{"id":453,"date":"1981-09-06T15:47:16","date_gmt":"1981-09-06T13:47:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/?p=453"},"modified":"2012-09-28T15:49:42","modified_gmt":"2012-09-28T13:49:42","slug":"kazanie-wygloszone-na-mszy-swietej-w-dniu-6-09-1981-r-przez-ks-jozefa-tischnera","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/1981\/09\/06\/kazanie-wygloszone-na-mszy-swietej-w-dniu-6-09-1981-r-przez-ks-jozefa-tischnera\/","title":{"rendered":"Kazanie wyg\u0142oszone na Mszy \u015awi\u0119tej w dniu 6.09.1981 r. przez ks. J\u00f3zefa Tischnera"},"content":{"rendered":"

NIEPODLEG\u0141O\u015a\u0106 PRACY<\/strong><\/p>\n

Kazanie wyg\u0142oszone na Mszy \u015awi\u0119tej w dniu 6.09.1981 r. przez ks. J\u00f3zefa Tischnera, Krak\u00f3w \u2014 Papieski Wydzia\u0142 Teologiczny.<\/p>\n

Czego\u015b podobnego jeszcze u nas nie by\u0142o, na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 dzisiejszego spotkania. Nie jest \u0142atwo na to pytanie odpowiedzie\u0107. Wszyscy to czujemy: jest historyczne miejsce, jest historyczna rocznica, jest jakie\u015b budowanie, jest Polska. Ale co w tym wyj\u0105tkowego. Wydaje mi si\u0119, \u017ce do\u00adtkn\u0119 sedna sprawy, gdy powiem: Po raz pierwszy w naszej historii podj\u0119\u00adli\u015bmy na tak\u0105 skal\u0119 prac\u0119 nad prac\u0105. Tak, o to chyba nam idzie: o prac\u0119 nad prac\u0105, tego jeszcze na tak\u0105 skal\u0119 nie by\u0142o. Dotychczas najcz\u0119\u015bciej uwa\u00adg\u0119 Polak\u00f3w przykuwa\u0142o pytanie: co robi\u0107? Co robi\u0107, aby Polska by\u0142a kra\u00adjem niepodleg\u0142ym? Co robi\u0107 aby by\u0142o wi\u0119cej chleba? Co robi\u0107, aby by\u0142o wi\u0119cej ksi\u0105\u017cek? Dzi\u015b sytuacja jest inna. Nie, nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce pytanie \u201eco robi\u0107” nie jest aktualne. To tak\u017ce wa\u017cna dzi\u015b sprawa, ale na pierwszym planie jest: jak robi\u0107. Naszym problemem sta\u0142a si\u0119 jako\u015b\u0107 pra\u00adcy. Powiedzmy jeszcze dok\u0142adniej: problemem sta\u0142a si\u0119 kultura pracy. Na\u00adsze dzisiejsze spotkanie nale\u017cy rozpatrywa\u0107 jako wydarzenie w dziejach polskiej kultury pracy.<\/p>\n

Bo nale\u017cy przede wszystkim pami\u0119ta\u0107 o tym, \u017ce praca cz\u0142owieka ma swoje w\u0142asne dzieje, ma swoj\u0105 histori\u0119. Inaczej pracowali nasi praojcowie, a inaczej my pracujemy. Kiedy\u015b ora\u0142o si\u0119 ziemi\u0119 soch\u0105, potem soch\u0119 za\u00adst\u0105pi\u0142 p\u0142ug. Kiedy\u015b pomocnikiem oracza by\u0142 ko\u0144, dzi\u015b jest nim maszyna. Historia pracy, to historia narz\u0119dzi pracy. Ale nie tylko to. Histori\u0119 pracy kszta\u0142tuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wi\u0119zi wzajemno\u015bci mi\u0119dzy lud\u017ami, kt\u00f3re niejako z natury \u0142\u0105czy praca. Wa\u017cne jest to, kto z kim pracuje. Kiedy\u015b pracowa\u0142 ojciec, a z nim rodzina. Dzi\u015b wsp\u00f3lnota si\u0119 poszerzy\u0142a. Wzajemno\u015b\u0107 przekroczy\u0142a granice wsi, miast, granice pa\u0144stwowe. Nie wiem, kto zrobi\u0142 pi\u00f3ro, kt\u00f3re mam w kieszeni. Ktokolwiek je zrobi\u0142, ma udzia\u0142 w mojej pracy. Jest moim wsp\u00f3\u0142pracownikiem, jest ogniwem ogromnego \u0142a\u0144cucha.<\/p>\n

