W \u201eKsi\u0119gach Narodu i Pielgrzymstwa Polskiego” pisa\u0142 Adam Mickiewicz: \u201eA ka\u017cdy z Was w duszy swej ma ziar\u00adno przysz\u0142ych praw i miar\u0119 przysz\u0142ych granic. O ile powi\u0119kszycie i polepszycie dusz\u0119 Wasz\u0105, o tyle polepszycie prawa Wasze i powi\u0119kszycie granice Wasze”. Uczy\u0144my
\nz tych zda\u0144 motto naszej dzisiejszej medytacji. Powr\u00f3cimy do nich pod jej koniec.<\/p>\n
Raz jeszcze przypomnijmy s\u0142owa Jana Paw\u0142a II: praca jest \u201esi\u0142\u0105 budo\u00adwania wsp\u00f3lnoty\u201d. Praca sama jest fundamentem i \u017ar\u00f3d\u0142em wsp\u00f3lnoty. Im bardziej ro\u015bnie praca, tym bardziej poszerza si\u0119 i pog\u0142\u0119bia ludzka wsp\u00f3l\u00adnota. Je\u015bli tak jest, mamy prawo powiedzie\u0107: to wszystko, co przeszkadza w dojrzewaniu wsp\u00f3lnoty, przeszkadza te\u017c naturalnemu rozwojowi pracy. Wszystko, co ro\u015bnie, potrzebuje okre\u015blonych warunk\u00f3w wzrostu. Jakich wa\u00adrunk\u00f3w potrzebuje praca? Powiedzieli\u015bmy tutaj: polska praca jest chora. Jeste\u015bmy tu po to, aby uleczy\u0107 polsk\u0105 prac\u0119. Co mamy pocz\u0105\u0107, aby uleczy\u0107 polsk\u0105 prac\u0119? Chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na dwa podstawowe warunki uzdrowienia.<\/p>\n
Wyobra\u017amy sobie polski krajobraz, a na nim star\u0105, poczciw\u0105 ku\u017ani\u0119. Z ku\u017ani tej dochodzi do nas d\u017awi\u0119k kuj\u0105cych \u017celazo m\u0142ot\u00f3w. Kilku ludzi kuje m\u0142otami \u017celazo. Uderzaj\u0105 r\u00f3wno, rytmicznie, jakby na\u015bladowali jak\u0105\u015b muzyk\u0119. Niestety, coraz rzadziej spotykamy u nas taki obraz. Praca jest porozumieniem cz\u0142owieka z cz\u0142owiekiem, ludzi z lud\u017ami. Nie trzeba wielu s\u0142\u00f3w, aby wyczu\u0107 stosowny rytm. Kto tylko czuje rytm, b\u0119dzie wiedzia\u0142 kiedy si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107. Wyobra\u017amy sobie jednak, \u017ce nagle w ku\u017ani zapada zu\u00adpe\u0142na ciemno\u015b\u0107. Ludzie nie wiedz\u0105 ju\u017c gdzie stoi kowad\u0142o, gdzie s\u0105 obc\u0119gi, gdzie drugi cz\u0142owiek. Rytm pracy \u0142amie si\u0119, urywa, ustaje. Nie mo\u017cna ju\u017c pracowa\u0107, bo zachodzi niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce m\u0142ot ugodzi
\nw cz\u0142owieka. Niby wszystko jest \u2014 wszystko, czego do pracy potrzeba: \u017celazo, kowad\u0142o, m\u0142oty; brak\u0142o tego, co istotniejsze, brak\u0142o \u015bwiat\u0142a. O tym, jak bardzo potrzebne jest \u015bwiat\u0142o, dowiadujemy si\u0119 dopiero wtedy, gdy ga\u015bnie.<\/p>\n
I na tym w\u0142a\u015bnie zdaje si\u0119 polega\u0107 pierwsza choroba polskiej pracy \u2014 na braku \u015bwiat\u0142a. Niby wszystko, czego do pracy potrzeba, jest: \u017celazo, obc\u0119gi, koks. A jednak co\u015b parali\u017cuje nasz\u0105 prac\u0119. Jaka\u015b niepewno\u015b\u0107. Jaka\u015b mniej lub bardziej wyra\u017ana w\u0105tpliwo\u015b\u0107. Dwuznaczno\u015b\u0107. Nie wiem, co si\u0119 stanie z podkow\u0105, kt\u00f3r\u0105 kuj\u0119. Nie wiem. I dlatego jestem podejrzliwy.<\/p>\n
