![\"\"](\"http:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/ksn\/kcfinder\/upload\/images\/Incommunicabilis%20foto%20strona.jpg\")
<\/p>\nCz\u0142owiek jako osoba wyra\u017ca si\u0119 w formach kruchych. Zdaje si\u0119 przelotnych. Ale mimo tej pozornej krucho\u015bci widoczna jest ta charakterystyczna cecha pracy ducha osoby ludzkiej. Nie mo\u017cna tej cechy wyrugowa\u0107, wydziedziczy\u0107, zamieni\u0107 na co\u015b innego. Jest ona znakiem. Trwa tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo pami\u0119tamy o jej tre\u015bci i o jej znaczeniu. Jej skutki zale\u017c\u0105 od zaanga\u017cowania cz\u0142owieka w \u017cycie. Tylko w\u00f3wczas cz\u0142owiek mo\u017ce mie\u0107 w\u0142adz\u0119. Przede wszystkim w\u0142adz\u0119 nad sob\u0105 samym. Obecno\u015b\u0107 tego znaku w \u017cyciu wyznacza horyzont, kt\u00f3ry jest sfer\u0105, otoczeniem dzia\u0142a\u0144 cz\u0142owieka jako osoby. Ten horyzont nie jest dekoracj\u0105, kt\u00f3ra ma sprawia\u0107 jedynie wra\u017cenie g\u0142\u0119bi. Bo \u017cycie nie jest teatrem. \u201eKa\u017cdy kto chce w\u0142ada\u0107 pa\u0144stwem, narodem, ko\u015bcio\u0142em, czy rodzin\u0105, musi naprz\u00f3d nauczy\u0107 si\u0119 w\u0142ada\u0107 sob\u0105. Ka\u017cdy, kto chce by nar\u00f3d by\u0142 mocny, musi si\u0119 sam o moc postara\u0107. By nar\u00f3d \u017cy\u0142 w mi\u0142o\u015bci, musi sam umie\u0107 mi\u0142owa\u0107. By nar\u00f3d by\u0142 w jedno\u015bci i pokoju, musi sam by\u0107 jedno\u015bci\u0105 w sobie, opanowany wewn\u0119trznie, pe\u0142en wewn\u0119trznego pokoju. Cz\u0142owiek bez pokoju nikomu pokoju nie da. Cz\u0142owiek bez mi\u0142o\u015bci, mi\u0142o\u015bci nie udzieli.\u201d (Stefan kard. Wyszy\u0144ski).<\/p>\n
Cz\u0142owiek jest podmiotem i celem pracy. Nie powinien by\u0107 narz\u0119dziem produkcji. W tym kontek\u015bcie wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 pe\u0142ni\u0105 zwi\u0105zki zawodowe. Donios\u0142o\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych wynika z tego, \u017ce s\u0105 one istotnym czynnikiem walki o sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105. Rol\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w szerokim kontek\u015bcie praw cz\u0142owieka podkre\u015bla\u0142 Jan Pawe\u0142 II (Jan Pawe\u0142 II, Laborem exercens). Wiele spo\u015br\u00f3d uprawnie\u0144 przys\u0142uguj\u0105cych cz\u0142owiekowi pracuj\u0105cemu zosta\u0142o proklamowanych przez instancje mi\u0119dzynarodowe. Poszczeg\u00f3lne pa\u0144stwa daj\u0105 ich gwarancj\u0119 wobec swoich obywateli w zapisach praw i norm post\u0119powania. \u201ePrawa ludzkie wynikaj\u0105ce z pracy mieszcz\u0105 si\u0119 w szerszym kontek\u015bcie tych w\u0142a\u015bnie podstawowych praw osoby.\u201d (Jan Pawe\u0142 II, Laborem exercens.)<\/p>\n
