{"id":30570,"date":"2023-01-27T09:38:51","date_gmt":"2023-01-27T08:38:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/?p=30570"},"modified":"2023-01-27T09:40:29","modified_gmt":"2023-01-27T08:40:29","slug":"42-rocznica-strajku-generalnego-podbeskidzkiej-solidarnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/42-rocznica-strajku-generalnego-podbeskidzkiej-solidarnosci\/","title":{"rendered":"42. rocznica strajku generalnego podbeskidzkiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d"},"content":{"rendered":"

Czterdzie\u015bci dwa lata temu, 27 stycznia 1981 roku, na Podbeskidziu rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 strajk generalny. Trwa\u0142 r\u00f3wno dziesi\u0119\u0107 dni i zako\u0144czy\u0142 si\u0119 zwyci\u0119stwem podbeskidzkiej „Solidarno\u015bci”. <\/strong><\/p>\n

\"\"Na mocy porozumienia, podpisanego na ranem 6 lutego tamtego roku, ze swymi stanowiskami po\u017cegnali si\u0119 \u2013 mi\u0119dzy innymi \u2013 wojewoda bielski i jego dwaj zast\u0119pcy, prezydent Bielska-Bia\u0142ej, komendant wojew\u00f3dzki milicji, dyrektor FSM-u, a nawet pierwsi sekretarze\u00a0 komitet\u00f3w wojew\u00f3dzkiego i miejskiego partii!<\/strong><\/p>\n

\u2013 W tamtych czasach wszyscy wiedzieli, \u017ce w\u0142adza oszukuje i kradnie. Ka\u017cdy o tym m\u00f3wi\u0142, ale sztuk\u0105 by\u0142o to udowodni\u0107. Nam si\u0119 to uda\u0142o! \u2013 wspomina\u0142 po latach Patrycjusz Kosmowski, w latach 1980-1981 szef podbeskidzkiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d i przewodnicz\u0105cy Mi\u0119dzyzak\u0142adowego Komitetu Strajkowego.<\/p>\n

Ju\u017c 20 listopada 1980 roku, w trakcie cotygodniowego zebrania przedstawicieli zak\u0142adowych ogniw \u201eSolidarno\u015bci\u201d z ca\u0142ego Podbeskidzia, zwi\u0105zkowcy za\u017c\u0105dali ust\u0105pienia przedstawicieli lokalnych w\u0142adz z powodu \u201eutraty spo\u0142ecznego zaufania\u201d. Zarzut\u00f3w, \u00a0na razie nieudokumentowanych, by\u0142o mn\u00f3stwo. Informacje o najr\u00f3\u017cniejszych nadu\u017cyciach przynosili do siedziby bielskiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d mieszka\u0144cy miasta. Mieli nadziej\u0119, \u017ce m\u0142ody, niezale\u017cny zwi\u0105zek b\u0119dzie potrafi\u0142 doprowadzi\u0107 do usuni\u0119cia skompromitowanych urz\u0119dnik\u00f3w i aparatczyk\u00f3w. Nie zawiedli si\u0119…<\/p>\n

Kilka dni p\u00f3\u017aniej do Bielska-Bia\u0142ej przyjecha\u0142 minister administracji J\u00f3zef K\u0119pa. Pojawi\u0142 si\u0119 na zebraniu podbeskidzkiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142o trzystu zwi\u0105zkowc\u00f3w. Jeszcze tego samego dnia powo\u0142ana zosta\u0142a specjalna komisja Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej do zbadania zarzut\u00f3w, wysuni\u0119tych przez zwi\u0105zkowc\u00f3w. W jej pracach uczestniczyli te\u017c przedstawiciele \u201eSolidarno\u015bci\u201d.<\/p>\n

