Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawia uwagi do projektu ustawy o ochronie sygnalist\u00f3w (UC1) z dnia 26.02.2024 r.
Na wst\u0119pie nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w obecnej wersji projektu uwzgl\u0119dniono cz\u0119\u015b\u0107 uwag zg\u0142oszonych przez NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w decyzji Prezydium KK nr 160\/21 w sprawie opinii o projekcie ustawy o ochronie os\u00f3b zg\u0142aszaj\u0105cych naruszenie prawa (UC101).
Pozytywnie oceniamy zw\u0142aszcza rozszerzenie zakresu narusze\u0144, kt\u00f3ry zosta\u0142y poszerzony o prawo pracy. W art. 3 ust. 1 projektu uregulowany zosta\u0142 zakres przedmiotowy narusze\u0144, kt\u00f3rych zg\u0142oszenie jest obj\u0119te ochron\u0105. Art. 2 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019\/1937 z dnia 23 pa\u017adziernika 2019 r. w sprawie ochrony os\u00f3b zg\u0142aszaj\u0105cych naruszenia prawa Unii (Dz. Urz. L 305\/17) przyznaje pa\u0144stwom cz\u0142onkowskim uprawnienia do rozszerzenia zakresu ochrony na mocy prawa krajowego w odniesieniu do dziedzin nieobj\u0119tych w ust. 1. Dosy\u0107 istotnym spo\u0142ecznie obszarem narusze\u0144 s\u0105 zagadnienia z zakresu prawa pracy, w tym tematyka bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy. W praktyce mo\u017cna odnotowa\u0107 przypadki, w ramach kt\u00f3rych pracownicy ponosili negatywne konsekwencje ujawniania narusze\u0144 przepis\u00f3w prawa pracy, w zakresie bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy. W wielu sektorach naruszenie zw\u0142aszcza przepis\u00f3w w zakresie bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy b\u0119dzie mia\u0142o konsekwencje dla os\u00f3b trzecich niezwi\u0105zanych z zak\u0142adem pracy (klient\u00f3w, pacjent\u00f3w, pasa\u017cer\u00f3w, np. w takich sektorach jak ochrona zdrowia lub transport publiczny). Zmiana przewidziana w projekcie jest wi\u0119c zasadna.
Krytycznie natomiast oceniamy przyj\u0119t\u0105 w projekcie zminimalizowan\u0105 kontroln\u0105 rol\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Z projektowanego art. 24 ust. 3 wynika, \u017ce procedur\u0119 zg\u0142osze\u0144 wewn\u0119trznych pracodawca ustala po konsultacji z zak\u0142adow\u0105 organizacj\u0105 zwi\u0105zkow\u0105. Zwi\u0105zki zawodowe jako r\u00f3wnorz\u0119dny partner dla pracodawcy mog\u0142yby czuwa\u0107 nad procedur\u0105 tworzenia dokumentu zg\u0142osze\u0144 wewn\u0119trznych. Organizacje zwi\u0105zkowe mog\u0105 te\u017c odgrywa\u0107 kluczow\u0105 rol\u0119 w koordynowaniu dzia\u0142a\u0144 cz\u0142onk\u00f3w maj\u0105cych takie same obawy. W sytuacji, gdy pracodawcy wdra\u017caj\u0105 nowe procesy raportowania wewn\u0119trznego, zwi\u0105zki zawodowe s\u0105 w idealnej pozycji do negocjowania najlepszych praktyk i rozliczania organizacji z podj\u0119tych dzia\u0142a\u0144 (zob. Pakiet narz\u0119dziowy dla sygnalist\u00f3w, Przewodnik po najlepszych praktykach Eurocadres, s. 11). Tymczasem ustawodawca uprawnienie w zakresie tworzenia tego wa\u017cnego dokumentu przekaza\u0142 w\u0142a\u015bciwie pracodawcy. W naszej ocenie w art. 24 ust. 3 projektu powinien zosta\u0107 ustanowiony obowi\u0105zek uzgodnienia tre\u015bci regulaminu z zak\u0142adowa organizacj\u0105 zwi\u0105zkow\u0105. Tworzenie przez podmiot prawny procedury zg\u0142osze\u0144 wewn\u0119trznych powinno uwzgl\u0119dnia\u0107 rol\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w systemie ujawniania nieprawid\u0142owo\u015bci w zak\u0142adzie pracy.
