Zdaniem Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawiona przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 diagnoza sytuacji spo\u0142ecznej i rynku pracy w Unii Europejskiej (Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo\u0142ecznego i Komitetu Region\u00f3w w sprawie Europejskiego filaru praw socjalnych (COM(2026) 650) jest co do zasady trafna i identyfikuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 najwa\u017cniejszych wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z realizacj\u0105 Europejskiego Filaru Praw Socjalnych.
\nUzupe\u0142nienia wymaga jednak diagnoza dotycz\u0105ca dialogu spo\u0142ecznego i rokowa\u0144 zbiorowych. Komisja prawid\u0142owo wskazuje na bardzo du\u017ce zr\u00f3\u017cnicowanie zasi\u0119gu rokowa\u0144 zbiorowych w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich \u2013 od praktycznie pe\u0142nego obj\u0119cia pracownik\u00f3w uk\u0142adami zbiorowymi w niekt\u00f3rych pa\u0144stwach do zaledwie 11,6% w Polsce \u2013 oraz na potrzeb\u0119 wzmacniania zdolno\u015bci partner\u00f3w spo\u0142ecznych do prowadzenia rokowa\u0144, szczeg\u00f3lnie w pa\u0144stwach o niskim poziomie ich zasi\u0119gu. Diagnoza ta pozostaje jednak w znacznej mierze opisowa i nie identyfikuje dostatecznie przyczyn s\u0142abo\u015bci rokowa\u0144. Dotyczy to w szczeg\u00f3lno\u015bci strukturalnego problemu organizacji pracodawc\u00f3w, kt\u00f3re w wielu pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich \u2013 nie tylko w Polsce \u2013 nie posiadaj\u0105 mandatu swoich cz\u0142onk\u00f3w do prowadzenia negocjacji zbiorowych i zawierania w ich imieniu uk\u0142ad\u00f3w. Bez uwzgl\u0119dnienia tej bariery trudno wyja\u015bni\u0107 trwa\u0142o\u015b\u0107 bardzo niskiego poziomu rokowa\u0144 sektorowych oraz oceni\u0107, jakie instrumenty mog\u0142yby rzeczywi\u015bcie prowadzi\u0107 do zwi\u0119kszenia zasi\u0119gu rokowa\u0144 zbiorowych.
\nPozytywnie nale\u017cy oceni\u0107 odnotowany przez Komisj\u0119 wzrost zatrudnienia \u2013 wska\u017anik zatrudnienia os\u00f3b w wieku 20\u201364 lata osi\u0105gn\u0105\u0142 w 2025 r. 76,1%, a osi\u0105gni\u0119cie celu 78% do 2030 r. pozostaje realne. Sam poziom zatrudnienia jest jednak niewystarczaj\u0105cym miernikiem jako\u015bci funkcjonowania rynku pracy. Dokument roboczy Komisji r\u00f3wnocze\u015bnie wskazuje na utrzymywanie si\u0119 problemu nieadekwatnych wynagrodze\u0144, znacz\u0105cy udzia\u0142 zatrudnienia czasowego, potrzeb\u0119 zapewnienia odpowiednich zasob\u00f3w inspekcjom pracy i skutecznych sankcji za naruszanie prawa pracy, a tak\u017ce konieczno\u015b\u0107 wzmacniania dialogu spo\u0142ecznego i rokowa\u0144 zbiorowych. Wysoki poziom zatrudnienia nie mo\u017ce zatem sam w sobie prowadzi\u0107 do wniosku o dobrej kondycji europejskiego rynku pracy; r\u00f3wnie istotne pozostaj\u0105 jako\u015b\u0107 zatrudnienia, stabilno\u015b\u0107 stosunku pracy, poziom wynagrodze\u0144 oraz rzeczywista mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania przez pracownik\u00f3w z praw zbiorowych.
