie KNF, jak i wpisanych do rejestru prowadzonego przez KNF).

W projekcie zakłada się, że KFI ma służyć finansowaniu przedsiębiorstw i projektów znajdujących się na relatywnie wczesnym etapie rozwoju oraz projektów wymagających specjalistycznego podejścia, długoterminowego horyzontu inwestycyjnego i efektywnego zarządzania ryzykiem.

Zważywszy na typ funduszu, jakim jest KFI, w tym jego politykę inwestycyjną, w projekcie proponowane są również ograniczenia co do możliwości uczestnictwa w KFI zarówno w zakresie liczby, jak rodzaju podmiotów.

Projekt zakłada, że KFI będzie działać w modelu commitment, w którym inwestorzy deklarują maksymalną kwotę zaangażowania, a faktyczne wpłaty będą wnoszone wyłącznie na wezwanie zarządzającego. Dzięki temu inwestorzy zachowują kontrolę nad płynnością, a zarządzający będzie korzystać jedynie z kapitału rzeczywiście potrzebnego do realizacji inwestycji. Praktyka wskazuje, że fundusze rzadko wykorzystują 100% kapitału deklarowanego, standardem jest wykorzystanie 70–90% kapitału i nie wpływa to negatywnie na wyniki funduszu ani na relacje z inwestorami.

KFI będzie emitować tytuły inwestycyjne jako zbywalne prawa majątkowe będące instrumentami finansowymi, które nie będą przeznaczone do obrotu na rynku regulowanym ani w innych formach obrotu zorganizowanego. Do tytułów inwestycyjnych nie będą miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 592, z późn. zm.) ponieważ tytuły inwestycyjne nie będą papierami wartościowymi.

Koncepcja KFI została oparta na realnym powiązaniu interesu zarządzającego z interesem inwestorów, stąd zaproponowane zostało współuczestnictwo kapitałowe zarządzającego i jego kluczowego personelu w KFI, dzięki czemu będą oni ponosić takie samo ryzyko ekonomiczne jak inwestorzy. Fundusz ma działać w wyraźnie określonym horyzoncie czasowym, z wyodrębnionym okresem inwestycyjnym, co ma zapewnić spójność portfela i równy udział wszystkich inwestorów w osiąganych wynikach. Wynagrodzenie zarządzającego będzie zmienne i ma być należne dopiero po całkowitym zwrocie kapitału i osiągnięciu ustalonej stopy zwrotu, co ma premiować rzeczywiste wyniki, a nie bieżącą aktywność. Fundusz będzie miał zapewnione pełne zaangażowanie profesjonalnego zespołu zarządzającego, który nie może prowadzić działalności grożącej konfliktem interesów.

Inwestorzy mają otrzymać szerokie uprawnienia kontrolne: będą mogli zmienić zarządzającego, od ich zgody uzależniona będzie możliwość zmiany w funkcjonowaniu funduszu, jak również będą zatwierdzać sprawozdania finansowe funduszu. Przyjęta konstrukcja opiera się na pełnej transparentności – relacje inwestorów z zarządzającym mają być jawne, a umowa uczestnictwa nie może różnicować praw majątkowych między inwestorami (wszelkie dopuszczalne różnice muszą być przewidziane statutem funduszu i ujawniane wszystkim inwestorom).

Oczekuje się, że dzięki wdrożeniu rozwiązań przewidzianych w projekcie:

zostanie stworzony wehikuł wspierający finansowanie innowacji i rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), co przyczyni się do wzrostu gospodarczego, zwiększenia zatrudnienia oraz rozwoju rynku technologicznego i infrastrukturalnego w Polsce,

zostaną stworzone warunki rozwoju krajowego prywatnego rynku kapitałowego przez dostosowanie otoczenia regulacyjnego do najlepszych standardów rynkowych obowiązujących w Europie i na świecie;

zwiększy się atrakcyjność Polski jako jurysdykcji dla lokalnych i zagranicznych inwestorów profesjonalnych,

zostanie zapewniona większa ochrona interesów inwestorów przez zapewnienie spójności interesów między zarządzającym a inwestorami, przejrzystych mechanizmów kontroli oraz obowiązku zaangażowania kapitałowego zarządzającego,

poprawie ulegną mechanizmy alokacji kapitału, dzięki zastosowaniu modelu kapitału deklarowanego,

zostanie ograniczone ryzyko konfliktów interesów i nadmiernego rozproszenia uwagi zarządzających,

zostaną zapewnione korzystne warunki podatkowe zwiększające konkurencyjność krajowych mechanizmów względem alternatywnych rozwiązań zagranicznych.

W dłuższej perspektywie czasowej oczekuje się, że wdrożenie rozwiązań przewidzianych w projekcie przyczyni się do zwiększenia skali i profesjonalizacji rynku prywatnych inwestycji kapitałowych w Polsce, doprowadzi do realnej poprawy efektywności alokacji kapitału oraz lepszego wykorzystania potencjału funduszy do wspierania innowacyjnej gospodarki oraz rynku kapitałowego poprzez tworzenie zróżnicowanych i atrakcyjnych możliwości inwestycyjnych.

II. SZCZEGÓŁOWE OMÓWIENIE PRZEPISÓW USTAWY

W celu realizacji założeń reformy rynku funduszy inwestycyjnych, kluczowe zmiany zostaną wprowadzone w UFI, jednak, w związku z tym, że projekt zakłada wprowadzenie do UFI nowego rodzaju funduszu inwestycyjnego oraz przewiduje możliwość utworzenia funduszy o szczególnej konstrukcji przez dotychczasowe fundusze inwestycyjne, konieczne jest wprowadzenie również zmian, w tym zmian wynikowych, w następujących ustawach:

ustawie z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2017 r. poz. 2278),

ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 163, z późn. zm),

ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 278, z późń. zm),

ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości Dz. U. z 2023 r. poz. 120, z późn. zm.),

ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1113, z późn.zm.),

ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego (Dz. U. z 2026 r. poz. 195),

ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 294),

ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,

ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1161, z późn. zm.)

ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych ,

ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 640, z późn. zm.),

ustawie z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2024 r. poz. 1796, z późn. zm.)

ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2025 r. poz. 643, z późn. zm.),

ustawie z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2025 r. poz. 644, z późn. zm.),

ustawie z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. z 2026 r. poz. 192),

ustawie z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (Dz. U. z 2026 r. poz. 9).

1. Zmiany ustawie z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (art. 1 projektu)

Projektowane zmiany obejmują rozszerzenie wyłączenia stosowania ustawy, które dotyczy obecnie funduszu inwestycyjnego zamkniętego oraz specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego stosującego zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszu inwestycyjnego zamkniętego, o którym mowa w art. 7 ust. 5, przez dodanie KFI. Uzasadnione jest to podobnym charakterem funduszy, których dotyczy wyłączenie.

2. Zmiany w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa PIT) oraz zmiany w ustawie z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (ustawa CIT) (art. 2 i art. 3 projektu)

A. Fundusz ETF

Zmiana przepisów umożliwi emisję nowych klas jednostek uczestnictwa typu ETF nie tylko przez istniejące fundusze inwestycyjne otwarte (FIO), ale i specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte (SFIO).

W zakresie regulacji funduszy ETF, ze względu na to, że jednostki uczestnictwa ETF będą emitowane przez funkcjonujące już fundusze inwestycyjne (otwarte i specjalistyczne), fundusze emitujące te jednostki wpiszą się w system istniejących zwolnień CIT dla funduszy inwestycyjnych.

Zatem, otwarte fundusze inwestycyjne emitujące jednostki uczestnictwa typu ETF będą objęte zwolnieniem podmiotowym z CIT, którym podlegają już obecnie na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy CIT. W przypadku funduszy specjalistycznych typ zwolnienia jest zależny od stosowanej przez dany fundusz zasad inwestycyjnych. W przypadku stosowania zasad
i ograniczeń inwestycyjnych określonych dla funduszy otwartych, fundusz podlegać będzie zwolnieniu podmiotowemu zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 10. Natomiast fundusze specjalistyczne skierowane do węższego grona uczestników i stosujące w związku z tym zasady i ograniczenia inwestycyjne dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ) są objęte zwolnieniem przedmiotowo-podmiotowym na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy CIT. Ze względu na charakter jednostek uczestnictwa ETF (które generalnie są skierowane do szerszego kręgu inwestorów) zakłada się, że specjalistyczne fundusze emitujące takie jednostki uczestnictwa, będą podlegać w tym zakresie – co do zasady – zwolnieniu podmiotowemu.

Wprowadzenie nowych jednostek uczestnictwa ETF nie wymaga zatem wprowadzenia nowych kategorii zwolnień z CIT ani zmian przepisów o CIT regulujących te zwolnienia, w szczególności art. 6 ust. 1 pkt 10 i art. 17 ust. 1 pkt 57 ustawy CIT.

Ponadto, w zakresie opodatkowania uczestników z tytułu zbycia jednostek uczestnictwa na rynku regulowanym, co do zasady zastosowanie mogą znaleźć obecne reguły CIT i PIT (opodatkowanie na zasadach właściwych dla kapitałów pieniężnych). W szczególności należy podkreślić, że jednostki uczestnictwa ETF będą stanowić papiery wartościowe, na podstawie zmienianego w drodze projektu niniejszej ustawy art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Zatem, takie jednostki uczestnictwa będą również papierami wartościowymi w rozumieniu art. 5a pkt 11 ustawy PIT, co skutkuje tym, że przychody z odpłatnego zbycia tych jednostek będą zaliczane do kapitałów pieniężnych oraz będą opodatkowane na dotychczasowych zasadach właściwych dla kapitałów pieniężnych. Podobnie, na gruncie CIT przychody ze zbycia jednostek uczestnictwa ETF zaliczane będą do przychodów z kapitałów pieniężnych jako przychody „z tytułu uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych lub instytucjach wspólnego inwestowania” w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. c ustawy CIT.

Niemniej, w związku z planowaną reformą zachodzi potrzeba doprecyzowania przepisów o CIT i PIT dotyczących kosztów z tytułu odpłatnego zbycia tytułów uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, tj. art. 15 ust. 1xe ustawy CIT oraz art. 22 ust. 1w ustawy PIT.

Nowo dodawane przepisy mają na celu doprecyzowanie skutków podatkowych ewentualnego przekształcania funduszy portfelowych typu ETF (obecnie działających w formie prawnej FIZ) w SFIO emitujące jednostki uczestnictwa ETF, jak również potencjalnego przekształcenia alternatywnych spółek inwestycyjnych w KFI (opisane niżej). Proponowana zmiana ma charakter ogólny i może potencjalnie dotyczyć też innych przekształceń funduszy.

Co do zasady na gruncie podatków PIT i CIT przekształcenie funduszy inwestycyjnych powinno być obojętne podatkowo dla ich uczestników. Niemniej, doprecyzowania wymaga kwestia kosztów nabycia przy obliczaniu dochodu z umorzenia lub odpłatnego zbycia tytułów uczestnictwa w ETF albo KFI. W takim przypadku, z formalnego punktu widzenia uczestnik nabywa tytuły uczestnictwa w określonym funduszu, a zbywa lub umarza tytuły uczestnictwa w innym funduszu. Mając na względzie uniknięcie wątpliwości, celowe jest zatem doprecyzowanie w przepisach PIT i CIT, iż w takim przypadku kosztem uzyskania przychodu będą wydatki na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszu przekształcanym (tzw. koszt historyczny).

Mając na względzie doprecyzowanie przepisów o odpłatnym zbyciu tytułów uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, podobny przepis – dotyczący możliwości rozliczenia kosztu historycznego – zaproponowano w odniesieniu do zamiany jednostek uczestnictwa subfunduszu na jednostki uczestnictwa innego subfunduszu (proponowane zdanie drugie w art. 16 ust. 7e ustawy CIT i art. 23 ust. 3e ustawy PIT).

B. Fundusz KFI

Zgodnie z założeniami planowanej reformy, kwalifikowany fundusz inwestycyjny (KFI) ma być wehikułem dostosowanym do specyfiki inwestycji private equity i venture capital, który umożliwi inwestowanie w spółki niepubliczne, start-upy oraz innowacyjne przedsięwzięcia, a także w instrumenty takie jak obligacje zamienne czy inne instrumenty hybrydowe, typowe w przypadku finansowania wysokiego ryzyka. KFI będzie działał w tzw. modelu commitmentowym, w którym środki inwestorów przeznaczone na inwestycje nie są wpłacane z góry, ale odpowiednio do potrzeb inwestycyjnych.

