6 zasad silnej organizacji związkowej – wnioski z paneli XXXII WZD

Co sprawia, że organizacja związkowa jest naprawdę silna? Nie liczba funkcji, dokumentów czy spotkań, ale ludzie, którzy potrafią działać razem, reagować na problemy i brać odpowiedzialność. Podczas paneli dyskusyjnych XXXII Walnego Zebrania Delegatów Regionu Elbląskiego NSZZ „Solidarność” padło wiele praktycznych wskazówek, które warto przełożyć na codzienną działalność organizacji zakładowych. Zebraliśmy je w sześć najważniejszych zasad.

Dwa panele XXXII WZD dotyczyły z pozoru różnych zagadnień. Pierwszy – „Bezpieczeństwo i zdrowie psychiczne w pracy” – koncentrował się na ochronie pracownika, przeciążeniu pracą, BHP, mobbingu, dyskryminacji oraz reagowaniu na pojawiające się problemy.

Drugi – „Jak odbudować aktywność i zaangażowanie w organizacjach zakładowych?” – dotyczył przede wszystkim skutecznego przywództwa, pomocy prawnej, komunikacji, pozyskiwania i aktywizowania członków oraz przygotowywania kolejnego pokolenia działaczy.

Choć tematy były różne, wnioski prowadziły do wspólnego pytania: jak budować organizację, która rzeczywiście potrafi pomagać pracownikom i skutecznie ich reprezentować?

1. Reaguj wcześniej

Nie czekaj, aż problem stanie się kryzysem.

Przeciążenie pracą, nadmierna liczba nadgodzin, nieprawidłowości dotyczące BHP, konflikty, mobbing czy dyskryminacja często nie pojawiają się z dnia na dzień. Wcześniej występują sygnały, które organizacja powinna umieć zauważyć.

Dlatego tak ważny jest stały kontakt z pracownikami. Czasami problem zgłoszony przez jedną osobę okazuje się problemem dotyczącym znacznie większej części załogi.

Skuteczna organizacja nie tylko interweniuje. Skuteczna organizacja potrafi interweniować odpowiednio wcześnie.

2. Nie idź sam

To jedno z najprostszych, a zarazem najmocniejszych zdań, które wybrzmiało podczas dyskusji:

„Nie idź sam. Zabieraj kogoś.”

Na spotkanie z pracodawcą, negocjacje czy ważną rozmowę przewodniczący nie powinien chodzić zawsze sam.

Obecność drugiej osoby daje wsparcie, ale ma również inne znaczenie – pozwala kolejnym działaczom obserwować, uczyć się i zdobywać doświadczenie.

Organizacja nie może być uzależniona od jednej osoby, która negocjuje, odpowiada na pytania członków, prowadzi dokumentację, rozwiązuje problemy i organizuje całą działalność.

Silna organizacja to silny zespół, a nie jeden przeciążony lider.

Dlatego trzeba dzielić zadania i odpowiedzialność oraz przygotowywać kolejne osoby do pełnienia funkcji.

3. Korzystaj z ekspertów, zanim będzie za późno

Pomoc prawna jest jednym z najważniejszych elementów zaplecza, z którego mogą korzystać organizacje związkowe.

Podczas panelu zwracano uwagę, że pracownicy zbyt często szukają pomocy dopiero po podpisaniu dokumentu lub podjęciu decyzji, której konsekwencje trudno później odwrócić.

Dobrze oddaje to porównanie, które prawnik Regionu Elbląskiego Jacek Mazur przytoczył podczas dyskusji:

„Prawnik powinien być jak ubezpieczenie, a nie jak strażak wzywany dopiero wtedy, kiedy już się pali.”

Warto więc konsultować wątpliwości wcześniej. Dotyczy to zarówno indywidualnych spraw pracowników, jak i działań podejmowanych przez organizację.

Region, prawnicy, trenerzy i doświadczeni działacze są zapleczem organizacji zakładowych. Nie trzeba znać odpowiedzi na każde pytanie – trzeba wiedzieć, gdzie tej odpowiedzi szukać.

