Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wnosi nast\u0119puj\u0105ce uwagi do projektu Informacji Rady Ministr\u00f3w dla Sejmu RP o skutkach obowi\u0105zywania ustawy o pracowniczych programach kapita\u0142owych.
\nPracownicze Programy Kapita\u0142owe (PPK) zosta\u0142y wprowadzone w celu zwi\u0119kszenia oszcz\u0119dno\u015bci finansowych pracownik\u00f3w na okres po zako\u0144czeniu aktywno\u015bci zawodowej. Pomimo wzgl\u0119dnej powszechno\u015bci systemu, Prezydium KK podkre\u015bla, \u017ce system ten nie powinien by\u0107 traktowany jako cz\u0119\u015b\u0107 systemu emerytalnego, gdy\u017c nie zapewnia oszcz\u0119dzaj\u0105cym do\u017cywotniego \u015bwiadczenia. Ponadto, jak z przedstawionej informacji wynika, najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 wyp\u0142at stanowi\u0105 zwroty (w 2025 r. w kwocie ponad 7,7 mld z\u0142), co oznacza, \u017ce PPK przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 oszcz\u0119dzaj\u0105cych nie s\u0105 traktowane jako zabezpieczenie finansowe na p\u00f3\u017aniejsze lata.
\n1. W przedstawionym dokumencie brak jest pog\u0142\u0119bionej analizy bardzo niskiej partycypacji w PPK w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w sektora publicznego. Na koniec 2025 r. ta partycypacja wynosi\u0142a 32,5%, podczas gdy w sektorze prywatnym osi\u0105gn\u0119\u0142a 65,6%.
\nTak znaczna r\u00f3\u017cnica wymaga rzeczywistego zbadania jej przyczyn. Zdaniem Prezydium KK wymagane jest ustalenie, czy decyduj\u0105 o niej ni\u017csze wynagrodzenia, niewystarczaj\u0105ca promocja programu, postawa pracodawc\u00f3w publicznych, czy nieufno\u015b\u0107 wobec pa\u0144stwa i stabilno\u015bci tworzonych powszechnych system\u00f3w oszcz\u0119dno\u015bciowych. Informacja przytacza dane, ale nie podejmuje pr\u00f3by ich wyja\u015bnienia ani nie proponuje dzia\u0142a\u0144 skierowanych do sektora publicznego.
\nNale\u017cy przy tym zauwa\u017cy\u0107, \u017ce zestawienie tych dw\u00f3ch wska\u017anik\u00f3w jest cz\u0119\u015bciowo artefaktem statystycznym. Partycypacja liczona jest wy\u0142\u0105cznie w odniesieniu do pracodawc\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105 umow\u0119 o zarz\u0105dzanie PPK i co najmniej jeden aktywny rachunek. W sektorze prywatnym poza statystyk\u0105 pozostaj\u0105 wi\u0119c firmy, w kt\u00f3rych wszyscy pracownicy zrezygnowali z PPK \u2013 dotyczy to zw\u0142aszcza mikroprzedsi\u0119biorstw, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych umow\u0119 ma zaledwie 16,1%. Jednostki sektora finans\u00f3w publicznych musia\u0142y natomiast wdro\u017cy\u0107 PPK wszystkie,
\na wi\u0119c s\u0105 uwzgl\u0119dniane w ca\u0142o\u015bci.
\n2. Istotnym brakiem raportu jest nieprzedstawienie danych dotycz\u0105cych korzystania przez osoby nisko zarabiaj\u0105ce z mo\u017cliwo\u015bci obni\u017cenia podstawowej wp\u0142aty pracownika z 2% do 0,5% wynagrodzenia. Bez informacji o liczbie takich os\u00f3b, ich wynagrodzeniach, d\u0142ugo\u015bci pozostawania w programie oraz wysoko\u015bci zgromadzonych \u015brodk\u00f3w nie mo\u017cna oceni\u0107 rzeczywistego znaczenia tej regulacji.
\nDokument nie rozwija tak\u017ce kwestii dodatkowej wp\u0142aty finansowanej przez pracodawc\u0119, mimo \u017ce jej wysoko\u015b\u0107 mo\u017ce zosta\u0107 okre\u015blona w uk\u0142adzie zbiorowym pracy.
\nNie analizuje r\u00f3wnie\u017c mo\u017cliwo\u015bci powi\u0105zania takiego rozwi\u0105zania z preferencj\u0105 finansowan\u0105 przez pa\u0144stwo. PPK mog\u0142oby stanowi\u0107 konkretny przedmiot rokowa\u0144 p\u0142acowych i element budowania materialnej warto\u015bci uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych.