W literaturze postuluje si\u0119, aby zwi\u0105zki zawodowe, czy te\u017c rady pracownik\u00f3w mia\u0142y prawo do informacji i konsultacji na temat liczby zg\u0142osze\u0144 oraz wyniku przeprowadzonych dochodze\u0144 w sprawach mieszcz\u0105cych si\u0119 w zakresie zada\u0144 wspomnianych organ\u00f3w, takich jak w szczeg\u00f3lno\u015bci naruszenia przepis\u00f3w z zakresu bezpiecze\u0144stwa i higieny pracy, praktyki antydyskryminacyjne, mobbing czy przemoc w miejscu pracy. Natomiast przedstawiciele zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych czy te\u017c inni przedstawiciele pracownik\u00f3w s\u0105 uwa\u017cani za pomocnik\u00f3w, chronieni przed odwetem, jak r\u00f3wnie\u017c zwi\u0105zani obowi\u0105zkiem poufno\u015bci (zob. Z Hajn, D. Skupie\u0144, Ochrona sygnalist\u00f3w\u2019 w\u2019 miejscu pracy w pa\u0144stwach Grupy Wyszehradzkiej, Francji i S\u0142owenii-propozycje zmian, \u0141\u00f3d\u017a-Krak\u00f3w 2021, s. 35).
Negatywnie nale\u017cy oceni\u0107 r\u00f3wnie\u017c zakre\u015blenie terminu ko\u0144cowego przy tworzeniu procedury zg\u0142osze\u0144 wewn\u0119trznych przez podmiot prawny. Wed\u0142ug projektowanego art. 24 ust. 4. Konsultacje ze stron\u0105 spo\u0142eczn\u0105 trwaj\u0105 nie kr\u00f3cej ni\u017c 5 dni i nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 10 dni od dnia przedstawienia przez podmiot prawny projektu procedury zg\u0142osze\u0144 wewn\u0119trznych. Wydaje si\u0119, \u017ce zb\u0119dne jest okre\u015blanie terminu ko\u0144cowego konsultacji. W praktyce podmiot prawny wprowadzaj\u0105cy procedur\u0119 zg\u0142osze\u0144 wewn\u0119trznych mo\u017ce odczeka\u0107 10 dni i podj\u0105\u0107 samodzielnie decyzj\u0119 w zakresie kszta\u0142tu procedury zg\u0142osze\u0144 wewn\u0119trznych.
Wreszcie nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ustawodawca wydaje si\u0119 nie dostrzega pozorno\u015bci dialogu spo\u0142ecznego prowadzonego z przedstawicielami pracownik\u00f3w, wy\u0142onionymi w trybie przyj\u0119tym u danego pracodawcy, je\u015bli u pracodawcy nie dzia\u0142a zak\u0142adowa organizacja zwi\u0105zkowa. Zatem kolejny ju\u017c raz nale\u017cy stanowczo skrytykowa\u0107 promowane przez ustawodawc\u0119 rozwi\u0105zanie jako wadliwe i sprzeczne z unormowaniami mi\u0119dzynarodowymi tj. z konwencj\u0105 nr 135 Mi\u0119dzynarodowej Organizacji Pracy. Instytucja przedstawicieli pracowniczych ad hoc nasuwa wiele problem\u00f3w prawnych sygnalizowanych w literaturze prawa pracy. Wspomnie\u0107 wypada chocia\u017cby o braku uregulowania szczeg\u00f3lnej ochrony trwa\u0142o\u015bci stosunku pracy przedstawicieli ad hoc (zob. J. Wratny, [w:] System Prawa Pracy. Tom V. Zbiorowe prawo pracy, red. K. W. Baran, pkt 13.8, Warszawa 2014).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d przedstawia uwagi do projektu ustawy o ochronie sygnalist\u00f3w (UC1) z dnia 26.02.2024 r.Na wst\u0119pie nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w obecnej wersji projektu uwzgl\u0119dniono cz\u0119\u015b\u0107 uwag zg\u0142oszonych przez NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w decyzji Prezydium KK nr 160\/21 w sprawie opinii o projekcie ustawy o ochronie os\u00f3b zg\u0142aszaj\u0105cych naruszenie prawa (UC101).Pozytywnie oceniamy zw\u0142aszcza rozszerzenie […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3345],"tags":[3378,3437,61,536,534],"class_list":["post-11566","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-2024prezydium","tag-3378","tag-52-24","tag-decyzja","tag-decyzja-prezydium","tag-prezydium"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11566"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11568,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11566\/revisions\/11568"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/dok\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}