Tak wi\u0119c zmieniaj\u0105 si\u0119 narz\u0119dzia i poszerza wzajemno\u015b\u0107. Praca jest jak rzeka, kt\u00f3ra ro\u015bnie zbieraj\u0105c w siebie boczne dop\u0142ywy. Jeste\u015bmy niedaleko uj\u015bcia Wis\u0142y. Wis\u0142a zbiera wody wi\u0119kszo\u015bci polskich rzek. Nasz Zjazd zbie\u00adra dzi\u015b w jedno strumienie polskich prac i chce si\u0119 im dobrze przyjrze\u0107. Chce t\u0119 polsk\u0105 prac\u0119 zrozumie\u0107, okre\u015bli\u0107: j\u0105, uchwyci\u0107 jej istot\u0119, aby na tej drodze podj\u0105\u0107 dzie\u0142o \u2014 pierwsze dzie\u0142o w historii Polski \u2014 pracy nad prac\u0105.<\/p>\n

By dzie\u0142o to dobrze rozpocz\u0105\u0107, musimy si\u0119 przyjrze\u0107 jakby z g\u00f3ry, z wierz\u00adcho\u0142ka Tatr, gdzie wody Wis\u0142y tak\u017ce maj\u0105 sw\u00f3j pocz\u0105tek. Zach\u0119ca do tego sama liturgia Mszy \u015awi\u0119tej. Oto za chwil\u0119, na ofiarowanie us\u0142yszymy s\u0142o\u00adwa: \u201eB\u0142ogos\u0142awiony jeste\u015b Panie, Bo\u017ce Wszech\u015bwiata, albowiem dzi\u0119ki Twej hojno\u015bci otrzymali\u015bmy chleb \u2014 owoc ziemi oraz pracy r\u0105k ludzkich, kt\u00f3ry Tobie ofiarujemy…\u201d I to samo z winem: \u201eOtrzymali\u015bmy wino, owoc ziemi oraz pracy r\u0105k ludzkich…\u201d. Ten chleb i to wino stan\u0105 si\u0119 za chwil\u0119 cia\u0142em i krwi\u0105 Syna Bo\u017cego. Ma to g\u0142\u0119boki sens. Oto ods\u0142ania si\u0119 przed nami osta\u00adteczny horyzont pracy. Gdyby nie chleb i nie wino, nie by\u0142oby w\u015br\u00f3d nas Syna Cz\u0142owieczego. B\u00f3g nie przychodzi ku nam poprzez dzie\u0142a natury: \u015awi\u0119te Drzewa, woda, ogie\u0144. B\u00f3g przychodzi przez pierwsze dzie\u0142a kultu\u00adry \u2014 chleb i wino. Praca tworz\u0105ca chleb i wino jest budowaniem drogi Bogu. Ale ka\u017cda praca ma udzia\u0142 w tej pracy. Nasza praca r\u00f3wnie\u017c. W ten spos\u00f3b nasza praca, praca ka\u017cdego z nas oka\u017ce si\u0119 budowaniem drogi Bogu.<\/p>\n

Wis\u0142a przynosi tutaj tak\u017ce wod\u0119 z Tatr. A tam, jak wiemy, bli\u017cej jest nie\u00adba. Tatrza\u0144ska woda jest czysta. W czystej wodzie odbija si\u0119 niebo. Taki jest te\u017c sens naszej pracy. W niej tak\u017ce odbija si\u0119 niebo.<\/p>\n

