Wobec zajęcia siedziby Trybunału Konstytucyjnego i próby obsadzenia jego kierownictwa poza porządkiem prawnym

Warszawa, 31 października 2026 r. Jako organizacje społeczeństwa obywatelskiego zjednoczone w trosce o los Polski i o poszanowanie jej prawa zabieramy dziś głos wspólnie, ponieważ sprawa, w której się wypowiadamy, nie jest sprawą jednego środowiska. Państwo prawa chroni wszystkich, a gdy przestaje – każdy jest zagrożony. Wydarzenia ostatniej doby wokół Trybunału Konstytucyjnego przekroczyły granicę, za którą kończy się spór polityczny, a zaczyna ostateczna, siłowa faza demontażu ustroju Rzeczypospolitej. W porze nocnej 30 października br., w czasie gdy Prezydent Rzeczypospolitej przebywał poza granicami kraju, oddziały Policji umożliwiły osobom wybranym przez Sejm na sędziów TK, które jednak nie złożyły ślubowania wymaganego prawem do nawiązania stosunku służbowego i rozpoczęcia kadencji sędziego TK, przejęcie gmachu Trybunału Konstytucyjnego. Dostępu do budynku odmówiono Prezesowi i Wiceprezesowi Trybunału, legalnym sędziom TK, dyrektorowi biura Prezesa TK oraz pracownikom TK i trybunalskiej straży. Jednocześnie wewnątrz gmachu pozostają osoby, które Sejm wskazał na stanowisko sędziowskie, lecz które nigdy nie złożyły ważnego ślubowania oraz prokurator delegowany do Prokuratury Krajowej, który grozi zatrzymaniem osobom chcącym legalnie dostać się do budynku Trybunału. Wśród tych osób obecna jest Anna Korwin-Piotrowska, która własnym podpisem nadała sobie tytuł do „zastępowania” urzędującego Prezesa Trybunału i w przekazie medialnym podaje się za obecnego gospodarza Trybunału uprawnionego do wydawania „zarządzeń”. Oświadczenia potępiające uzurpatorów działających w porozumieniu z rządem wydały legalne władze Trybunału Konstytucyjnego, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz liderzy najważniejszych partii politycznych.