KFI będzie alternatywnym funduszem inwestycyjnym, wskazanym w art. 3 ust. 4 UFI obok FIZ i specjalistycznego otwartego funduszu inwestycyjnego (SFIO). W tym zakresie KFI zestawiony będzie z FIZ, a nie z alternatywną spółką inwestycyjną (ASI) odrębnie uregulowaną w UFI, na specyficznych zasadach. Jednak mając na względzie całokształt regulacji KFI oceniany jest jako wehikuł hybrydowy łączący cechy FIZ i ASI.

Co istotne w kontekście przepisów podatkowych, wyróżniany będzie podtyp KFI (określany jako „duże KFI” – projektowany art. 157s) spełniający bardziej restrykcyjne wymogi co do kapitału (co najmniej 50 mln euro) oraz zezwoleń po stronie podmiotu zarządzającego – konieczne jest zarządzanie przez licencjonowanego zarządzającego ASI (ZASI) albo towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI). Z drugiej strony duże KFI nie będzie musiało spełniać wymogu co najmniej 3 inwestorów i będzie podlegało pewnym innym uproszczeniom.

Przedstawiony projekt ustawy przewiduje zwolnienie KFI z CIT na zasadach podobnych do FIZ, przy założeniu spełnienia warunków dotyczących minimalnej liczby inwestorów, bazowych warunków regulacyjnych i przy pewnych ograniczeniach anty-abuzywnych. Zakłada się, że przeważająca większość KFI będzie spełniać warunki zwolnienia.

Nowy typ zwolnienia został przewidziany w art. 17 ust. 1 pkt 57a ustawy CIT. Przepis ten obejmuje również zwolnienie dla szczególnego typu ASI działających jako fundusz funduszy i zarządzanych przez licencjonowanych ZASI, dlatego warunki zwolnienia zostały ukształtowane w sposób bardziej uniwersalny, obejmujący te dwie formy prawne funkcjonowania funduszy, a w przyszłości potencjalnie inne formy alternatywnych funduszy inwestycyjnych. Celem w tym zakresie jest uniknięcie zbyt wielu odrębnych zwolnień podatkowych dla różnego rodzaju funduszy.

Podstawowym fundamentalnym warunkiem zwolnienia jest rzeczywiste prowadzenie przez fundusz działalności polegającej na zbiorowym inwestowaniu środków inwestorów. Odzwierciedla to warunek posiadania przez fundusz co najmniej trzech inwestorów. Art. 17 ust. 1 pkt 57a posługuje się w tym zakresie pojęciem tzw. „znaczących inwestorów”, zdefiniowanych w taki sposób, aby wykluczyć podmioty z tytułami uczestnictwa jedynie o symbolicznej wartości utrzymywanymi jedynie dla celów sztucznego zwiększenia liczby inwestorów. Forma zbiorowego inwestowania może być jednak również realizowana w formule funduszu funduszy lub master feeder. Dlatego też zwolnienie stosuje się również w przypadku gdy inwestorem w funduszu (wyłącznym lub np. jednym z dwóch) jest inny fundusz kapitałowy, który sam lokuje środki na rzecz co najmniej trzech znaczących inwestorów.

W pozostałych przypadkach, fundusz, w którym znaczące tytuły uczestnictwa ma wyłącznie jeden inwestor lub dwaj inwestorzy, co do zasady nie może być – dla celów zwolnień podatkowych o szczególnym charakterze – uznawany za formę zbiorowego inwestowania.

W drodze wyjątku zwolnienie powinno przysługiwać jednak w przypadku, gdy wyłącznym inwestorem funduszu jest instytucja rozwoju w rozumieniu ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju lub jest spółka zależna (albo równoważna zagraniczna instytucja rozwoju lub jej spółka zależna). W przypadku gdy instytucja rozwoju działa wraz ze współinwestorem (ale łącznie jest tylko dwóch takich znaczących inwestorów), zwolnienie dla funduszu będzie przysługiwać, jeżeli drugi inwestor wykaże, że jest opodatkowany na odpowiednim poziomie (na dystrybucji z funduszu, jeżeli podlega ona opodatkowaniu podatkiem u źródła (WHT) bądź według minimalnej stawki CIT w państwie swojej rezydencji – nie niższej niż 14.25%). W tym zakresie, w celu odzwierciedlenia efektywnego opodatkowania, nowo projektowane przepisy odwołują się do koncepcji stawki znanej z podatku od przerzuconych dochodów (art. 24aa ust. 2 pkt 1).

Drugim warunkiem zwolnienia jest spełnianie przez alternatywny fundusz inwestycyjny (tj. w ramach projektowanych przepisów przede wszystkim KFI) bazowych warunków regulacyjnych, które odzwierciedlają, w szczególności względy ochrony interesów inwestorów lub regulację polityki inwestycyjnej funduszu. Aby zapewnić odpowiednią elastyczność proponuje się, iż zwolnienie będzie przysługiwać w przypadku spełnienia 3 z 4 bazowych warunków regulacyjnych. Są to:

zarządzanie funduszem przez podmiot działający w oparciu o zezwolenie KNF (zewnętrznie zarządzający ASI bądź KFI),

nadzór KNF nad podmiotem zarządzającym (bądź nadzór odpowiedniego organu nadzoru, w przypadku gdy zarządzający ma siedzibę w UE),

minimalna wartość kapitału w wysokości co najmniej 10 mln euro,

odpowiednio zdywersyfikowana polityka inwestycyjna, tj. lokowanie co najmniej 70% kapitału w prawa uczestnictwa co najmniej 4 podmiotów (z wyłączeniem praw o charakterze portfelowym) albo – w przypadku tzw. funduszu funduszy – w tytuły uczestnictwa innych alternatywnych funduszy inwestycyjnych.

Ze zwolnienia, podobnie jak w przypadku FIZ, wyłączone byłyby określone kategorie przychodów wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a–g, tj. uzyskiwane ze spółek transparentnych i z nieruchomości.

Ponadto, projektowane przepisy obejmują odpowiednie regulacje anty-abuzywne. Proponuje się, aby w minimalnej liczbie trzech znaczących inwestorów nie uwzględniać podmiotów, co do których występuje ryzyko, iż nie będą podlegać opodatkowaniu lub będą podlegać niskiemu opodatkowaniu w związku z uzyskaniem przychodów (dochodów) z funduszu. Są to inwestorzy, którzy:

posiadają rezydencję w rajach podatkowych,

działają w formie fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym (oraz jeżeli taki podmiot inwestuje w fundusz za pośrednictwem innego wehikułu),

zmienili rezydencję w okresie ostatnich 5 lat podatkowych.

Opodatkowanie inwestorów CIT i PIT

Opodatkowanie inwestorów KFI będących podatnikami CIT albo podatnikami PIT powinno podlegać zasadom ogólnym właściwym dla przychodów z kapitałów pieniężnych, na zasadach tożsamych z opodatkowaniem zysków z tytułu wykupu jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych.

Konieczne jest jednak doprecyzowanie przepisów CIT i PIT w zakresie odpłatnego zbycia ze względu na fakt, iż tytuły inwestycyjne KFI będą zbywalnymi prawami majątkowymi, które nie będą stanowić papierów wartościowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Ponadto szereg innych przepisów ustawy CIT i PIT wymaga dostosowania technicznego ze względu na nową formę prawną tytułów uczestnictwa (KFI emituje „tytuły inwestycyjne”):

art. 4a pkt 30c ustawy CIT

W związku z dodaniem KFI do katalogu funduszy inwestycyjnych zawartych w art. 3 ust. 4 UFI fundusze te będą spełniały istniejącą definicję funduszy kapitałowych zawartą w art. 5a pkt 14 ustawy PIT (w tym zakresie ustawa PIT nie wymaga zmiany).

Natomiast na gruncie ustawy CIT definicja „funduszy kapitałowych” zawarta jest obecnie w art. 16 ust. 17f. Proponuje się przeniesienie wskazanej definicji do słowniczka ustawy CIT podobnie jak zostało to przyjęte w PIT. Zmiana ma na celu umożliwienie posługiwania się w ustawie CIT pojęciem „tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych”, które jest bardziej ogólne od poszczególnych form prawnych tytułów uczestnictwa: jednostek uczestnictwa (właściwych dla funduszy otwartych), certyfikatów inwestycyjnych (właściwych dla FIZ) oraz tytułów inwestycyjnych (właściwych dla KFI), jak również obejmuje tytuły uczestnictwa w zagranicznych funduszach inwestycyjnych. Ponadto pojęcie „funduszy zagranicznych”, które dotyczyło funduszy typu UCITS prowadzących działalność w oparciu o zezwolenie organu nadzoru zastępuje się bardziej uniwersalnym pojęciem „zagranicznej instytucji wspólnego inwestowania”, które obejmuje również alternatywne fundusze inwestycyjne. W związku z tym „instytucję wspólnego inwestowania” definiuje się w sposób ogólny jako instytucję, której przedmiotem działalności jest zbieranie aktywów od wielu inwestorów w celu ich lokowania w interesie tych inwestorów zgodnie z określoną polityką inwestycyjną.

Należy zaznaczyć, że definicja ta jest częściowo podobna do definicji „funduszy kapitałowych” zawartej w art. 5a pkt 14 ustawy PIT (słowniczek), przy czym na gruncie CIT nie odnosi się do ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych;

uwzględnienie „tytułów inwestycyjnych” w szerszym pojęciu „tytuły uczestnictwa” (art. 7b ust.1 pkt 1 lit. a, art. 11a ust. 2, art. 12 ust. 4 pkt 26 ustawy CIT oraz art. 16 ust. 1 pkt 72 ustawy CIT, art. 23m ust. 2 pkt 1 lit. c ustawy PIT)

Ponadto, ponieważ wybrane przepisy CIT i PIT odwołują się wyłącznie do jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych proponuje się odpowiednie dostosowania o charakterze technicznym (dotyczy to art. 7b ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 11a ust. 2, art. 12 ust. 4 pkt 26 i art. 16 ust. 1 pkt 72 ustawy CIT oraz art. 23m ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy PIT). Zgodnie z przyjętą koncepcją celem jest odwoływanie się do bardziej ogólnej formy „tytułów uczestnictwa” lub „tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych”;

uwzględnienie odpłatnego zbycia tytułów inwestycyjnych w KFI (art. 9 ust. 6 pkt 2a oraz art. 30b ust. 1 pkt 3a i ust. 2 pkt 4a ustawy PIT, art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy CIT oraz art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy PIT)

Jak wspomniano, jako że tytuły inwestycyjne KFI będą zbywalnymi prawami majątkowymi, jednak nie będą stanowić papierów wartościowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.o obrocie instrumentami finansowymi, wybrane przepisy PIT i CIT wymagają uzupełnienia w celu uregulowania skutków ich zbycia. Dotyczy to w szczególności art. 9 ust. 6 pkt 2a oraz art. 30b ust. 1 pkt 3a i ust. 2 pkt 4a ustawy PIT (dotyczące możliwości rozliczenia strat oraz ryczałtowego opodatkowania), które to przepisy uzupełniono o regulacje dotyczące odpłatnego zbycia niebędących papierami wartościowymi tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych).

Ponadto istotne znaczenie ma art. 16 ust. 1 pkt 8 ustawy CIT (analogicznie art. 23 ust 1 pkt 38 ustawy PIT), który reguluje koszty uzyskania przychodu m.in. z tytułu odpłatnego zbycia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych (jeżeli są papierami wartościowymi i są zbywalne) lub ich odkupu czy umorzenia.

Podobnie, w związku z planowaną reformą konieczne jest uzupełnienie wskazanego przepisu o referencję do „odpłatnego zbycia” tytułów uczestnictwa, które nie stanowią papierów wartościowych, tj. w szczególności tytułów inwestycyjnych w KFI. Takie uzupełnienie ma na celu potwierdzenie możliwości rozliczenia KUP z tytułu odpłatnego zbycia tytułów uczestnictwa KFI na rzecz innych inwestorów albo osób trzecich.

Ponadto w zakresie PIT proponuje się zmianę polegającą na wskazaniu – w odniesieniu do wykupu papierów wartościowych – bardziej precyzyjnie na wykup obligacji, od których należne są świadczenia okresowe.

C. Alternatywne spółki inwestycyjne

ASI zarządzane przez licencjonowanych ZASI, działające w formule funduszu funduszy

W ramach przedstawionego projektu proponuje się również szersze zwolnienie przedmiotowo-podmiotowe dla szczególnego typu alternatywnych spółek inwestycyjnych:

zarządzanym przez podmioty należące do systemu instytucji rozwoju, działające na podstawie zezwolenia KNF (licencjonowany ZASI) oraz

prowadzących szczególnego rodzaju politykę inwestycyjną w formule (fundusz funduszy).

