Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawia opini\u0119 o projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych oraz niekt\u00f3rych innych ustaw z dnia 22 pa\u017adziernika, przygotowanym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej, zwanym dalej \u201eprojektem\u201d.
\nNajistotniejszymi zmianami przewidzianymi w projekcie s\u0105:
\n1) wprowadzenie do ustawy o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych nowego rozdzia\u0142u
\n9a reguluj\u0105cego orzekanie dla cel\u00f3w \u015bwiadcze\u0144 oraz zasady i tryb wydawania orzecze\u0144,
\n2) zmiana dotychczasowych zasad sprawowania orzecznictwa lekarskiego na potrzeby realizacji zada\u0144 wykonywanych przez Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych,
\n3) zmiana przepis\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych przes\u0142anki utraty prawa do zasi\u0142k\u00f3w z ubezpieczenia chorobowego oraz zasady kontroli prawid\u0142owo\u015bci wydawania za\u015bwiadcze\u0144 lekarskich o czasowej niezdolno\u015bci do pracy i kontroli sposobu wykorzystywania zwolnie\u0144 od pracy.
\nProponowane w projekcie nowe zasady orzekania dla potrzeb ustalania uprawnie\u0144 do \u015bwiadcze\u0144 z ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych, innych \u015bwiadcze\u0144 nale\u017c\u0105cych do w\u0142a\u015bciwo\u015bci Zak\u0142adu oraz dla cel\u00f3w realizacji zada\u0144 zleconych ZUS na podstawie innych ustaw obejmuj\u0105:
\n1) powierzenie specjalistom wykonuj\u0105cym samodzielne zawody medyczne w przypadkach okre\u015blonych w ustawie orzecznictwa w sprawach rehabilitacji leczniczej a tak\u017ce niezdolno\u015bci do samodzielnej egzystencji,
\n2) wprowadzenie zasady, \u017ce sprawowanie funkcji orzecznika przez lekarza oraz specjalist\u0119 wykonuj\u0105cego samodzielny zaw\u00f3d medyczny mo\u017ce odbywa\u0107 si\u0119 na podstawie umowy o prac\u0119 albo cywilnoprawnej umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug,
\n3) wprowadzenie zasady, \u017ce orzeczenia wydawane s\u0105 przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego Zak\u0142adu w postaci dokumentu elektronicznego opatrzonego odpowiednim bezpiecznym certyfikatem elektronicznym,
\n4) przyj\u0119cie zasady, \u017ce odwo\u0142ania od orzecze\u0144 wydanych w pierwszej instancji (sprzeciw zainteresowanego oraz zarzut wadliwo\u015bci wydanego orzeczenia) rozpatrywane
\ns\u0105 jednoosobowo przez lekarza, a nie komisj\u0119 lekarsk\u0105 Zak\u0142adu,
\n5) przyznanie Prezesowi ZUS kompetencji do uchylenia orzeczenia, kt\u00f3rego wadliwo\u015b\u0107 zosta\u0142a stwierdzona w toku kontroli sprawowanej przez lekarzy \u2013 inspektor\u00f3w nadzoru orzecznictwa lekarskiego i przekazania go do ponownego rozpoznania przez lekarza orzecznika,
\n6) przyznanie ZUS prawa nieodp\u0142atnego dost\u0119pu do dokumentacji medycznej b\u0119d\u0105cej w posiadaniu podmiot\u00f3w leczniczych w zwi\u0105zku ze sprawowaniem funkcji,
\n7) umo\u017cliwienie osobom upowa\u017cnionym do przygotowania dokumentacji zwi\u0105zanej z wydaniem orzeczenia oraz wykonuj\u0105cym czynno\u015bci pomocnicze udzia\u0142u przy wydawaniu orzeczenia oraz kontroli orzecznictwa o czasowej niezdolno\u015bci do pracy,
\n8) powo\u0142anie do \u017cycia centr\u00f3w orzeczniczych dzia\u0142aj\u0105cych przy niekt\u00f3rych oddzia\u0142ach ZUS.
