\nPrezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawia opini\u0119 do projektu rozporz\u0105dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie korporacyjnych ram prawnych 28. systemu prawnego \u201eEU Inc.\u201d COM (2026) 321 z dnia 18 marca 2026 r., ustanawiaj\u0105cego now\u0105, opcjonaln\u0105 form\u0119 prawn\u0105 sp\u00f3\u0142ki funkcjonuj\u0105cej na obszarze rynku wewn\u0119trznego
\nUnii Europejskiej.
\nOceny projektu dokonano z perspektywy:
\n\u2022 funkcjonowania rynku pracy,
\n\u2022 relacji zbiorowych i instytucjonalnych form reprezentacji pracownik\u00f3w,
\n\u2022 oraz wp\u0142ywu projektowanych rozwi\u0105za\u0144 na funkcjonowanie i sp\u00f3jno\u015b\u0107 jednolitego rynku.
\nOcena og\u00f3lna
\nNSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d dostrzega, \u017ce projekt rozporz\u0105dzenia odpowiada na realny
\ni istotny problem fragmentacji regulacyjnej w ramach jednolitego rynku, kt\u00f3ry stanowi barier\u0119 dla rozwoju dzia\u0142alno\u015bci transgranicznej przedsi\u0119biorstw, w szczeg\u00f3lno\u015bci start-up\u00f3w i podmiot\u00f3w o wysokim potencjale wzrostu. W tym zakresie kierunek dzia\u0142a\u0144 Komisji Europejskiej, zmierzaj\u0105cy do uproszczenia procedur, zwi\u0119kszenia przewidywalno\u015bci otoczenia prawnego oraz u\u0142atwienia dost\u0119pu do finansowania i skalowania dzia\u0142alno\u015bci w skali Unii Europejskiej, nale\u017cy co do zasady oceni\u0107 pozytywnie. Cele te znajduj\u0105 wyra\u017ane odzwierciedlenie w uzasadnieniu projektu, kt\u00f3re akcentuje potrzeb\u0119 wzmocnienia konkurencyjno\u015bci gospodarki UE oraz usuni\u0119cia barier dla wzrostu przedsi\u0119biorstw innowacyjnych.
\nJednocze\u015bnie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wskazuje, \u017ce konstrukcja projektowanego rozwi\u0105zania budzi istotne w\u0105tpliwo\u015bci zar\u00f3wno co do jego skuteczno\u015bci w realizacji deklarowanych cel\u00f3w, jak i co do jego potencjalnych konsekwencji spo\u0142ecznych.
\nW dalszej cz\u0119\u015bci opinii NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawia uwagi o charakterze technicznym i konstrukcyjnym, odnosz\u0105ce si\u0119 do przyj\u0119tych w projekcie rozwi\u0105za\u0144 normatywnych oraz ich potencjalnego wp\u0142ywu na funkcjonowanie projektowanego re\u017cimu.
\n1. Niejasny zakres podmiotowy (\u201estart-up\u201d, \u201escale-up\u201d)
\nProjekt rozporz\u0105dzenia opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce nowa forma prawna sp\u00f3\u0142ki
\nb\u0119dzie w szczeg\u00f3lno\u015bci wspiera\u0107 rozw\u00f3j podmiot\u00f3w innowacyjnych, w tym start-up\u00f3w
\ni przedsi\u0119biorstw o wysokim potencjale wzrostu (scale-ups). Jednocze\u015bnie jednak w samym akcie brak jest normatywnej definicji tych kategorii, a odpowiednie kryteria zosta\u0142y sformu\u0142owane jedynie w odr\u0119bnym dokumencie o charakterze rekomendacyjnym.
\nW konsekwencji powstaje istotna rozbie\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy deklarowanym celem projektu a jego rzeczywistym zakresem zastosowania. Zgodnie z art. 3 projektu, forma EU Inc. jest dost\u0119pna dla wszystkich sp\u00f3\u0142ek, niezale\u017cnie od ich wielko\u015bci czy profilu dzia\u0142alno\u015bci,
\na art. 4 przewiduje stosowanie prawa pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego w zakresie nieuregulowanym.