Zwolnienie to zostało „zintegrowane” ze zwolnieniem dla KFI w nowo dodawanym przepisie art. 17 ust. 1 pkt 57a. Taka konstrukcja ma na celu uspójnienie systemu zwolnień CIT dla różnego typu funduszy inwestycyjnych.

Z punktu widzenia ustawodawcy celowe jest, aby ASI zarządzane przez zewnętrzne podmioty prowadzące działalność na podstawie zezwolenia organu nadzoru (KNF), oraz prowadzące szczególnego rodzaju politykę inwestycyjną w ramach systemu instytucji rozwoju, uprawnione były do szerszych preferencji podatkowych względem typowych ASI zarządzanych przez podmioty wpisane jedynie do odpowiedniego rejestru.

Obecnie alternatywne spółki inwestycyjne (ASI) działające w formule funduszu funduszy (fund-of-funds) nie korzystają z ograniczonego zwolnienia przewidzianego w art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy CIT. Konstrukcja przepisu pkt 58a obejmuje bowiem wyłącznie dochody (przychody) uzyskane ze zbycia udziałów (akcji) w spółkach kapitałowych i nie uwzględnia inwestycji realizowanych pośrednio poprzez nabywanie tytułów uczestnictwa instytucji wspólnego inwestowania. W konsekwencji, w przypadku funduszu funduszy dochodzi do podwójnego opodatkowania:

po pierwsze, na poziomie instytucji wspólnego inwestowania, w których ASI lokuje swoje środki,

po drugie, na poziomie samej ASI, gdy zbywa ona tytuły uczestnictwa w takich instytucjach.

Wprowadzenie wyłączenia podmiotowego dla ASI zarządzanych przez licencjonowanego zarządzającego (ZASI) i prowadzących działalność w formule funduszu funduszy usuwa częściowo tę barierę podatkową.

Aby skorzystać ze zwolnienia alternatywna spółka inwestycyjna będzie musiała poza warunkiem zarządzania przez podmiot działający w systemie instytucji rozwoju i innymi bazowymi warunkami regulacyjnymi, spełnić wymóg lokowania co najmniej 70% aktywów w:

udziały lub akcje innej ASI lub

tytuły uczestnictwa emitowane przez unijne alternatywne fundusze inwestycyjne (unijne AFI).

3. Zmiany w ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (art. 4 projektu)

Wprowadzone zmiany art. 3, art. 45 ust. 3a i art. 49 mają na celu uzupełnienie regulacji dotyczących sprawozdawczości funduszy inwestycyjnych otwartych (FIO), specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych (SFIO), funduszy inwestycyjnych zamkniętych (FIZ) i alternatywnej spółki inwestycyjnej (ASI) o nowy rodzaj alternatywnego funduszu inwestycyjnego, tj. KFI, który wpisuje się w obowiązujące regulacje dotyczące funduszy inwestycyjnych. Zmiana ma na celu objęcie obowiązkami sprawozdawczymi KFI, analogicznie jak w przypadku innych funduszy inwestycyjnych. Uzupełniony został również załącznik nr 3 do ustawy.

Dodatkowo wprowadzono zmiany w art. 63q ust. 2 (polegające na dodaniu KFI) uzupełniają wyłączenie funduszy inwestycyjnych z regulacji rozdziału 6c „Sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju”.

4. Zmiany w ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (art. 5 projektu)

Wprowadzone zmiany mają na celu zwiększenie możliwości lokowania aktywów funduszy emerytalnych. Dodanie art. 141 ust. 1 pkt 14a wprowadza możliwość lokowania aktywów funduszy w fundusze rynku prywatnego, definiowanego w art. 2 ust. 1 pkt 7a ustawy z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych. Regulacja została także uzupełniona o limity inwestycji w fundusze rynku prywatnego określone w art. 142 ust. 3b, zgodnie z którym w przypadku lokat, o których mowa w art. 141 ust. 1 pkt 14a, nie więcej niż 1% wartości aktywów funduszu może być ulokowane w jeden fundusz rynku prywatnego, przy czym łączna wartość lokat aktywów funduszu ulokowanych w fundusz rynku prywatnego nie może przekroczyć 10 % wartości aktywów funduszu. W celu uwzględnienia nowych rodzajów lokat zmieniony został również art. 142 ust. 6 określający wytyczne dotyczące upoważnienia do wydania rozporządzenia, o którym mowa w art. 142 ust. 5.

5. Zmiany w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o Banku Gospodarstwa Krajowego (art. 6 projektu)

Proponowane zmiany mają na celu zwiększenie możliwości dokonywania inwestycji przez BGK przez uzupełnienie definicji „inwestycji”, o której mowa w art. 4a ust. 2, o kolejny rodzaj inwestycji, tj. nabycie lub objęcie tytułów inwestycyjnych emitowanych przez KFI.

6. Zmiany w ustawie z dnia 2 kwietnia 2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych (art. 7 projektu)

Proponowane zmiany mają charakter porządkujący, w szczególności zmiana art. 10 w ust. 3 jest skutkiem wprowadzenia w przypadku jednostek uczestnictwa ETF szczególnych zasad ustanawiania i realizacji zastawu. W takim przypadku do zastawu zastosowanie będą miały przepisy wydane na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

7. Zmiany w ustawie z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (art. 8 projektu) (UFI)

A. Fundusze ETF

Kluczowe zmiany mające na celu umożliwienie tworzenia i funkcjonowania funduszu ETF zostały określone w rozdziale 1a w dziale VII UFI.

Fundusz inwestycyjny otwarty, specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty, subfundusze wydzielone w tych funduszach oraz fundusz inwestycyjny zamknięty będą mogły być utworzone jako fundusz inwestycyjny ETF (art. 178a). W celu zapewnienia przejrzystości regulacje większość przepisów regulujących kwestie dotyczące funkcjonowania emisji jednostek uczestnictwa ETF zostanie wprowadzona w rozdziale dotyczącym funduszowi ETF.

Konieczne jest jednak wprowadzenie także zmian w przepisach ogólnych regulujących tworzenie i funkcjonowanie funduszy inwestycyjnych. Definicje funduszu ETF (art. 2 pkt 9a) oraz jednostki uczestnictwa, w tym jednostki uczestnictwa ETF (art. 2 pkt 17b lit. b), wprowadzono w części ogólnej, ponieważ stosowane są w przepisach poprzedzających rozdział dotyczący funduszy ETF.

Wprowadzana definicja jednostki uczestnictwa ETF pozwala na rozróżnienie „klasycznych” jednostek uczestnictwa emitowanych przez FIO i SFIO, które zgodnie z art. 83 UFI nie są zbywalne, oraz jednostek uczestnictwa ETF emitowanych przez FIO i SFIO, które są zbywalnymi papierami wartościowymi. Jednocześnie wprowadzenie definicji obejmującej oba rodzaje jednostek uczestnictwa pozwoli uniknąć powtórzenia regulacji o charakterze ogólnym, które będą dotyczyć także jednostek uczestnictwa ETF (np. art. 8 regulujący obowiązek dokonywania wyceny aktywów funduszu przez fundusz inwestycyjny).

W art. 2 pkt 39 została zmieniona definicja publicznego funduszu inwestycyjnego zamkniętego, co wynika z uchylenia rozdziału 2 regulującego funkcjonowanie funduszy portfelowych i dostosowania tej definicji do wprowadzonej w art. 178 a możliwości utworzenia FIZ jako funduszu ETF.

Zmiany w przepisach ogólnych obejmują ponadto:

dodanie regulacji wskazującej sposób określenia kto jest uczestnikiem FIO i SFIO utworzonego jako fundusz ETF (art. 6 ust. 1 pkt 2b); jednostka uczestnictwa ETF jest papierem wartościowym, w związku z czym uczestnikami funduszu będą osoby wskazane w art. 6 ust. 1, będące posiadaczami rachunku papierów wartościowych, na którym są zapisane jednostki uczestnictwa ETF, albo będące osobami uprawnionymi z jednostek uczestnictwa ETF takiego funduszu zapisanych na rachunku zbiorczym,

dodanie regulacji uzupełniającej katalog celów inwestycyjnych FIO i SFIO o cel, jakim jest odwzorowanie wyników indeksu albo określonego portfela nieopartego na indeksie, tj. podstawowy cel polityki inwestycyjnej funduszu ETF (art. 19 ust. 1 pkt 4), ponieważ obecne cele inwestycyjne określone dla FIO i SFIO nie odpowiadają funduszom pasywnym takim jak fundusze ETF,

uzupełnienie regulacji dotyczącej wniosku towarzystwa o wydanie zezwolenia na utworzenie funduszu inwestycyjnego o elementy charakterystyczne dla funduszu ETF (art. 22 pkt 9a i 11a), tj.:

obowiązek załączenia do wniosku prospektu informacyjnego funduszu inwestycyjnego zamkniętego, o którym mowa w art. 178h, oraz kluczowych informacji,

wskazanie co najmniej jednego animatora rynku w rozumieniu art. 3 pkt 33d ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, który będzie zapewniał, aby wartość jednostek uczestnictwa ETF lub certyfikatów inwestycyjnych w danym systemie obrotu nie różniła się istotnie od wartości aktywów netto przypadających na jednostkę uczestnictwa ETF lub certyfikat inwestycyjny – dodawany wymóg związany jest z charakterem funduszu ETF, dla którego elementem konstrukcyjnym jest istnienie animatora (projektowany art. 2 pkt 17b lit. b), dlatego wskazanie animatora rynku powinno mieć miejsce już na etapie tworzenia funduszu,

uzupełnienie regulacji dotyczącej obowiązku wydawania certyfikatów inwestycyjnych niezwłocznie po wpisaniu funduszu inwestycyjnego do rejestru funduszy inwestycyjnych i jednostki uczestnictwa ETF (art. 29 ust. 10); jednostka uczestnictwa ETF jest papierem wartościowym konieczne jest zatem wskazanie, jak w przypadku certyfikatów inwestycyjnych, że wydawane są one w sposób określony w statucie i prospekcie.

Ze względu na możliwość utworzenia funduszu ETF przez FIO i SFIO w zakresie przepisów regulujących funkcjonowanie FIO i SFIO wprowadzono zmiany mające na celu dostosowanie tych regulacji do regulacji rozdziału dotyczącego funduszom ETF przez:

wyłączenie możliwości pobierania opłaty manipulacyjnej przy zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa ETF (art. 86), z uwagi na brak możliwości stosowania przez fundusz ETF art. 32 regulującego pośrednictwo w obrocie jednostkami uczestnictwa,

uzupełnienie regulacji dotyczącej udziału w zgromadzeniu uczestników FIO o regulację dotyczącą funduszu ETF w zakresie określenia kto jest uprawniony do udziału w zgromadzeniu uczestników (art. 87ba); uprawniony do udziału w zgromadzeniu uczestników będzie:

uczestnik będący posiadaczem rachunku papierów wartościowych, na którym są zapisane jednostki uczestnictwa ETF danego funduszu lub subfunduszu lub

osoba uprawniona z jednostek uczestnictwa ETF danego funduszu lub subfunduszu zapisanych na rachunku zbiorczym

– według stanu na 7 dni przed dniem, w którym odbywa się zgromadzenie uczestników, która przedstawi funduszowi odpowiednio świadectwo depozytowe lub dokument, o którym mowa w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, potwierdzające to uprawnienie.

Powyższe rozwiązanie znajdzie zastosowanie odpowiednie w przypadku funduszu z wydzielonymi subfunduszami, w którym tylko część subfunduszy działa na zasadach określonych w art. 159 ust. 1a, w zakresie uprawnienia do udziału w zgromadzeniu uczestników w odniesieniu do subfunduszy określonych w tym przepisie.

Wprowadzenie ww. regulacji jest konieczne z uwagi na charakterystykę jednostki uczestnictwa ETF, która jest papierem wartościowym. Analogicznie, z tych samych przyczyn, konieczne jest wprowadzenie w art. 87ba w celu wskazania jaki podmiot jest uprawniony do udziału w zgromadzeniu uczestników w przypadku funduszu inwestycyjnego otwartego emitującego jednostki uczestnictwa ETF oraz zmiana art. 91 ust. 2 pkt 5 w celu uzupełnienia treści dokumentu potwierdzenia w przypadku zbycia lub odkupienia jednostek uczestnictwa ETF. Podobny charakter mają również zmiany wprowadzone w art. 87c.