\nPrezydium KK NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d podziela pogl\u0105d wyra\u017cony w uzasadnieniu do projektu o potrzebie zmian w systemie orzeczniczym ze wzgl\u0119du na utrzymuj\u0105ce si\u0119 od d\u0142u\u017cszego czasu znaczne niedobory w zatrudnieniu lekarzy orzecznictwa lekarskiego, kt\u00f3re bezpo\u015brednio wp\u0142ywaj\u0105 na efektywno\u015b\u0107 realizacji ustawowych zada\u0144 ZUS zwi\u0105zanych z wydawaniem orzecze\u0144 oraz z kontrol\u0105 orzecznictwa o czasowej niezdolno\u015bci do pracy. Skutkuje to tym, \u017ce w wielu oddzia\u0142ach ZUS wyd\u0142u\u017ca si\u0119 czas oczekiwania na wydanie orzeczenia, a tym samym ustalenie uprawnie\u0144 do \u015bwiadczenia. Prezydium KK pozytywnie ocenia pr\u00f3b\u0119 rozwi\u0105zania tego problemu.
\nJednak zdaniem Prezydium KK zaproponowane propozycje zmian w projekcie budz\u0105 powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci.
\n\u2022 Projekt obni\u017ca rang\u0119 orzecze\u0144 w szeroko rozumianym systemie zabezpieczenia spo\u0142ecznego, kt\u00f3re do tej pory by\u0142y wydawane przez lekarzy orzecznik\u00f3w
\noraz znacz\u0105co zmniejsza udzia\u0142 lekarzy w procesie orzekania na potrzeby ustalenia prawa do \u015bwiadcze\u0144 obs\u0142ugiwanych przez Zak\u0142ad Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych. Dotyczy to nie tylko powierzenia funkcji orzeczniczych w sprawach niekt\u00f3rych \u015bwiadcze\u0144 specjalistom wykonuj\u0105cym niekt\u00f3re samodzielne zawody medyczne, ale przede wszystkim wprowadzenia zasady, i\u017c odwo\u0142ania od orzecze\u0144 wydawanych w pierwszej instancji b\u0119d\u0105 wydawane jednoosobowo przez lekarzy orzecznik\u00f3w, a nie przez komisje lekarskie. Prezydium Komisji Krajowej zwraca uwag\u0119, \u017ce rzadko zdarza si\u0119, aby przyczyn\u0105 np. niezdolno\u015bci do pracy by\u0142y nast\u0119pstwa jednego schorzenia, a zatem przy rozpatrywaniu indywidualnej sprawy cz\u0119sto nie wystarczy wysokospecjalistyczna wiedza z jednej tylko dziedziny medycyny. Mo\u017ce to spowodowa\u0107, \u017ce oczekiwany przez autor\u00f3w projektu efekt w postaci przyspieszenia post\u0119powa\u0144 w sprawie ustalenia prawa do \u015bwiadcze\u0144 prowadzonych przez ZUS nie zostanie osi\u0105gni\u0119ty. W przypadku niekorzystnych dla ubezpieczonych orzecze\u0144 pierwszoinstancyjnych wydanych przez przedstawicieli innych ni\u017c lekarze samodzielnych zawod\u00f3w medycznych jak r\u00f3wnie\u017c orzecze\u0144 drugoinstancyjnych wydanych jednoosobowo przez lekarzy orzecznik\u00f3w mo\u017ce wzrosn\u0105\u0107 presja na odwo\u0142anie si\u0119 od odmownej decyzji organu rentowego ZUS do s\u0105du, gdy\u017c ubezpieczeni b\u0119d\u0105 oczekiwa\u0107, aby oceny ich stanu zdrowia dokona\u0142 bieg\u0142y lekarz s\u0105dowy. Poniewa\u017c s\u0105dy pracy i ubezpiecze\u0144 borykaj\u0105 si\u0119 z analogicznymi do ZUS problemami dotycz\u0105cymi niedoboru kadry lekarskiej wydaj\u0105cej orzeczenia na potrzeby post\u0119powa\u0144 s\u0105dowych w sprawach z zakresu ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych \u2013 mo\u017ce zosta\u0107 osi\u0105gni\u0119ty efekt odwrotny od oczekiwanego. Przeci\u0119tny okres oczekiwania na \u015bwiadczenie mo\u017ce wyd\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 jeszcze bardziej. W zwi\u0105zku
\nz powy\u017cszym Prezydium KK NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d proponuje wprowadzenie przepisu, kt\u00f3ry zobowi\u0105\u017ce do cyklicznego przeprowadzania przegl\u0105du systemu orzeczniczego w celu zweryfikowania, czy wprowadzone zmiany spe\u0142ni\u0142y zamierzenia projektodawcy, czy te\u017c doprowadzi\u0142y do odwrotnego efektu, powoduj\u0105c wyd\u0142u\u017cenie czasu oczekiwania na ostateczne orzeczenie dla ubezpieczonego.
