Spłata kredytu ma być rozłożona na czterdzieści pięć lat z oprocentowaniem około 3 procent rocznie, jak twierdzi polski rząd. Albo 4-5 procent jak wynika z informacji płynących z Brukseli. Jest to pożyczka w obcej walucie, której kurs także może ulec wahaniom, więc nie wiemy jakiej wysokości będą odsetki. Ten dziwaczny kredyt obwarowany jest licznymi warunkami, czyli Polska nie może nim dysponować swobodnie.

Ponieważ na zakupy spoza UE może przeznaczyć tylko około 30 procent całej kwoty, co przy orientacji naszych zakupów zbrojeniowych głównie w USA i Korei Południowej, już jest dla polskich sił zbrojnych krytycznie niekorzystne. Bardzo źle brzmią także komunikaty, że budżet MON nie wytrzyma obciążenia finansowego spłaty odsetek od tej pożyczki, co wymusi rezygnację z realizowanych kontraktów z USA oraz Koreą Południową i przeorientowanie się na zamówienia składane głównie w Niemczech i Francji. Zamówienia, właściwie nie wiadomo na jaki sprzęt. I sami Niemcy na łamach Die Welt stwierdzają, że Niemcy nie mają Polsce wiele do zaoferowania w dziedzinie zbrojeń, a raczej sami mogliby kupować w Polsce nowoczesne systemy przeciwlotnicze krótkiego zasięgu Piorun.

A może są inne korzyści z tej pożyczki?

Entuzjastycznie nastwiony do pożyczki rząd Donalda Tuska podkreśla, że większość środków zostanie przeznaczonych na rozwój polskiego przemysłu zbrojeniowego oraz rozbudowę „Tarczy wschód”. Rozbudowę systemów przeciwlotniczych „Narew” i „Wisła oraz współpracę polskiego przemysłu zbrojeniowego z przemysłem Ukrainy. Jednak nie prezentuje żadnego planu zagospodarowania tych środków, więc dysponujemy tylko enigmatyczną informacją, że sporządzono listę 139 projektów, o których dofinasowanie wnioskowała Polska przed Komisją Europejską – jednak plany te są tajne. Jedyne co wiemy na tym etapie, a co udało się nieoficjalnie ustalić niezależnym dziennikarzom, to informacja że około 10-15 miliardów złotych, ma z pożyczki otrzymać spółka „Polska Amunicja” Pawła Poncyliusza, byłego członka PO i znajomego Donalda Tuska.

Rzecz w tym, że ta firma istnieje tylko… na papierze, i w ubiegłym roku wykazała dochód zerowy. Co nie dziwi, ponieważ nie dysponuje żadnymi zakładami produkcyjnymi. Co do innych planów inwestycyjnych rządu – nie wiemy nic konkretnego. Przy wszystkich wątpliwościach związanych z pożyczką, najbardziej istotny jest jednak ten, że jest to pożyczka warunkowa. Ponieważ to Rada Europejska ocenia, na co, gdzie, i ile z tych środków możemy wydać. Może także zablokować środki, w przypadku „naruszenia przez Polskę praworządności”, co Rada, podobnie jak premier Tusk prawo – może rozumieć po swojemu.

Wszystkie te wątpliwości spowodowały, że prezydent Karol Nawrocki zwołał między innymi w tej sprawie, Radę Bezpieczeństwa Narodowego, chcąc się dowiedzieć o planach rządu związanych z wydatkowaniem tej pożyczki. Odpowiedź jaką otrzymał, można by skwitować krótkim „Pisz na Berdyczów”. Czyli, nie dowiedział się niczego konkretnego. Już w piątek 13.02. (!) posłowie KO, przy sprzeciwie opozycji, przegłosowali przyjęcie pożyczki SAFE przez RP na drodze Ustawy Sejmowej.

Po głosowaniu, któremu bacznie przyglądał się ambasador Niemiec, Miguel Berger, na sali plenarnej zapanowała euforia posłów koalicji, a w ich komentarzach nie zabrakło głosów, że kto nie zgadza się na SAFE, jest zdrajcą. Nikt z nich nie wspominał o poprawkach do ustawy zgłoszonych przez PIS i Konfederację. Te poprawki posłowie koalicji odrzucili w całości.

Brzmiały tak:

Zakaz mechanizmu warunkowości: Proponowano dodanie preambuły, która wprost zakazywałaby stosowania wobec środków z SAFE mechanizmu warunkowości, by uniknąć sprzecznego z polską racją stanu „szantażu politycznego”.

Gwarancje dla polskiego przemysłu, zgodnie z którym udział polskiego przemysłu zbrojeniowego w wykorzystaniu środków z SAFE nie mógłby być niższy niż 89 proc. w każdym roku kalendarzowym.

Wydatki na obronność: Poprawka zakładała, że środki z SAFE muszą być funduszami dodatkowymi, które nie pomniejszają wydatków z budżetu państwa ani Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, a łączne wydatki na obronność nie mogą spaść poniżej 6 proc. PKB. Niedawno okazało się, że Ministerstwo Finansów oczekuje, by spłata kredytu dokonywana była z funduszu MON. Z kolei resort obrony alarmował, że z uwagi na posiadane już zobowiązania, spłata odsetek z pożyczki SAFE, spowoduje zatrzymanie procesu rozbudowy Sił Zbrojnych RP.

Zgoda prezydenta na zbycie mienia: Postulowano, aby zbycie lub nieodpłatne przekazanie obcym armiom sprzętu nabytego ze środków SAFE wymagało uprzedniej zgody Prezydenta RP oraz pozytywnej opinii sejmowej komisji obrony.

Utworzenie Komitetu Sterującego: Proponowano powołanie specjalnego organu kontrolnego, w skład którego wszedłby między innymi Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Komitet miałby opiniować wykorzystanie środków i raz w roku przedstawiać Sejmowi jawną opinię.

Osłona antykorupcyjna: Opozycja chciała nałożyć na Ministra Koordynatora Służb Specjalnych obowiązek corocznego sprawozdania przed Sejmem z działań ABW, SKW i CBA w zakresie osłony antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej programu.

Kontrola parlamentarna nad planem finansowym: Uzgodnienia i zmiany planu finansowego FIZB miały wymagać pozytywnej opinii sejmowej komisji obrony narodowej.

Ograniczenia inwestycyjne BGK: Poprawka zakładała, że wolne środki FIZB w walutach obcych mogłyby być lokowane wyłącznie w bankach z siedzibą w Polsce oraz w papiery wartościowe emitowane lub gwarantowane przez rząd RP lub Skarb Państwa.

Precyzyjne określanie zadań: Opozycja postulowała, by zadania finansowane z SAFE były wybierane wyłącznie na podstawie Programu Rozwoju Sił Zbrojnych na lata 2025–2039, a uprawnionymi do ich wskazywania byli m.in. Szef Sztabu Generalnego WP oraz Komendanci Główni Policji i Straży Granicznej.

Dodatkowa sprawozdawczość: Wnioskowano, aby ministrowie obrony i spraw wewnętrznych corocznie przedstawiali Sejmowi i Senatowi szczegółowe sprawozdania z realizacji planu.