Je\u017celi dzisiaj zauwa\u017camy, \u017ce dzieje si\u0119 inaczej, \u017ce nast\u0119puje odchodzenie od tych praw podstawowych cz\u0142owieka, warto podejmowa\u0107 dzia\u0142ania. Dzia\u0142ania w obronie zagro\u017conego cz\u0142owiecze\u0144stwa. Dzia\u0142ania dla dobra cz\u0142owieka. Nie da si\u0119 wyt\u0142umaczy\u0107 wszystkich uci\u0105\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3re niesie nam dzie\u0144 powszedni, dynamik\u0105 zmian systemowych. Dynamik\u0119 tych zmian systemowych mo\u017cemy uzna\u0107 za dobre tylko w\u00f3wczas, gdy za dobre mo\u017cna uzna\u0107 skutki tych zmian dla cz\u0142owieka. W \u017cadnym razie nie wolno w ich wyniku akceptowa\u0107 uprzedmiatawiania cz\u0142owieka. Nie wolno sprowadza\u0107 warto\u015bci cz\u0142owieka do warto\u015bci kolumny znamionuj\u0105cej wygenerowany zysk lub wygenerowan\u0105 strat\u0119. Nie wolno t\u0142umaczy\u0107 cz\u0142owiekowi, \u017ce pieni\u0105dze nie s\u0105 wszystkim, ale \u017ce wszystko bez pieni\u0119dzy staje si\u0119 niczym. Taka zasada bez innych odniesie\u0144 jest niezwykle niebezpieczna. Dlatego nale\u017cy po\u0142\u0105czy\u0107 j\u0105 ze szczeg\u00f3lnie dzisiaj potrzebnym znakiem, znakiem przywi\u0105zania do warto\u015bci personalistycznych, w kt\u00f3rych centrum jest cz\u0142owiek jako osoba. Znakiem, kt\u00f3ry otwiera nam oczy na potrzeby ludzi \u017cyj\u0105cych w n\u0119dzy i zepchni\u0119tych na margines spo\u0142eczny. Tym znakiem jest Mi\u0142o\u015b\u0107. Jest to wa\u017cne dlatego, \u017ce cz\u0142owiek zmaga si\u0119 dzisiaj z nowymi formami niewolnictwa, bardziej podst\u0119pnymi ni\u017c te, kt\u00f3re znane s\u0105 z przesz\u0142o\u015bci. Nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce dzieje si\u0119 tak, bo dla nazbyt wielu ludzi wolno\u015b\u0107, wolna wola pozostaj\u0105 poj\u0119ciami bez tre\u015bci. Tak jak idea. Jak solidarno\u015b\u0107. Solidarno\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie potrzebuje wroga lub przeciwnika, aby si\u0119 umacnia\u0107 i rozwija\u0107. Solidarno\u015b\u0107, kt\u00f3ra zwraca si\u0119 do wszystkich, a nie przeciwko komukolwiek. Solidarno\u015b\u0107, kt\u00f3ra za podstaw\u0119 swojego etosu przyj\u0119\u0142a dwie zasady: zasad\u0119 odniesienia do cz\u0142owieka i jego losu, oraz zasad\u0119 \u201ez\u0142o dobrem zwyci\u0119\u017caj\u201d. Obie te zasady s\u0105 po dzi\u015b dzie\u0144 wyra\u017anymi kryteriami \u017cycia moralnego. (por. Tischner, Nieszcz\u0119sny dar wolno\u015bci). Jest bardzo wa\u017cne, aby te zasady nie zosta\u0142y wyrugowane z kanonu og\u00f3\u0142u praw w\u0142a\u015bciwych cz\u0142owiekowi. Warunkiem wcielenia w \u017cycie tych zasad jest przyj\u0119cie przez cz\u0142owieka postawy refleksyjnej, kt\u00f3ra przejawia si\u0119 w tym, \u017ce \u201ecz\u0142owiek dzia\u0142aj\u0105c wybiera, co chce uczyni\u0107. W\u0142adza ta nazywa si\u0119 woln\u0105 wol\u0105.\u201d (Karol Wojty\u0142a, 1962: 14).<\/p>\n