Specyfik\u0105 polskiej pracy by\u0142o i jest to, \u017ce w niej cz\u0119\u015bciej odbija\u0142o si\u0119 niebo. B\u00f3g szcz\u0119\u015bci\u0142 polskiej pracy. Bo polska praca jest polsk\u0105 drog\u0105 do Boga. Musimy strzec tego odbicia jak oka w g\u0142owie. Odbicie to nadaje bo\u00adwiem najg\u0142\u0119bszy sens ludzkiej pracy. Bez niego cz\u0142owiek, mo\u017ce straci\u0107 po\u00adczucie sensu swej pracy. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c utraci\u0107 poczucie polsko\u015bci.<\/p>\n

Praca to wzajemno\u015b\u0107. Ale nie chodzi tylko o wzajemno\u015b\u0107 z lud\u017ami. Chodzi tak\u017ce o wzajemno\u015b\u0107 z Bogiem, kt\u00f3ry pracuj\u0105c \u0142ask\u0105 \u2014 u\u015bwi\u0119ca \u015bwiat.<\/p>\n

Ze szczyt\u00f3w trzeba spojrze\u0107 na nasz\u0105 codzienno\u015b\u0107. Polska praca jest chora. W\u0142a\u015bnie z tego powodu tu jeste\u015bmy, \u017ce polska praca jest chora. Jest wielka jak Wis\u0142a, ale te\u017c jak Wis\u0142a zanieczyszczona. Stawiamy dzi\u015b pytanie: dlaczego jest chora? Nie jest \u0142atwo na to pytanie odpowiedzie\u0107, ale pewne fakty s\u0105 jawne. Praca w Polsce zamiast pog\u0142\u0119bia\u0107 wzajemno\u015b\u0107, zamiast by\u0107 p\u0142aszczyzn\u0105 cz\u0142owieka, sta\u0142a si\u0119 p\u0142aszczyzn\u0105 nieporozumienia, sporu, nawet zdrady. Wody Wis\u0142y s\u0105 brudne. Wody Wis\u0142y s\u0105 nawet krwawe. Jeste\u015bmy tu po to, aby oczy\u015bci\u0107 wody Wis\u0142y. Pracujemy nad prac\u0105, aby praca zn\u00f3w sta\u0142a si\u0119 p\u0142aszczyzn\u0105 porozumienia, zgody, pokoju.<\/p>\n

Nasz\u0105 trosk\u0105 jest niepodleg\u0142o\u015b\u0107 polskiej pracy. S\u0142owo \u201eniepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d trzeba w\u0142a\u015bciwie zrozumie\u0107. Nie chodzi o to, \u017ceby si\u0119 odrywa\u0107 od innych. Nie chodzi o to, aby si\u0119 ponad innych wynosi\u0107. Praca jest wzajemno\u015bci\u0105, jest porozumieniem, jest niezale\u017cno\u015bci\u0105 wielostronn\u0105. Praca tworzy wsp\u00f3l\u00adnot\u0119. Ale w tej wsp\u00f3lnocie i wzajemno\u015bci ka\u017cdy musi pozosta\u0107 sob\u0105: kowal kowalem, nauczyciel nauczycielem, stoczniowiec stoczniowcem. By\u0107 nie\u00adpodleg\u0142ym, znaczy: by\u0107 sob\u0105. Sam rozw\u00f3j kultury pracy domaga si\u0119 nie\u00adpodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Polska praca jest mimo wszystko niepodleg\u0142a. Praca jest wtedy niepod\u00adleg\u0142a, gdy przynosi takie owoce, kt\u00f3rych nie mo\u017cna podrobi\u0107. Owocem pol\u00adskiej pracy niepodleg\u0142ej by\u0142y dzie\u0142a poet\u00f3w romantycznych: Mickiewicza, S\u0142owackiego, Norwida, Krasi\u0144skiego. Owocem polskiej pracy niepodleg\u0142ej jest dzie\u0142o b\u0119d\u0105ce r\u00f3wnie\u017c dzie\u0142em europejskiego humanizmu \u2014 dzie\u0142o Jana Paw\u0142a II \u201eRedemptor hominis\u201d. Owocem takim jest dzie\u0142o Czes\u0142awa Mi\u0142osza. Jest nim tak\u017ce spo\u0142eczny ruch \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Mo\u017cna mno\u017cy\u0107 przyk\u0142ady…<\/p>\n

