Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zg\u0142asza nast\u0119puj\u0105ce uwagi do projektu ustawy o ochronie os\u00f3b uczestnicz\u0105cych w debacie publicznej przed oczywi\u015bcie bezzasadnymi roszczeniami lub stanowi\u0105cymi nadu\u017cycie post\u0119powaniami s\u0105dowymi z dnia 14 kwietnia 2025 r.
\nProjekt ustawy jest krokiem we w\u0142a\u015bciwym kierunku, jednak istnieje uzasadniona obawa, i\u017c rozwi\u0105zania w nim zawarte czyli propozycja wykorzystania instytucji prawnych (oczywistej bezzasadno\u015bci pow\u00f3dztwa oraz nadu\u017cycia prawa procesowego) w zaproponowanym w projekcie kszta\u0142cie, nie b\u0119d\u0105 wystarczaj\u0105ce dla zapewnienia skutecznego przeciwdzia\u0142ania pow\u00f3dztwom zmierzaj\u0105cym do st\u0142umienia debaty publicznej, zwanym SLAPP.Uwagi og\u00f3lne:
\nOpiniowany projekt ustawy stanowi pr\u00f3b\u0119 transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024\/1069 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony os\u00f3b, kt\u00f3re anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w debat\u0119 publiczn\u0105, przed oczywi\u015bcie bezzasadnymi roszczeniami lub stanowi\u0105cymi nadu\u017cycie post\u0119powaniami s\u0105dowymi (\u201estrategiczne pow\u00f3dztwa zmierzaj\u0105ce do st\u0142umienia debaty publicznej\u201d), dalej: Dyrektywa.
\nDyrektywa ma na celu zapewnienie gwarancji chroni\u0105cych przed oczywi\u015bcie bezzasadnymi roszczeniami lub stanowi\u0105cymi nadu\u017cycie post\u0119powaniami s\u0105dowymi w sprawach cywilnych maj\u0105cych skutki transgraniczne, wnoszonymi lub wszczynanymi przeciwko osobom fizycznym i prawnym ze wzgl\u0119du na ich zaanga\u017cowanie w debat\u0119 publiczn\u0105. Debata publiczna jest tu rozumiana jako sk\u0142adanie o\u015bwiadcze\u0144 lub podejmowanie dzia\u0142a\u0144 przez osob\u0119 fizyczn\u0105 lub prawn\u0105 w ramach wykonywania prawa do wolno\u015bci m.in. stowarzyszania si\u0119.
\nPrezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zwraca uwag\u0119, i\u017c zwi\u0105zki zawodowe oraz ich cz\u0142onkowie w zwi\u0105zku z wykonywaniem dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej s\u0105 pozywani lub otrzymuj\u0105 gro\u017aby wszcz\u0119cia post\u0119powania s\u0105dowego o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych lub ochron\u0119 tajemnicy przedsi\u0119biorstwa (o naprawienie szkody wyrz\u0105dzonej przez dokonanie czynu nieuczciwej konkurencji). Rzeczywistym celem tych dzia\u0142a\u0144 cz\u0119sto nie jest jednak ochrona s\u0142usznych praw pracodawcy, ale ch\u0119\u0107 zastraszenia organizacji zwi\u0105zkowej w celu wymuszenia st\u0142umienia, ograniczenia lub zaprzestania prowadzenia przez ni\u0105 skutecznej dzia\u0142alno\u015bci zwi\u0105zkowej. Unijnemu ustawodawcy znane jest to zjawisko, czemu da\u0142 wyraz wskazuj\u0105c wprost w motywach 6 i 35 oraz w art. 9 Dyrektywy, i\u017c zwi\u0105zki zawodowe s\u0105 adresatami zawartych w niej rozwi\u0105za\u0144. Strategiczne pow\u00f3dztwa zmierzaj\u0105ce do st\u0142umienia debaty publicznej, dalej: SLAPP, to nic innego jak n\u0119kanie prawne, a ich celem jest wci\u0105gni\u0119cie pozwanego w d\u0142ugotrwa\u0142e post\u0119powania s\u0105dowe, kt\u00f3re obci\u0105\u017ca go finansowo, psychicznie oraz czasowo i nierzadko wi\u0105\u017ce si\u0119 z uszczerbkiem w reputacji. Dlatego kluczowym elementem systemu przeciwdzia\u0142aj\u0105cemu takim pow\u00f3dztwom powinna by\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 szybkiego zako\u0144czenia post\u0119powania w spos\u00f3b korzystny dla pozwanego.
