Drastyczne ograniczenie środków Funduszu Pracy w 2026 roku
Analiza sytuacji w powiatach objętych działalnością Regionu Elbląskiego
Region Elbląski NSZZ „Solidarność”, realizując swoje zadania statutowe w zakresie monitorowania sytuacji społeczno-gospodarczej oraz ochrony rynku pracy, przeprowadził analizę planowanych środków na aktywizację zawodową w 2026 roku w powiatach: elbląskim, kwidzyńskim, nowodworskim i sztumskim. Są to powiaty objęte działalnością Regionu Elbląskiego, dlatego ich sytuacja stanowi dla nas naturalny obszar szczególnej obserwacji.
Przedstawione dane wskazują na wyraźny i niepokojący trend – głębokie ograniczenie środków krajowych z Funduszu Pracy przy jednoczesnym utrzymaniu finansowania unijnego (EFS+) na zbliżonym poziomie.
Skala ograniczeń – spadki sięgające nawet 80%
W poszczególnych powiatach redukcja algorytmu Funduszu Pracy na 2026 rok wynosi:
- powiat elbląski – spadek o 82,94%
- powiat kwidzyński – spadek o 67,55%
- powiat nowodworski – spadek o 72,5%
- powiat sztumski – znacząco ograniczony limit środków krajowych przy rosnącej liczbie bezrobotnych
Są to spadki o skali bezprecedensowej. W praktyce oznaczają one niemal całkowite wygaszenie elastycznych, krajowych instrumentów aktywizacyjnych w niektórych powiatach.
Co oznaczają te zmiany dla mieszkańców?
Fundusz Pracy finansuje podstawowe narzędzia wsparcia dla osób bezrobotnych i pracodawców, w tym:
- dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej,
- refundacje kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy,
- prace interwencyjne i roboty publiczne,
- staże i inne formy aktywizacji zawodowej.
Tak głęboka redukcja środków oznacza mniejszą liczbę dostępnych programów, ograniczenie możliwości tworzenia nowych miejsc pracy oraz utrudnioną reakcję na zwolnienia grupowe czy lokalne kryzysy gospodarcze.
Przesunięcie ciężaru na środki unijne
Analiza pokazuje, że środki z EFS+ utrzymują się na podobnym poziomie jak w roku 2025. Oznacza to systemowe przesunięcie ciężaru finansowania polityki rynku pracy z budżetu krajowego na projekty unijne.
Środki projektowe mają jednak charakter czasowy i podlegają ścisłym zasadom konkursowym oraz proceduralnym. Nie zapewniają one takiej elastyczności jak finansowanie krajowe, które umożliwia szybkie reagowanie na bieżące potrzeby lokalnego rynku pracy.
Aktywizacja zawodowa oparta wyłącznie na mechanizmach projektowych staje się mniej stabilna i bardziej uzależniona od harmonogramów konkursów, a nie od realnych potrzeb społecznych.
Szczególne zagrożenie w warunkach wzrostu bezrobocia
W części powiatów regionu obserwowany jest wzrost liczby osób bezrobotnych. Ograniczanie środków krajowych w takich warunkach dodatkowo osłabia potencjał powiatowych urzędów pracy i zmniejsza możliwości przeciwdziałania negatywnym zjawiskom społecznym.
Brak stabilnych instrumentów aktywizacyjnych może prowadzić do:
- wydłużenia okresu pozostawania bez pracy,
- ograniczenia szans młodych osób na wejście na rynek pracy,
- pogłębienia problemów społecznych w mniejszych miejscowościach,
- osłabienia lokalnej przedsiębiorczości.
Potrzeba stabilnego finansowania krajowego
Aktywizacja zawodowa nie może być traktowana jako obszar finansowania doraźnego. Stabilne środki krajowe są fundamentem skutecznej polityki rynku pracy i gwarantują ciągłość działań niezależnie od harmonogramów projektów unijnych.
Zapewnienie odpowiedniego poziomu finansowania Funduszu Pracy jest warunkiem utrzymania bezpieczeństwa zatrudnienia, stabilności społecznej oraz równowagi gospodarczej regionu.
Sytuacja związana z finansowaniem aktywizacji zawodowej pokazuje, jak istotna jest stała kontrola społeczna nad decyzjami dotyczącymi rynku pracy. Związki zawodowe odgrywają ważną rolę w monitorowaniu zmian legislacyjnych, analizowaniu skutków decyzji finansowych oraz reprezentowaniu interesów pracowników w dialogu z instytucjami publicznymi.
Aktywność obywatelska oraz zaangażowanie w dialog społeczny mają realne znaczenie dla kształtowania polityki społecznej i gospodarczej regionu.