\n\u2022 Propozycja, aby sprawowanie funkcji orzecznika przez lekarza oraz specjalist\u0119 wykonuj\u0105cego samodzielny zaw\u00f3d medyczny mog\u0142o odbywa\u0107 si\u0119 na podstawie umowy o prac\u0119 albo cywilnoprawnej umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug jest kontrowersyjna. Lekarze orzecznicy oraz komisje lekarskie ZUS wydaj\u0105cy orzeczenia na potrzeby ustalenia prawa do \u015bwiadcze\u0144 z systemu zabezpieczenia spo\u0142ecznego pe\u0142ni\u0105 donios\u0142\u0105 funkcj\u0119 spo\u0142eczn\u0105. W wielu wypadkach decyduj\u0105 oni o posiadaniu b\u0105d\u017a te\u017c nie \u017ar\u00f3d\u0142a dochodu przez ubezpieczonego oraz cz\u0142onk\u00f3w jego rodziny przez wiele najbli\u017cszych lat, a niekiedy nawet do\u017cywotnio. Warunek zatrudnienia takiej osoby w ramach stosunku pracy w Zak\u0142adzie Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych nie tylko podkre\u015bla donios\u0142\u0105 rol\u0119 spo\u0142eczn\u0105 jak\u0105 pe\u0142ni\u0105 lekarze orzecznicy, ale stanowi tak\u017ce jedn\u0105 z wa\u017cnych gwarancji bezstronno\u015bci takich os\u00f3b przy wykonywaniu swoich zada\u0144. Stosunek pracy pomi\u0119dzy lekarzem orzecznikiem a Zak\u0142adem Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych nadaje bowiem wsp\u00f3\u0142pracy tych podmiot\u00f3w charakter podstawowy i trwa\u0142y, a nie dodatkowy i tymczasowy. Proponowana w projekcie alternatywa – umowa o prac\u0119 albo cywilnoprawna umowa o \u015bwiadczenie us\u0142ug jako podstawa pe\u0142nienia funkcji orzeczniczych ma charakter jedynie formalny. W rzeczywisto\u015bci z uwagi na powszechne w zawodach medycznych zjawisko \u015bwiadczenia pracy w wielu miejscach pracy zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 lekarzy orzecznik\u00f3w oraz specjalist\u00f3w wykonuj\u0105cych niekt\u00f3re samodzielne zawody medyczne decydowa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie z przyczyn fiskalnych na wyb\u00f3r elastyczniejszej podstawy takiej wsp\u00f3\u0142pracy jak\u0105 stanowi\u0107 b\u0119dzie cywilnoprawna umowa o \u015bwiadczenie us\u0142ug. Praca w charakterze orzecznika w ZUS przestanie stanowi\u0107 podstawowe miejsce pracy a wieloetatowo\u015b\u0107 os\u00f3b wykonuj\u0105cych tak\u0105 prac\u0119 na podstawie umowy cywilnoprawnej mo\u017ce odbi\u0107 si\u0119 negatywnie na jako\u015bci wydawanych orzecze\u0144 oraz utrudni\u0107 zachowanie bezstronno\u015bci wymaganej przy wykonywaniu zada\u0144 orzecznika. W zwi\u0105zku z tym, zdaniem Prezydium KK pojawia si\u0119 kolejny argument przemawiaj\u0105cy za konieczno\u015bci\u0105 dokonywania cyklicznego przegl\u0105du systemu.