\nPrzechodz\u0105c do tre\u015bci projektu ustawy, Prezydium KK NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d pozytywnie ocenia fakt, i\u017c projekt ustawy nie ogranicza si\u0119 do post\u0119powa\u0144 maj\u0105cych skutki transgraniczne, ale ma mie\u0107 zastosowanie do post\u0119powa\u0144 krajowych. Na pozytywn\u0105 ocen\u0119 zas\u0142uguje wprowadzenie mo\u017cliwo\u015bci odrzucenia pozwu stanowi\u0105cego nadu\u017cycie prawa procesowego, co stanowi dodatkowy \u015brodek obok oddalenia pow\u00f3dztwa z uwagi na jego oczywist\u0105 bezzasadno\u015b\u0107. Jednak zaproponowane w projekcie przes\u0142anki uznania pow\u00f3dztwa za nadu\u017cycie prawa procesowego znacznie os\u0142abiaj\u0105 potencjaln\u0105 praktyczn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 tej instytucji prawnej. Na pozytywn\u0105 ocen\u0119 zas\u0142uguje wprowadzenie mo\u017cliwo\u015bci na\u0142o\u017cenia kary pieni\u0119\u017cnej, jak i mo\u017cliwo\u015bci na\u0142o\u017cenia obowi\u0105zku publikacji sentencji wyroku na koszt powoda.
\nPrezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d negatywnie ocenia \u015bwiadome odst\u0105pienie przez projektodawc\u0119 od uregulowania w ustawie kwestii dochodzenia roszcze\u0144 w przypadku wyst\u0105pienia szkody na skutek wytoczenia pow\u00f3dztwa SLAPP, ze wzgl\u0119du na uregulowany w art. 15 Dyrektywy obowi\u0105zek Pa\u0144stwa cz\u0142onkowskiego zapewnienia by s\u0105d rozpoznaj\u0105cy spraw\u0119 SLAPP nak\u0142adania na powoda stosownych skutecznych \u015brodk\u00f3w, w tym wyp\u0142at\u0119 rekompensaty za poniesione szkody.
\nUwagi szczeg\u00f3\u0142owe:
\nI. Art. 2. Przepis ten zawiera definicj\u0119 legaln\u0105 poj\u0119cia \u201edebata publiczna\u201d. Jednak jego tre\u015b\u0107 nie jest sp\u00f3jna ani z Dyrektyw\u0105 ani z uzasadnieniem projektu. W Dyrektywie (art. 4 pkt. 1 i 2) jest mowa o \u201esprawie le\u017c\u0105cej w interesie publicznym\u201d. Podobnie, uzasadnienie projektu wskazuje, i\u017c projektodawca \u015bwiadomie przyjmuje szerokie uj\u0119cie tego terminu, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce obejmuje on wszelkie kwestie o istotnym znaczeniu z punktu widzenia interesu publicznego. Natomiast w projekciejest mowa o \u201esprawach mog\u0105cych budzi\u0107 uzasadnione zainteresowanie spo\u0142eczne\u201d. Zakres przedmiotowy wyra\u017cenia \u201esprawa le\u017c\u0105ca w interesie publicznym.\u201d i wyra\u017cenia \u201esprawa mog\u0105ca budzi\u0107 uzasadnione zainteresowanie spo\u0142eczne\u201d nie jest taki sam. Motywy Dyrektywy wskazuj\u0105c na sprawy jakie s\u0105 obj\u0119te jej zakresem odwo\u0142uje si\u0119 do interesu publicznego, nie do zainteresowania spo\u0142ecznego. W celu zachowania sp\u00f3jno\u015bci przepis\u00f3w ustawy i unikni\u0119cia przysz\u0142ych w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjnych, nale\u017ca\u0142oby w tym zakresie zachowa\u0107 sp\u00f3jno\u015b\u0107 terminologii projektu z terminologi\u0105 Dyrektywy.