<\/p>\n
Wolna wola nie jest kategori\u0105 transcendentaln\u0105, nie jest zewn\u0119trzna wobec cz\u0142owieka. Jest immanentn\u0105 cech\u0105 egzystencji cz\u0142owieka. St\u0105d w\u0142a\u015bnie bierze si\u0119 jej znaczenie w samorealizacji, w samourzeczywistnianiu si\u0119 cz\u0142owieka jako istoty duchowej, to znaczy takiej, kt\u00f3ra posiada swe \u017cycie wewn\u0119trzne, wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w my\u015bleniu poj\u0119ciowym. Ta samorealizacja nie sprzeciwia si\u0119 ani prawu naturalnemu, bo z niego czerpie inspiracje, ani prawu pozytywnemu, bo uznana zosta\u0142a przez nie jako nadrz\u0119dny motyw, za spraw\u0105 kt\u00f3rego cz\u0142owiek mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na charakter swojej aktywno\u015bci, mo\u017ce spe\u0142nia\u0107 mo\u017cliwo\u015bci i urzeczywistnia\u0107 sw\u00f3j osobisty potencja\u0142.<\/p>\n
Naprawa stanu, kt\u00f3ry odczuwamy jako nad wyraz z\u0142y, powinna rozpocz\u0105\u0107 si\u0119 od przywr\u00f3cenia s\u0142owom ich w\u0142a\u015bciwych, nieodwr\u00f3conych znacze\u0144. Cz\u0142owiek pracy nie powinien mie\u0107 obaw, \u017ce przy ocenie zas\u0142u\u017cy\u0107 mo\u017ce jedynie na miano \u201etrudnego przypadku natury dyscyplinarnej\u201d. Na represje w formie rujnowania kariery, zdrowia czy finans\u00f3w. Takie obserwacje nie bior\u0105 si\u0119 z uroje\u0144. Nie wyrastaj\u0105 z fantazmat\u00f3w. Przyczyn\u0105 tych obserwacji s\u0105 fakty. Fakty, kt\u00f3rych dostrze\u017cenie mo\u017cliwe jest dzi\u0119ki zachowaniu wra\u017cliwo\u015bci w odbiorze rzeczywisto\u015bci. Przeciwko tej wra\u017cliwo\u015bci zwr\u00f3cone s\u0105 liczne dzia\u0142ania uzurpator\u00f3w jedynej racji. Dzia\u0142ania o\u015bmieszaj\u0105ce. Szydz\u0105ce. D\u0105\u017c\u0105ce do os\u0142abienia lub wyeliminowania niepo\u017c\u0105danych aktualnie spostrze\u017ce\u0144. Cz\u0142owiek mo\u017ce zatraci\u0107 zmys\u0142 prawdy, je\u017celi za cz\u0119sto pos\u0142uguje si\u0119 k\u0142amstwem i je\u017celi k\u0142amstwo staje si\u0119 narz\u0119dziem jego walki. \u201eOstatecznie ludzie cz\u0119sto pos\u0142uguj\u0105cy si\u0119 k\u0142amstwem nie tylko zatracaj\u0105 zmys\u0142 prawdy i sprawiedliwo\u015bci, ale w\u0142asne k\u0142amstwo wci\u0105\u017c powtarzane uznaj\u0105 w ko\u0144cu za prawd\u0119. W ten spos\u00f3b nawet nie dostrzegaj\u0105, \u017ce pierwsi padaj\u0105 ofiar\u0105 k\u0142amstwa, kt\u00f3remu s\u0142u\u017cyli.\u201d (Stefan kard. Wyszy\u0144ski).<\/p>\n