\nSkorygowania wymaga r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b przedstawienia niedobor\u00f3w si\u0142y roboczej
\ni kwalifikacji. W Komunikacie silnie akcentowana jest potrzeba aktywizacji os\u00f3b pozostaj\u0105cych poza rynkiem pracy, podnoszenia kwalifikacji i lepszego wykorzystania dost\u0119pnych zasob\u00f3w pracy. Taka diagnoza jest uzasadniona, ale nie powinna prowadzi\u0107 do traktowania niedobor\u00f3w kadrowych wy\u0142\u0105cznie jako problemu po stronie poda\u017cy pracy. Sam dokument roboczy wskazuje przyk\u0142adowo, \u017ce w sektorze opieki d\u0142ugoterminowej niska atrakcyjno\u015b\u0107 zatrudnienia wynika z trudnych warunk\u00f3w pracy, niskich wynagrodze\u0144 oraz niewystarczaj\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci rozwoju zawodowego i szkolenia. W cz\u0119\u015bci sektor\u00f3w problemem nie jest zatem wy\u0142\u0105cznie brak os\u00f3b posiadaj\u0105cych odpowiednie kwalifikacje, lecz r\u00f3wnie\u017c brak os\u00f3b gotowych podj\u0105\u0107 lub kontynuowa\u0107 zatrudnienie na oferowanych warunkach. Polityka przeciwdzia\u0142ania niedoborom kadrowym powinna wobec tego obejmowa\u0107 nie tylko dzia\u0142ania aktywizacyjne i szkoleniowe, lecz tak\u017ce popraw\u0119 jako\u015bci miejsc pracy, wynagrodze\u0144 oraz warunk\u00f3w zatrudnienia.<\/p>\n
Prezydium KK NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107” zg\u0142asza ponadto uwagi dotycz\u0105ce nie samej diagnozy sytuacji, lecz planowanych dzia\u0142a\u0144.
\n1. Wysokiej jako\u015bci miejsca pracy \u2013 s\u0142uszny kierunek, ale konieczne s\u0105 instrumenty prawnie wi\u0105\u017c\u0105ce. Pozytywnie nale\u017cy oceni\u0107 nadanie jako\u015bci zatrudnienia jednego z centralnych miejsc w dalszym wdra\u017caniu Europejskiego Filaru Praw Socjalnych. Komisja odwo\u0142uje si\u0119 w tym zakresie do Quality Jobs Roadmap oraz zapowiada przedstawienie w IV kwartale 2026 r. Quality Jobs Act. Sama mapa drogowa okre\u015bla szeroki katalog istotnych problem\u00f3w zwi\u0105zanych z jako\u015bci\u0105 zatrudnienia, nie tworzy jednak nowych praw podlegaj\u0105cych egzekwowaniu. Komisja jednocze\u015bnie sama identyfikuje utrzymuj\u0105ce si\u0119 problemy nieadekwatnych wynagrodze\u0144, niestabilnych form zatrudnienia, niewystarczaj\u0105cych zasob\u00f3w inspekcji pracy i niskiego zasi\u0119gu rokowa\u0144 zbiorowych. W tej sytuacji dalsze dzia\u0142ania nie powinny ogranicza\u0107 si\u0119 do zalece\u0144, wytycznych, monitorowania czy wymiany dobrych praktyk. Quality Jobs Act powinien prowadzi\u0107 do przyj\u0119cia konkretnych instrument\u00f3w prawnie wi\u0105\u017c\u0105cych \u2013 w tym nowych dyrektyw lub zmian obowi\u0105zuj\u0105cych dyrektyw w tych obszarach, w kt\u00f3rych istniej\u0105 luki regulacyjne \u2013 zapewniaj\u0105cych pracownikom prawa mo\u017cliwe do skutecznego dochodzenia. W przeciwnym razie istnieje ryzyko, \u017ce trafnie zdiagnozowany problem jako\u015bci pracy zostanie obj\u0119ty przede wszystkim kolejn\u0105 warstw\u0105 instrument\u00f3w soft law, bez odpowiedniego wzmocnienia standard\u00f3w ochronnych i rokowa\u0144 zbiorowych.
\n2. Sztuczna inteligencja i zarz\u0105dzanie algorytmiczne \u2013 skala zapowiedzianych dzia\u0142a\u0144 nie odpowiada skali problemu rozpoznanego przez Komisj\u0119. Komisja zapowiada utworzenie grupy ekspert\u00f3w wysokiego szczebla, rozw\u00f3j narz\u0119dzi monitorowania i prognozowania wp\u0142ywu AI na zatrudnienie oraz rozwa\u017cenie dzia\u0142a\u0144 wspieraj\u0105cych odpowiedzialne stosowanie zarz\u0105dzania algorytmicznego, takich jak wymiana dobrych praktyk, wzajemne uczenie si\u0119 i budowanie potencja\u0142u. Tymczasem sam dokument roboczy wskazuje, \u017ce stosowanie AI mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 nie tylko na struktur\u0119 zatrudnienia, ale r\u00f3wnie\u017c na organizacj\u0119 pracy, decyzje dotycz\u0105ce pracownik\u00f3w, ryzyko dyskryminacji i dost\u0119p do zatrudnienia, a zwi\u0105zki zawodowe i inni interesariusze domagaj\u0105 si\u0119 wi\u0119kszej przejrzysto\u015bci, zabezpiecze\u0144 oraz udzia\u0142u pracownik\u00f3w w procesach decyzyjnych. W tym \u015bwietle dzia\u0142ania oparte przede wszystkim na dobrych praktykach i budowaniu potencja\u0142u mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 niewystarczaj\u0105ce. W szczeg\u00f3lno\u015bci potrzebne jest mocniejsze uwzgl\u0119dnienie prawa pracownik\u00f3w i ich przedstawicieli do informacji, konsultacji i rokowa\u0144 w sprawach dotycz\u0105cych wdra\u017cania system\u00f3w zarz\u0105dzania algorytmicznego.
