Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d opiniuje negatywnie projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 16 listopada 2022 r. o systemie teleinformatycznym do obs\u0142ugi niekt\u00f3rych um\u00f3w (UDER4) ze wzgl\u0119du na jej sprzeczno\u015b\u0107 z zasad\u0105 racjonalnego stanowienia prawa oraz powa\u017cnymi w\u0105tpliwo\u015bciami dotycz\u0105cymi mo\u017cliwej kolizji z zapisami kodeksu pracy.<\/p>\n
Zwracamy uwag\u0119, \u017ce ustawa w obecnym kszta\u0142cie wesz\u0142a w \u017cycie w dniu 23 stycznia 2023 r. i przewiduje uruchomienie wskazanego w niej systemu teleinformatycznego (dalej: system) w okresie 3 lat od dnia wej\u015bcia w \u017cycie ustawy (czyli najp\u00f3\u017aniej do dnia 23 stycznia 2026 r.). W \u015bwietle ustawy katalog u\u017cytkownik\u00f3w systemu jest ograniczony do os\u00f3b fizycznych, rolnik\u00f3w, mikroprzedsi\u0119biorc\u00f3w i podmiot\u00f3w zatrudniaj\u0105cych do 9 os\u00f3b. Inne podmioty nie maj\u0105 podstawy prawnej do zawierania um\u00f3w w systemie. Natomiast zakres przedmiotowy systemu stanowi katalog zamkni\u0119ty tzn. przez system mo\u017cna zawiera\u0107 umow\u0119 o prac\u0119, umow\u0119 zlecenia i umow\u0119 uaktywniaj\u0105c\u0105.<\/p>\n
Rozszerzanie systemu na inne podmioty i dodatkowy zakres spraw w sytuacji, gdy jego pierwotna wersja nie zosta\u0142a jeszcze uruchomiona ani zweryfikowana w praktyce, nale\u017cy uzna\u0107 za nielogiczne i sprzeczne z zasad\u0105 racjonalnego stanowienia prawa. System powinien zosta\u0107 wdro\u017cony zgodnie z ustaw\u0105 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 w obecnej wersji, a nast\u0119pnie powinna nast\u0105pi\u0107 jego ewaluacja na podstawie takich danych jak: wydajno\u015b\u0107, bezpiecze\u0144stwo, koszty, u\u017cyteczno\u015b\u0107. Rozbudowa tak wa\u017cnego systemu bez jego prawid\u0142owego przetestowania zwi\u0119ksza ryzyka regulacyjne i operacyjne, generuje dodatkowe koszty, rodzi niesp\u00f3jno\u015bci kompetencyjne i os\u0142abia zaufanie do pa\u0144stwa oraz samego projektu.<\/p>\n
W ocenie NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d wprowadzanie obs\u0142ugi um\u00f3w o prac\u0119 oraz innych um\u00f3w o zatrudnienie poprzez system powinno nast\u0119powa\u0107 etapowo i powinno zosta\u0107 roz\u0142o\u017cone w czasie, a w pierwszej kolejno\u015bci powinno zosta\u0107 ograniczone do podmiot\u00f3w zatrudniaj\u0105cych do 9 os\u00f3b. Dopiero zako\u0144czenie tego etapu ewaluacj\u0105 przeprowadzon\u0105 z udzia\u0142em partner\u00f3w spo\u0142ecznych mo\u017ce stanowi\u0107 asumpt do prac nad ewentualnym rozszerzeniem systemu.<\/p>\n
Z projektu ustawy (art. 4 ust. 1 pkt 3) wynika, \u017ce projektowana ustawa umo\u017cliwi zmian\u0119, rozwi\u0105zanie um\u00f3w, w tym umowy o prac\u0119, obs\u0142ug\u0119 wyga\u015bni\u0119cia umowy o prac\u0119 w ramach projektowanego systemu teleinformatycznego. W efekcie ustawodawca dopuszcza powstanie w\u0105tpliwo\u015bci co do relacji proponowanych rozwi\u0105za\u0144 a norm zawartych w kodeksie pracy: pisemna klasyczna forma wypowiedzenia (oraz wypowiedzenia zmieniaj\u0105cego) oraz elektroniczny podpis kwalifikowany (to\u017csamy z klasyczn\u0105 form\u0105 pisemn\u0105).<\/p>\n
Niepokoj\u0105cy jest w tym kontek\u015bcie brak wyprzedzaj\u0105cego dialogu z partnerami spo\u0142ecznymi na temat za\u0142o\u017ce\u0144 projektowanej ustawy i zignorowanie w Ocenie Skutk\u00f3w Regulacji potrzeby konsultacji ze zwi\u0105zkami zawodowymi. Pierwotnie projekt zosta\u0142 skierowany jedynie do strony pracodawc\u00f3w RDS.<\/p>\n