Zastan\u00f3wmy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nad spraw\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci Polski. Sprawa ta ma dzi\u015b inny sens ni\u017c w XIX wieku. Kluczem do niepodleg\u0142ej Polski jest praca nad prac\u0105. Jest namys\u0142 nad spraw\u0105 kultury pracy. Kluczem do nie\u00adpodleg\u0142o\u015bci jest dzi\u015b niepodleg\u0142o\u015b\u0107 polskiej pracy.<\/p>\n

Siedz\u0105c wczoraj w\u015br\u00f3d was w Katedrze Oliwskiej i s\u0142ysz\u0105c s\u0142owa Prymasa Polski o Ojczy\u017anie, przypomnia\u0142em sobie dawn\u0105 histori\u0119. Oto po upadku Powstania Listopadowego na paryskim bruku znalaz\u0142o si\u0119 kilku oberwa\u0144c\u00f3w \u2014 pobitych, sk\u0142\u00f3conych, bez nadziei na powr\u00f3t do domu. Francja udzie\u00adli\u0142a im schronienia z \u0142aski. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce s\u0105 skazani na powoln\u0105 \u015bmier\u0107. Ci ludzie zacz\u0119li sw\u0105 prac\u0119, m\u00f3wili o sobie dumnie: \u201eMy jeste\u015bmy \u017cyw\u0105 histori\u0105\u201d. I historia im przyzna\u0142a racj\u0119. Bo wszystko mija, a praca trwa. Trwa, bo jest owocem wzajemno\u015bci.<\/p>\n

Wydaje mi si\u0119, \u017ce mam prawo powt\u00f3rzy\u0107 dzi\u015b te s\u0142owa. Wiemy, jak jest trudno. Wiemy jak jest ciemno. Znamy wszystkie upiory nocy i krzyki dnia. Ale wtedy by\u0142o trudniej. W\u0142adza by\u0142a przeciw nim. Wszystkie si\u0142y Europy by\u0142y przeciwko. Niemniej to oni mieli racj\u0119. Bo nie to si\u0119 liczy w historii kto ma si\u0142\u0119, ale kto ma racj\u0119. Praca p\u0142ynie jak rzeka. Rzeka, zw\u0142aszcza polska rzeka, zawsze trafia do swego morza.<\/p>\n

Dlatego: My jeste\u015bmy \u017cyw\u0105 histori\u0105. \u017byw\u0105, to znaczy: owocuj\u0105c\u0105. Chry\u00adstus powiedzia\u0142: \u201ePozw\u00f3lcie umar\u0142ym grzeba\u0107 umar\u0142ych swoich\u201d. A wi\u0119c pozw\u00f3lmy. Zajmijmy si\u0119 owocowaniem. Niechaj woda w polskiej Wi\u015ble stanie si\u0119 czysta i niepodleg\u0142a \u2014 taka, jak\u0105 jest woda w Tatrza\u0144skich Pi\u0119ciu Polskich Stawach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

NIEPODLEG\u0141O\u015a\u0106 PRACY Kazanie wyg\u0142oszone na Mszy \u015awi\u0119tej w dniu 6.09.1981 r. przez ks. J\u00f3zefa Tischnera, Krak\u00f3w \u2014 Papieski Wydzia\u0142 Teologiczny. Czego\u015b podobnego jeszcze u nas nie by\u0142o, na czym polega wyj\u0105tkowo\u015b\u0107 dzisiejszego spotkania. Nie jest \u0142atwo na to pytanie odpowiedzie\u0107. Wszyscy to czujemy: jest historyczne miejsce, jest historyczna rocznica, jest jakie\u015b budowanie, jest Polska. Ale […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17,16],"tags":[2637,2650,2651,2636],"class_list":["post-453","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1kzd","category-dokkzd","tag-2637","tag-kazanie","tag-kazanie-kzd","tag-kzd"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=453"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":455,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/453\/revisions\/455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}