Ponadto wprowadzono zmiany w zakresie regulacji dotyczących polityki inwestycyjnej FIO i SFIO. Zmiany w art. 101 wynikają z uchylenia rozdziału 2 dotyczącego funduszy portfelowych oraz konieczności doprecyzowania przepisów dotyczących możliwości inwestycyjnych specjalistycznych funduszy inwestycyjnych otwartych, które przy dokonywaniu lokat funduszu stosują zasady i ograniczenia inwestycyjne określone dla funduszu inwestycyjnego otwartego. W zmienianym art. 101 ust. 1 pkt 1 wskazano expresis verbis, że FIO może także nabywać jednostki uczestnictwa SFIO, który stosuje politykę FIO. Zmiany wprowadzone w art. 101 ust. 2 są wynikiem uchylenia rozdziału regulującego działalność funduszu portfelowego oraz mają na celu uspójnienie brzmienia z ust. 1, podobnie jak zmiany art. 101 st. 3.

Zmiany art. 113 mają na celu zapewnienie możliwości prowadzenia bardziej elastycznej polityki inwestycyjnej w przypadku SFIO oraz w celu zapewnienia spójności z regulacją art. 101. Wprowadzone w art. 113 ust. 1 zmiany są związane z tym, że w obrocie giełdowym nie może być ograniczenia, kto może być uczestnikiem funduszu. Obecna treść przepisu („statut stanowi”) powoduje obligatoryjne wskazanie osób mogących stać się uczestnikami SFIO, natomiast proponowane brzmienie pozostawia to jako rozwiązanie fakultatywne („statut może stanowić”). Zasadnicza część SFIO w praktyce rynkowej nie ogranicza katalogu uczestników, wskazując go możliwie szeroko. W przypadku braku takiej treści statutowej ograniczenie nie będzie stosowane, co jednocześnie wykluczy możliwość zastosowania ograniczenia z art. 113 ust. 2. Pozostałe zmiany mają na celu zapewnienie zgodności regulacji z art. 101, przede wszystkim w celu wskazania możliwości nabywania przez SFIO jednostek uczestnictwa SFIO.

Ze względu na możliwość utworzenia funduszy ETF przez FIZ wprowadzono także zmiany przepisów dotyczących FIZ przez rozszerzenie możliwości inwestycyjnych FIZ. Zmiany te poszerzają katalog art. 145 o możliwość lokowania aktywów w złoto i metale szlachetne. Jednocześnie wprowadzono możliwość podwyższenia limitu określonego w art. 145 ust. 3 (dodawany art. 145 ust. 3a), który stanowi odpowiednik obecnego art. 182 ust. 4, tak aby wszystkie FIZ, które stosują strategię pasywną funduszu indeksowego, mogły skorzystać ze wskazanego odstępstwa, analogicznie jak w przypadku FIO (art. 99). Pozostałe zmiany mają na celu ujęcie w limitach inwestycyjnych również tytułów inwestycyjnych emitowanych przez KFI.

Kluczowe zmiany mające na celu umożliwienie tworzenia i funkcjonowania funduszu ETF zostały określone w rozdziale 1a „Fundusz ETF” wprowadzonym w dziale VII. Dotychczasowa regulacja dotycząca funduszy portfelowych, do tej pory regulująca fundusze indeksowe, zostanie uchylona.

Projektowana regulacja wskazuje że fundusz inwestycyjny otwarty, specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty oraz subfundusze wydzielone w tych funduszach, a także fundusz inwestycyjny zamknięty mogą być utworzone jako fundusz inwestycyjny ETF (art. 178a).

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 9a fundusz ETF to:

fundusz inwestycyjny otwarty, specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty oraz fundusz inwestycyjny zamknięty, działające na zasadach określonych w Dziale VII Rozdziale 1a, a w przypadku funduszy z wydzielonymi subfunduszami − subfundusze, o których mowa w art. 159 ust. 1a,

fundusz zagraniczny oraz unijny AFI.

Ich cechą wyróżniającą jest to, że co najmniej jedna jednostka uczestnictwa ETF, tytuł uczestnictwa, certyfikat inwestycyjny lub prawo uczestnictwa jest przedmiotem obrotu w trakcie całego dnia sesyjnego w jednym z systemów obrotu instrumentami finansowymi, o których mowa w art. 3 pkt 9a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, oraz dla których wyznaczono co najmniej jednego animatora rynku w rozumieniu art. 3 pkt 33d tej ustawy, podejmującego działania w celu zapewnienia, aby wartość ich jednostek uczestnictwa ETF, certyfikatów inwestycyjnych, tytułów uczestnictwa lub praw uczestnictwa w danym systemie obrotu nie różniła się istotnie, odpowiednio, od wartości aktywów netto przypadających na jednostkę uczestnictwa ETF, certyfikat inwestycyjny, tytuł uczestnictwa lub prawo uczestnictwa lub od referencyjnych wartości aktywów netto przypadających na jednostkę uczestnictwa ETF, certyfikat inwestycyjny, tytuł uczestnictwa lub prawo uczestnictwa.

Celem przepisu jest zapewnienie szerokich możliwości tworzenia funduszy ETF, zarówno przez FIO i SFIO jak i FIZ. Należy podkreślić, że projekt umożliwia także wydzielenie w FIO i SFIO subfunduszy stosujący politykę inwestycyjną funduszu ETF (art. 159 ust. 1a oraz art. 160, art. 162 i art. 164).

Ponadto wprowadzono oznaczenia funduszu ETF (art. 178a ust. 3), zgodne ze standardem międzynarodowym, w szczególności Wytycznymi ESMA w sprawie ETF (pkt 15–16), które nakazują, by fundusze UCITS typu ETF posługiwały się oznaczeniem „UCITS ETF” we wszystkich dokumentach rejestracyjnych, marketingowych i informacyjnych. Jednocześnie zakazują używania określeń „UCITS ETF”, „ETF” i „fundusz inwestycyjny typu ETF” przez fundusze UCITS, które nie spełniają warunków tych wytycznych. Zakaz ten nie obejmuje jednak funduszy alternatywnych, w tym funduszy inwestycyjnych zamkniętych działających na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i zmiany dyrektyw 2003/41/WE i 2009/65/WE oraz rozporządzeń (WE) nr 1060/2009 i (UE) nr 1095/2010, co wykorzystują emitenci polskich funduszy portfelowych. Nie zmienia to faktu, że dotychczasowa nazwa „fundusz portfelowy” zawierająca dodatkowo oznaczenie „fundusz inwestycyjny zamknięty” może być dla inwestorów myląca i sugerować, że ETF funkcjonuje na zasadach właściwych dla klasycznych FIZ przeznaczonych raczej dla inwestorów profesjonalnych. Wprowadzane prawidłowego oznaczenia zapewni rozpoznawalność polskim funduszom ETF.

Fundusz ETF jest przedsiębiorstwem zbiorowego inwestowania innym niż typu zamkniętego w rozumieniu art. 2 lit. p rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1129 z dnia 14 czerwca 2017 r. w sprawie prospektu, który ma być publikowany w związku z ofertą publiczną papierów wartościowych lub dopuszczeniem ich do obrotu na rynku regulowanym oraz uchylenia dyrektywy 2003/71/WE (Dz. Urz. UE L 168 z 30.06.2017, str. 12, z późn. zm.), dzięki czemu pomimo emitowania papierów wartościowych fundusz będzie zwolniony z obowiązku sporządzania prospektu (art. 178b ust. 1).

Fundusz ETF odkupuje jednostki uczestnictwa ETF lub wykupuje certyfikaty inwestycyjne na żądanie uczestnika funduszu (art. 178b ust. 2). W przypadku funduszu inwestycyjnego otwartego lub wydzielonego w nim subfunduszu działanie podjęte przez fundusz w celu zapewnienia, aby wartość jednostek uczestnictwa ETF w danym systemie obrotu nie różniła się w znaczny sposób od wartości netto aktywów na jednostkę uczestnictwa ETF, jest uważane za równoznaczne z takim odkupieniem jednostek (art. 178b ust. 3).

FIO i SFIO, a także wydzielone w nich subfundusze utworzone jako fundusze ETF, emitują jednostki uczestnictwa ETF (art. 178c ust.1).

W art. 2 pkt 17b wprowadzono definicję jednostki uczestnictwa, obejmującą także definicję jednostki uczestnictwa ETF, zgodnie z którą przez jednostkę uczestnictwa rozumie się:

jednostkę uczestnictwa – niebędące papierem wartościowym instrumenty finansowe, o których mowa w art. 83, reprezentujące prawa majątkowe uczestników funduszu inwestycyjnego otwartego lub specjalistycznego funduszu otwartego, innego niż fundusz ETF, lub wydzielonego w tych funduszach subfunduszu, który nie działa na zasadach określonych w art. 159 ust. 1a,

jednostkę uczestnictwa ETF – rozumie się przez to papiery wartościowe, o których mowa w art. 178c, reprezentujące prawa majątkowe uczestników funduszu inwestycyjnego otwartego lub specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego utworzonego jako fundusz ETF lub wydzielonego w tych funduszach subfunduszu, który działa na zasadach określonych w art. 159 ust. 1a.

Wprowadzenie nowej definicji jednostek uczestnictwa ETF o charakterze zbywalnych papierów wartościowych umożliwi tworzenie w Polsce ETF w formule funduszy inwestycyjnych otwartych, co stanowi standard w Europie i na świecie. W obowiązującym stanie prawnym tytułem uczestnictwa w FIO są jednostki uczestnictwa, które mają charakter niezbywalny. UFI stanowi wprost w art. 83 ust. 2, że jednostka uczestnictwa nie może być zbyta przez uczestnika na rzecz osób trzecich. Taki status prawny jednostek przesądza o braku możliwości ich wprowadzenia do obrotu giełdowego.

Jednostka uczestnictwa ETF będzie papierem wartościowym, zatem do powstawania oraz przenoszenia praw z jednostek uczestnictwa ETF stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi dotyczące praw ze zdematerializowanych papierów wartościowych. Jednostka uczestnictwa ETF podlega zarejestrowaniu w depozycie papierów wartościowych prowadzonym zgodnie z przepisami tej ustawy.

Jednostka uczestnictwa ETF może być zbyta przez uczestnika na rzecz osób trzecich i podlega dziedziczeniu. Przepis art. 178c określa ponadto zasady zbywania i odkupowania jednostek uczestnictwa oraz wskazuje kategorie jednostek uczestnictwa emitowanych przez fundusze FIO i SFIO, utworzone jako fundusze ETF. Ponadto wskazuje, że w przypadku jednostek uczestnictwa ETF funduszu inwestycyjnego ETF zastaw jest ustanawiany oraz realizowany zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (art. 178c ust. 9).

Przepis art. 178d określa wyłączenia regulacji dotyczących jednostek uczestnictwa ETF wskazując, że nie stosuje się do nich przepisów art. 13 ust. 1 i 3, art. 27 ust. 1 i 3, art. 29 ust. 4, art. 32–32d, art. 83 ust. 2–9, art. 83a, art. 86 ust. 1 i 3, art. 87, art. 89 ust. 1–3, art. 111 oraz art. 158 ust. 1 i 3. Wyłączone regulacje nie odpowiadają charakterystyce jednostek uczestnictwa ETF będących papierami wartościowymi.

Zarówno jednostka uczestnictwa ETF emitowana przez FIO i SFIO, utworzone jako fundusze ETF, jak i certyfikat inwestycyjny emitowany przez FIZ utworzony jako fundusz ETF będą przedmiotem obrotu na rynku zorganizowanym (art. 178b). Fundusz ETF będzie obowiązany, w terminie 7 dni od dnia wpisania funduszu do rejestru funduszy inwestycyjnych, do złożenia wniosku o dopuszczenie jednostek uczestnictwa ETF lub certyfikatów inwestycyjnych do obrotu na rynku regulowanym.

Zgodnie z art. 178d do emisji certyfikatów inwestycyjnych funduszu inwestycyjnego zamkniętego utworzonego jako fundusz ETF nie będą stosowane przepisy art. 119, art. 120, art. 129, art. 130, art. 132, art. 134 oraz art. 137. Wyłączone regulacje nie odpowiadają charakterystyce certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez FIZ utworzony jako fundusz ETF, będących papierami wartościowymi.