Trzeba przypomnie\u0107, \u017ce polscy partnerzy pracowali ju\u017c nad problematyk\u0105 cyfryzacji stosunk\u00f3w zatrudnienia. Dora\u017any zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w partner\u00f3w spo\u0142ecznych, ustanowiony przy Grupie Roboczej RDS ds. europejskiego dialogu spo\u0142ecznego w celu przeanalizowania mo\u017cliwo\u015bci i sposob\u00f3w wdro\u017cenia porozumienia ramowego europejskich partner\u00f3w spo\u0142ecznych dotycz\u0105cego cyfryzacji z 2020 r., w ramach rekomendacji wskaza\u0142 na elektronizacj\u0119 wniosk\u00f3w i o\u015bwiadcze\u0144 w prawie pracy, jednak\u017ce poza rozwi\u0105zaniem, wypowiedzeniem i wypowiedzeniem zmieniaj\u0105cym umowy o prac\u0119. NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d podtrzymuje swoje stanowisko, w tym temacie, negatywnie opiniuj\u0105c obj\u0119cie systemem rozwi\u0105zywania i zmiany um\u00f3w o prac\u0119. O ile zawarcie umowy o prac\u0119 w formie elektronicznej nie budzi a\u017c takich w\u0105tpliwo\u015bci, o tyle zmiana i rozwi\u0105zanie umowy o prac\u0119 poprzez system mo\u017cna uzna\u0107 za rozwi\u0105zanie budz\u0105ce w\u0105tpliwo\u015bci w \u015bwietle norm zawartych w kodeksie pracy dotycz\u0105cych formy wypowiedzenia (wypowiedzenia zmieniaj\u0105cego).<\/p>\n
Wa\u017cnym zagadnieniem, o kt\u00f3rym nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 jest kwestia wykluczenia cyfrowego, dotycz\u0105cego w szczeg\u00f3lno\u015bci pracownik\u00f3w starszych, o kt\u00f3rych przed\u0142u\u017con\u0105 obecno\u015b\u0107 na rynku pracy powinno si\u0119 zabiega\u0107. Z uzasadnienia wynika, \u017ce stosowanie systemu ma by\u0107 dobrowolne, a skorzystanie z podpisu zaufanego czy te\u017c podpisu osobistego jest \u0142atwo dost\u0119pne. Mo\u017cna si\u0119 z tym stwierdzeniem zgodzi\u0107, jednak nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nie mo\u017cna zmusi\u0107 obywatela do u\u017cywania w\/w instrument\u00f3w w razie braku jego woli. Niekt\u00f3re osoby nie b\u0119d\u0105 chcia\u0142y u\u017cywa\u0107 tych narz\u0119dzi, a cz\u0119\u015b\u0107 z obywateli poprzez brak dost\u0119pu do najnowszych urz\u0105dze\u0144 teleinformatycznych (smartfon\/komputer) zostanie pozbawionych mo\u017cliwo\u015bci zawarcia umowy, je\u017celi pracodawca wybierze zawarcie umowy tylko poprzez ten system. Zawarcie umowy o prac\u0119 ma charakter dobrowolny dla stron. Strony nie powinny zatem uzale\u017cnia\u0107 zatrudnienia od skorzystania, zw\u0142aszcza przez stron\u0119 s\u0142absz\u0105 stosunku pracy, z systemu teleinformatycznego. Nale\u017cy te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce nadal istnieje wiele rodzaj\u00f3w prac, do wykonywania, kt\u00f3rych nie jest potrzebne \u0142\u0105cze internetowe. Zatem w ustawie powinno zosta\u0107 zawarte wyra\u017ane sformu\u0142owanie, i\u017c kandydat na pracownika czy te\u017c zatrudnionego w oparciu o inne umowy nie mo\u017ce ponosi\u0107 negatywnych konsekwencji braku zgody na zawarcie umowy poprzez system.<\/p>\n
Nasze w\u0105tpliwo\u015bci budz\u0105 tak\u017ce nast\u0119puj\u0105ce zapisy projektu ustawy.<\/p>\n