Komisja zako\u0144czy\u0142a swe prace 13 stycznia 1981 roku. Potwierdzi\u0142a si\u0119 znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 zarzut\u00f3w. Ko\u0144cowy, 150-stronicowy raport zawiera\u0142 dok\u0142adny opis nie tylko niedoci\u0105gni\u0119\u0107 czy uchybie\u0144, ale nawet zwyk\u0142ych przest\u0119pstw, pope\u0142nianych przez przedstawicieli najwy\u017cszych w\u0142adz miasta i wojew\u00f3dztwa, zar\u00f3wno administracyjnych jak i partyjnych. Najwi\u0119ksze nieprawid\u0142owo\u015bci dotyczy\u0142y prowadzonej przez miasto Bielsko-Bia\u0142a sprzeda\u017cy budynk\u00f3w i mieszka\u0144 osobom fizycznym. Uprzywilejowane osoby kupowa\u0142y je za bezcen, znacznie poni\u017cej poniesionych wcze\u015bniej przez miasto koszt\u00f3w remont\u00f3w i zakupu wyposa\u017cenia. By\u0142y te\u017c zarzuty czerpania korzy\u015bci materialnych z racji zajmowanych stanowisk, oszustw podatkowych i pot\u0119\u017cnych nieprawid\u0142owo\u015bci w rozdziale talon\u00f3w, uprawniaj\u0105cych do zakupu samochod\u00f3w.<\/p>\n

Wojewoda bielski J\u00f3zef \u0141abudek nie zaakceptowa\u0142 ustale\u0144 specjalnej komisji. O\u015bwiadczy\u0142, \u017ce nie poczuwa si\u0119 do winy. Z kolei autorzy raportu ko\u0144cowego uwa\u017cali, \u017ce ewentualne decyzje personalne powinny zapa\u015b\u0107 w Warszawie. Kiedy? Nie wiadomo…<\/p>\n

Zwi\u0105zkowcy obawiali si\u0119, \u017ce ca\u0142a sprawa mo\u017ce si\u0119 powa\u017cnie przeci\u0105gn\u0105\u0107 w czasie, czy wr\u0119cz rozmy\u0107. Dlatego te\u017c 18 stycznia Mi\u0119dzyzak\u0142adowy Komitet Za\u0142o\u017cycielski \u201eSolidarno\u015bci\u201d za\u017c\u0105da\u0142 przyjazdu rz\u0105dowej komisji, kt\u00f3ra na miejscu rozpatrzy\u0142aby zarzuty. Po kilku dniach \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d widz\u0105c, \u017ce w\u0142adza nadal gra na zw\u0142ok\u0119,\u00a0 po raz kolejny zaapelowa\u0142a o przyjazd delegacji rz\u0105dowej. Bez skutku. \u00a0<\/p>\n

W poniedzia\u0142ek, 26 stycznia, w wybranych zak\u0142adach pracy odby\u0142 si\u0119 godzinny strajk ostrzegawczy. Jeszcze tego samego dnia MKZ przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Mi\u0119dzyzak\u0142adowy Komitet Strajkowy. W jego sk\u0142ad wesz\u0142o 107 os\u00f3b, reprezentuj\u0105cych za\u0142ogi 54 wytypowanych zak\u0142ad\u00f3w pracy z ca\u0142ego Podbeskidzia. Na strajkow\u0105 baz\u0105 wybrano \u015bwietlic\u0119 Zak\u0142ad\u00f3w Przemys\u0142u We\u0142nianego \u201eBewelana\u201d.<\/p>\n

Strajk generalny rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 we wtorek, 27 stycznia. Swym zasi\u0119giem obj\u0105\u0142 on wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedsi\u0119biorstw w wojew\u00f3dztwie bielskim. Szacuje si\u0119, \u017ce w szczytowym momencie aktywnie uczestniczy\u0142o w nim blisko 200 tysi\u0119cy os\u00f3b! MKS sta\u0142 si\u0119 faktycznym o\u015brodkiem w\u0142adzy w regionie.<\/p>\n