Czy to dziwne, \u017ce jestem podejrzliwy? Podejrzliwo\u015b\u0107 rodzi si\u0119 tam, gdzie jest ciemno\u015b\u0107. Nie mo\u017cna by\u0107 nie podejrzliwym w ciemno\u015bci. W ciemno\u015bci drzewa wygl\u0105daj\u0105 jak ludzie,
\na ludzie jak upiory. To z ciemno\u015bci, z mro\u00adk\u00f3w, z k\u0142amstw bierze si\u0119 nasza choroba podejrzliwo\u015bci. Przyczyny tego s\u0105 znane. Ludzie s\u0105 u nas zara\u017ceni podejrzliwo\u015bci\u0105. Ale, czy mo\u017cna i\u015b\u0107 przez rzek\u0105 i nie zamoczy\u0107 n\u00f3g? Kiedy\u015b zaraz po wojnie Antoni Go\u0142ubiew napisa\u0142 o m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra przesz\u0142a wojn\u0105:, \u201ezara\u017ceni \u015bmierci\u0105\u201d. O tych, kt\u00f3rzy prze\u00adszli przez polski kryzys pracy, nale\u017ca\u0142oby powiedzie\u0107: \u201ezara\u017ceni podejrzli\u00adwo\u015bci\u0105\u201d. Ale czy mo\u017cna leczy\u0107 objawy bez leczenia przyczyn?<\/p>\n
Dlatego pierwszym i podstawowym lekiem na chorob\u0119 polskiej pracy jest: wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a. Na ka\u017cdym kroku: wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a. Wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a w szerz i wzwy\u017c. Upiory znikaj\u0105 pod wp\u0142ywem \u015bwiat\u0142a. Je\u015bli nawet w\u015br\u00f3d nas kr\u0105\u017c\u0105 jeszcze jakie\u015b upiory, to znaczy: wi\u0119cej \u015bwiat\u0142a tak\u017ce w\u015br\u00f3d nas.<\/p>\n
Praca buduje wsp\u00f3lnot\u0119. Istnieje g\u0142\u0119bokie podobie\u0144stwo mi\u0119dzy pra\u00adc\u0105 a muzyk\u0105. Nie wiadomo, co z czego pochodzi: czy rytm muzyki wzi\u0105\u0142 si\u0119 z rytmu pracy, czy rytm pracy wzi\u0105\u0142 si\u0119 z rytmu muzyki. Ka\u017cda praca ma sw\u00f3j rytm i ka\u017cdy cz\u0142owiek na w\u0142asny rytm pracy. Gdy rytm pracy ogarnia wielu ludzi, rodzi si\u0119 wsp\u00f3lnota pracy. Ale nie tylko w rytmie tkwi \u017ar\u00f3d\u0142o wsp\u00f3lnoty. Praca to co\u015b innego ni\u017c taniec. \u0179r\u00f3d\u0142em wsp\u00f3lnoty jest przede wszystkim owoc pracy \u2014 owoc przeznaczony dla braci. Dlaczego kowale razem kuj\u0105 \u017celazo? Bo razem chc\u0105 zrobi\u0107 t\u0119 sam\u0105 podkow\u0119. Doty\u00adkamy tutaj niezmiernie wa\u017cnego problemu \u2014 problemu uspo\u0142ecznienia pra\u00adcy. Kiedy praca jest naprawd\u0119 prac\u0105 spo\u0142eczn\u0105? Zjazd dotkn\u0105\u0142 sprawy \u201euspo\u0142ecznienia pracy\u201d, gdy omawia\u0142 kwestie samorz\u0105du warsztat\u00f3w pracy.<\/p>\n
Znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w Polsce pomi\u0119dzy dwoma skrajno\u015bciami. Jedni m\u00f3wili: uspo\u0142eczni\u0107 prac\u0119, to uspo\u0142eczni\u0107 \u015brodki produkcji \u2014 m\u0142oty kowala, kowad\u0142o kowala, ku\u017ani\u0119 kowala. Inni m\u00f3wili: nie ma sensu \u201euspo\u0142ecznia\u0107 pracy\u201d, bo praca jest prywatn\u0105 spraw\u0105 cz\u0142owieka \u2014 m\u0142ot jest przed\u0142u\u017ceniem r\u0119ki kowala, kowad\u0142o jego ziemi, a ku\u017ania jego domu. Wci\u0105\u017c jeszcze wydaje si\u0119 niekt\u00f3rym, \u017ce mi\u0119dzy tymi sprzeczno\u015bciami nie mo\u017ce istnie\u0107 nic trzeciego. Dlatego m\u00f3wi si\u0119: kto nie jest za pierwsz\u0105 