\n3. Uproszczenie regulacji \u2013 widoczne jest napi\u0119cie mi\u0119dzy diagnoz\u0105 Komisji a proponowanym kierunkiem dzia\u0142a\u0144. Komisja deklaruje, \u017ce przysz\u0142e inicjatywy b\u0119d\u0105 projektowane zgodnie z zasad\u0105 \u201eprostoty od samego pocz\u0105tku”, zapowiada ograniczanie obci\u0105\u017ce\u0144 administracyjnych, testowanie istniej\u0105cego acquis oraz dialog dotycz\u0105cy praktycznych problem\u00f3w jego stosowania, zastrzegaj\u0105c przy tym konieczno\u015b\u0107 zachowania praw i standard\u00f3w spo\u0142ecznych. Samo d\u0105\u017cenie do prostszych i bardziej przejrzystych regulacji nie budzi zastrze\u017ce\u0144. Problem polega jednak na tym, \u017ce waga nadana agendzie simplification nie znajduje wyra\u017anego oparcia we w\u0142asnej diagnozie Komisji. W konsultacjach dotycz\u0105cych realizacji Filaru za najwa\u017cniejsze przeszkody uznawano przede wszystkim brak wystarczaj\u0105cego wsparcia politycznego i finansowania, natomiast z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 polityki i przepis\u00f3w w dziedzinie spraw spo\u0142ecznych i zatrudnienia nale\u017ca\u0142a do najrzadziej wskazywanych barier. Powstaje wi\u0119c wyra\u017ane napi\u0119cie mi\u0119dzy diagnoz\u0105 a proponowan\u0105 odpowiedzi\u0105: Komisja identyfikuje przede wszystkim problem niewystarczaj\u0105cego wdra\u017cania i egzekwowania praw, a jednocze\u015bnie nadaje istotne znaczenie uproszczeniu regulacji. Uproszczenie nie powinno zatem prowadzi\u0107 do przesuni\u0119cia ci\u0119\u017caru z zapewnienia skuteczno\u015bci praw pracowniczych na redukcj\u0119 obowi\u0105zk\u00f3w regulacyjnych. Priorytetem powinny pozosta\u0107 skuteczne wdra\u017canie i egzekwowanie istniej\u0105cych standard\u00f3w, odpowiednie zasoby organ\u00f3w kontrolnych oraz usuwanie rzeczywistych barier utrudniaj\u0105cych pracownikom korzystanie z przys\u0142uguj\u0105cych im praw.
\n4. Ograniczenie ub\u00f3stwa pozostaje du\u017cym wyzwaniem w UE, zw\u0142aszcza w \u015bwietle rosn\u0105cych koszt\u00f3w utrzymania, w tym przede wszystkim koszt\u00f3w energii.
\nJednak\u017ce, zwr\u00f3ci\u0107 nale\u017cy uwag\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wna przyczyna ub\u00f3stwa tkwi w dochodach ludno\u015bci, strukturze gospodarstw domowych oraz indywidualnych ograniczeniach tych\u017ce os\u00f3b (np. stan zdrowia, wiek, wykszta\u0142cenie czy kompetencje spo\u0142eczne). Ub\u00f3stwo to problem spo\u0142eczny, kt\u00f3ry jest nast\u0119pstwem wielu przyczyn, z kt\u00f3rymi jednostki nie s\u0105 w stanie sobie samodzielnie poradzi\u0107. Dlatego wa\u017cne jest by problemy te by\u0142y rozwi\u0105zywane systemowo, zar\u00f3wno na poziomie lokalnym, jak i krajowym. Rozwi\u0105zania na poziomie krajowym powinny by\u0107 dominuj\u0105ce by wszyscy obywatele mieli r\u00f3wny dost\u0119p do nich. Zatem g\u0142\u00f3wny ci\u0119\u017car finansowania r\u00f3wnie\u017c powinien dotyczy\u0107 rozwi\u0105za\u0144 krajowych. Te lokalne powinny stanowi\u0107 jedynie uzupe\u0142nienie. W Polsce niestety cz\u0119sto jest odwrotnie, co znacz\u0105co utrudnia realizacj\u0119 zada\u0144 i nadmiernie obci\u0105\u017ca bud\u017cety gmin, kt\u00f3re s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane ekonomicznie.