\"\"Protest m\u00f3g\u0142 si\u0119 zako\u0144czy\u0107 ju\u017c 30 stycznia, gdy odby\u0142a si\u0119 sesja Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej. Wyniki przeprowadzonego w\u00f3wczas g\u0142osowania nad wotum zaufania wobec wojewody J\u00f3zefa \u0141abudka by\u0142y dla \u201eSolidarno\u015bci\u201d ca\u0142kowitym zaskoczeniem: spo\u015br\u00f3d 123 radnych, 61 g\u0142osowa\u0142o za udzieleniem wotum zaufania, przeciw by\u0142o 57,\u00a0 natomiast 5 wstrzyma\u0142o si\u0119 od g\u0142osowania. Wojewoda ocala\u0142, ale efektem by\u0142o, \u017ce strajk rozszerza\u0142 si\u0119 coraz bardziej. Do komitetu strajkowego w \u201eBewelanie\u201d zg\u0142asza\u0142o si\u0119 wiele os\u00f3b oferuj\u0105c sw\u0105 pomoc. Przedstawiciele rolniczej \u201eSolidarno\u015bci\u201d dostarczali warzyw i owoc\u00f3w, \u017cywno\u015b\u0107 pochodzi\u0142a te\u017c z okolicznych zak\u0142ad\u00f3w bran\u017cy spo\u017cywczej czy mi\u0119snej. By\u0142o to konieczne, bo w wielkiej \u015bwietlicy \u201eBewelany\u201d, przez d\u0142ugie dziesi\u0119\u0107 dni przebywali nie tylko cz\u0142onkowie MKS, ale te\u017c delegaci innych zak\u0142ad\u00f3w, zwi\u0105zkowcy z obs\u0142ugi strajku i doradcy. \u0141\u0105cznie by\u0142o to blisko 400 os\u00f3b.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Si\u0142\u0105 tamtego strajku by\u0142y jednak za\u0142ogi kilkuset zak\u0142ad\u00f3w pracy, z determinacj\u0105 pozostaj\u0105cy za zamkni\u0119tymi bramami swych przedsi\u0119biorstw. Niezwykle wa\u017cny by\u0142 wi\u0119c sprawny obieg informacji. Co kilka godzin wydawane by\u0142y kolejne komunikaty strajkowe, powielane w tysi\u0105cach egzemplarzy. Na murach miasta codziennie rozklejano informacje na temat bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144. Potem dosz\u0142y do tego… bezpo\u015brednie relacje z negocjacji \u201eBewelanie\u201d. \u201eWszystkie rozmowy, kt\u00f3re toczy\u0142y si\u0119 u nas, by\u0142y transmitowane do innych strajkuj\u0105cych zak\u0142ad\u00f3w i puszczane przez radiow\u0119z\u0142y. To by\u0142 majstersztyk ludzi z telekomunikacji. Pami\u0119tam, \u017ce pomys\u0142odawc\u0105 by\u0142 Boles\u0142aw Ry\u0142ko. Przyszed\u0142 do mnie i powiedzia\u0142, \u017ce da\u0142oby si\u0119 spi\u0105\u0107 w jedn\u0105 sie\u0107 wszystkie zak\u0142ady, maj\u0105ce w\u0142asne centralki telefoniczne i radiow\u0119z\u0142y. Potrzebowa\u0142 jednego: dost\u0119pu do naszej centrali, a to w\u00f3wczas by\u0142o jedno z najbardziej strze\u017conych miejsc, o znaczeniu wr\u0119cz strategicznym. Uda\u0142o si\u0119 – nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej ruszy\u0142y sta\u0142e transmisje z \u201eBewelany\u201d. To by\u0142o bardzo wa\u017cne, bo w ten spos\u00f3b ludzie, zamkni\u0119ci w swych zak\u0142adach, mieli sta\u0142y dost\u0119p do najwa\u017cniejszych informacji\u201d \u2013 wspomina\u0142 po latach Henryk Kenig, kt\u00f3ry w 1981 roku by\u0142 szefem \u201eSolidarno\u015bci\u201d w \u201eBewelanie\u201d.<\/p>\n