\nII. Art. 4 projektu zawiera wskazanie podmiot\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 przyst\u0105pi\u0107 do tocz\u0105cego si\u0119 post\u0119powania SLAPP. Przepis ten ma implementowa\u0107 art. 9 Dyrektywy.
\nArt. 9 wprost wskazuje, i\u017c zwi\u0105zki zawodowe powinny m\u00f3c udziela\u0107 wsparcia pozwanemu, za jego zgod\u0105, lub mog\u0142y przekazywa\u0107 informacje w ramach tego post\u0119powania zgodnie z prawem krajowym. Redakcja art. 4 na to nie pozwala. Zgodnie z projektem, przyst\u0105pi\u0107 do post\u0119powania za zgod\u0105 pozwanego wyra\u017con\u0105 na pi\u015bmie maj\u0105 mie\u0107 organizacje pozarz\u0105dowe, maj\u0105ce w zakresie swoich statutowych zada\u0144 ochron\u0119 os\u00f3b uczestnicz\u0105cych w debacie publicznej, a tak\u017ce organizacje pozarz\u0105dowe, kt\u00f3rych zadania statutowe obejmuj\u0105 przedmiot debaty publicznej, w zwi\u0105zku z kt\u00f3r\u0105 toczy si\u0119 post\u0119powanie. Warto zauwa\u017cy\u0107, i\u017c zadania zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych s\u0105 uregulowane w ustawie o zwi\u0105zkach zawodowych.
\nNie ma tam mowy o \u201edebacie publicznej\u201d. W konsekwencji wyra\u017cenie \u201edebata publiczna\u201d nie wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c w statutach zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. A jednak unijny ustawodawca przewidzia\u0142 udzia\u0142 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w post\u0119powaniach SLAPP. Zgodnie z przepisami krajowymi Zwi\u0105zki zawodowe mog\u0105 wspiera\u0107 pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy. Post\u0119powania SLAPP prowadzone s\u0105 na podstawie innych przepis\u00f3w. Prowadzi to do wniosku, i\u017c sformu\u0142owanie zawarte w projekcie prowadzi do niezgodnego z dyrektyw\u0105 zaw\u0119\u017cenia kr\u0119gu podmiot\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 korzysta\u0107 z mechanizm\u00f3w obrony zawartych w dyrektywie, wykluczaj\u0105c zwi\u0105zki zawodowe. Uwaga ta jest aktualna nie tylko w odniesieniu do zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych ale r\u00f3wnie\u017c innych organizacji. Art. 4 projektu wymaga gruntownej zmiany w taki spos\u00f3b aby katalog podmiot\u00f3w kt\u00f3re mog\u0105 przyst\u0105pi\u0107 do pozwanego w tocz\u0105cym si\u0119 post\u0119powaniu SLAPP uwzgl\u0119dnia\u0142 wszystkie podmioty wskazane w art. 9 Dyrektywy.