\n\u2022 Na negatywn\u0105 ocen\u0119 zas\u0142uguje propozycja skoncentrowania orzecznictwa w centrach orzeczniczych dzia\u0142aj\u0105cych przy niekt\u00f3rych oddzia\u0142ach ZUS. Oczywi\u015bcie projekt ustawy nie rozstrzyga liczby takich plac\u00f3wek oraz tego, przy kt\u00f3rych oddzia\u0142ach zostan\u0105 one zlokalizowane upowa\u017cniaj\u0105c Prezesa ZUS do okre\u015blenia oddzia\u0142\u00f3w ZUS b\u0119d\u0105cych ich siedzib\u0105 oraz okre\u015blenia ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci terytorialnej. Nawet jednak obecnie, w sytuacji, w kt\u00f3rej lekarze orzecznicy dzia\u0142aj\u0105 w ka\u017cdym oddziale Zak\u0142adu Ubezpiecze\u0144 Spo\u0142ecznych ze strony os\u00f3b ubiegaj\u0105cych si\u0119 o \u015bwiadczenia wymagaj\u0105ce wydania odpowiedniego orzeczenia przez lekarza formu\u0142owane s\u0105 zarzuty nadmiernego oddalenia plac\u00f3wek orzeczniczych od ich miejsca zamieszkania. Proponowana w projekcie reorganizacja dzia\u0142alno\u015bci orzeczniczej rodzi ryzyko dalszego ograniczenia dost\u0119pno\u015bci plac\u00f3wek orzeczniczych dla os\u00f3b zainteresowanych. Gwarancji, \u017ce dost\u0119pno\u015b\u0107 ta nie ulegnie pogorszeniu nie daj\u0105 sformu\u0142owane w proponowanym art. 85a ust. 1 ustawy systemowej wytyczne skierowane do Prezesa ZUS, aby okre\u015blaj\u0105c oddzia\u0142y ZUS przy kt\u00f3rych zostan\u0105 utworzone centra orzecznicze oraz ich w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 terytorialn\u0105 bra\u0142 pod uwag\u0119 wzgl\u0119dy ich dost\u0119pno\u015bci dla os\u00f3b zainteresowanych oraz potrzeb\u0119 zapewnienia ich odpowiedniej obsady kadrowej.
\n\u2022 Prezydium KK negatywnie ocenia r\u00f3wnie\u017c propozycj\u0119 rozszerzenia katalogu przes\u0142anek utraty prawa do zasi\u0142ku chorobowego za ca\u0142y okres zwolnienia od pracy zawartego obecnie w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o \u015bwiadczeniach pieni\u0119\u017cnych z ubezpieczenia spo\u0142ecznego w razie choroby i macierzy\u0144stwa o przypadek, gdy osoba przebywa w innym miejscu ni\u017c wskazane w tym zwolnieniu lub zawiadomieniu, o kt\u00f3rym mowa w proponowanym art. 59 ust. 5e tej ustawy, jako adres pobytu w okresie niezdolno\u015bci do pracy, za wyj\u0105tkiem sytuacji w kt\u00f3rych ubezpieczony udokumentuje, \u017ce nieobecno\u015b\u0107 ta by\u0142a uzasadniona wzgl\u0119dami zdrowotnymi lub konieczno\u015bci\u0105 podj\u0119cia czynno\u015bci incydentalnych, kt\u00f3rych podj\u0119cia w okresie zwolnienia od pracy wymagaj\u0105 istotne okoliczno\u015bci. Nieprzebywanie ubezpieczonego pod adresem zamieszkania nie dowodzi tego, \u017ce wykorzystuje on zwolnienie lekarskie w spos\u00f3b niezgodny z jego przeznaczeniem. Celem proponowanego rozwi\u0105zania jest zatem jedynie u\u0142atwienie p\u0142atnikom sk\u0142adek oraz organom kontrolnym ZUS kontroli prawid\u0142owo\u015bci wykorzystywania przez ubezpieczonych zwolnie\u0144 lekarskich. Do ustalenia, \u017ce zachodzi jedna z przes\u0142anek utraty prawa do zasi\u0142ku chorobowego wystarczy\u0107 b\u0119dzie stwierdzenie, \u017ce ubezpieczony nie przebywa pod wskazanym adresem, za\u015b ci\u0119\u017car udowodnienia, \u017ce brak jest podstaw do pozbawienia go prawa do tego zasi\u0142ku b\u0119dzie spoczywa\u0142 na ubezpieczonym.