\nPa\u0144stwo polskie ma obowi\u0105zek podejmowania dzia\u0142a\u0144 s\u0142u\u017c\u0105cych promocji rokowa\u0144 zbiorowych, wynikaj\u0105cy z art. 4 dyrektywy 2022\/2041 oraz z przyj\u0119tego w grudniu 2025 r. Planu dzia\u0142ania na rzecz wspierania rokowa\u0144 zbiorowych. Autorzy dokumentu wydaj\u0105 si\u0119 jednak nie dostrzega\u0107 mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania PPK jako jednego z instrument\u00f3w realizacji tego obowi\u0105zku.
\n3. Z Informacji wynika, \u017ce od 2022 roku najwy\u017csze kwoty wyp\u0142at stanowi\u0142y zwroty\u00a0 a ich procentowy udzia\u0142 w wyp\u0142atach \u0142\u0105cznie corocznie si\u0119 zwi\u0119ksza. W 2025 roku ponad 8% oszcz\u0119dzaj\u0105cych skorzysta\u0142o z tej mo\u017cliwo\u015bci. Nie poddano analizie przyczyn takich zachowa\u0144, struktury wiekowej os\u00f3b, kt\u00f3re skorzysta\u0142y z tych wyp\u0142at, ani czy osoby te kontynuuj\u0105 oszcz\u0119dzanie w ramach PPK. Ten spos\u00f3b wyp\u0142at stanowi, w ocenie Prezydium KK najs\u0142abszy punkt systemu i powinien by\u0107 poddany g\u0142\u0119bszej analizie.
\n4. Dokument nie dostrzega zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych jako naturalnego kana\u0142u przekazywania pracownikom informacji o PPK. Jest to powa\u017cna s\u0142abo\u015b\u0107 przedstawionej diagnozy. Decyzja o pozostaniu w programie zale\u017cy nie tylko od wysoko\u015bci wp\u0142at, lecz tak\u017ce od zaufania do systemu i zrozumienia zasad jego funkcjonowania. Zwi\u0105zki zawodowe mog\u0105 przekazywa\u0107 informacje w spos\u00f3b bardziej wiarygodny ni\u017c pracodawca, instytucja finansowa czy kampania administracji publicznej. Rola zwi\u0105zk\u00f3w nie powinna przy tym ogranicza\u0107 si\u0119 do rozpowszechniania materia\u0142\u00f3w przygotowanych przez instytucje zarz\u0105dzaj\u0105ce systemem. Powinny one mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedstawiania pracownikom niezale\u017cnej informacji
\no korzy\u015bciach, kosztach, ryzyku inwestycyjnym, zasadach wyp\u0142aty \u015brodk\u00f3w oraz konsekwencjach rezygnacji z PPK.
\nW szczeg\u00f3lno\u015bci nale\u017ca\u0142oby rozwa\u017cy\u0107: \u2013 dost\u0119p zak\u0142adowej organizacji zwi\u0105zkowej do zagregowanych danych o partycypacji w PPK
\nu danego pracodawcy;
\n\u2013 finansowanie niezale\u017cnej informacji o PPK przez PFR Portal PPK, np. w formie grant\u00f3w dla partner\u00f3w spo\u0142ecznych.
\n5. Raport nie analizuje pracowniczych program\u00f3w emerytalnych (PPE) ani funkcjonowania zwolnienia z obowi\u0105zku tworzenia PPK pracodawc\u00f3w prowadz\u0105cych PPE.
\nZ perspektywy NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d jest to istotna luka, poniewa\u017c PPE s\u0105 cz\u0119sto wynegocjowane z udzia\u0142em zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i stanowi\u0105 przyk\u0142ad zak\u0142adowego zabezpieczenia emerytalnego budowanego w drodze porozumienia. Przegl\u0105d powinien obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c relacj\u0119 mi\u0119dzy PPK a PPE.
\nWnioski i rekomendacje legislacyjne
\n1. Prezydium Komisji Krajowej nie podziela koncepcji zwi\u0119kszenia cz\u0119stotliwo\u015bci autozapisu, poniewa\u017c system d\u0142ugookresowego oszcz\u0119dzania opiera si\u0119 na zasadzie dobrowolno\u015bci.
\nWarto natomiast rozwa\u017cy\u0107 wprowadzenie automatycznego uczestnictwa w PPK
\ndla os\u00f3b w wieku 55-70 lat. Obecnie mog\u0105 one przyst\u0105pi\u0107 do programu wy\u0142\u0105cznie na w\u0142asny wniosek, cho\u0107 nie ma przekonuj\u0105cego powodu, by traktowa\u0107 je inaczej ni\u017c m\u0142odszych pracownik\u00f3w. Takie rozwi\u0105zanie ujednolici\u0142oby punkt wyj\u015bcia: uczestnictwo by\u0142oby ustawieniem domy\u015blnym, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 rezygnacji.