\nIII. Art. 5 zawiera katalog okoliczno\u015bci, kt\u00f3re mia\u0142yby wskazywa\u0107, \u017ce post\u0119powanie zmierza g\u0142\u00f3wnie do st\u0142umienia, ograniczenia, zak\u0142\u00f3cenia debaty publicznej lub szykanowania za udzia\u0142 w niej. Katalog ten nie zawiera odniesienia do braku r\u00f3wnowagi miedzy stronami. O braku r\u00f3wnowagi si\u0142 m\u00f3wi sama Dyrektywa w motywach 15 i 42 oraz w art. 4 pkt. 3. Brak r\u00f3wnowagi stron jest jednym z element\u00f3w definicyjnych, zawartych r\u00f3wnie\u017c w rekomendacji Rady Europy CM\/Rec (2024)2 dla pa\u0144stw cz\u0142onkowskich w sprawie przeciwdzia\u0142ania stosowaniu strategicznych pozw\u00f3w przeciwko uczestnictwu publicznemu (SLAPP) oraz w Zaleceniu Komisji (UE) 2022\/758 z dnia 27 kwietnia 2022 r. w sprawie ochrony dziennikarzy i obro\u0144c\u00f3w praw cz\u0142owieka, kt\u00f3rzy anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w debat\u0119 publiczn\u0105, przed ewidentnie bezpodstawnymi lub stanowi\u0105cymi nadu\u017cycie post\u0119powaniami s\u0105dowymi (\u201estrategiczne pow\u00f3dztwa zmierzaj\u0105ce do st\u0142umienia debaty publicznej\u201d) (Dz.U. L 138 z 17.5.2022, s. 30). Brak r\u00f3wnowagi stron nie nale\u017cy traktowa\u0107 jako niezb\u0119dnej przes\u0142anki uznania sprawy za SLAPP to jest ona istotn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 i brak uwzgl\u0119dnienia jej w projekcie jest niezrozumia\u0142y. Inn\u0105 okoliczno\u015bci\u0105 kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c zabrak\u0142o w projekcie, jest zjawisko wytaczania pow\u00f3dztw przeciwko osobom indywidualnym a nie przeciwko organizacjom, kt\u00f3rych dzia\u0142anie jest zwalczane.
\nIV. Art. 7. Pierwszym z proponowanych szczeg\u00f3lnych form zako\u0144czenia post\u0119powania SLAPP ma by\u0107 oddalenie pow\u00f3dztwa z uwagi na jego oczywist\u0105 bezzasadno\u015b\u0107. B\u0119dzie to jednak mo\u017cliwe przy \u0142\u0105cznym spe\u0142nieniu dw\u00f3ch przes\u0142anek: gdy roszczenie zmierza g\u0142\u00f3wnie do st\u0142umienia, ograniczenia, zak\u0142\u00f3cenia debaty publicznej lub szykanowania za udzia\u0142 w niej i jednocze\u015bnie pow\u00f3dztwo jest oczywi\u015bcie bezzasadne. O ile te pierwsze przes\u0142anki doprecyzowuje art. 5 projektu o tyle projekt w \u017caden spos\u00f3b nie doprecyzowuje poj\u0119cia \u201eoczywistej bezzasadno\u015bci pow\u00f3dztwa\u201d. Prowadzi to do wniosku, i\u017c poj\u0119cie \u201eoczywistej bezzasadno\u015bci pow\u00f3dztwa\u201d z projektu nale\u017cy rozumie\u0107 tak samo jak to\u017csame poj\u0119cie z art. 1911 k.p.c. Przywo\u0142any przepis nie zawiera definicji tego terminu, jednak w doktrynie i orzecznictwie wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 bardzo restrykcyjny spos\u00f3b wyk\u0142adni poj\u0119cia \u201eoczywistej bezzasadno\u015bci pow\u00f3dztwa\u201d. Zgodnie z utrwalon\u0105 wyk\u0142adni\u0105, pow\u00f3dztwo jest oczywi\u015bcie bezzasadne, gdy \u201epow\u00f3d sformu\u0142owa\u0142 \u017c\u0105danie nieznane prawu albo w \u015bwietle przepis\u00f3w prawa materialnego niedopuszczalne\u201d. Pow\u00f3dztwo jest oczywi\u015bcie bezzasadne, gdy \u201edla ka\u017cdego prawnika, bez potrzeby analizowania sprawy pod wzgl\u0119dem faktycznym i prawnym jest zupe\u0142nie oczywiste, \u017ce pow\u00f3dztwo nie mo\u017ce by\u0107 uwzgl\u0119dnione\u201d. Oczywist\u0105 bezzasadno\u015b\u0107 nale\u017cy interpretowa\u0107 restrykcyjnie \u2013 co oznacza, i\u017c ka\u017cda w\u0105tpliwo\u015b\u0107 stanowi zaprzeczenie