\nW praktyce oznacza to brak rzeczywistego powi\u0105zania nowej formy prawnej z kategori\u0105 przedsi\u0119biorstw innowacyjnych.
\nW ocenie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d taka konstrukcja mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozszerzaj\u0105cej interpretacji zakresu podmiotowego oraz wykorzystywania projektowanego re\u017cimu przez podmioty, kt\u00f3re nie by\u0142y jego pierwotnymi adresatami, w tym r\u00f3wnie\u017c przez wi\u0119ksze grupy kapita\u0142owe. 2. Digitalizacja vs. kontrola
\nProjekt zak\u0142ada szerokie wykorzystanie narz\u0119dzi cyfrowych (digital-by-default approach), w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci wprowadzenie w pe\u0142ni cyfrowej procedury rejestracji sp\u00f3\u0142ki oraz skr\u00f3cenie czasu jej za\u0142o\u017cenia do 48 godzin (art. 16 projektu). Rozwi\u0105zania te, oparte m.in. na systemie powi\u0105zanych rejestr\u00f3w przedsi\u0119biorstw (Business Registers Interconnection System \u2013 BRIS) maj\u0105 na celu uproszczenie procedur i ograniczenie koszt\u00f3w administracyjnych.
\nJednocze\u015bnie nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce przyspieszenie procedur nie mo\u017ce prowadzi\u0107
\ndo ograniczenia mechanizm\u00f3w weryfikacyjnych (verification mechanisms).
\nW ocenie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d uproszczenie i cyfryzacja procedur powinny by\u0107 r\u00f3wnowa\u017cone odpowiednimi instrumentami kontroli (control safeguards), tak aby ograniczy\u0107 ryzyko nadu\u017cy\u0107 (abuse risks) i zapewni\u0107 stabilno\u015b\u0107 systemu.
\n3. Ryzyko arbitra\u017cu regulacyjnego
\nModel przyj\u0119ty w projekcie, oparty na mo\u017cliwo\u015bci wyboru pa\u0144stwa rejestracji
\noraz stosowaniu jego prawa w zakresie nieuregulowanym (art. 4 projektu), tworzy potencjalne bod\u017ace do arbitra\u017cu regulacyjnego (regulatory arbitrage). W praktyce mo\u017ce to prowadzi\u0107 do sytuacji, w kt\u00f3rej przedsi\u0119biorstwa b\u0119d\u0105 wybiera\u0142y jurysdykcj\u0119 najbardziej korzystn\u0105 z punktu widzenia regulacyjnego, przy jednoczesnym prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci w innych pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich. Zjawisko to, okre\u015blane jako forum shopping, jest wskazywane r\u00f3wnie\u017c w analizach instytucjonalnych jako jedno
\nz istotnych ryzyk zwi\u0105zanych z projektowanym rozwi\u0105zaniem.
\nW ocenie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d brak odpowiednich mechanizm\u00f3w przeciwdzia\u0142aj\u0105cych takim praktykom mo\u017ce prowadzi\u0107 do pog\u0142\u0119bienia r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy systemami krajowymi oraz os\u0142abienia sp\u00f3jno\u015bci regulacyjnej jednolitego rynku.
\nZastrze\u017cenia spo\u0142eczne
\n1. Uznanie zr\u00f3\u017cnicowania modeli krajowych NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d podkre\u015bla, \u017ce w pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej wyst\u0119puje istotne zr\u00f3\u017cnicowanie modeli relacji przemys\u0142owych, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci
\nw zakresie partycypacji pracowniczej (employee participation) oraz wsp\u00f3\u0142zarz\u0105dzania
\n(co-determination). W cz\u0119\u015bci pa\u0144stw mechanizmy te stanowi\u0105 trwa\u0142y i rozwini\u0119ty element \u0142adu instytucjonalnego, obejmuj\u0105c zar\u00f3wno poziom przedsi\u0119biorstwa, jak i organy zarz\u0105dzaj\u0105ce sp\u00f3\u0142ek.