Negocjacje, prowadzone przez przedstawicieli rz\u0105du na pocz\u0105tku lutego, sko\u0144czy\u0142y si\u0119 fiaskiem. Konfliktu nie zako\u0144czy\u0142 te\u017c Lech Wa\u0142\u0119sa. Pocz\u0105tkowo by\u0142 on przeciwny bielskiemu protestowi, gdy\u017c uwa\u017ca\u0142, \u017ce lokalne konflikty mog\u0105 zaszkodzi\u0107 negocjacjom, prowadzonym w skali og\u00f3lnopolskiej. Przyjecha\u0142 do \u201eBewelany\u201d, by zgasi\u0107 strajk, ale gdy na miejscu zapozna\u0142 si\u0119 ze szczeg\u00f3\u0142owymi zarzutami i zobaczy\u0142 determinacj\u0119 ludzi, postanowi\u0142 zosta\u0107 i w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do rozm\u00f3w z w\u0142adzami.<\/p>\n

\"\"Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142, gdy w nocy z 5 na 6 lutego do Bielska z misj\u0105 mediacyjn\u0105 przyjechali przedstawiciele Episkopatu Polski na czele z biskupem Bronis\u0142awem D\u0105browskim, kt\u00f3ry zadeklarowa\u0142, \u017ce b\u0119dzie gwarantem realizacji przysz\u0142ego porozumienia. Tej samej nocy w \u015bwietlicy \u201eBewelany\u201d pojawi\u0142a si\u0119 komisja rz\u0105dowa ministra J\u00f3zefa K\u0119py. Podpisane nad ranem 6 lutego porozumienie zapowiada\u0142o, \u017ce jeszcze tego samego dnia do dymisji podadz\u0105 si\u0119 wojewoda i jego dwaj zast\u0119pcy, a nowo powo\u0142any wojewoda wyci\u0105gnie konsekwencje dyscyplinarne i s\u0142u\u017cbowe w stosunku do os\u00f3b winnych stwierdzonych nieprawid\u0142owo\u015bci, a zw\u0142aszcza w sprawach wymienionych w materia\u0142ach specjalnej komisji.<\/p>\n

Faktycznie jeszcze tego samego dnia\u00a0 prezes Rady Ministr\u00f3w przyj\u0105\u0142 rezygnacj\u0119 wojewody bielskiego J\u00f3zefa \u0141abudka oraz wicewojewod\u00f3w Antoniego Kobieli i Antoniego Urba\u0144ca. Wkr\u00f3tce straci\u0142 tak\u017ce stanowisko prezydent Bielska-Bia\u0142ej, Marian Ka\u0142o\u0144 oraz wielu urz\u0119dnik\u00f3w w administracji wojew\u00f3dzkiej oraz miejskiej. Dyrektorem naczelnym FSM przesta\u0142 by\u0107 Ryszard Dziopak. Odwo\u0142ano tak\u017ce naczelnik\u00f3w gmin: Istebna, Jele\u015bnia, Przecisz\u00f3w, Rajcza, Ujso\u0142y. Zmiana nast\u0105pi\u0142a tak\u017ce w wojew\u00f3dzkiej i miejskiej organizacji PZPR. Do odpowiedzialno\u015bci karnej zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej poci\u0105gni\u0119ty by\u0142y komendant wojew\u00f3dzki MO p\u0142k Ryszard Witek.<\/p>\n

Strajk na Podbeskidziu by\u0142 pierwszym od Sierpnia 1980 roku tak masowym protestem, maj\u0105cym na celu osi\u0105gni\u0119cie wy\u0142\u0105cznie cel\u00f3w politycznych. Pokaza\u0142 si\u0142\u0119 zwi\u0105zku oraz determinacj\u0119\u00a0 spo\u0142ecze\u0144stwa domagaj\u0105cego si\u0119 respektowania prawa tak\u017ce od przedstawicieli w\u0142adzy, a zw\u0142aszcza nomenklatury partyjnej. Nie bez powodu jednym z najbardziej popularnych hase\u0142 tamtego strajku by\u0142a parafraza strof Juliana Tuwima: \u201eNiech prawo zawsze prawo znaczy \u2013 dla wszystkich!\u201d.<\/p>\n

Artur Kasprzykowski<\/p>\n

Wi\u0119cej na temat strajku generalnego na Podbeskidziu TUTAJ<\/a><\/p>\n\n\t\t