wymaganej oczywisto\u015bci. W praktyce pow\u00f3dztwa SLAPP maj\u0105 odpowiedni\u0105 podstaw\u0119 w przepisach prawa materialnego np. ochrona d\u00f3br osobistych. W tych przypadkach naruszenie dobra osobistego i bezprawno\u015b\u0107 dzia\u0142ania sprawcy (domniemanie bezprawno\u015bci naruszenia) s\u0105 kwestiami podlegaj\u0105cymi ocenie prawnej, co wyklucza oczywist\u0105 bezzasadno\u015b\u0107 pow\u00f3dztwa. Co wi\u0119cej, praktyka s\u0105dowa wskazuje, i\u017c przepis art. 1911 k.p.c. nie znajduje zastosowania w sprawach o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych. Powy\u017csze prowadzi do wniosku, i\u017c przy braku doprecyzowania w projekcie co nale\u017cy rozumie\u0107 przez \u201eoczywist\u0105 bezzasadno\u015b\u0107 pow\u00f3dztwa\u201d uzasadnione s\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, czy oczywista bezzasadno\u015b\u0107 pow\u00f3dztwa znajdzie w praktyce w og\u00f3le zastosowanie jako forma zako\u0144czenia post\u0119powania SLAPP. Analiza przepis\u00f3w Dyrektywy pozwala na wniosek, i\u017c oczywista bezzasadno\u015b\u0107 roszczenia w rozumieniu dyrektywy ma odmienne znaczenie ni\u017c oczywi\u015bcie bezzasadne roszczenie, o kt\u00f3rym mowa w art. 1911 k.p.c. Oczywi\u015bcie bezzasadne roszczenie w rozumieniu dyrektywy to raczej roszczenie wniesione dla pozoru, w celu osi\u0105gniecia skutku innego ni\u017c uzasadniona ochrona praw. W tym kontek\u015bcie warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad celowo\u015bci\u0105 powielania literalnej tre\u015bci dyrektywy ze szkod\u0105 dla realizacji jej celu. Zasadnym by\u0142oby na potrzeby transpozycji przeanalizowa\u0107 czy inna lub dodatkowa konstrukcja prawna (np. pozorno\u015b\u0107) mog\u0142aby prowadzi\u0107 do skuteczniejszej realizacji celu Dyrektywy.
\nV. Drug\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0105 zako\u0144czenia post\u0119powania SLAPP ma by\u0107 odrzucenie lub oddalenie pozwu z uwagi na nadu\u017cycie prawa procesowego. Na pozytywn\u0105 ocen\u0119 zas\u0142uguje doprecyzowanie skutk\u00f3w prawnych nadu\u017cycia prawa procesowego. Niestety, nie sprawi to, i\u017c instytucja ta b\u0119dzie w praktyce wykorzystywana do pow\u00f3dztw SLAPP. Stwierdzenie nadu\u017cycia prawa b\u0119dzie mo\u017cliwe wy\u0142\u0105cznie w przypadku, gdy wy\u0142\u0105cznym celem pow\u00f3dztwa by\u0142o st\u0142umienie, ograniczenie, zak\u0142\u00f3cenie debaty publicznej lub szykanowanie za udzia\u0142 w niej. W sytuacji wyst\u0105pienia jakiego\u015b innego, dodatkowego celu, obok celu g\u0142\u00f3wnego, instytucja odrzucenia pozwu ze wzgl\u0119du na nadu\u017cycie prawa procesowego nie b\u0119dzie mog\u0142a mie\u0107 zastosowania, gdy\u017c zak\u0142\u00f3cenie debaty publicznej nie by\u0142oby ju\u017c wy\u0142\u0105cznym, jedynym celem. Z tego powodu zastosowanie tej instytucji do pow\u00f3dztw o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych b\u0119dzie ma\u0142o prawdopodobne, ze wzgl\u0119du na oddzielenie kwestii stwierdzenia naruszenia od kwestii oceny czy naruszenie to by\u0142o bezprawne. Ponadto, nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, i\u017c instytucja nadu\u017cycia prawa procesowego nie jest obj\u0119ta rozpoznaniem w trybie przyspieszonym, przewidzianym w Rozdziale 2 projektu. R\u00f3wnie\u017c dotychczasowa wyk\u0142adnia art. 41 k.p.c. pozostaje restrykcyjna, za\u015b praktyka s\u0105dowa wskazuje, i\u017c przepis ten nie jest stosowany w sprawach o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych.