\nZ tej perspektywy projekt rozporz\u0105dzenia mo\u017ce oddzia\u0142ywa\u0107 w spos\u00f3b zr\u00f3\u017cnicowany, w zale\u017cno\u015bci od krajowego poziomu rozwoju instytucji reprezentacji pracowniczej. 2. Zagro\u017cenie dla mechanizm\u00f3w partycypacji pracowniczej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wskazuje, \u017ce w polskim porz\u0105dku prawnym nie funkcjonuje rozwini\u0119ty, systemowy model partycypacji pracowniczej na poziomie przedsi\u0119biorstwa, w szczeg\u00f3lno\u015bci w zakresie wsp\u00f3\u0142zarz\u0105dzania (board-level participation). Mechanizmy udzia\u0142u pracownik\u00f3w w zarz\u0105dzaniu maj\u0105 charakter ograniczony i nie stanowi\u0105 trwa\u0142ego, powszechnego elementu modelu gospodarczego.
\nJednocze\u015bnie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d podkre\u015bla, \u017ce brak rozwini\u0119tych mechanizm\u00f3w partycypacji pracowniczej na poziomie krajowym nie oznacza braku interesu ani namys\u0142u po stronie zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w ocenie projektowanego rozwi\u0105zania. Z perspektywy polskiej istotne jest nie tylko zachowanie istniej\u0105cych uprawnie\u0144, lecz tak\u017ce stworzenie warunk\u00f3w dla ich rozwoju w przysz\u0142o\u015bci.
\nW tym kontek\u015bcie kluczowym problemem jest ryzyko, \u017ce projektowany re\u017cim przyczyni si\u0119 do utrwalenia modelu przedsi\u0119biorstwa transgranicznego funkcjonuj\u0105cego bez realnych mechanizm\u00f3w reprezentacji pracowniczej, w szczeg\u00f3lno\u015bci w pa\u0144stwach, w kt\u00f3rych instytucjonalizacja relacji zbiorowych jest s\u0142absza. NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d dostrzega jednocze\u015bnie obawy formu\u0142owane przez organizacje zwi\u0105zkowe z pa\u0144stw cz\u0142onkowskich, w kt\u00f3rych funkcjonuj\u0105 rozwini\u0119te modele partycypacji pracowniczej, w tym w szczeg\u00f3lno\u015bci ryzyko ich obchodzenia lub os\u0142abienia w wyniku wprowadzenia nowej, opcjonalnej formy prawnej sp\u00f3\u0142ki. Zwi\u0105zek zawodowy uznaje r\u00f3wnie\u017c warto\u015b\u0107 budowania mo\u017cliwie sp\u00f3jnych stanowisk europejskiego ruchu zwi\u0105zkowego w odniesieniu do projekt\u00f3w maj\u0105cych znaczenie systemowe dla funkcjonowania rynku wewn\u0119trznego.
\nW literaturze oraz analizach eksperckich wskazuje si\u0119 na do\u015bwiadczenia zwi\u0105zane
\nz funkcjonowaniem sp\u00f3\u0142ki europejskiej (Societas Europaea \u2013 SE), kt\u00f3re maj\u0105 istotne znaczenie dla oceny projektowanego rozwi\u0105zania. W szczeg\u00f3lno\u015bci zwraca si\u0119 uwag\u0119 na praktyki polegaj\u0105ce na obchodzeniu istniej\u0105cych mechanizm\u00f3w partycypacji pracowniczej (circumvention of participation rights) oraz na zjawisko okre\u015blane jako \u201efreezing effect\u201d, polegaj\u0105ce na utrwaleniu minimalnego poziomu partycypacji w momencie tworzenia sp\u00f3\u0142ki, bez jego dostosowania do dalszego rozwoju przedsi\u0119biorstwa.
\nDo\u015bwiadczenia te wskazuj\u0105, \u017ce w przypadku braku odpowiednich mechanizm\u00f3w zabezpieczaj\u0105cych opcjonalne formy prawne mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane w spos\u00f3b selektywny, prowadz\u0105cy do os\u0142abienia istniej\u0105cych standard\u00f3w.