koncepcj\u0105, ten jest za drug\u0105, a kto jest za drug\u0105, jest wrogiem i zdrajc\u0105 pracuj\u0105cego cz\u0142owieka. W opar\u00adciu o tak\u0105 zasad\u0119 zacz\u0105\u0142 si\u0119 proces \u201euspo\u0142eczniania\u201d pracy poprzez \u201euspo\u00ad\u0142ecznianie\u201d \u015brodk\u00f3w produkcji. Temu, kto chcia\u0142 mie\u0107 podkow\u0119, ofiarowano ku\u017ani\u0119. Kto chcia\u0142 mie\u0107 chleb, stawa\u0142 si\u0119 \u201ewsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem\u201d od\u0142og\u00f3w. A komu zale\u017ca\u0142o na ksi\u0105\u017cce, otrzymywa\u0142 drukarni\u0119. Zostali\u015bmy wtr\u0105ceni
\nw ogromn\u0105 iluzj\u0119. Trzeba by\u0142o dopiero widma g\u0142odu, by iluzj\u0105 t\u0105 wstrz\u0105s\u00adn\u0105\u0107. Mimo to wci\u0105\u017c jeszcze istniej\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy zdaj\u0105 si\u0119 w niej \u017cy\u0107. Dla nich wszyscy, kt\u00f3rzy atakuj\u0105 iluzj\u0119, s\u0105 zwolennikami pogl\u0105du przeciwnego. Bo trzeciej mo\u017cliwo\u015bci nie widz\u0105.<\/p>\n
Encyklika Jana Paw\u0142a II potwierdza przed nami nasz\u0105 drog\u0119 wyj\u015bcia z tej sprzeczno\u015bci. M\u00f3wi si\u0119 tam: miar\u0105 uspo\u0142ecznienia jest owocowanie. Im bardziej warsztat pracy owocuje, tym bardziej jest spo\u0142eczny. \u201ePrawo osobistego posiadania (jest) … podporz\u0105dkowane prawu powszechnego u\u017cy\u00adwania, uniwersalnemu przeznaczeniu d\u00f3br\u201d. Praca nie jest prywatn\u0105 spraw\u0105 cz\u0142owieka, bo si\u0142a pracy polega na budowaniu wsp\u00f3lnoty. Ale i spo\u0142e\u00adcze\u0144stwu nie
\no to idzie, aby mie\u0107 kowad\u0142a, ale o to, aby mie\u0107 podkowy. Tylko taka praca jest prac\u0105 uspo\u0142ecznion\u0105, kt\u00f3ra owocuje. Spraw\u0119 w\u0142asno\u015bci \u015brodk\u00f3w produkcji nale\u017cy rozpatrywa\u0107 poprzez pryzmat owocowania, a nie na odwr\u00f3t.<\/p>\n
Mimo to dawna iluzja wci\u0105\u017c trwa. Wci\u0105\u017c dzieli ludzi na lepszych i gor\u00adszych. Wci\u0105\u017c stwarza iluzorycznych wrog\u00f3w i iluzorycznych przyjaci\u00f3\u0142. Siedzi w naszej \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej jako wyl\u0119garnia widm.<\/p>\n
Praca nasza jest chora, bo chora jest wsp\u00f3lnota, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142a stanowi\u0107. Ale i na odwr\u00f3t: wsp\u00f3lnota jest chora, bo chora jest jej praca. Raz po raz przelatuje przez nasz kraj, a nawet przez nasz\u0105 sal\u0119, duch z\u0142owrogiej po\u00addejrzliwo\u015bci. Znaczy to, \u017ce wci\u0105\u017c jeszcze jest ciemno \u2014 ciemno za oknem i ciemno w duszy. Da\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c s\u0142ysze\u0107 g\u0142osy wrogo\u015bci: ostrze\u017cenia, oskar\u017cenia, nienawi\u015bci. Znaczy to, \u017ce iluzja wci\u0105\u017c gdzie\u015b tam rz\u0105dzi. Ludzie w Polsce s\u0105 pop\u0119kani, bo ich praca jest pop\u0119kana. My\u015bl\u0119, \u017ce trzeba spojrze\u0107 prawdzie w oczy: Polska jest dzi\u015b krajem okrutnie pop\u0119kanym.<\/p>\n