\nZa wskaz\u00f3wk\u0119 dla projektodawcy, i\u017c przes\u0142anka \u201ewy\u0142\u0105cznego celu wytoczenia pow\u00f3dztwa\u201d nie jest w\u0142a\u015bciwym rozwi\u0105zaniem do stwierdzenia nadu\u017cycia prawa procesowego powinien stanowi\u0107 motyw 29 Dyrektywy wskazuj\u0105cy, i\u017c roszczenia wniesione w stanowi\u0105cym nadu\u017cycie post\u0119powaniu s\u0105dowym zmierzaj\u0105cym do st\u0142umienia debaty publicznej mog\u0105 by\u0107 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo bezzasadne. Oznacza to, \u017ce aby post\u0119powanie zosta\u0142o uznane za stanowi\u0105ce nadu\u017cycie, roszczenie nie musi by\u0107 ca\u0142kowicie bezzasadne. Na przyk\u0142ad, nawet post\u0119powanie w sprawie niewielkiego naruszenia d\u00f3br osobistych, kt\u00f3re mog\u0142oby by\u0107 podstaw\u0105 roszczenia o niewielk\u0105 rekompensat\u0119 za poniesione szkody zgodnie z obowi\u0105zuj\u0105cym prawem, mo\u017ce mimo wszystko stanowi\u0107 nadu\u017cycie, je\u017celi przedmiotem roszczenia jest oczywi\u015bcie nadmierna kwota lub oczywi\u015bcie nadmierny \u015brodek ochrony prawnej. Maj\u0105c powy\u017csze na wzgl\u0119dzie Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wnosi o nadanie art. 10 projektu nast\u0119puj\u0105cego brzmienia: \u201eArt. 10. Je\u017celi celem wytoczenia pow\u00f3dztwa jest st\u0142umienie, ograniczenie, zak\u0142\u00f3cenie debaty publicznej lub szykanowanie za udzia\u0142 w niej, s\u0105d w ka\u017cdym stanie sprawy mo\u017ce uzna\u0107 wytoczenie pow\u00f3dztwa za nadu\u017cycie prawa procesowego w rozumieniu art. 41 Kodeksu post\u0119powania cywilnego”.
\nVI. Ci\u0119\u017car dowodu. Dyrektywa w art. 12 wskazuje, i\u017c ci\u0119\u017car dowodu, \u017ce roszczenie jest zasadne, spoczywa na powodzie, kt\u00f3ry wytacza pow\u00f3dztwo. Na Pa\u0144stwach cz\u0142onkowskich spoczywa obowi\u0105zek zapewnienia, aby w przypadku z\u0142o\u017cenia przez pozwanego wniosku o oddalenie roszczenia na wczesnym etapie, na powodzie spoczywa\u0142 obowi\u0105zek uzasadnienia roszczenia, aby s\u0105d m\u00f3g\u0142 oceni\u0107, czy nie jest ono oczywi\u015bcie bezzasadne. W ocenie Zwi\u0105zku, wskazane gwarancje proceduralne nie znalaz\u0142y pe\u0142nego odzwierciedlenia w projekcie. W uzasadnieniu do projektu znajduje si\u0119 wskazanie, i\u017c ze wzgl\u0119du na og\u00f3ln\u0105 zasad\u0119 rozk\u0142adu ci\u0119\u017caru dowodu, wynikaj\u0105c\u0105 z art. 6 Kodeksu cywilnego, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 obowi\u0105zek udowodnienia faktu spoczywa na osobie, kt\u00f3ra z faktu tego wywodzi skutki prawne projektodawca uzna\u0142, \u017ce nie ma potrzeby ponownego regulowania kwestii ci\u0119\u017caru dowodu w tre\u015bci ustawy. W ocenie Zwi\u0105zku, przy projektowaniu przepis\u00f3w projektodawca powinien uwzgl\u0119dni\u0107 rodzaj spraw jakie najcz\u0119\u015bciej dotycz\u0105 pow\u00f3dztw SLAPP.