\nW ocenie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d projekt EU Inc. wykazuje cechy, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do powstania analogicznych problem\u00f3w.
\nPo pierwsze, projekt nie przewiduje mechanizm\u00f3w dynamicznych (dynamic adjustment mechanisms), kt\u00f3re uzale\u017cnia\u0142yby zakres obowi\u0105zk\u00f3w w zakresie reprezentacji pracowniczej od skali dzia\u0142alno\u015bci przedsi\u0119biorstwa, w szczeg\u00f3lno\u015bci od poziomu zatrudnienia
\nlub transnarodowego charakteru dzia\u0142alno\u015bci. Po drugie, konstrukcja oparta na wyborze pa\u0144stwa rejestracji oraz stosowaniu jego prawa w zakresie nieuregulowanym stwarza mo\u017cliwo\u015b\u0107 obchodzenia mechanizm\u00f3w reprezentacji pracowniczej poprzez wyb\u00f3r jurysdykcji (jurisdiction shopping) o mniej rozwini\u0119tych standardach.
\nPo trzecie, projekt nie zawiera odniesie\u0144 do system\u00f3w rokowa\u0144 zbiorowych ani mechanizm\u00f3w ich ochrony, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do powstawania podmiot\u00f3w funkcjonuj\u0105cych poza ich realnym oddzia\u0142ywaniem..<\/p>\n
3. Programy udzia\u0142owe pracownik\u00f3w (EU-ESO)
\nProjekt przewiduje mo\u017cliwo\u015b\u0107 wprowadzania program\u00f3w opcji udzia\u0142owych dla pracownik\u00f3w (employee stock ownership schemes \u2013 EU-ESO), kt\u00f3re maj\u0105 stanowi\u0107 instrument przyci\u0105gania talent\u00f3w i wspierania rozwoju przedsi\u0119biorstw. Jednocze\u015bnie nale\u017cy wskaza\u0107, \u017ce rozwi\u0105zania tego rodzaju mog\u0105 prowadzi\u0107 do zast\u0119powania cz\u0119\u015bci wynagrodzenia instrumentami o charakterze kapita\u0142owym
\noraz do przenoszenia cz\u0119\u015bci ryzyka gospodarczego na pracownik\u00f3w. W szczeg\u00f3lno\u015bci w przypadku przedsi\u0119biorstw o wysokim poziomie niepewno\u015bci, takich jak start-upy, instrumenty te mog\u0105 nie zapewnia\u0107 stabilno\u015bci dochod\u00f3w por\u00f3wnywalnej z tradycyjnymi formami wynagrodzenia.
\nWnioski i postulaty
\nW \u015bwietle przedstawionych uwag NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wskazuje na potrzeb\u0119 wprowadzenia zmian i uzupe\u0142nie\u0144 projektu rozporz\u0105dzenia, kt\u00f3re pozwol\u0105 ograniczy\u0107 zidentyfikowane ryzyka oraz zwi\u0119kszy\u0107 sp\u00f3jno\u015b\u0107 projektowanego rozwi\u0105zania.
\nW szczeg\u00f3lno\u015bci zasadne jest doprecyzowanie zakresu podmiotowego projektowanej regulacji, w tym jednoznaczne okre\u015blenie kryteri\u00f3w odnosz\u0105cych si\u0119 do kategorii przedsi\u0119biorstw innowacyjnych, takich jak start-upy (start-ups) i przedsi\u0119biorstwa o wysokim potencjale wzrostu (scale-ups). Obecny brak precyzji w tym zakresie mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozszerzaj\u0105cego stosowania re\u017cimu EU Inc. poza jego deklarowany cel.