Powr\u00f3\u0107my do cytatu z Mickiewicza: \u201eA ka\u017cdy z Was w duszy swej ma ziarno przysz\u0142ych praw i miar\u0119 przysz\u0142ych granic. O ile powi\u0119kszycie i po\u00adlepszycie dusz\u0119 Wasz\u0105, o tyle polepszycie prawa Wasze i powi\u0119kszycie gra\u00adnice Wasze\u201d.<\/p>\n
Patrz\u0119 teraz na przesz\u0142o\u015b\u0107 Rzeczypospolitej. Gdzie\u015b u jej pocz\u0105tk\u00f3w ogromne p\u0119kni\u0119cie: kr\u00f3l zabija biskupa krakowskiego. Kto tu ma racj\u0119? Jedni m\u00f3wi\u0105 tak, inni inaczej. M\u0142ode cia\u0142o narodu u pocz\u0105tk\u00f3w rozk\u0142adu. Mijaj\u0105 jednak wieki. Rzeczpospolita ro\u015bnie. Ro\u015bnie
\ni przyznaje si\u0119 do oby\u00addwu. Kr\u00f3l pozostaje mimo wszystko kim\u015b z Polski. I biskup jest kim\u015b
\nz Pol\u00adski. Pozostan\u0105 w historii jako dwa wielkie znaki ostrze\u017cenia. Rzeczpospolita ro\u015bnie, pokonuj\u0105c rozdarcie. Zn\u00f3w mija czas. Pograniczne wojny z Litw\u0105. Leje si\u0119 krew, kto\u015b szuka zwyci\u0119stwa, kto\u015b zemsty. Przychodzi czas kr\u00f3lo\u00adwej Jadwigi. Unia z Litw\u0105. Rzeczpospolita ro\u015bnie, pokonuj\u0105c uczucie zem\u00adsty, nieprzyja\u017ani, rozdarcia. Nie chodzi, o to, \u017ce ros\u0142o cia\u0142o. Cia\u0142o ros\u0142o dla\u00adtego, \u017ce r\u00f3s\u0142 duch. Potem przychodzili tu r\u00f3\u017cni. By\u0142o osadnictwo niemiec\u00adkie, by\u0142o \u017cydowskie, byli Rusini, byli Ukrai\u0144cy, byli Arianie, protestanci, wielu innych. Ka\u017cde p\u0119kni\u0119cie by\u0142o pobudzeniem do wzrostu.<\/p>\n
Dzi\u015b pochylamy si\u0119 nad p\u0119kni\u0119ciami, kt\u00f3re przechodz\u0105 przez nas. Szarpi\u0105 nam nerwy, nie daj\u0105 spa\u0107. Brakuje \u015bwiat\u0142a. Zn\u00f3w kto\u015b nie rozumie naszej drogi. Sami jeste\u015bmy pop\u0119kani.<\/p>\n
Trzeba, aby\u015bmy wyjechali st\u0105d z powi\u0119kszonymi duszami. Kto ma jeszcze upiora w duchu, niech go wygna. Trzeba powi\u0119kszy\u0107 dusz\u0119. \u201eO ile powi\u0119k\u00adszycie i polepszycie dusz\u0119 Wasz\u0105, o tyle polepszycie prawa Wasze i po\u00adwi\u0119kszycie granice Wasze\u201d. Wyje\u017cd\u017caj\u0105c st\u0105d nie zapomnijcie u\u015bcisn\u0105\u0107 r\u0119ki tak\u017ce waszemu przeciwnikowi. Z takich gest\u00f3w ro\u015bnie duch Rzeczypospo\u00adlitej.<\/p>\n
Ks. J\u00f3zef Tischner<\/p>\n
ZJAZD DELEGAT\u00d3W<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W \u201eKsi\u0119gach Narodu i Pielgrzymstwa Polskiego” pisa\u0142 Adam Mickiewicz: \u201eA ka\u017cdy z Was w duszy swej ma ziar\u00adno przysz\u0142ych praw i miar\u0119 przysz\u0142ych granic. O ile powi\u0119kszycie i polepszycie dusz\u0119 Wasz\u0105, o tyle polepszycie prawa Wasze i powi\u0119kszycie granice Wasze”. Uczy\u0144my z tych zda\u0144 motto naszej dzisiejszej medytacji. Powr\u00f3cimy do nich pod jej koniec. Raz […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,16],"tags":[2637,2677,2636],"class_list":["post-545","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1kzd","category-dokkzd","tag-2637","tag-55-81","tag-kzd"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=545"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":546,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/545\/revisions\/546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}