\nW opinii Prezydium KK nie znajduje potwierdzenia teza w przedstawiona w Komunikacie, \u017ce wdro\u017cony system ETS wspiera walk\u0119 z ub\u00f3stwem energetycznym czy wp\u0142ywa pozytywnie na koszty transportu. Pomimo znacznych inwestycji w systemy \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnej energii
\ni osi\u0105gni\u0119cia 50% nasycenia takimi inwestycjami, koszty energii pozostaj\u0105 wysokie, staj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem wydatk\u00f3w gospodarstw domowych. Przeciwdzia\u0142anie ub\u00f3stwu nie mo\u017ce polega\u0107 przede wszystkim na dotacjach bezpo\u015brednich dla zagro\u017conych ub\u00f3stwem obywateli, lecz powinno wspiera\u0107 samodzielno\u015b\u0107 i autonomi\u0119 gospodarstw domowych. Co oznacza: inwestycje w wysokiej jako\u015bci us\u0142ugi publiczne, wspieranie dobrej jako\u015bci zatrudnienia i rozwoju kwalifikacji zawodowych czy zapewnienie wsparcia w kryzysach \u017cyciowych – do czego pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie powinny by\u0107 stale zach\u0119cane.
\nNa zako\u0144czenie warto postawi\u0107 pytanie o bardziej fundamentalnym charakterze. Europejski Filar Praw Socjalnych odgrywa niew\u0105tpliwie wa\u017cn\u0105 rol\u0119 jako wsp\u00f3lna rama polityczna i punkt odniesienia dla dzia\u0142a\u0144 Unii, jednak sam w sobie pozostaje przede wszystkim deklaracj\u0105 polityczn\u0105, a nie prawnie wi\u0105\u017c\u0105cym katalogiem praw. Na obecnym etapie rozwoju jednolitego rynku, przy pog\u0142\u0119biaj\u0105cej si\u0119 integracji gospodarczej, post\u0119puj\u0105cej transformacji technologicznej i narastaj\u0105cych napi\u0119ciach geopolitycznych, zasadne jest pytanie, czy europejska polityka spo\u0142eczna mo\u017ce w dalszej perspektywie opiera\u0107 si\u0119 na takim w\u0142a\u015bnie \u201ekr\u0119gos\u0142upie”. Coraz wi\u0119ksza swoboda przep\u0142ywu kapita\u0142u, us\u0142ug i pracy oraz coraz silniejsza presja konkurencyjna powinny znajdowa\u0107 odpowiednik w r\u00f3wnie trwa\u0142ych i skutecznych gwarancjach spo\u0142ecznych. Nie oznacza to konieczno\u015bci prostego przekszta\u0142cenia wszystkich zasad Filaru w bezpo\u015brednio egzekwowalne prawa, ale przemawia za rozpocz\u0119ciem dyskusji, czy kolejny etap integracji europejskiej nie wymaga silniejszego prawnego umocowania spo\u0142ecznego wymiaru Unii, tak aby jego realizacja by\u0142a mniej zale\u017cna od zmieniaj\u0105cych si\u0119 priorytet\u00f3w politycznych kolejnych Komisji i pa\u0144stw cz\u0142onkowskich.<\/p>\n
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107” zwraca ponadto uwag\u0119, \u017ce dokument skierowany do konsultacji nie zosta\u0142 przet\u0142umaczony na j\u0119zyk polski, co przy kilkudniowym terminie na jego zaopiniowanie, utrudnia b\u0105d\u017a uniemo\u017cliwia rzetelne przeprowadzenie tego procesu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zdaniem Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawiona przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105 diagnoza sytuacji spo\u0142ecznej i rynku pracy w Unii Europejskiej (Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Spo\u0142ecznego i Komitetu Region\u00f3w w sprawie Europejskiego filaru praw socjalnych (COM(2026) 650) jest co do zasady trafna i identyfikuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 najwa\u017cniejszych wyzwa\u0144 zwi\u0105zanych z realizacj\u0105 Europejskiego Filaru Praw […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3909,9],"tags":[4017,3911,536,98],"class_list":["post-14401","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2026prezydium","category-dokprez","tag-100-26","tag-3911","tag-decyzja-prezydium","tag-kk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14401","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14401"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14403,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14401\/revisions\/14403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}