\nKonieczne jest r\u00f3wnie\u017c rozwa\u017cenie wprowadzenia mechanizm\u00f3w antyabuzywnych (anti-abuse mechanisms), kt\u00f3re ogranicza\u0142yby mo\u017cliwo\u015b\u0107 selektywnego wykorzystywania nowej formy prawnej w celu optymalizacji regulacyjnej (regulatory arbitrage),
\nw szczeg\u00f3lno\u015bci poprzez wyb\u00f3r jurysdykcji o najni\u017cszych standardach regulacyjnych.
\nNSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d podkre\u015bla ponadto potrzeb\u0119 zachowania adekwatnych mechanizm\u00f3w kontroli rejestracyjnej (registration control mechanisms),
\ntak aby przyspieszenie i cyfryzacja procedur nie prowadzi\u0142y do obni\u017cenia poziomu bezpiecze\u0144stwa obrotu.
\nZ perspektywy relacji zbiorowych szczeg\u00f3lnie istotne jest zapewnienie ochrony system\u00f3w rokowa\u0144 zbiorowych oraz przeciwdzia\u0142anie powstawaniu podmiot\u00f3w funkcjonuj\u0105cych poza ich zakresem oddzia\u0142ywania.
\nWreszcie, projekt powinien w wi\u0119kszym stopniu uwzgl\u0119dnia\u0107 powi\u0105zanie sytuacji pracownik\u00f3w z prawem miejsca wykonywania pracy, a nie wy\u0142\u0105cznie z prawem pa\u0144stwa rejestracji sp\u00f3\u0142ki.<\/p>\n
Kierunek systemowy
\nNiezale\u017cnie od powy\u017cszych uwag szczeg\u00f3\u0142owych NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wskazuje na potrzeb\u0119 szerszej refleksji nad kierunkiem rozwoju europejskiego prawa sp\u00f3\u0142ek. W ocenie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d tworzenie jednolitej, opcjonalnej formy prawnej przedsi\u0119biorstwa funkcjonuj\u0105cego w skali ca\u0142ego rynku wewn\u0119trznego powinno obejmowa\u0107 nie tylko aspekty organizacyjne i finansowe dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, lecz r\u00f3wnie\u017c minimalny komponent spo\u0142eczny.
\nOznacza to potrzeb\u0119 wypracowania minimalnego, autonomicznego standardu udzia\u0142u pracownik\u00f3w w sprawach przedsi\u0119biorstwa. Standard ten powinien mie\u0107 charakter minimalny i funkcjonalny, tj. wyznacza\u0107 podstawowy poziom udzia\u0142u pracownik\u00f3w adekwatny do transgranicznego charakteru dzia\u0142alno\u015bci przedsi\u0119biorstwa. Nale\u017cy przy tym mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce w warunkach istotnego zr\u00f3\u017cnicowania modeli krajowych nie jest mo\u017cliwe jednoczesne pe\u0142ne zachowanie wszystkich istniej\u0105cych rozwi\u0105za\u0144 oraz stworzenie jednolitego re\u017cimu europejskiego.
\nZ tego wzgl\u0119du ewentualny standard unijny powinien przede wszystkim ogranicza\u0107 ryzyko arbitra\u017cu regulacyjnego oraz zapewnia\u0107, aby korzystanie z jednolitej formy prawnej nie prowadzi\u0142o do systemowego obchodzenia mechanizm\u00f3w reprezentacji pracowniczej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawia opini\u0119 do projektu rozporz\u0105dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie korporacyjnych ram prawnych 28. systemu prawnego \u201eEU Inc.\u201d COM (2026) 321 z dnia 18 marca 2026 r., ustanawiaj\u0105cego now\u0105, opcjonaln\u0105 form\u0119 prawn\u0105 sp\u00f3\u0142ki funkcjonuj\u0105cej na obszarze rynku wewn\u0119trznego Unii Europejskiej. Oceny projektu dokonano z perspektywy: \u2022 funkcjonowania rynku pracy, […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3909,9],"tags":[3911,3966,61,98,534],"class_list":["post-14200","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2026prezydium","category-dokprez","tag-3911","tag-51-26","tag-decyzja","tag-kk","tag-prezydium"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14200"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14202,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14200\/revisions\/14202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}