Przepis art. 178e określa zakres statutu, w tym jego obligatoryjne elementy, tj.:

kategorie jednostek uczestnictwa ETF emitowanych przez fundusz ETF;

zasady emisji jednostek uczestnictwa ETF lub certyfikatów inwestycyjnych;

zasady zbywania jednostek uczestnictwa ETF lub certyfikatów inwestycyjnych;

sposób wypłaty uczestnikowi należności z tytułu odkupienia jednostek uczestnictwa.

Projektowana regulacja znacząco zmienia zasady polityki inwestycyjnej. Prawo unijne nie definiuje składu portfela ETF ani nie nakłada obowiązku wiernego odwzorowywania indeksu. Na rynku europejskim coraz większą rolę odgrywają strategie aktywne i quasi-aktywne, w których zarządzający mają swobodę w doborze portfela przy zachowaniu zgodności notowań z wartością aktywów netto. Obowiązujące w Polsce przepisy są bardziej restrykcyjne.

Zgodnie z obowiązującym przepisem art. 182 UFI portfel inwestycyjny funduszu portfelowego powinien:

opierać się na składzie portfela papierów wartościowych stanowiącego podstawę do ustalenia wartości indeksu rynku regulowanego (portfel indeksowy) lub

stanowić portfel o składzie określonym w statucie funduszu, nieopartym na takim indeksie (portfel bazowy).

Rozwiązanie to wprost wyklucza możliwość stosowania strategii aktywnych i quasi-aktywnych, których głównym celem jest osiągnięcie lepszych wyników niż indeksy giełdowe. Uzasadnione jest zatem odstąpienie od regulacji wzorowanych na obowiązującym art. 182, a jedynie wskazanie, że w przypadku gdy celem inwestycyjnym funduszu ETF jest odwzorowanie wyników indeksu albo określonego portfela nieopartego na indeksie, statut funduszu określa zasady konstrukcji i skład portfela inwestycyjnego funduszu ETF oraz zasady zmiany składu portfela inwestycyjnego (art. 178f).

Ponadto wprowadzony zostanie przepis określający sposób wykonywania prawa głosu na walnych zgromadzeniach akcjonariuszy emitentów papierów wartościowych (art. 178g), a także przepis dotyczący treści prospektu informacyjnego funduszu inwestycyjnego zamkniętego utworzonego jako fundusz ETF (art. 178h).

Dodatkowo określono zasady łączenia się funduszy w zakresie połączenia krajowego, wewnętrznego i transgranicznego, w przypadku funduszu inwestycyjnego otwartego utworzonego jako fundusz inwestycyjny ETF, specjalistycznego funduszu inwestycyjnego utworzonego jako fundusz inwestycyjny ETF i subfunduszu, o którym mowa w art. 159 ust. 1a (art. 200–208t).

Zmiany wprowadzono także w zakresie obowiązków informacyjnych, w szczególności w art. 219, z uwagi na uchylenie przepisów regulujących fundusze portfelowe, a także uzupełniono obowiązki informacyjne wobec KNF (art. 222 ust. 10). Co do zasady, w zakresie funduszy ETF, znajdą zastosowanie przepisy dotyczące nadzoru nad FIO, SFIO i FIZ.

Określono także zasady przekształcania funduszy ETF w inne fundusze (art. 240–244).

Ponadto uzupełniono katalog przesłanek art. 246 powodujących rozwiązanie funduszu inwestycyjnego o pkt 11, zgodnie z którym w przypadku funduszu inwestycyjnego otwartego, specjalistycznego funduszu inwestycyjnego lub funduszu zamkniętego utworzonych jako fundusze ETF rozwiązanie funduszu powoduje także wykluczenie jednostek uczestnictwa ETF lub certyfikatów inwestycyjnych z obrotu, a w przypadku funduszu inwestycyjnego otwartego i specjalistycznego funduszu inwestycyjnego z wydzielonymi subfunduszami, w których wszystkie subfundusze działają na zasadach określonych w art. 159 ust. 1a, wykluczenie z obrotu wszystkich jednostek uczestnictwa ETF tych subfunduszy.

B. Fundusz KFI

Proponuje się dodanie nowego rodzaju funduszu inwestycyjnego (propozycja dodania rozdziału 4 „Kwalifikowane fundusze inwestycyjne” w Dziale V UFI) jako czwartego rodzaju funduszu inwestycyjnego regulowanego przepisami UFI, w tym trzeciego alternatywnego funduszu inwestycyjnego. Odpowiednie zmiany zostały wprowadzone również w części ogólnej, w szczególności w art. 4 i art. 14.

KFI będzie mógł być zarządzany zarówno przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI) jak i przez zarządzającego alternatywną spółką inwestycyjną (ZASI), o ile będzie to zewnętrznie zarządzający ZASI. Będzie to fundusz dostosowany do potrzeb prywatnego rynku kapitałowego, tj. venture capital , private equity i projektów infrastrukturalnych. Tak jak wszystkie fundusze inwestycyjne KFI będzie miał osobowość prawną.

Do tworzenia i funkcjonowania w obrocie prawnym KFI zastosowanie znajdą, co do zasady, te same przepisy i zasady, które mają zastosowanie do innych alternatywnych funduszy inwestycyjnych, z zastrzeżeniem odmienności wynikających z projektowanych przepisów. Tworzenie KFI nie będzie wymagało odrębnego zezwolenia KNF i odbywać się będzie na analogicznych zasadach do obowiązujących obecnie w stosunku do funduszy inwestycyjnych zamkniętych emitujących certyfikaty inwestycyjne w sposób niestanowiący oferty publicznej albo w drodze oferty publicznej, która nie wymaga sporządzenia prospektu.

Tytuły inwestycyjne emitowane przez KFI będą instrumentami finansowymi, nie będą jednak papierem wartościowymi, nie będą podlegały przepisom o ofercie publicznej, z założenia nie będą także przeznaczone do dopuszczenia do obrotu na rynku regulowanym ani wprowadzenia do alternatywnego systemu obrotu (art. 157l).

Podstawą działania KFI będą (zgodnie z art. 157g i art. 157d):

statut funduszu – podstawowy dokument określający zasady funkcjonowania KFI – w tym relacje wewnętrzne związane z uczestnictwem w funduszu oraz prawa i obowiązki jego inwestorów (art. 157g) oraz

umowa uczestnictwa – trójstronna umowa zawierana pomiędzy podmiotem zarządzającym, KFI i inwestorem przy przystąpieniu do funduszu (art. 157d).

W projekcie zaproponowano obligatoryjną zawartość statutu KFI, pozostawiając jednocześnie istotny zakres swobody inwestorom w kształtowaniu szczegółowych rozwiązań. Z założenia projektowania regulacja miała mieć charakter „szkieletowy”, umożliwiający w praktyce wypełnianie jej konkretnymi postanowieniami dostosowanymi do potrzeb funduszu, strategii inwestycyjnej, oczekiwań inwestorów i modelu zarządzania.

Obok statutu funkcjonować ma również umowa uczestnictwa mająca charakter trójstronny (fundusz – zarządzający – inwestor). Umowa ta będzie narzędziem pozwalającym na bardziej elastyczne uregulowanie relacji pomiędzy poszczególnymi inwestorami a zarządzającym, w szczególności w obszarach dotyczących praw informacyjnych, zasad współpracy operacyjnej czy elementów governance. Zakres dopuszczalnych modyfikacji będzie jednak ograniczony – umowa nie będzie mogła różnicować praw ani obowiązków inwestorów w sferze majątkowej, które muszą pozostać ujednolicone i wynikać ze statutu funduszu. Każde odmienne ukształtowanie relacji inwestor – zarządzający dopuszczalne poza sferą majątkową będzie podlegało obowiązkowi ujawnienia pozostałym inwestorom, zgodnie z zasadą pełnej transparentności. Jest to jedna z kluczowych zasad funkcjonowania KFI, służąca ochronie uczestników i zapewnieniu, że wszyscy inwestorzy posiadają równy dostęp do informacji istotnych dla oceny swoich uprawnień i ryzyk.

Zgodnie z art. 157d ust. 1 umowa uczestnictwa będzie zawierać w szczególności:

zgodę uczestnika na brzmienie statutu funduszu,

określenie wartości zobowiązania inwestorskiego uczestnika,

zobowiązanie zarządzającego KFI do prowadzenia działalności funduszu na zasadach przewidzianych w statucie funduszu,

zakres i formę oraz terminy udostępniania uczestnikom informacji związanych z działalnością, w tym informacji o poszczególnych składnikach lokat funduszu.

Co do zasady umowy uczestnictwa mają być zawierane na etapie tworzenia KFI. Zawieranie nowych umów uczestnictwa po dniu ostatecznego zamknięcia (określonego w statucie funduszu) nie będzie możliwe, z wyjątkiem obrotu wtórnego tytułami inwestycyjnymi KFI, w przypadku gdy w ramach zbycia (dobrowolnego lub zbycia w konsekwencji naruszenia zobowiązania inwestor) będzie dochodziło do zawarcia umowy uczestnictwa przez nabywcę tytułów inwestycyjnych, a więc kiedy umowa taka zawierana będzie z nowym inwestorem zastępującym dotychczasowego (art. 157q). Umowa uczestnictwa nie będzie zawierana jeżeli tytuły będą zbywane na rzecz podmiotu już będącego inwestorem, w takim przypadku dotychczasowa umowa z nim zawarta będzie aktualizowana w zakresie wysokości zobowiązania inwestorskiego (art. 157p).

Do utworzenia KFI, zgodnie z art. 157c ust. 3, będzie dochodziło z chwilą wpisania go do rejestru funduszy inwestycyjnych prowadzonego przez sąd okręgowy w Warszawie (analogicznie jak w przypadku pozostałych funduszy inwestycyjnych). Rejestr ten będzie jawny, z wyjątkiem akt rejestrowych. Po dokonaniu wpisu zarządzający KFI będzie zobowiązany do niezwłocznego zawiadomienia KNF o utworzeniu funduszu.

Jednym z zasadniczych założeń projektu jest utrzymanie spójności interesów między zarządzającym a inwestorami. Realizowane to będzie przez wymóg zaangażowania kapitałowego zarządzającego funduszem i kluczowego personelu zarządzającego w wysokości od 1% do 20% kapitału deklarowanego, przy czym poziom tego zaangażowania będzie zależeć od typu realizowanej przez fundusz strategii inwestycyjnej oraz wielkości funduszu, który będzie określony w statucie funduszu.

Wypłata dodatkowego wynagrodzenia zarządzającego (wynagrodzenie od zysku) będzie możliwa dopiero po zwrocie inwestorom pełnej wartości zainwestowanego kapitału oraz osiągnięciu określonej minimalnej stopy zwrotu. Przewidziano również rozbudowane mechanizmy kontroli i nadzoru po stronie inwestorów, obejmujące konieczność uzyskania ich zgody na istotne zmiany dotyczące funkcjonowania funduszu oraz możliwość odwołania zarządzającego w sposób uniemożliwiający mu blokowanie tego procesu (art. 157h ust. 2).

Standardem działalności KFI ma być także pełne zaangażowanie zawodowe kluczowego personelu odpowiedzialnej za podejmowanie decyzji inwestycyjnych. Zakłada się, że osoby te nie będą mogły prowadzić działalności niezwiązanej z zarządzaniem funduszem w stopniu, który mógłby wpłynąć negatywnie na ich dostępność i efektywność. Pełna dyspozycyjność jest uważana za niezbędną na rynku prywatnym, gdzie zarządzający aktywnie uczestniczą w procesach operacyjnych spółek portfelowych, wspierając ich rozwój, zdobywanie talentów, tworzenie strategii i pozyskiwanie finansowania.

W związku z tym liczba KFI, którymi będzie mógł jednocześnie zarządzać jeden zarządzający, będzie ograniczona, w zależności od tego, czy jest to ZASI rejestrowy, ZASI licencjonowany czy TFI. W art. 48 ust. 2ba i art. 70l ust. 2a przewidziano, że w aktywnym okresie inwestycyjnym portfelem funduszu będzie zajmować się osobny, wyłączny zespół, który nie powinien w tym samym czasie zarządzać żadnym innym funduszem. Ma to zapewnić pełną koncentrację zespołu na procesie inwestycyjnym. Dopiero po zakończeniu tego okresu wymagania staną się bardziej elastyczne. Jeden zespół będzie mógł wówczas przejąć zarządzanie maksymalnie czterema KFI, ale tylko pod warunkiem, że okres inwestycyjny każdego z nich już minął. Jedynym wyjątkiem będzie sytuacja, w której w portfelu jednego z tych KFI pozostaje więcej niż połowa spółek kupionych w okresie inwestycyjnym – wtedy w całej „grupie” będzie mógł być tylko jeden taki fundusz. W praktyce oznacza to system, który najpierw wymaga pełnej specjalizacji zespołu, a później pozwala na bardziej efektywne wykorzystanie zasobów w sytuacji gdy intensywność zarządzania jest już mniejsza.

