{"id":33113,"date":"2023-09-27T20:54:05","date_gmt":"2023-09-27T18:54:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/?p=33113"},"modified":"2023-09-28T08:57:17","modified_gmt":"2023-09-28T06:57:17","slug":"500-numer-solidarnosci-podbeskidzia-dzieje-jednego-biuletynu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/500-numer-solidarnosci-podbeskidzia-dzieje-jednego-biuletynu\/","title":{"rendered":"500. numer \u201eSolidarno\u015bci Podbeskidzia\u201d: DZIEJE JEDNEGO BIULETYNU"},"content":{"rendered":"

W \u015brod\u0119 27 wrze\u015bnia 2023 roku w najnowszym numerze \u201eGazety Beskidzkiej\u201d znale\u017a\u0107 mo\u017cna nowy numer \u00a0\u201eSolidarno\u015bci Podbeskidzia\u201d. \u00a0Jest to jubileuszowe, pi\u0119\u0107setne wydanie tego tytu\u0142u. To doskona\u0142a okazja, by przypomnie\u0107 d\u0142ugie \u2013 blisko 42-letnie! \u2013 i burzliwe dzieje tego zwi\u0105zkowego pisma.<\/strong><\/p>\n

\"Pierwszy

Pierwszy numer biuletynu „Solidarno\u015b\u0107 Podbeskidzia” z grudnia 1980 roku<\/p><\/div>\n

Po podpisaniu porozumie\u0144 sierpniowych i powstaniu Niezale\u017cnego Samorz\u0105dnego Zwi\u0105zku Zawodowego \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w ca\u0142ej Polsce zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119, jak grzyby po deszczu, wydawane poza zasi\u0119giem cenzury ksi\u0105\u017cki i biuletyny, maj\u0105ce na celu z jednej strony prze\u0142ama\u0107 pa\u0144stwowy monopol na informacj\u0119 i stworzy\u0107 w\u0142asny niezale\u017cny obieg informacji,\u00a0 a z drugiej odk\u0142amywa\u0107 najnowsz\u0105 histori\u0119 Polski (tzw. bia\u0142e plamy \u2013 m.in. J\u00f3zef Pi\u0142sudski, wojna polsko-bolszewicka 1920 roku, 17 wrze\u015bnia, Katy\u0144, gu\u0142agi\u2026).\u00a0 W \u00f3wczesnym wojew\u00f3dztwie bielskim najwa\u017cniejszym zwi\u0105zkowym biuletynem by\u0142a „Solidarno\u015b\u0107 Podbeskidzia\u201d. \u00a0Pismo to by\u0142o sygnowane przez Mi\u0119dzyzak\u0142adowy Komitet Za\u0142o\u017cycielski NSZZ „Solidarno\u015b\u0107” w Bielsku-Bia\u0142ej (p\u00f3\u017aniej Zarz\u0105d Regionu Podbeskidzie NSZZ „S”). Pierwszy numer, zredagowany przez Henryka Juszczyka z \u201eSolidarno\u015bci\u201d Befamy, ukaza\u0142 si\u0119 22 grudnia 1980 roku w 5-tysi\u0119cznym nak\u0142adzie i rozprowadzony zosta\u0142 zwi\u0105zkowymi kana\u0142ami kolporta\u017cowymi na terenie ca\u0142ego regionu. P\u00f3\u017aniej nak\u0142ad tego biuletynu si\u0119ga\u0142 nawet dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy egzemplarzy. Przed stanem wojennym ostatni 24 numer tego pisma ukaza\u0142 si\u0119 z dat\u0105 25 listopada 1981 roku. Opr\u00f3cz tego by\u0142y wydania specjalne: 12 numer\u00f3w zjazdowych oraz jeden, po\u015bwi\u0119cony osobie zmar\u0142ego w maju 1981 roku prymasa Stefana Wyszy\u0144skiego. Osob\u0105 odpowiedzialn\u0105 za wydawanie „SP” w tym okresie by\u0142 Jerzy Ba\u0142takis, a w sk\u0142ad zespo\u0142u redakcyjnego wchodzili mi\u0119dzy innymi Miros\u0142aw Stycze\u0144, Krzysztof Strza\u0142a, Aleksander Rozenfeld, Maciej Faflak, Lech Kawecki, Maciej D\u0119bowski.<\/p>\n

\"Kilka

Kilka numer\u00f3w \u201eSolidarno\u015bci Podbeskidzia\u201d z lat 1980-81<\/p><\/div>\n

Trzeba doda\u0107, \u017ce r\u00f3wnolegle ukazywa\u0142y si\u0119 te\u017c niezale\u017cne biuletyny „Solidarno\u015bci” w szeregu zak\u0142ad\u00f3w pracy – mi\u0119dzy innymi w Fabryce Samochod\u00f3w Ma\u0142olitra\u017cowych, Apenie, Bielskim Przedsi\u0119biorstwie Budownictwa Przemys\u0142owego. By\u0142a te\u017c wsp\u00f3lna gazetka bielskich zak\u0142ad\u00f3w w\u0142\u00f3kienniczych, a tak\u017ce biuletyn NSZZ „Solidarno\u015b\u0107” Rolnik\u00f3w Indywidualnych Podbeskidzia oraz Niezale\u017cnego Zrzeszenia Student\u00f3w bielskiej filii Politechniki \u0141\u00f3dzkiej. Ukaza\u0142y si\u0119 te\u017c 4 numery biuletynu „Moim zdaniem” – gazetki Wszechnicy Podbeskidzia, dzia\u0142aj\u0105cej w ramach „S”.<\/p>\n

Wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku by\u0142o smutnym zako\u0144czeniem 16-miesi\u0119cznego wolno\u015bciowego karnawa\u0142u „Solidarno\u015bci”. Ju\u017c pierwszej nocy milicja i S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa wkroczy\u0142y do siedziby Zarz\u0105du Regionu Podbeskidzie, rekwiruj\u0105c mi\u0119dzy innymi wszystkie maszyny poligraficzne i zapasy papieru. Przepad\u0142 te\u017c przygotowany ju\u017c do druku 25, \u015bwi\u0105teczny numer \u201eSolidarno\u015bci Podbeskidzia\u201d. R\u00f3wnolegle internowano na Podbeskidziu blisko dwustu czo\u0142owych dzia\u0142aczy „Solidarno\u015bci”, w tym te\u017c niezale\u017cnych redaktor\u00f3w i drukarzy. To wszystko jednak tylko na kr\u00f3tko zahamowa\u0142o niezale\u017cny obieg wydawniczy. Pierwszy numer podziemnej „Solidarno\u015bci Podbeskidzia” ukaza\u0142 si\u0119 na pocz\u0105tku marca 1982 roku. Wydawcy, wchodz\u0105cy w sk\u0142ad tajnej Regionalnej Komisji Wykonawczej „Trzeci Szereg” NSZZ „Solidarno\u015b\u0107” Regionu Podbeskidzia, kierowanej przez pracownika FSM Jerzego Binkowskiego, zachowali stary tytu\u0142, lecz zacz\u0119li numeracj\u0119 od nowa. Przez ca\u0142y okres delegalizacji „Solidarno\u015bci” (a wi\u0119c do kwietnia 1989 roku) by\u0142 to najwa\u017cniejszy podziemny biuletyn na Podbeskidziu.<\/p>\n

\"\"

Jeden z pierwszych podziemnych wyda\u0144 biuletynu „Solidarno\u015b\u0107 Podbeskidzia” z czerwca 1982 roku<\/p><\/div>\n

Wygl\u0105d pierwszych, „wojennych” numer\u00f3w „Solidarno\u015bci Podbeskidzia”, odzwierciedla\u0142 warunki, w jakich powstawa\u0142y. By\u0142y to dwie, czasem trzy kartki papieru ledwie czytelnego maszynopisu, powielone prymitywn\u0105 metod\u0105 przy u\u017cyciu gumowego wa\u0142ka i matryc powielaczowych. Jednak technika, a wi\u0119c i czytelno\u015b\u0107 druku, by\u0142a stale ulepszana. Pojawi\u0142 si\u0119 powielacz, zast\u0105piony p\u00f3\u017aniej przez technik\u0119 sitodruku, a wreszcie przez ma\u0142\u0105 maszyn\u0119 offsetow\u0105. By\u0142a coraz lepsza jako\u015b\u0107 i coraz wi\u0119kszy nak\u0142ad. Zaczyna\u0142o si\u0119 od 500 egzemplarzy, by w ko\u0144cowym okresie doj\u015b\u0107 do imponuj\u0105cego, dziesi\u0119ciotysi\u0119cznego nak\u0142adu.<\/p>\n

Zmienia\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c sk\u0142ad redakcji i drukarzy podziemnej „SP”. Najcz\u0119\u015bciej zmiany te by\u0142y wymuszane to milicyjne represje. Wiele os\u00f3b, zaanga\u017cowanych w wydawanie i kolporta\u017c tego biuletynu, trafi\u0142o w tych latach do areszt\u00f3w i wi\u0119zie\u0144. Zast\u0119powali ich jednak nast\u0119pni. Pocz\u0105tkowo biuletynem kierowa\u0142 szef RKW Jerzy Binkowski, wspierany przede wszystkim przez Krzysztofa Paszka, jednego ze swych zast\u0119pc\u00f3w, oraz Antoniego W\u0142ocha. Drukarzami byli w\u00f3wczas mi\u0119dzy innymi Jerzy Borowski, Micha\u0142 Wo\u0142yniec, Jan Gajewski, Zbigniew Sat\u0142awa, J\u00f3zef Wr\u00f3bel, a niejednokrotnie tak\u017ce sam Binkowski. Od maja 1983 roku redakcj\u0105 „Solidarno\u015bci Podbeskidzia” zaj\u0119\u0142a si\u0119 Gra\u017cyna Staniszewska. Jesieni\u0105 1983 roku nast\u0105pi\u0142y aresztowania w\u015br\u00f3d dzia\u0142aczy \u201eTrzeciego Szeregu\u201d, w tym tak\u017ce redaktor\u00f3w i drukarzy biuletynu. Wielu z nich otrzyma\u0142o prokuratorskie sankcje i wysz\u0142o na wolno\u015b\u0107 dopiero latem nast\u0119pnego roku. To wszystko spowodowa\u0142o, \u017ce przez kilka miesi\u0119cy \u201eSolidarno\u015b\u0107 Podbeskidzia\u201d nie by\u0142a wydawana.<\/p>\n