\nPrezydium KK nie podziela natomiast tezy z rekomendacji, \u017ce oszcz\u0119dzanie warto rozpocz\u0105\u0107 w ka\u017cdym wieku, nawet z uwzgl\u0119dnieniem wyd\u0142u\u017caj\u0105cej si\u0119 aktywno\u015bci zawodowej i \u015bredniej d\u0142ugo\u015bci \u017cycia. Osoby powy\u017cej 70. roku \u017cycia pracuj\u0105 rzadko: w grupie 65+ odsetek pracuj\u0105cych wynosi ok. 3,3%, a statystyki nie obejmuj\u0105 starszych przedzia\u0142\u00f3w wiekowych. Trudno wi\u0119c oczekiwa\u0107, \u017ce z takiej mo\u017cliwo\u015bci skorzysta\u0142aby istotna grupa. Co wa\u017cniejsze, rozpocz\u0119cie oszcz\u0119dzania w tym wieku nie odpowiada\u0142oby celom PPK, poniewa\u017c zbyt kr\u00f3tki okres gromadzenia \u015brodk\u00f3w nie zapewni\u0142by realnego zabezpieczenia finansowego. Granica 70 lat wyznacza zatem rozs\u0105dny kres, do kt\u00f3rego automatyczny zapis jest uzasadniony.
\n2. W przedstawionym dokumencie proponuje si\u0119 zwi\u0119kszenie elastyczno\u015bci inwestycyjnej funduszy, zmian\u0119 limit\u00f3w dotycz\u0105cych inwestowania w sp\u00f3\u0142ki z WIG20 oraz umo\u017cliwienie szerszego inwestowania w fundusze rynku prywatnego. Zmiany te przedstawiane s\u0105 g\u0142\u00f3wnie jako spos\u00f3b wspierania polskiej gospodarki i krajowego rynku kapita\u0142owego.
\nPrezydium KK rekomenduje rozwag\u0119 w realizacji tej rekomendacji. Z perspektywy pracownik\u00f3w pierwsze\u0144stwo powinny mie\u0107 bezpiecze\u0144stwo zgromadzonych \u015brodk\u00f3w, p\u0142ynno\u015b\u0107 inwestycji, przejrzysto\u015b\u0107 koszt\u00f3w oraz d\u0142ugoterminowa stopa zwrotu oszcz\u0119dno\u015bci. PPK nie mo\u017ce by\u0107 traktowane jako wygodna pula kapita\u0142u przeznaczona do finansowania przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 o podwy\u017cszonym ryzyku albo realizacji dora\u017anych cel\u00f3w polityki gospodarczej pa\u0144stwa.
\nNale\u017cy przypomnie\u0107, \u017ce ju\u017c dzi\u015b uczestnicy Programu mog\u0105 wnioskowa\u0107 o zmian\u0119 funduszu na bardziej elastyczny. Dlatego w tym przypadku, lepiej skupi\u0107 si\u0119 na edukacji inwestycyjnej oszcz\u0119dzaj\u0105cych i przybli\u017caniu im wszystkich wariant\u00f3w inwestycyjnych.
\n3. Ustawodawca uzale\u017cni\u0142 obj\u0119cie zleceniobiorc\u00f3w PPK od podlegania obowi\u0105zkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Obowi\u0105zkowe ubezpieczenie zosta\u0142o wybrane jako \u0142atwy pr\u00f3g administracyjny oraz zabezpieczenie zleceniodawcy przed powstaniem kosztu w wyniku jednostronnej decyzji zleceniobiorcy. Nie wynika z tego jednak \u017cadna g\u0142\u0119bsza zasada uzasadniaj\u0105ca wy\u0142\u0105czenie pozosta\u0142ych os\u00f3b wykonuj\u0105cych prac\u0119 na podstawie um\u00f3w cywilnoprawnych. Zdaniem Prezydium KK mo\u017cna by\u0142oby przyzna\u0107 zleceniobiorcy dobrowolnie ubezpieczonemu w FUS prawo przyst\u0105pienia do PPK na wniosek, z ustawowym skutkiem w postaci obowi\u0105zku finansowania wp\u0142aty przez zleceniodawc\u0119. Zleceniodawca zna\u0142by konsekwencje z\u0142o\u017cenia takiego wniosku, a udzia\u0142 w PPK nie powstawa\u0142by bez woli zainteresowanego. Rozwi\u0105zanie takie by\u0142oby sp\u00f3jne z deklarowanym d\u0105\u017ceniem
\ndo powszechno\u015bci PPK oraz ogranicza\u0142oby r\u00f3\u017cnice w ochronie socjalnej wynikaj\u0105ce wy\u0142\u0105cznie z konstrukcji tytu\u0142u ubezpieczeniowego.