Polityka inwestycyjna KFI, zgodnie z art. 157d ust. 1 i art. 157s, będzie wyznaczona jedynie przez określenie podstawowych ram, z jednoczesnym pozostawieniem możliwości (i obowiązku) jej uszczegółowienia w statucie funduszu.

Kluczowym wymogiem będzie przeznaczanie co najmniej 70% kapitału deklarowanego funduszu w kwalifikowane inwestycje w rozumieniu art. 3 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 345/2013 z dnia 17 kwietnia 2013 r. w sprawie europejskich funduszy venture capital (EUVECA) (Dz. Urz. UE L 115 z 25.04.2013, str. 1, z późn. zm.), składające się na portfel inwestycyjny, w skład którego wchodzić będą nie mniej niż cztery przedsiębiorstwa. Inwestycje będą dokonywane przez KFI z wykorzystaniem instrumentów udziałowych i instrumentów o charakterze quasi-udziałowym, a także pożyczek do wysokości niewniesionego kapitału deklarowanego. KFI będzie mógł również inwestować w ograniczonym zakresie w instytucje wspólnego inwestowania, nie będzie natomiast mógł prowadzić działalności z wykorzystaniem instrumentów pochodnych, emitować obligacji, wystawiać ani nabywać weksli oraz nabywać wierzytelności.

W pozostałym zakresie zasady polityki inwestycyjnej określać będzie statut KFI – analogicznie jak ma to miejsce w większości państw gdzie rozwinięte zasady polityki inwestycyjnej określane są w dokumentacji danego wehikułu inwestycyjnego, co oznacza inwestowanie przede wszystkim w przedsiębiorstwa na wczesnym etapie rozwoju. Powyższy element ma zagwarantować, że KFI będzie rzeczywiście funkcjonował jako wehikuł inwestycyjny typowy dla rynku prywatnego, a zarządzający będzie mógł kształtować strategię inwestycyjną w sposób odpowiadający jego doświadczeniu oraz specjalizacji.

W art. 157e proponuje się uregulowanie dopuszczalnego grona inwestorów KFI oraz mechanizmów, które mają zapewnić bezpieczeństwo, profesjonalny charakter i zgodność działania KFI ze standardami prywatnego rynku kapitałowego. Przyjęta konstrukcja KFI zakłada, że inwestorami będą wyłącznie podmioty o odpowiednim poziomie wiedzy, doświadczenia i świadomości ryzyka, co wynika ze specyfiki inwestowania w przedsiębiorstwa znajdujące się na wczesnym etapie rozwoju i z natury charakteryzujące się wyższą zmiennością i ryzykiem. KFI nie będzie funduszem przeznaczonym dla szerokiego, detalicznego grona uczestników, ale dla ograniczonej grupy profesjonalnych inwestorów, którzy dysponują odpowiednim przygotowaniem oraz możliwością oceny ryzyka inwestycyjnego.

W KFI będzie mogło uczestniczyć nie mniej niż trzech i nie więcej niż pięćdziesięciu inwestorów niepowiązanych ze sobą, co ma zapobiegać traktowaniu funduszu jako produktu masowego i zachować jego charakter właściwy dla rynku prywatnego. Nabycie statusu inwestora będzie następowało z chwilą dokonania wpisu do ewidencji inwestorów. Katalog podmiotów dopuszczonych do uczestnictwa obejmie wyłącznie klientów profesjonalnych w rozumieniu UFI − zarówno tych, którzy mają taki status z mocy prawa (klienci profesjonalni per se), jak i tych, którzy zostaną uznani za profesjonalnych na żądanie, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów (art. 157e ust. 2). Podmioty ubiegające się o taki status będą musiały wykazać odpowiednią wiedzę i doświadczenie inwestycyjne, złożyć oświadczenie o świadomości ryzyka oraz zadeklarować zobowiązanie inwestycyjne w wysokości nie mniejszej niż 100 000 euro jednak nie większej niż 50% wartości kapitału deklarowanego funduszu, przy czym udział tej kategorii inwestorów (łącznie) nie będzie mógł przekroczyć łącznej wartości zobowiązań inwestorów będących klientami profesjonalnymi per se.

Powyższe zasady mają zapewnić, że inwestorzy KFI będą w stanie samodzielnie ocenić konsekwencje wynikające z udziału w funduszu, w tym ryzyko związane z koniecznością dokonywania wpłat na wezwanie zarządzającego oraz brak możliwości wcześniejszego wycofania środków i polityką inwestycyjną funduszu.

Zasadą będzie również to, że inwestorzy będą musieli finansować swoje zobowiązania wyłącznie ze środków własnych. Osoby fizyczne nie będą mogły korzystać z pożyczek ani darowizn otrzymanych od KFI, zarządzającego lub podmiotów powiązanych. Wyjątek obejmie jedynie członków kluczowego personelu zarządzającego, ponieważ w ich przypadku – jako osób bezpośrednio zaangażowanych w działalność inwestycyjną – nie zachodzi potrzeba stosowania takich samych środków ochronnych (art. 157e ust. 6).

Zgodnie z art. 157h w KFI funkcjonować będzie organ pozwalający inwestorom na kontrolę najważniejszych aspektów funkcjonowania funduszu. Organ ten – zebranie inwestorów – będzie miał kompetencje określone statutem, przy czym minimalny ich zakres obejmować będzie udzielanie zgody (pod sankcją nieważności czynności prawnej) na zmianę statutu w zakresie regulacji podstawowych kwestii takich jak polityka i strategia inwestycyjną czy wydłużenie okresu na jaki KFI został utworzony, a także podjęcie decyzji inwestycyjnych w zakresie strategii inwestycyjnej określonej w statucie, przejęcie zarządzania przez innego zarządzającego KFI czy zmianę depozytariusza.

Do zadań zebrania inwestorów należeć będzie również zatwierdzenie rocznego sprawozdania finansowego KFI. Ta ostatnia kompetencja przechodzić będzie na organ stanowiący zarządzającego KFI w przypadku gdy zebranie inwestorów nie będzie w stanie podjąć uchwały wskutek braku wymaganego kworum (art. 37 ust. 2b).

Statut funduszu będzie mógł dodatkowo rozszerzyć zakres kompetencji zebrania inwestorów, przy czym jeśli wymóg zgody zebrania inwestorów wynikać będzie wyłącznie ze statutu funduszu, czynność dokonana bez jej tej zgody nie będzie nieważna, inaczej niż w przypadku czynności wymagających zgody zebrania na mocy ustawy.

Uprawniony do udziału w zebraniu inwestorów będzie każdy inwestor wpisany do ewidencji inwestorów, według stanu na dzień zebrania inwestorów (art. 157i). Zasadą będzie, że każdemu pełnemu tytułowi inwestycyjnemu odpowiadać będzie jeden głos na zebraniu inwestorów, z zastrzeżeniem braku prawa głosu w przypadku tytułów inwestycyjnych obejmowanych przez zarządzającego i kluczowy personel zarządzającego i braku możliwości wykonywania prawa głosu w przypadku niedokonania kolejnej wpłaty w ramach zobowiązania inwestora. Statut funduszu będzie regulował co do zasady sposób działania zebrania inwestorów, w tym podejmowania uchwał, z tym zastrzeżeniem, że najistotniejsze (zgoda na przejęcie zarządzania funduszem i na rozwiązanie funduszu) podejmowane będą większością dwóch trzecich głosów a pozostałe – zwykłą większością głosów.

Podstawę konstrukcyjną KFI ma stanowić mechanizm kapitału deklarowanego (art. 157a ust. 1 pkt 1). Kapitał ten będzie oznaczać sumę zobowiązań inwestorów do dokonywania wpłat na poczet tytułów inwestycyjnych KFI, przy czym jego minimalna wartość wymagana do utworzenia funduszu będzie w każdym przypadku musiała wynosić nie mniej niż równowartość 10 000 000 euro (art. 157c ust. 3). Wartość kapitału deklarowanego będzie stała i ujawniana w ewidencji inwestorów oraz w rejestrze funduszy inwestycyjnych, a jej wysokość będzie determinowała między innymi limity inwestycyjne oraz zasady dywersyfikacji lokat KFI. Faktyczna wartość wpłat będzie natomiast zmienna i zależna od wezwań kierowanych przez zarządzającego funduszem zgodnie z zapotrzebowaniem inwestycyjnym funduszu (wezwania kapitałowe) do inwestorów, na zasadach określonych w statucie funduszu.

Tytuły inwestycyjne KFI będą powstawały z chwilą dokonania wpłaty przez inwestora i wpisania do ewidencji inwestorów. Ewidencja inwestorów, która będzie miała kluczowe znaczenie dla identyfikacji przysługujących inwestorom praw oraz dla zapewnienia transparentności struktury uczestnictwa, będzie prowadzona przez zarządzającego KFI lub, na zlecenie zarządzającego, firmę inwestycyjną albo bank powierniczy (art. 157f). Ewidencja będzie zawierała przede wszystkim dane identyfikujące uczestnika KFI, podstawowe informacje dotyczące tytułów inwestycyjnych takie jak liczba czy informacja o braku prawa głosu z tytułów inwestycyjnych lub jego zawieszeniu, a także informacje o dotyczące zobowiązań inwestorskich i wezwań kapitałowych.

Wpisy do ewidencji będą dokonywane niezwłocznie, z zachowaniem krótkich terminów maksymalnych (niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od dnia wystąpienia zdarzenia), co przewidziano w art. 157f ust. 3.

W art. 157m wprowadza się zakaz różnicowania praw inwestorów w ramach jednej serii tytułów inwestycyjnych, z zastrzeżeniem, że tytuły inwestycyjne przeznaczone do objęcia przez kluczowy personel zarządzającego, zarządzającego lub jednostki powiązane zarządzającego w rozumieniu przepisów o rachunkowości będą podporządkowane, czyli środki uzyskiwane przez KFI z tytułu zbycia lokat, umorzenia lub innych form wyjścia z inwestycji, będą w pierwszej kolejności przeznaczane na wypłatę na rzecz pozostałych inwestorów (posiadających tytuły inwestycyjne niepodporządkowane) do wysokości odpowiadającej wniesionym przez nich wkładom. Roszczenia uczestników funduszu posiadających podporządkowane tytuły inwestycyjne będą mogły być zaspokojone wyłącznie po zaspokojeniu przez fundusz w całości roszczeń pozostałych uczestników z tytułu wpłaconego przez nich kapitału oraz ustalonych minimalnych stóp zwrotu z kapitału, do wysokości odpowiadającej wniesionym przez nich wkładom. Rozwiązania te mają służyć zachowaniu równowagi interesów oraz eliminacji konfliktów na tle struktury właścicielskiej.

Inwestor będzie przystępował do KFI przez zawarcie umowy uczestnictwa, w której określi m. in. swoje zobowiązanie do dokonywania wpłat do funduszu (zobowiązanie inwestorskie). Nabywanie tytułów inwestycyjnych będzie następowało wyłącznie w zamian za wkłady pieniężne, po wezwaniu skierowanym przez zarządzającego KFI zgodnie z potrzebami inwestycyjnymi funduszu. Przydział tytułów inwestycyjnych będzie miał charakter konstytutywny i będzie następował z chwilą dokonania wpisu do ewidencji inwestorów.

W przypadku przystąpienia nowego inwestora po rozpoczęciu działalności KFI konieczne będzie wyrównanie poziomu wykorzystania zobowiązań tak, aby wszyscy inwestorzy uczestniczyli w zwrotach w sposób proporcjonalny. Statut funduszu będzie określać skutki niewykonania przez inwestora zobowiązania inwestorskiego w ramach wezwania kapitałowego, w tym środki dyscyplinujące, takie jak odsetki, kary, ograniczenie praw głosu lub umorzenie części tytułów (obszar ten będzie regulowany w sposób dostosowany do istoty funduszu i rodzaju inwestorów).