Art. 1 ust. 1 pkt 2 projektu ustawy przewiduje, \u017ce system teleinformatyczny b\u0119dzie dotyczy\u0142 nie tylko um\u00f3w o prac\u0119, ale tak\u017ce um\u00f3w zwi\u0105zanych z zatrudnieniem. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce przepis dok\u0142adnie okre\u015bla w katalogu zamkni\u0119tym, kt\u00f3re z um\u00f3w mo\u017cna b\u0119dzie obj\u0105\u0107 systemem teleinformatycznym w art. 1 ust. 1 pkt 1. Natomiast projekt ustawy dodaje poj\u0119cie \u201eum\u00f3w o zatrudnienie\u201d, kt\u00f3re uj\u0119to w katalogu otwartym a jako przyk\u0142adowe wskazano umowy zwi\u0105zane z zakazem konkurencji (art. 1011<\/sup> \u00a7 1 k.p. art. 1012 <\/sup>\u00a7 1 k.p., umowy dotycz\u0105ce wsp\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci materialnej za mienie powierzone (art. 125 k.p.) oraz \u201eumow\u0119 szkoleniow\u0105\u201d. Przede wszystkim nie jest jasne, kt\u00f3re poza umowami wyliczonymi w przepisie zosta\u0142y obj\u0119te zakresem ustawy. Poj\u0119cie um\u00f3w zwi\u0105zanych z zatrudnieniem nie zosta\u0142o zdefiniowane w przepisach prawa. Ponadto, przy \u201eumowie szkoleniowej\u201d nie wskazano nawet podstawy prawnej tj. art. 1034<\/sup> k.p. W naszej ocenie przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 powinien okre\u015bla\u0107 dok\u0142adne i zamkni\u0119te wyliczenie um\u00f3w obs\u0142ugiwanych przez system oraz wskazywa\u0107 podstaw\u0119 prawn\u0105 ich zawarcia. Doda\u0107 nale\u017cy, \u017ce umowy, kt\u00f3re wymienia projekt w art. 1 ust. 1 pkt 2 zosta\u0142y uregulowane w spos\u00f3b szczeg\u00f3\u0142owy w kodeksie pracy. Zgodnie z kodeksem pracy umowa o zakazie konkurencji powinna zosta\u0107 zawarta w formie pisemnej pod rygorem niewa\u017cno\u015bci (zob. art. 1013<\/sup> k.p. ). Podobnie umowa o wsp\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci materialnej (zob. art. 125 k.p.). W projekcie ustawy nie okre\u015blono wyra\u017anie relacji zachodz\u0105cej pomi\u0119dzy ustaw\u0105 a kodeksem pracy. Oznacza to, \u017ce w razie zawarcia tych um\u00f3w w innej formie ni\u017c pisemna b\u0119d\u0105 one niewa\u017cne.<\/p>\n Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce z projektu ustawy wynika jasno, \u017ce strony, kt\u00f3re wyra\u017c\u0105 zgod\u0119 na zawarcie umowy o prac\u0119 w ramach systemu teleinformatycznego, nie b\u0119d\u0105 mog\u0142y jej p\u00f3\u017aniej cofn\u0105\u0107 (art. 5 ust. 2 ustawy). Z brzmienia art. 5 ust. 2 w wersji projektu z dnia 15 lipca 2025 r. wynika, \u017ce zgoda stron nie mo\u017ce zosta\u0107 odwo\u0142ana. Strony zawartej przez system umowy mog\u0105 nie by\u0107 zainteresowane kontynuowaniem obs\u0142ugi umowy przez system. Negatywnie oceniamy to rozwi\u0105zanie wy\u0142\u0105czaj\u0105ce prawo stron do rezygnacji z obs\u0142ugi umowy przez system. Z przepis\u00f3w ustawy powinno jasno wynika\u0107, \u017ce strony w ka\u017cdym czasie mog\u0105 cofn\u0105\u0107 zgod\u0119 na obs\u0142ug\u0119 umowy przez system teleinformatyczny. Rozwi\u0105zanie powy\u017csze przeczy zasadzie dobrowolno\u015bci udzia\u0142u w obs\u0142udze um\u00f3w przez system. Ponadto, przepis nie okre\u015bla konsekwencji sytuacji, w kt\u00f3rej strony zacz\u0119\u0142yby dokonywa\u0107 czynno\u015bci zwi\u0105zanych z umow\u0105 w formie pisemnej poza systemem. Nie mo\u017cna przy tym wykluczy\u0107 utraty dost\u0119pu do systemu teleinformatycznego lub mo\u017cliwo\u015bci jego obs\u0142ugi przez kt\u00f3r\u0105\u015b ze stron umowy. Ustawa nie przewiduje konsekwencji w takiej sytuacji.<\/p>\n Niepokoj\u0105ce jest tak\u017ce to, \u017ce w projekcie ustawy wyst\u0119puje wyra\u017ana niesp\u00f3jno\u015b\u0107 terminowa dotycz\u0105ca wdro\u017cenia systemu i mechanizm\u00f3w og\u0142oszeniowych. Po pierwsze, w art. 24 wskazano sztywny termin \u201edo dnia 30 listopada 2025 r.