\nS\u0105 to w przewa\u017caj\u0105cej mierze sprawy o ochron\u0119 d\u00f3br osobistych. W tych sprawach, rozk\u0142ad ci\u0119\u017caru dowodu jest korzystny dla powoda. Pow\u00f3d musi wykaza\u0107 istnienie dobra osobistego i jego zagro\u017cenie lub naruszenie. Natomiast, ze wzgl\u0119du na domniemanie bezprawno\u015bci naruszenia lub zagro\u017cenia dobra osobistego, to pozwany musi udowodni\u0107, \u017ce zagro\u017cenie to lub naruszenie nie by\u0142o bezprawne. Tym samym, w tych sprawach ci\u0119\u017car dowodu wykazania braku bezprawno\u015bci dzia\u0142a\u0144 spoczywa na pozwanym. Z tego powodu pozostawienie og\u00f3lnych regu\u0142 rozk\u0142adu ci\u0119\u017caru dowodu w sprawach typu SLAPP w ocenie Zwi\u0105zku nie realizuje wymogu obci\u0105\u017cenia powoda ci\u0119\u017carem dowodu. Art. 12 Dyrektywy nie przewiduje mo\u017cliwo\u015bci cz\u0119\u015bciowego obci\u0105\u017cenia pozwanego ci\u0119\u017carem dowodu.
\nVII. Na negatywn\u0105 ocen\u0119 zas\u0142uguje \u015bwiadome odst\u0105pienie przez projektodawc\u0119 od uregulowania w ustawie kwestii dochodzenia roszcze\u0144 w przypadku wyst\u0105pienia szkody na skutek wytoczenia pow\u00f3dztwa zmierzaj\u0105cego do st\u0142umienia, ograniczenia, zak\u0142\u00f3cenia debaty publicznej lub szykanowania za udzia\u0142 w niej. Zgodnie z uzasadnieniem decyzja ta wynika z intencji zapewnienia mo\u017cliwie najwi\u0119kszej efektywno\u015bci oraz szybko\u015bci post\u0119powania. Maj\u0105c pod uwag\u0119, i\u017c tylko zastosowanie jednej instytucji prawnej \u2013 oczywistej bezzasadno\u015bci pow\u00f3dztwa \u2013 ma by\u0107 ograniczone ramami czasowymi 6 miesi\u0119cy, jest to decyzja nieuzasadniona. Ponadto nale\u017cy mie\u0107 na wzgl\u0119dzie, i\u017c w odniesieniu do pow\u00f3dztw SLAPP niezwykle wa\u017cne jest aby \u015brodki prawne przeciwko nim mia\u0142y efekt zar\u00f3wno odstraszaj\u0105cy jak i kompensacyjny. Brak uregulowania rekompensaty w projekcie b\u0119dzie mia\u0142 ten skutek, i\u017c dopiero po zako\u0144czeniu post\u0119powania SLAPP, kt\u00f3re o ile nie zostanie zako\u0144czone na wczesnym etapie to mo\u017ce trwa\u0107 wiele lat w celu zm\u0119czenia d\u0142ugotrwa\u0142ym, obci\u0105\u017caj\u0105cym procesem, w celu zyskania rekompensaty pozwany w post\u0119powaniu SLAPP b\u0119dzie zmuszony wszcz\u0105\u0107 kolejne, prawdopodobnie wieloletnie post\u0119powanie s\u0105dowe. Rozwi\u0105zanie takie ca\u0142kowicie mija si\u0119 ze wskazanym w art. 15 Dyrektywy, umo\u017cliwieniem stosowania przez s\u0105d \u201er\u00f3wnie skutecznego stosowanego \u015brodka\u201d w rozumieniu tego przepisu tj. skutecznego, proporcjonalnego i odstraszaj\u0105cego czyli \u015brodka o skuteczno\u015bci r\u00f3wnej sankcji na\u0142o\u017conej przez s\u0105d na stron\u0119 inicjuj\u0105c\u0105 post\u0119powanie SLAPP. Art. 15 Dyrektywy nak\u0142ada na Pa\u0144stwo cz\u0142onkowskie obowi\u0105zek zapewnienia by to s\u0105d rozpoznaj\u0105cy spraw\u0119 SLAPP m\u00f3g\u0142 