Zgodnie z art. 157r. tytuły inwestycyjne KFI nie będą podlegać wykupowi na żądanie inwestora – decyzję o wykupie podejmować będzie zarządzający na zasadach określonych w statucie funduszu. Zasady wykupu będą musiały być równe dla wszystkich posiadaczy niepodporządkowanych tytułów inwestycyjnych, a wykup powinien być dokonywany w formie pieniężnej i następować co najmniej po zakończeniu inwestycji w określonego przedsiębiorcę portfelowego, ze środków uzyskanych z tej inwestycji. Wykup tytułów inwestycyjnych będzie następować po cenie ustalonej na podstawie wartości aktywów netto przypadających na tytuł inwestycyjny kwalifikowanego funduszu inwestycyjnego zgodnie ze statutem tego funduszu oraz umową uczestnictwa. Zarządzający funduszem będzie zobowiązany działać z należytą starannością, maksymalizując środki na wykup z uwzględnieniem interesu inwestorów. Wykup będzie realizowany w formie pieniężnej.

Zasady wyceny aktywów KFI określone w art. 157k oparte zostały na rozwiązaniach stosowanych wobec alternatywnych spółek inwestycyjnych oraz funduszy inwestycyjnych zamkniętych, jednak z dostosowaniem do specyfiki KFI. Aktywa będą podlegały wycenie dokonywanej zgodnie ze statutem oraz przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, przy czym wycena będzie mogła być przeprowadzana przez zarządzającego KFI, o ile zapewni on niezależność procesu wyceny od działalności inwestycyjnej, albo przez zewnętrzny podmiot wyceniający, który spełnia wymogi niezależności i rzetelności (art. 157k ust. 3).

Zarządzający KFI będzie zobowiązany do opracowania i wdrożenia zasad oraz procedur wyceny aktywów. Wycena będzie musiała być wykonywana co najmniej raz w roku oraz każdorazowo w dniu wprowadzania tytułów inwestycyjnych do obrotu albo ich wykupu, a także w przypadku zmiany wartości aktywów KFI (art. 157k ust. 1). Wyniki wyceny będą musiały być przekazywane inwestorom w sposób określony w statucie funduszu. Zarządzający będzie ponadto ustalał wartość aktywów netto oraz wartość aktywów netto przypadających na tytuł inwestycyjny w częstotliwości przewidzianej w statucie KFI, nie rzadziej niż raz w roku.

Zgodnie z art. 238aa zmiana zarządzającego KFI będzie mogła zostać przeprowadzona zarówno z inicjatywy samego zarządzającego, jak i z inicjatywy inwestorów. W przypadkach sytuacjach inicjowanych przez inwestorów zarządzającemu będzie co do zasady przysługiwała należna opłata, której wysokość i tryb wypłaty oraz okoliczności wyłączające obowiązek jej uiszczenia określi statut funduszu.

Przejęcie zarządzania KFI nie będzie wymagało zgody KNF, ponieważ proces ten traktowany będzie jako czynność wewnętrzna w strukturze KFI, choć obwarowana ścisłymi wymogami proceduralnymi. Zmiana zarządzającego będzie wymagała podjęcia uchwały przez zebranie inwestorów funduszu oraz dokonania zmiany statutu, w której zostanie wskazany nowy podmiot zarządzający.

Jeżeli inicjatywa będzie pochodziła od dotychczasowego zarządzającego, w pierwszej kolejności powiadomi on inwestorów o zamiarze przekazania zarządzania, przedstawiając jednocześnie motywy swojej decyzji oraz podmiot, któremu zamierza powierzyć funkcję. Po uzyskaniu zgody zebrania inwestorów kandydat na nowego zarządzającego będzie mógł przeprowadzić badanie due diligence KFI oraz umów uczestnictwa. Na potrzeby badania przepisy UFI dotyczące tajemnicy zawodowej nie będą miały zastosowania, aby umożliwić pełną ocenę stanu aktywów, portfela i relacji inwestorskich.

Po przeprowadzeniu badania i potwierdzeniu gotowości przejęcia funkcji dotychczasowy zarządzający dokona odpowiedniej zmiany statutu i powiadomi inwestorów o jej wejściu w życie, zgodnie z trybem określonym w statucie. Z dniem przekazania tej informacji nowy zarządzający wejdzie w prawa i obowiązki wynikające ze statutu KFI oraz umów uczestnictwa, co będzie oznaczało pełne przejęcie odpowiedzialności za działalność operacyjną i inwestycyjną funduszu.

Jeżeli natomiast inicjatywa zmiany zarządzającego będzie pochodziła od inwestorów, procedura będzie przebiegała w dwóch etapach. Najpierw zebranie inwestorów podejmie uchwałę kierunkową, która formalnie zainicjuje proces zmiany. Następnie wybrany przez inwestorów podmiot uzyska prawo do przeprowadzenia badania due diligence KFI, również z wyłączeniem przepisów o tajemnicy zawodowej. Po zakończeniu tego etapu i potwierdzeniu gotowości objęcia funkcji zebranie inwestorów podejmie uchwałę o zmianie zarządzającego. Uchwała ta będzie wiążąca dla dotychczasowego zarządzającego, który będzie zobowiązany, w terminie pięciu dni roboczych, dokonać odpowiedniej zmiany statutu. Jeżeli tego nie uczyni, prawo dokonania zmiany przejdzie automatycznie na nowego zarządzającego, który zmieni statut i poda informację o tym fakcie do publicznej wiadomości za pośrednictwem swojej strony internetowej. Z dniem publikacji nowy zarządzający obejmie funkcję i stanie się stroną wszystkich praw i obowiązków wynikających zarówno ze statutu, jak i z umów uczestnictwa.

Proponowane rozwiązania na wypadek utraty zezwolenia przez dotychczasowego zarządzającego KFI bazują na rozwiązaniach dotychczasowych (art. 68 i art. 70x). Od momentu wygaśnięcia lub cofnięcia zezwolenia zarządzającego KFI rolę reprezentanta KFI przejmować ma depozytariusz funduszu. W okresie przejściowym fundusz nie będzie mógł być oferowany inwestorom, nie będzie również wypłacać dochodów ani wykupywać tytułów inwestycyjnych. Celem takiej regulacji jest zabezpieczenie przed zmianami w strukturze inwestorów czy majątku funduszu w okresie, w którym brak jest właściwego zarządzającego. W przypadku gdy wcześniejszy zarządzający zawarł umowę z podmiotem zewnętrznym o zarządzanie portfelem KFI (albo jego częścią), depozytariusz (ex lege) wejdzie w prawa i obowiązki z tej umowy – ale bez obowiązku płacenia wynagrodzenia za tego zarządzającego. W przypadku braku takiej umowy – depozytariusz będzie mógł ją zawrzeć za zgodą zebrania inwestorów. Okres przejściowy nie będzie mógł trwać dłużej niż 3 miesiące od cofnięcia lub wygaśnięcia zezwolenia zarządzającego KFI. Brak nowego zarządzającego po upływie wskazanego okresu będzie skutkować rozwiązaniem KFI, co ma na celu zabezpieczenie inwestorów przed sytuacją, w której funduszem nikt faktycznie nie zarządza.

Zasady likwidacji KFI (art. 246–249) w dużym zakresie nawiązują do przepisów dotyczących innych funduszy inwestycyjnych. Likwidacja będzie procesem kończącym działalność funduszu i będzie następowała z przyczyn wskazanych w UFI, m.in. w wyniku upływu czasu, na jaki fundusz został utworzony, decyzji inwestorów, decyzji KNF lub innych zdarzeń określonych w statucie funduszu. Likwidacja KFI rozpocznie się z dniem jej ogłoszenia lub wystąpienia przesłanki ustawowej. Od tego momentu obejmowanie nowych tytułów inwestycyjnych nie będzie możliwe, a działalność funduszu zostanie ukierunkowana na przeprowadzenie procesu zamknięcia. Likwidatorem będzie co do zasady zarządzający KFI, chyba że zebranie inwestorów podejmie uchwałę wskazującą inny podmiot do pełnienia tej funkcji. Uchwała taka będzie mogła zostać podjęta zarówno przed rozpoczęciem likwidacji, jak i w jej trakcie. Proces likwidacji będzie obejmował zbycie aktywów KFI, ściąganie należności, zaspokajanie wierzycieli oraz umorzenie tytułów uczestnictwa. Co do zasady aktywa funduszu będą sprzedawane, jednak od zasady tej proponowany jest wyjątek – jeżeli wszyscy inni wierzyciele zostaną zaspokojeni albo ich roszczenia zostaną zabezpieczone, zebranie inwestorów będzie mogło podjąć decyzję o odstąpieniu od sprzedaży aktywów i ich wydaniu inwestorom w naturze w celu zaspokojenia roszczeń o wypłatę wynikającą z umorzenia tytułów uczestnictwa. Rozwiązanie to ma umożliwić elastyczne zakończenie działalności funduszu w przypadkach, gdy charakter posiadanych aktywów lub interes inwestorów uzasadnia ich bezpośrednie przekazanie.

Po zakończeniu czynności likwidacyjnych likwidator złoży do sądu rejestrowego wniosek o wykreślenie KFI z rejestru funduszy inwestycyjnych. Jeżeli zarządzający utraci uprawnienia do prowadzenia działalności lub zaistnieją inne przeszkody uniemożliwiające mu pełnienie funkcji likwidatora, sąd rejestrowy – na wniosek KNF – wyznaczy likwidatora zastępczego. Taki mechanizm zapewni ciągłość procesu likwidacji nawet w przypadku gdy zarządzający nie będzie w stanie samodzielnie wykonać swoich obowiązków. W całym procesie likwidacji kluczowa będzie transparentność działania likwidatora oraz równy dostęp inwestorów do informacji dotyczących przebiegu likwidacji i sposobu zaspokojenia ich roszczeń.

Działalność KFI oraz zarządzających tym funduszem będzie podlegała nadzorowi publicznemu, czyli nadzorowi KNF. Konstrukcja nadzorcza została oparta na modelu znanym z regulacji innych rodzajów alternatywnych funduszy inwestycyjnych. Fakt zarządzania KFI nie będzie różnicował zakresu nadzoru – będzie on zależał od typu zarządzającego, tj. od tego, czy jest to towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI), zarządzający alternatywną spółką inwestycyjną (ZASI) działający na podstawie zezwolenia, czy ZASI rejestrowy.

W zakresie zasad nadzoru nad KFI znajdą zastosowanie obowiązujące przepisy Działu XIII UFI.

Dodatkowo projekt zawiera zmiany stanowiące realizację postulatów wynikających z praktyki nadzorczej KNF w zakresie przepisów art. 32 ust. 9, art. 46k ust. 1 i 3, art. 70zf ust.3, art. 70s ust. 3 pkt 15 lit. e, art. 70y ust. 1a–1c i ust. 4, art. 87d, art. 99 ust. 2, art. 137 ust. 4, art. 145, art. 225a i art. 225b, art. 226 ust. 1 pkt 4b i pkt 10, art. 227a ust. 1 pkt 4b, art. 233 ust. 2c oraz art. 249 ust. 2.

8. Zmiany w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (art. 9 projektu)

Zmiana stanowi realizację postulatów wynikających z nadzoru KNF nad rynkiem kapitałowym i wprowadza w art. 5 uprawnienie KNF do kontroli likwidatora funduszu.

9. Zmiany w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (art. 10 projektu)

Zmiany wynikają z wprowadzenia przez zmianę przepisów UFI nowych kategorii tytułów uczestnictwa, tj. jednostki uczestnictwa ETF emitowanej przez fundusze ETF i tytułu inwestycyjnego emitowanego przez KFI.

W związku z powyższym konieczne jest uzupełnienie katalogu papierów wartościowych określonego w art. 3 ust. 1 lit. a o jednostkę uczestnictwa ETF, która będzie papierem wartościowym.

Z uwagi na kluczową rolę animatora rynku w przypadku funduszy ETF art. 7 ust. 5 został uzupełniony o pkt 4a zawierający wskazanie, że zobowiązanie do zbycia papierów wartościowych w transakcji zawartej w obrocie zorganizowanym, przed dokonaniem ich zapisu na rachunku papierów wartościowych zbywcy, jest dopuszczalne także w przypadku gdy następuje ono w ramach transakcji zawartej w związku z pełnieniem funkcji animatora rynku.

Ponadto konieczne jest dokonanie korekty art. 19 ust. 1 pkt 2a w związku z uchyleniem przepisów UFI dotyczących funduszy portfelowych, w celu zapewnienia, że zasada pośrednictwa w przyjmowaniu zapisów będzie obowiązywać także w przypadku jednostek uczestnictwa ETF i certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez fundusze ETF.