\u201d na zg\u0142oszenie przez ZUS gotowo\u015bci swojego systemu do realizacji zada\u0144 z ustawy, co tworzy bezwzgl\u0119dn\u0105 dat\u0119 graniczn\u0105 niezale\u017cn\u0105 od tego, kiedy ustawa faktycznie wejdzie w \u017cycie (art. 1 pkt 17 projektu). Po drugie, w art. 4 ust. 1 wprowadzono horyzont \u201ew okresie 3 lat od dnia wej\u015bcia w \u017cycie ustawy\u201d dla udost\u0119pnienia przez ministra pe\u0142nych funkcjonalno\u015bci systemu, a w art. 4 ust. 2 r\u00f3wnoleg\u0142y horyzont \u201ew okresie 2 lat od dnia wej\u015bcia w \u017cycie ustawy\u201d dla poinformowania przez Prezesa ZUS o gotowo\u015bci systemu ZUS do przyjmowania i przekazywania danych; obydwa te terminy s\u0105 relatywne wobec daty wej\u015bcia w \u017cycie, a wi\u0119c mog\u0105 przypada\u0107 p\u00f3\u017aniej ni\u017c 30 listopada 2025 r., je\u017celi publikacja i wej\u015bcie w \u017cycie nast\u0105pi\u0105 po tej dacie (np. wej\u015bcie po 14 dniach vacatio legis z art. 6, przy og\u0142oszeniu po 30 listopada 2025 r.). Po trzecie, do tego dochodz\u0105 dubluj\u0105ce si\u0119 kana\u0142y komunikat\u00f3w: art. 4 ust. 3 przewiduje komunikat ministra o terminie wdro\u017cenia rozwi\u0105za\u0144 technicznych i o gotowo\u015bci ZUS, a r\u00f3wnolegle zmieniony art. 23 ust. 3 ka\u017ce ministrowi og\u0142osi\u0107 komunikat o terminie uruchomienia systemu i wdro\u017cenia rozwi\u0105za\u0144 technicznych; dodatkowo art. 5 dok\u0142ada osobny komunikat o \u201ezakresie i terminie uruchamianych funkcjonalno\u015bci\u201d z art. 4 ust. 1a. W efekcie mamy potencjalnie trzy r\u00f3\u017cne daty odniesienia i dwa\u2013trzy odr\u0119bne komunikaty, kt\u00f3re mog\u0105 przekazywa\u0107 niesp\u00f3jne informacje: sztywne \u201e30.11.2025\u201d dla gotowo\u015bci ZUS (art. 24), ruchome \u201e2 lata\u201d dla gotowo\u015bci ZUS (art. 4 ust. 2) oraz ruchome \u201e3 lata\u201d dla pe\u0142nych funkcjonalno\u015bci systemu (art. 4 ust. 1), a na to nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 co najmniej dwa r\u00f3wnoleg\u0142e przepisy komunikatowe (art. 4 ust. 3 i art. 23 ust. 3) plus komunikat funkcjonalny z art. 5, co w praktyce utrudnia ustalenie, kt\u00f3ry termin kt\u00f3ry komunikat ma charakter rozstrzygaj\u0105cy w razie przesuni\u0119\u0107 legislacyjnych lub technicznych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d opiniuje negatywnie projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 16 listopada 2022 r. o systemie teleinformatycznym do obs\u0142ugi niekt\u00f3rych um\u00f3w (UDER4) ze wzgl\u0119du na jej sprzeczno\u015b\u0107 z zasad\u0105 racjonalnego stanowienia prawa oraz powa\u017cnymi w\u0105tpliwo\u015bciami dotycz\u0105cymi mo\u017cliwej kolizji z zapisami kodeksu pracy. Zwracamy uwag\u0119, \u017ce ustawa w obecnym kszta\u0142cie wesz\u0142a w […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3713,9],"tags":[3826,3711,61,536,534],"class_list":["post-13516","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2025prezydium","category-dokprez","tag-112-25","tag-3711","tag-decyzja","tag-decyzja-prezydium","tag-prezydium"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13516","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13516"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13516\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13518,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13516\/revisions\/13518"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13516"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13516"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13516"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}