na\u0142o\u017cy\u0107 na powoda stosowne skuteczne \u015brodki, w tym wyp\u0142at\u0119 rekompensaty za poniesione szkody. Z tego powodu, w ocenie Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, projekt powinien przewidywa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przyznania pozwanemu przez s\u0105d zado\u015b\u0107uczynienia ju\u017c w wyroku ko\u0144cz\u0105cym spraw\u0119 SLAPP, r\u00f3wnie\u017c w przypadku cofni\u0119cia pozwu. Alternatywnie, w projekcie mo\u017cna by\u0142o rozwa\u017cy\u0107 na przyk\u0142ad obligatoryjne wydzielenie kwestii dochodzenia roszcze\u0144 do odr\u0119bnego post\u0119powania przez ten sam s\u0105d – automatyczne w przypadku stwierdzenia, \u017ce jest to pow\u00f3dztwo SLAPP – co pozwala\u0142oby szybko i efektywnie zamkn\u0105\u0107 podstawowe post\u0119powanie w kwestii stwierdzenia, czy roszczenia by\u0142y bezzasadne, czy nie, a jednocze\u015bnie kwestia dochodzenia rekompensaty w odpowiedniej formie pozostawa\u0142aby otwarta do dalszego rozpoznania, bez konieczno\u015bci nadmiernego obci\u0105\u017cania pozwanego w post\u0119powaniu SLAPP czynno\u015bciami prawnymi, jak wszczynanie kolejnego post\u0119powania.
\nVIII. W ocenie Zwi\u0105zku przepisy projektu s\u0105 nadmiernie uznaniowe, pozostawiaj\u0105c wiele do uznania s\u0105du. Dla skuteczno\u015bci przepis\u00f3w, s\u0105d powinien by\u0107 zobowi\u0105zany do dzia\u0142ania w przypadku, gdy spe\u0142nione zostan\u0105 przes\u0142anki okre\u015blone w ustawie.
\nPodsumowuj\u0105c, w ocenie Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d, mimo kilku ciekawych rozwi\u0105za\u0144, w obecnym kszta\u0142cie opiniowany projekt nie zawiera wystarczaj\u0105cych narz\u0119dzi do skutecznego przeciwdzia\u0142aniu pow\u00f3dztwom SLAPP i nie stanowi propozycji w\u0142a\u015bciwej i pe\u0142nej transpozycji Dyrektywy.<\/p>\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zg\u0142asza nast\u0119puj\u0105ce uwagi do projektu ustawy o ochronie os\u00f3b uczestnicz\u0105cych w debacie publicznej przed oczywi\u015bcie bezzasadnymi roszczeniami lub stanowi\u0105cymi nadu\u017cycie post\u0119powaniami s\u0105dowymi z dnia 14 kwietnia 2025 r. Projekt ustawy jest krokiem we w\u0142a\u015bciwym kierunku, jednak istnieje uzasadniona obawa, i\u017c rozwi\u0105zania w nim zawarte czyli propozycja wykorzystania instytucji prawnych (oczywistej […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3713,9],"tags":[3887,3711,61,98,534],"class_list":["post-13814","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2025prezydium","category-dokprez","tag-169-25","tag-3711","tag-decyzja","tag-kk","tag-prezydium"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13814","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13814"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13814\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13830,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13814\/revisions\/13830"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}