Konieczne jest także uzupełnienie wyłączenia w art. 19 ust. 1 przez dodanie pkt 5a, co umożliwi obrót zorganizowany papierami wartościowymi emitowanymi przez fundusze inwestycyjne otwarte i specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte oraz wydzielone w nich subfundusze, o których mowa w art. 178a UFI, mimo, że są one emitowane przez instytucje wspólnego inwestowania typu otwartego.

W art. 83h ust. 6 wskazano, że jednostki uczestnictwa ETF są nieskomplikowanymi instrumentami finansowymi, co jest zgodne z założeniami stanowiącymi podstawę wprowadzenia funduszy ETF, które mają stanowić jak najprostszą formę inwestowania.

W zakresie tytułów inwestycyjnych KFI przepis art. 19 ust. 1 pkt 5a będzie przewidywać, że przedmiotem obrotu zorganizowanego nie mogą być tytuły inwestycyjne emitowane przez KFI – zgodnie z przyjętymi założeniami tytuły inwestycyjne nie są przedmiotem obrotu na rynku zorganizowanym.

10. Zmiany w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (art. 11 projektu)

Podobnie jak w przypadku zmian w art. 19 ust. 1 pkt 5a ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi w art. 3 w ust. 2 wprowadzono pkt 5a co ma na celu zapewnienie, aby przedmiotem oferty publicznej dokonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej mogły być jednostki uczestnictwa ETF emitowane przez FIO i SFIO utworzone jako fundusze ETF oraz wydzielone w nich subfundusze, mimo, że są one emitowane przez instytucje wspólnego inwestowania typu otwartego.

Zmiany art. 4 pkt 6 wynikają z uchylenia przepisów dotyczących funduszy portfelowych w UFI.

Podobny charakter mają zmiany art. 40c, jednak należy podkreślić, że przepis ten, stanowiący wyjątek od obowiązku udostępnienia do publicznej wiadomości prospektu w przypadku papierów wartościowych emitowanych przez fundusze inwestycyjne, znajdzie też zastosowanie w przypadku prospektu informacyjnego funduszu inwestycyjnego otwartego, specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego lub funduszu inwestycyjnego zamkniętego utworzonego jako fundusz ETF.

Uzupełniony został także katalog wyłączeń w art. 99a, analogicznie jak w przypadku art. 3 w ust. 2.

11. Zmiany w ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (art. 12 projektu)

Zmiany stanowią realizację postulatów wynikających z doświadczeń nadzorczych KNF.

Propozycja uchylenia w art. 12 ust. 2 pkt 4 lit. p ma na celu usunięcie z wyłącznej kompetencji Komisji udzielania zgody na zmianę depozytariusza funduszu inwestycyjnego. Jest to kwestia wymagająca uporządkowania z uwagi na fakt, że obecnie udzielenie zgody na utworzenie funduszu, które zawiera w sobie również zatwierdzenie depozytariusza funduszu, nie jest wyłączną kompetencją Komisji. Decyzja w tym zakresie podejmowana jest z upoważnienia Komisji przez Dyrektora Departamentu. Dlatego też podobnie powinna być udzielana zgoda na zmianę depozytariusza funduszu inwestycyjnego. Powyższe przyczyni się do przyspieszenia postępowań prowadzonych przez KNF w tym zakresie.

Z kolei przepis w art. 12 ust. 2 pkt 4 lit. zf, zostanie uzupełniony o wykreślenie zarządzającego ASI w rozumieniu UFI ustawy o funduszach inwestycyjnych z rejestru zarządzających ASI w rozumieniu tej ustawy, także w przypadku, o którym mowa w art. 229a ust. 2a UFI, co stanowi rozszerzenie wyłącznej kompetencji KNF.

12. Zmiany w ustawie z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (art. 13 projektu)

Zmiana art. 2 ust. 2 pkt 17 lit. d ma charakter wynikowy i stanowi uwzględnienie w definicji ewidencji inwestorów kwalifikowanego funduszu inwestycyjnego.

13. Zmiany w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (art. 14 projektu)

Zmiany wprowadzone w art. 6 w ust. 4 mają na celu wprowadzenie odstępstwa od ograniczeń nałożonych w art. 6 ust. 2 na osoby pełniące funkcje w organach Funduszu i pracowników Funduszu. Dodane wyłączenie tytułów inwestycyjnych kwalifikowanych funduszy inwestycyjnych wpisuje się w pozostałe wyłączenia wynikające z art. 6 ust. 4.

14. Zmiany w ustawie z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (art. 16 projektu)

Zmiany wprowadzane w art. 2 ust. 1 pkt 1 lit f i pkt 2 lit. d związane są z wprowadzeniem w art. 2 ust. 1 pkt 7a definicji funduszu rynku prywatnego. Zmiany związane są z wprowadzeniem odrębnej regulacji dla tych funduszy.

Przepis art. 37 ust. 5a dotyczy możliwości lokowania przez fundusze zdefiniowanej daty środków zgromadzonych w PPK w tytuły uczestnictwa emitowane przez fundusz rynku prywatnego, który nie jest denominowany w walucie polskiej, lecz który za co najmniej 50% środków przeznaczonych na inwestycje dokonał bezpośrednio lub pośrednio inwestycji w aktywa denominowane w walucie polskiej, są uznawane za aktywa denominowane w walucie polskiej.

Uzupełnieniem projektowanej regulacji jest art. 37 ust. 5b wskazujący, że fundusz zdefiniowanej daty weryfikuje spełnienie wymogu, o którym mowa w ust. 5a, każdorazowo po udostępnieniu przez ten fundusz informacji o wartości jego aktywów, nie rzadziej jednak niż raz na 3 miesiące.

Ponadto art. 37 ust. 6a określa warunki, jakim ma odpowiadać fundusz rynku prywatnego, aby fundusz zdefiniowanej daty mógł dokonywać lokat w tytuły uczestnictwa takich funduszy. Przede wszystkim, zgodnie z wprowadzanym rozwiązaniem fundusz zdefiniowanej daty, o którym mowa w art. 38 lub art. 39, nie może lokować więcej niż 1% wartości swoich aktywów w tytuły uczestnictwa o których mowa w ust. 6a (tytuły inwestycyjne emitowane przez fundusze rynku prywatnego), zbywane lub emitowane przez jeden podmiot, przy czym na potrzeby określenia procentowego udziału lokaty w aktywach funduszu zdefiniowanej daty uwzględnia się stosunek kapitału zadeklarowanego przez fundusz zdefiniowanej daty do wartości jego aktywów na dzień poprzedzający dzień złożenia deklaracji przystąpienia do funduszu rynku prywatnego (art. 37 ust. 7a).

W celu zabezpieczenia ryzyka inwestycyjnego wprowadzone zostały również warunki dotyczące takiego inwestowania w art. 37 ust. 8a. Analogiczny charakter mają ograniczenia wprowadzane w art. 37 ust. 16a.

Zmiany art. 50 uzupełniają rozwiązania dotyczące możliwości pokrywania z aktywów funduszu zdefiniowanej daty, poza wynagrodzeniem i kosztami udzielenia ochrony ubezpieczeniowej, o których mowa w art. 49 ust. 1–3, także innych kosztów przez fundusz inwestycyjny lub fundusz emerytalny, będące funduszem zdefiniowanej daty, albo pokrywania przez zakład ubezpieczeń zarządzający funduszem zdefiniowanej daty kosztów wynagrodzenia podmiotów przeprowadzających na zlecenie lub na rzecz funduszu zdefiniowanej daty, o którym mowa w art. 38 lub art. 39, badanie w zakresie prawnym lub podatkowym potencjalnego przedmiotu lokaty w tytuły uczestnictwa emitowane przez fundusz rynku prywatnego, a także wynagrodzenie podmiotów świadczących na rzecz funduszu zdefiniowanej daty, o którym mowa w art. 38 i art. 39, usługi doradztwa prawnego lub podatkowego w zakresie związanym z lokatami tego funduszu (art. 50 ust. 1 pkt 12).

Dodatkowo w zakresie kosztów, o których mowa w art. 50 ust. 1 pkt 12, w art. 50 ust. 4a przewidziano, że koszty te mogą być pokrywane z aktywów funduszu do wysokości nie wyższej niż 1% wartości kapitału deklarowanego przez fundusz zdefiniowanej daty lub subfundusz zdefiniowanej daty w jeden fundusz rynku prywatnego i mogą być ponoszone do czasu zakończenia inwestycji w fundusz rynku prywatnego.

15. Zmiany w ustawie z dnia 4 lipca 2019 r. o systemie instytucji rozwoju (art. 17 projektu)

Zmiany wprowadzone w art. 11 mają na celu umożliwienie inwestowania Polskiemu Funduszowi Rozwoju SA w tytuły inwestycyjne KFI. Zmiany art. 14 umożliwiają PFR SA udzielanie finansowania za pośrednictwem funduszy kapitałowych w formie nabywania certyfikatów inwestycyjnych, tytułów inwestycyjnych lub jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych.

III. PRZEPISY PRZEJŚCIOWE, DOSTOSOWUJĄCE I PRZEPIS KOŃCOWY

W zakresie ustaw podatkowych, zgodnie z projektowanym art. 18 ust. 1 projektu, przepisy ustawy CIT i ustawy PIT w znowelizowanym brzmieniu stosuje się, co do zasady, do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2027 r.

Ponadto art. 18 ust. 2 projektu wprowadza przepis przejściowy dotyczący podatników z rokiem podatkowym innym niż rok kalendarzowy (który rozpoczął się przed 1 stycznia 2027 r.). W takim przypadku do końca roku podatkowego podatnicy ci stosują przepisy w brzmieniu dotychczasowym.

W związku z uchyleniem w UFI przepisów dotyczących funduszy portfelowych wprowadzono regulację, zgodnie z którą do działalności funduszy portfelowych utworzonych przed dniem wejścia w życie projektowanej ustawy będzie stosowany art. 2 pkt 39, art. 22 pkt 9a, art. 29 ust. 10, przepisy działu VII rozdział 2 oraz przepisy art. 219 ust. 3, 3a i 5 UFI w brzmieniu dotychczasowym (art. 19 ust. 1 projektu).

Dodatkowo wskazano, że FIO oraz SFIO będą stosować art. 101 ust. 1–3 UFI w brzmieniu dotychczasowym w zakresie nabywania certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez fundusze portfelowe – w przypadku nabywania certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez fundusze portfelowe utworzone przed wejściem w życie ustawy (art. 19 ust. 2 projektu).

W zakresie działalności funduszy portfelowych utworzonych przed dniem wejścia w życie ustawy proponuje się zastosowanie przepisów dotychczasowych – w ten sposób istniejące fundusze nie będą zmuszone do wygaszenia działalności ani do przekształcenia, co może być związane z wysokimi kosztami.

Z uwagi na zmiany w zakresie upoważnień do wydania rozporządzeń wprowadzono art. 20 i art. 21 projektu, zgodnie z którymi przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 146 ust. 5 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, oraz art. 16 ust. 3, art. 48c ust. 3, art. 70j ust. 3, art. 70o ust. 9, art. 179a ust. 10 i art. 225 ust. 4 UFI – zachowają moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie przepisów zmienianych ustaw, w nowym brzmieniu.

W związku z wprowadzeniem nowego rodzaju funduszu jakim KFI w art. 22 projektu wprowadzono możliwość przekształcenia ASI w KFI na wskazanych zasadach.

Zgodnie z art. 23 projektu ustawa wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

IV. INFORMACJE DODATKOWE

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. z 2025 r. poz. 677, z późn. zm.) projekt ustawy został zamieszczony w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD 356.

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa oraz § 52 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. z 2024 r. poz. 806, z późn. zm.), z chwilą przekazania do uzgodnień z członkami Rady Ministrów, projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji, w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny.

Projekt ustawy nie wymaga przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia, o którym mowa w § 27 ust. 4 uchwały nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów.

Zawarte w projekcie regulacje nie stanowią przepisów technicznych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.), dlatego też projekt ustawy nie podlega procedurze notyfikacji.

Zawarte w projekcie regulacje pozytywnie wpłyną na działalność mikro, małych i średnich przedsiębiorców, zgodnie z ustawą z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.). Wpływ ten został przedstawiony w Ocenie Skutków Regulacji.

Projekt ustawy jest zgodny z prawem Unii Europejskiej.

Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA), Wytyczne dotyczące funduszy ETF oraz innych kwestii związanych z UCITS, ESMA/2012/832PL, przyjęte w dniu 18 grudnia 2012 r., dostęp: https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/library/2015/11/esma_pl_0.pdf