\"Kolejne

Kolejne wcielenia podziemnej \u201eSolidarno\u015bci Podbeskidzia\u201d \u2013 r\u00f3\u017cne techniki druku, r\u00f3\u017cne winiety, ale wci\u0105\u017c ten sam tytu\u0142!<\/p><\/div>\n

Redagowanie i druk tego biuletynu wznowi\u0142a Gra\u017cyna Staniszewska zaraz po wyj\u015bciu na wolno\u015b\u0107 wiosn\u0105 1984 roku. Od tego czasu zajmowa\u0142a si\u0119 tym biuletynem a\u017c do pocz\u0105tku 1989 roku. W pracach redakcyjnych wspomagali j\u0105 mi\u0119dzy innymi Andrzej Grajewski, Teresa Szafra\u0144ska, Aleksandra Tyrlik, Dariusz Mrzyg\u0142\u00f3d i Andrzej Kabat. Ostatnia tr\u00f3jka zajmowa\u0142o si\u0119 te\u017c – wraz z Mieczys\u0142awem Machowiakiem – drukiem biuletynu.<\/p>\n

Omawiaj\u0105c ten podziemny, najbardziej heroiczny okres wydawania \u201eSolidarno\u015bci Podbeskidzia\u201d trzeba te\u017c wspomnie\u0107 o kolporterach tego biuletynu. By\u0142a to spora grupa os\u00f3b, kt\u00f3re za sw\u0105 konspiracyjn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 by\u0142y \u2013 na r\u00f3wni z redaktorami i drukarzami \u2013 tropione przez SB, zatrzymywane, karane wi\u0119zieniem, zwalnianiem z pracy, grzywnami\u2026<\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1989 roku wydawaniem „SP” zaj\u0105\u0142 si\u0119 jawny zesp\u00f3\u0142 w sk\u0142adzie: Andrzej Kabat, Dariusz Mrzyg\u0142\u00f3d, Janusz Okrzesik i Artur Kasprzykowski. We wrze\u015bniu 1989 roku ukaza\u0142 si\u0119 128 numer \u201eSolidarno\u015bci Podbeskidzia\u201d, ko\u0144cz\u0105cy definitywnie okres podziemny tego biuletynu. P\u00f3\u017aniej taki tytu\u0142 nosi\u0142a zwi\u0105zkowa rubryka w bielskim tygodniku „Gazeta Prowincjonalna”. W maju 1991 roku ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy, nowy numer „SP” znowu w formie biuletynu. Zachowano nie tylko historyczny tytu\u0142 i winiet\u0119, ale tak\u017ce w numeracji uwzgl\u0119dniono poprzednie edycje. Po podsumowaniu wyda\u0144 „SP” z czas\u00f3w karnawa\u0142u i podziemia okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to ju\u017c numer 153. W formie kilkukartkowego biuletynu „SP” ukazywa\u0142a si\u0119 do grudnia 1995 roku – uzbiera\u0142y si\u0119 wi\u0119c 62 numery.<\/p>\n

\"\"Od 25 stycznia 1996 roku a\u017c do pocz\u0105tku 2018 r. „Solidarno\u015b\u0107 Podbeskidzia” ukazywa\u0142a si\u0119 jako w pe\u0142ni niezale\u017cna, comiesi\u0119czna wk\u0142adka do tygodnika „Kronika Beskidzka”. Pierwsze wydanie „SP” w nowych szatach nosi\u0142o numer 1\/215. Przez pewien czas „Solidarno\u015b\u0107 Podbeskidzia” by\u0142a r\u00f3wnolegle drukowana w \u201eG\u0142osie Ziemi Cieszy\u0144skiej\u201d. Gdy niezale\u017cno\u015b\u0107 zwi\u0105zkowej wk\u0142adki stawa\u0142a si\u0119 coraz bardziej zagro\u017cona przez dzia\u0142ania wydawcy z \u201ePrasy Beskidzkiej\u201d nadszed\u0142 czas na ostatni\u0105- jak dot\u0105d \u2013 zmian\u0119. W marcu 2018 roku \u201eSolidarno\u015b\u0107 Podbeskidzia\u201d po raz pierwszy zago\u015bci\u0142a na \u0142amach \u201eGazety Beskidzkiej\u201d. By\u0142 to numer 2\/434. Pocz\u0105tkowo by\u0142a to jedna, samodzielna kolumna, obecnie s\u0105 to dwie strony, kt\u00f3re co miesi\u0105c trafiaj\u0105 do r\u0105k kilkunastu tysi\u0119cy czytelnik\u00f3w.<\/p>\n

ARTUR KASPRZYKOWSKI,\u00a0<\/em>redaktor \u201eSP\u201d od 1989 r.<\/em><\/p>\n\n\t\t