\nPonadto Prezydium KK zwraca uwag\u0119 na nast\u0119puj\u0105ce kwestie:
\n\u2022 Brak jest w projekcie definicji poj\u0119cia specjalisty wykonuj\u0105cego samodzielny zaw\u00f3d medyczny oraz nie okre\u015bla przedstawicieli jakich samodzielnych zawod\u00f3w medycznych mieliby pe\u0142ni\u0107 funkcje orzecznicze w centrach orzeczniczych.
\nZ uzasadnienia projektu wynika, i\u017c chodzi o powierzenie fizjoterapeutom kompetencji do wydawania orzecze\u0144 w sprawach o rehabilitacj\u0119 lecznicz\u0105 w ramach prewencji rentowej w zakresie profilu narz\u0105du ruchu oraz piel\u0119gniarkom i piel\u0119gniarzom kompetencji do wydawania orzecze\u0144 w sprawach dotycz\u0105cych niezdolno\u015bci do samodzielnej egzystencji. By\u0107 mo\u017ce intencj\u0105 autor\u00f3w projektu jest wskazanie specjalist\u00f3w wykonuj\u0105cych samodzielne zawody medyczne upowa\u017cnionych do orzekania oraz doprecyzowanie spraw, w kt\u00f3rych byliby oni upowa\u017cnieni do wydawania orzecze\u0144 w rozporz\u0105dzeniu wykonawczym, kt\u00f3rego wydanie przewidziano w art. 85a ust. 4 projektu. Jednak z uwagi na deklarowany w projekcie wyj\u0105tkowy charakter orzecze\u0144 wydawanych przez specjalist\u00f3w wykonuj\u0105cych samodzielny zaw\u00f3d medyczny kwestie te powinny by\u0107 precyzyjnie okre\u015blone w ustawie.
\n\u2022 Niezb\u0119dne wydaje si\u0119 rozszerzenie projektu o przepisy zmieniaj\u0105ce ustawy reguluj\u0105ce wykonywanie samodzielnych zawod\u00f3w medycznych, kt\u00f3rych przedstawiciele mieliby pe\u0142ni\u0107 funkcje orzecznicze w centrach orzeczniczych ZUS. Zar\u00f3wno art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach piel\u0119gniarek i po\u0142o\u017cnych (orzekanie o rodzaju i zakresie \u015bwiadcze\u0144 opieku\u0144czo-piel\u0119gnacyjnych) jak i art. 4 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 25 wrze\u015bnia 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty (wydawanie opinii i orzecze\u0144 odno\u015bnie do stanu funkcjonalnego os\u00f3b poddawanych fizjoterapii oraz przebiegu procesu fizjoterapii) nie stanowi\u0105 dostatecznie sprecyzowanej podstawy normatywnej do pe\u0142nienia przez przedstawicieli omawianych samodzielnych zawod\u00f3w medycznych funkcji orzeczniczych w zakresie proponowanym w projekcie.
\nPrezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zdaje sobie spraw\u0119 ze spo\u0142ecznych oczekiwa\u0144 naprawy systemu orzeczniczego, jego sprawno\u015bci i dost\u0119pno\u015bci, dlatego proponowane zmiany powinny zosta\u0107 szeroko skonsultowane. Jednocze\u015bnie tak daleko id\u0105ce systemowe zmiany powinny zosta\u0107 poprzedzone przeprowadzeniem pilota\u017cu, tak aby wyeliminowa\u0107 ewentualne, a powy\u017cej zdiagnozowane zagro\u017cenia dla efektywno\u015bci systemu orzeczniczego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawia opini\u0119 o projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych oraz niekt\u00f3rych innych ustaw z dnia 22 pa\u017adziernika, przygotowanym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej, zwanym dalej \u201eprojektem\u201d. Najistotniejszymi zmianami przewidzianymi w projekcie s\u0105: 1) wprowadzenie do ustawy o systemie ubezpiecze\u0144 spo\u0142ecznych nowego rozdzia\u0142u 9a reguluj\u0105cego orzekanie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3345],"tags":[3704,3378,61,536,534],"class_list":["post-12735","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2024prezydium","tag-155-24","tag-3378","tag-decyzja","tag-decyzja-prezydium","tag-prezydium"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12735"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12737,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12735\/revisions\/12737"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}