Powstrzymanie degradacji cz\u0142owieka i jego \u015brodowiska, ich odrodzenie do \u017cycia, zale\u017cy moim zdaniem w najwi\u0119kszym stopniu od tego, w jaki spos\u00f3b cz\u0142owiek odnosi si\u0119 do sfery b\u0119d\u0105cej otoczeniem jego dzia\u0142a\u0144. Cz\u0142owieka charakteryzuje to, \u017ce jest bytem rozumnym i jako byt rozumny rozwija swoje d\u0105\u017cenia. Poznanie i po\u017c\u0105danie s\u0105 filarami egzystencji osoby ludzkiej. Je\u017celi \u017cycie wewn\u0119trzne cz\u0142owieka koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 prawdy i dobra, to znaczy, \u017ce cz\u0142owiek nie mo\u017ce zrezygnowa\u0107 z warto\u015bci prawdy i dobra na rzecz innych warto\u015bci. Warto\u015b\u0107 prawdy i warto\u015b\u0107 dobra s\u0105 naturalnymi orientacjami ca\u0142ego cz\u0142owieka (por. Karol Wojty\u0142a 1962: 13). Cz\u0142owiek w swoim wn\u0119trzu dokonuje wyboru. Dzi\u0119ki temu jest taki, jaki jest, i mo\u017ce by\u0107 tym, kim jest. \u201eW \u015bcis\u0142ym powi\u0105zaniu z tym charakterystycznym rysem osoby pozostaje druga jej znamienna w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107. \u0141acina filozof\u00f3w ujmowa\u0142a j\u0105 w stwierdzeniu, \u017ce osoba jest\u00a0alteri incommunicabilis\u00a0<\/em>\u2013 nieprzekazywalna, nieodst\u0119pna. Nie chodzi w tym wypadku o zaznaczenie, \u017ce osoba jest zawsze jakim\u015b bytem jedynym i niepowtarzalnym, to bowiem mo\u017cna twierdzi\u0107 i o ka\u017cdym innym bycie r\u00f3wnie\u017c, o zwierz\u0119ciu, ro\u015blinie czy kamieniu. Owa nieprzekazywalno\u015b\u0107 czy te\u017c nieodst\u0119pno\u015b\u0107 osoby jest naj\u015bci\u015blej zwi\u0105zana z jej wn\u0119trzem, ze samostanowieniem, z woln\u0105 wol\u0105. Nikt inny nie mo\u017ce za mnie chcie\u0107. Nikt nie mo\u017ce podstawi\u0107 swojego aktu woli za m\u00f3j. Zdarza si\u0119, \u017ce kto\u015b czasem bardzo chce, a\u017cebym ja chcia\u0142 tego, czego on chce. W\u00f3wczas najlepiej uwydatnia si\u0119 owa nieprzekraczalna granica pomi\u0119dzy nim a mn\u0105, o kt\u00f3rej stanowi w\u0142a\u015bnie wolna wola. Ja mog\u0119 nie chcie\u0107 tego, czego on chce, abym ja chcia\u0142 \u2013 i w\u0142a\u015bnie w tym jest incommunicabilis. Jestem i powinienem by\u0107 samodzielny w swoich poczynaniach. Na tym za\u0142o\u017ceniu opiera si\u0119 ca\u0142e wsp\u00f3\u0142\u017cycie ludzkie; prawda o wychowaniu i o kulturze do niego si\u0119 sprowadza.\u201d (Karol Wojty\u0142a 1962: 14).<\/p>\n Rafa\u0142 Szubert<\/strong><\/p>\n Autor jest adiunktem w Instytucie Filologii Germa\u0144skiej Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, a tak\u017ce cz\u0142onkiem Komisji Zak\u0142adowej NSZZ Solidarno\u015b\u0107 na tej Uczelni oraz cz\u0142onkiem Rady Krajowej Sekcji Nauki NSZZ Solidarno\u015b\u0107.<\/p>\n Cz\u0142owiek jako osoba wyra\u017ca si\u0119 w formach kruchych. Zdaje si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,5],"tags":[],"class_list":["post-655","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci","category-czytelnia"],"yoast_head":"\n
\n
\n![\"\"](\"http:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/ksn\/kcfinder\/upload\/images\/CZYTELNIA%20KSN.jpg\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"