Długotrwała i powtarzająca się nieobecność w pracy może być uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę (za wypowiedzeniem, z zachowaniem okresu wypowiedzenia), nawet jeśli jest usprawiedliwiona (np. zwolnieniami lekarskimi).
W polskim prawie pracy jednorazowa długa choroba zazwyczaj nie wystarcza jako samodzielna przyczyna wypowiedzenia (chyba że zbliża się do granic art. 53 Kodeksu pracy, czyli okresów pozwalających na rozwiązanie bez wypowiedzenia). Natomiast długotrwałe + powtarzające się nieobecności są uznawane za uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia – i to jest stanowisko ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego od wielu lat.
Najważniejsze zasady (orzecznictwo SN i sądy powszechne):
- Nieprzewidziane, długotrwałe i powtarzające się nieobecności w pracy, które wymagają od pracodawcy organizowania zastępstw, pracy w nadgodzinach, zatrudniania osób z zewnątrz itp., stanowią uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia umowy o pracę – nawet jeśli są formalnie usprawiedliwione i nie zawinione przez pracownika.
- Częste lub długotrwałe absencje chorobowe z reguły uniemożliwiają pracodawcy osiągnięcie celu umowy o pracę → są realną przeszkodą w normalnym funkcjonowaniu zakładu.
- Sama długość / częstotliwość nieobecności nie wystarczy – pracodawca musi wykazać negatywne skutki organizacyjne i ekonomiczne dla firmy (dezorganizacja pracy, problemy z realizacją zadań, dodatkowe koszty itp.).
Przykłady z orzecznictwa (najczęściej przywoływane):
- Wyrok SN z 4 grudnia 1997 r. (I PKN 422/97) → klasyczne sformułowanie o długotrwałych i powtarzających się nieobecnościach jako uzasadnionej przyczynie.
- Wyrok SN z 29 września 1998 r. (I PKN 335/98) → powtórzenie tej zasady.
- Nowsze orzeczenia (m.in. 2016, 2021, wyroki z 2025–2026) → konsekwentnie potwierdzają, że takie nieobecności mogą uzasadniać wypowiedzenie, jeśli realnie utrudniają funkcjonowanie pracodawcy.
Kiedy wypowiedzenie będzie skuteczne (najczęściej spotykane wymagania sądów):
| Warunek | Co to oznacza w praktyce |
|---|---|
| Powtarzalność i nieprzewidywalność | Kilka–kilkanaście nieobecności w roku lub w kilkuletnim okresie, trudne do zaplanowania |
| Znaczna dezorganizacja pracy | Konieczność reorganizacji grafiku, nadgodziny, zlecenia zewnętrzne, spadek wydajności |
| Obawa o przyszłość zatrudnienia | Pracodawca musi realnie obawiać się, że problem będzie się powtarzał |
| Przyczyna konkretna i prawdziwa | W piśmie wypowiedzenia musi być dokładnie opisana (daty, dni absencji, skutki) |
Ważne wyjątki i ograniczenia
- Nie można wypowiedzieć umowy w czasie trwania usprawiedliwionej nieobecności (art. 41 kp) – dopiero po powrocie do pracy (chyba że minął już okres ochronny z art. 53 kp).
- Długoletni, dotychczas wzorowy pracownik – sądy czasem uznają wypowiedzenie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jeśli absencje są jednorazowe i nie ma rażącej dezorganizacji.
- Nieusprawiedliwiona nieobecność → to już zupełnie inna podstawa (art. 52 kp – rozwiązanie bez wypowiedzenia, dyscyplinarka).
Podsumowując: – długotrwała i powtarzająca się nieobecność (nawet chorobowa) może być przyczyną wypowiedzenia, ale musi realnie i poważnie utrudniać funkcjonowanie pracodawcy. W razie sporu sąd ocenia konkretne okoliczności – sam fakt absencji nie wystarczy, liczą się skutki dla firmy.