\n4. Zdaniem Prezydium KK, nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 wprowadzenie podwy\u017cszonej dop\u0142aty rocznej dla uczestnik\u00f3w PPK, na rzecz kt\u00f3rych pracodawca finansuje dodatkow\u0105 wp\u0142at\u0119 na podstawie uk\u0142adu zbiorowego pracy. Rozwi\u0105zanie takie jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza\u0142oby atrakcyjno\u015b\u0107 uczestnictwa w PPK, mobilizowa\u0142o pracodawc\u00f3w do ponoszenia dodatkowych koszt\u00f3w oraz stanowi\u0142o konkretny instrument wspierania rokowa\u0144 zbiorowych.
\nWarunkiem zastosowania preferencji mog\u0142oby by\u0107 ustanowienie w uk\u0142adzie zbiorowym dodatkowej wp\u0142aty pracodawcy w wysoko\u015bci co najmniej 0,5% wynagrodzenia. W takim przypadku pa\u0144stwo mog\u0142oby przyk\u0142adowo podwaja\u0107 dop\u0142at\u0119 roczn\u0105 z 240 do 480 z\u0142. Preferencja powinna by\u0107 zwi\u0105zana w\u0142a\u015bnie z uk\u0142adem zbiorowym, a nie z jednostronn\u0105 decyzj\u0105 pracodawcy zawart\u0105 w regulaminie wynagradzania. Preferencja powinna obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c pracodawc\u00f3w, kt\u00f3rzy ju\u017c s\u0105 stron\u0105 uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych przewiduj\u0105cych dodatkow\u0105 wp\u0142at\u0119. Problemem w Polsce nie s\u0105 uk\u0142ady fasadowe, lecz niemal ca\u0142kowity brak uk\u0142ad\u00f3w zbiorowych. Wspiera\u0107 nale\u017cy wi\u0119c zar\u00f3wno zawieranie nowych uk\u0142ad\u00f3w, jak i utrzymywanie oraz rozwijanie ju\u017c istniej\u0105cych.
\nPodsumowuj\u0105c, w opinii Prezydium KK, dokument koncentruje si\u0119 przede wszystkim na technicznych zmianach w funkcjonowaniu PPK, a zbyt s\u0142abo uwzgl\u0119dnia perspektyw\u0119 pracownicz\u0105 i rol\u0119 stosunk\u00f3w zbiorowych. Dalszy rozw\u00f3j systemu nie powinien opiera\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na kolejnych kampaniach informacyjnych ani na powszechnym zwi\u0119kszaniu dop\u0142at z bud\u017cetu pa\u0144stwa.
\nPPK powinno by\u0107 rozwijane nie tylko jako indywidualny program oszcz\u0119dno\u015bciowy, lecz r\u00f3wnie\u017c jako potencjalny instrument zwi\u0119kszania materialnej warto\u015bci rokowa\u0144 zbiorowych. Bez powi\u0105zania programu z dzia\u0142aniem przedstawicielstw pracowniczych oraz z dodatkowymi zobowi\u0105zaniami pracodawc\u00f3w trudno b\u0119dzie osi\u0105gn\u0105\u0107 trwa\u0142y wzrost partycypacji oparty na rzeczywistym zaufaniu pracownik\u00f3w.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wnosi nast\u0119puj\u0105ce uwagi do projektu Informacji Rady Ministr\u00f3w dla Sejmu RP o skutkach obowi\u0105zywania ustawy o pracowniczych programach kapita\u0142owych. Pracownicze Programy Kapita\u0142owe (PPK) zosta\u0142y wprowadzone w celu zwi\u0119kszenia oszcz\u0119dno\u015bci finansowych pracownik\u00f3w na okres po zako\u0144czeniu aktywno\u015bci zawodowej. Pomimo wzgl\u0119dnej powszechno\u015bci systemu, Prezydium KK podkre\u015bla, \u017ce system ten nie powinien by\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3909,9],"tags":[4039,3911,536],"class_list":["post-14510","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2026prezydium","category-dokprez","tag-125-26","tag-3911","tag-decyzja-prezydium"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14510"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14512,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14510\/revisions\/14512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}