Ocena prawna pozarządowych organizacji prawniczych jest jednoznaczna i opiera się na literze obowiązującego prawa. 1) Konstytucja ustanawia Trybunał władzą odrębną i niezależną (art. 173), a każdemu organowi władzy publicznej pozwala działać tylko na podstawie i w granicach prawa (art. 7). W polskim porządku prawnym nie istnieje przepis, który pozwalałby rządowi lub podległej mu Policji obejmować kontrolę nad siedzibą sądu konstytucyjnego i decydować, kto z jego organów może do niej wejść. Operacja tego rodzaju jest więc siłowym wkroczeniem egzekutywy w domenę władzy sądowniczej i złamaniem zasady podziału władz (art. 10). 2) Ustawa o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego uzależnia nawiązanie stosunku służbowego sędziego od złożenia ślubowania wobec Prezydenta RP. Kto ślubowania nie złożył, nie objął urzędu – a zatem nie dysponuje żadną cząstką władzy Trybunału i nie może podpisywać aktów w jego imieniu. Co więcej, prawo nie zna trybu przerwania czynności Prezesa Trybunału ani wyznaczania jego zastępcy jednoosobową decyzją zainteresowanej. Dokument, w którym ktoś sam sobie przyznaje kierownictwo sądu konstytucyjnego, rozstrzygając przy tym o własnym statusie jest aktem nieistniejącym, pozbawionym wszelkich skutków prawnych. Taką samą ocenę prawną przedstawił w swym oświadczeniu Wiceprezes Trybunału Konstytucyjnego. 3) Kodeks karny chroni konstytucyjne organy państwa przed usuwaniem ich przemocą: art. 128 § 1 przewiduje za działania bezpośrednio zmierzające do takiego celu karę do 20 lat pozbawienia wolności. Niezależnie od tej kwalifikacji, funkcjonariusz publiczny, który działa bez podstawy prawnej na szkodę interesu publicznego, odpowiada za przekroczenie uprawnień (art. 231 § 1 k.k.). Ocena, czy znamiona tych przestępstw zostały wyczerpane, należy do prokuratury i sądów – ale obowiązek zbadania tej sprawy jest bezdyskusyjny. 4) Ustawa o Policji nie tylko pozwala, lecz nakazuje policjantowi odmówić wykonania rozkazu lub polecenia, którego realizacja oznaczałaby udział w przestępstwie (art. 58 ust. 2). Kto osobiście bierze udział w bezprawnej blokadzie konstytucyjnego organu państwa, osobiście poniesie tego konsekwencje, niezależnie od tego, kto wydał rozkaz. Wzywamy każdego funkcjonariusza, by w sumieniu i w świetle prawa ocenił polecenia, które otrzymuje, i by odmówił pomocy w łamaniu Konstytucji. Tym, którzy za taką odmowę zapłacą szykanami służbowymi, już dziś deklarujemy publiczne wsparcie i pomoc prawną. Wszystkich Polaków – niezależnie od przekonań i politycznych wyborów – prosimy, by nie przechodzili obok tych wydarzeń obojętnie. Jednocześnie podkreślamy, że obrona ładu konstytucyjnego nie powinna opierać się na przemocy, lecz na obecności, zaangażowaniu i cywilnej odwadze publicznego sprzeciwu. Dokumentujmy naruszenia prawa, żądajmy od parlamentarzystów wszystkich ugrupowań jednoznacznego opowiedzenia się po stronie Konstytucji, wspierajmy tych, którzy odmawiają udziału w bezprawiu. Historia uczy, że władza cofa się przed społeczeństwem, które pamięta, patrzy i nie milczy. Z uznaniem przyjmujemy decyzję Prezydenta RP o natychmiastowym przerwaniu wizyty zagranicznej i powrocie do kraju. To właściwa odpowiedź głowy państwa na kryzys ustrojowy. Konstytucja czyni Prezydenta gwarantem ciągłości władzy państwowej i powierza mu pieczę nad jej przestrzeganiem (art. 126 ust. 1 i 2). Deklarujemy poparcie dla podjętych dotąd działań i wyrażamy przekonanie, że Prezydent sięgnie po pełnię konstytucyjnego instrumentarium swojego urzędu – od zwołania Rady Bezpieczeństwa Narodowego, przez orędzie do Narodu i izb parlamentu, aż po zainicjowanie postępowań przed właściwymi organami – tak długo, aż ład konstytucyjny zostanie przywrócony. W tej służbie polska demokracja i zorganizowane społeczeństwo obywatelskie stoją przy głowie państwa. Nasze postulaty Domagamy się: 1) bezzwłocznego opuszczenia terenu Trybunału Konstytucyjnego przez skierowane tam oddziały Policji oraz przez osoby nieuprawnione do przebywania w gmachu Trybunału, a także przywrócenia jego organom i służbom niezakłóconego dostępu do siedziby; 2) podania do publicznej wiadomości treści rozkazów i poleceń, na podstawie których przeprowadzono operację, wraz ze wskazaniem ich autorów – w tym członków Rady Ministrów ponoszących odpowiedzialność polityczną i karną; 3) wszczęcia z urzędu postępowania karnego obejmującego wątki z art. 127, 128, 135 i art. 231 Kodeksu karnego oraz zabezpieczenia dowodów, w tym dokumentacji i zapisów monitoringu; 4) natychmiastowego zaniechania przez wszystkie organy władzy publicznej czynności opartych na nieistniejącym „zarządzeniu” o zastępowaniu Prezesa Trybunału; 5) umożliwienia legalnym władzom Trybunału Konstytucyjnego skutecznego zabezpieczenia dokumentacji Trybunału, w tym akt spraw, dokumentów objętych ochroną danych osobowych oraz przepisami o ochronie informacji niejawnych. 6) Niezwłocznego powołania Rady na rzecz Naprawy Państwa, która przygotuje szeroką propozycję sanacji ustrojowej. Niżej podpisane organizacje będą na bieżąco dokumentować przebieg wydarzeń, publikować analizy prawne, nieść pomoc osobom dotkniętym represjami oraz występować przed organami krajowymi i międzynarodowymi aż do pełnego przywrócenia stanu zgodnego z Konstytucją. Stanowisko ma charakter otwarty – zapraszamy do jego podpisania każdą organizację, której bliski jest los państwa prawa.

Sygnatariusze

Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris adw. Jerzy Kwaśniewski Prezes Zarządu Stowarzyszenie Sędziowie RP sędzia dr Adam Jaworski Wiceprezes Zarządu Niezależne Stowarzyszenie Prokuratorów Ad Vocem prok. Paweł Wilkoszewski Prezes Zarządu Stowarzyszenie Veritas et Ius. W Służbie Narodowi sędzia Piotr Schab Prezes Zarządu Stowarzyszenie ORLA ROTA – Niezależni w Służbie dla Polski płk. Andrzej Stróżny Prezes Zarządu Warszawskie Seminarium Aksjologii Administracji adw. dr Krzysztof Wąsowski pełnomocnik Zarządu Stowarzyszenie Prawnicy dla Polski sędzia dr Łukasz Piebiak Prezes Zarządu Konfederacja Inicjatyw Pozarządowych Rzeczypospolitej Paweł Lewandowski Członek Zarządu Polskie Centrum Ochrony Praw Chrześcijan Kluby Gazety Polskiej Ewa Wójcik Prezes Zarządu Ruch Obrony Granic Robert Bąkiewicz Paweł Kryszczak