4. Słuchaj i rozmawiaj

Organizacja związkowa powinna być miejscem, do którego pracownik może przyjść ze swoim problemem i zostać wysłuchany.

Pierwszym krokiem nie zawsze musi być natychmiastowa interwencja. Najpierw trzeba poznać sytuację, zebrać fakty i ustalić, z jakim problemem rzeczywiście mamy do czynienia.

Szczególnie ważne jest przy tym patrzenie szerzej.

Jeżeli jeden pracownik mówi o przeciążeniu, niewłaściwym traktowaniu, problemach z organizacją pracy czy nieprawidłowościach dotyczących bezpieczeństwa, warto sprawdzić, czy podobnych doświadczeń nie mają inni.

Jedna rozmowa może ujawnić problem całego zakładu.

Dlatego kontakt z ludźmi pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi każdej organizacji związkowej.

5. Pokazuj efekty swojej pracy

Organizacje robią znacznie więcej, niż czasami wiedzą o tym ich członkowie.

Negocjacje, porozumienia, interwencje, pomoc prawna, obrona pracowników, szkolenia czy działania prowadzące do poprawy warunków zatrudnienia często pozostają niewidoczne.

A jeżeli sami nie będziemy mówić o efektach swojej pracy, trudno oczekiwać, że pracownicy będą wiedzieli, co daje im członkostwo w związku zawodowym.

Dlatego warto regularnie informować członków: co udało się zrobić, jakie sprawy zostały rozwiązane, jakie działania są prowadzone i jakie korzyści przyniosło wspólne działanie.

Nie chodzi o chwalenie się. Chodzi o rzetelne pokazanie wartości organizacji.

To również jeden z najskuteczniejszych sposobów docierania do pracowników, którzy jeszcze do Związku nie należą.

6. Łącz pokolenia i przygotowuj następców

Każda organizacja powinna zadać sobie pytanie: kto będzie ją prowadził za kilka lat?

Następców nie szuka się w ostatnim dniu kadencji. Trzeba przygotowywać ich wcześniej.

Młodych działaczy warto zabierać na spotkania i negocjacje, zapraszać na szkolenia, powierzać im konkretne zadania i pozwalać brać odpowiedzialność. W ten sposób zdobywają doświadczenie, którego nie da się nauczyć wyłącznie z podręcznika.

Jednocześnie rozwój młodego pokolenia nie oznacza rezygnacji z wiedzy osób, które przez wiele lat budowały organizacje.

Doświadczeni i emerytowani działacze mogą być mentorami, dzielić się wiedzą i pomagać młodszym unikać błędów, które sami kiedyś musieli przepracować.

Energia młodych i doświadczenie starszych powinny się uzupełniać, a nie ze sobą konkurować.

Silna organizacja to wspólni ludzie

Z obu paneli płynie jeszcze jeden, nadrzędny wniosek.

Organizacja związkowa jest silna wtedy, kiedy jej członkowie nie pozostawiają odpowiedzialności jednej osobie.

Lider ma ogromne znaczenie, ale jego zadaniem nie powinno być robienie wszystkiego samemu. Dobry lider buduje zespół, dzieli się wiedzą, korzysta z ekspertów, słucha ludzi i daje kolejnym osobom możliwość zdobywania doświadczenia.

Dlatego sześć zasad można zamknąć w kilku prostych słowach:

Reaguj wcześniej. Nie idź sam. Korzystaj z ekspertów. Słuchaj i rozmawiaj. Pokazuj efekty. Łącz pokolenia.

To nie są zasady wyłącznie na czas Walnego Zebrania. To wskazówki, które można zastosować każdego dnia w organizacji zakładowej.

Bo Solidarność nie powstaje przy stole obrad.

Solidarność buduje się w zakładach pracy – rozmową, wiedzą, odpowiedzialnością i wspólnym działaniem.