{"id":14786,"date":"2019-08-28T07:40:26","date_gmt":"2019-08-28T07:40:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/?p=14786"},"modified":"2019-08-28T07:51:25","modified_gmt":"2019-08-28T07:51:25","slug":"beskidzki-sierpien80","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/","title":{"rendered":"BESKIDZKI SIERPIE\u0143’80"},"content":{"rendered":"

W sierpniu pami\u0119tnego roku 1980 w m\u0142odym, utworzonym zaledwie 5 lat wcze\u015bniej wojew\u00f3dztwie bielskim wcale nie by\u0142o tak spokojnie, jak utrzymywa\u0142a \u00f3wczesna w\u0142adza i podporz\u0105dkowanej jej \u015brodki masowego przekazu. Przypomnijmy, co dzia\u0142o si\u0119 na Podbeskidziu dok\u0142adnie 39 lat temu…<\/strong><\/p>\n

\"beskidzki<\/a>W tamte gor\u0105ce dni prasa i telewizja donosi\u0142y, \u017ce wsz\u0119dzie, poza Wybrze\u017cem, trwa spokojna i wyt\u0119\u017cona praca. Powodowa\u0142o to niech\u0119\u0107 strajkuj\u0105cych z Wybrze\u017ca do robotnik\u00f3w ze \u015al\u0105ska i Ma\u0142opolski, a zapewne te\u017c do mieszka\u0144c\u00f3w Podbeskidzia, wci\u015bni\u0119tego mi\u0119dzy te dwa regiony. Takie opinie by\u0142y podw\u00f3jnie niesprawiedliwe. Tu nie by\u0142o silnej, zorganizowanej opozycji ani te\u017c strajkowych tradycji, jak na Wybrze\u017cu. Poza tym wcale nie panowa\u0142 tu tak wielki spok\u00f3j, jakim chwali\u0142y si\u0119 w\u0142adze.<\/p>\n

Przed Gda\u0144skiem by\u0142o… Bielsko<\/strong><\/p>\n

Ju\u017c w po\u0142owie lipca 1980 roku kilkugodzinny strajk przeprowadzili pracownicy jednego z wydzia\u0142\u00f3w bielskiej Fabryki Samochod\u00f3w Ma\u0142olitra\u017cowych. W\u0142adze b\u0142yskawicznie spe\u0142ni\u0142y ich postulaty. To by\u0142 jednak dopiero pocz\u0105tek. O fatalnej sytuacji ekonomicznej, kiepskich zarobkach i jeszcze gorszym zaopatrzeniu w sklepach m\u00f3wi\u0142o si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej i coraz bardziej \u015bmia\u0142o…<\/p>\n

\u201eBy\u0142 koniec lipca, kiedy zacz\u0119\u0142o si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi\u0107, \u017ce co\u015b si\u0119 dzieje. M\u00f3wi\u0142o si\u0119 najwi\u0119cej o Lublinie, o kolejarzach. \u00bbOni\u00ab strajkuj\u0105, \u00bboni\u00ab sobie co\u015b wywalczyli, \u00bboni\u00ab czego\u015b tam si\u0119 domagaj\u0105 \u2013 wspomina Roman Walczak, w 1980 roku kierowca Wojew\u00f3dzkiego Przedsi\u0119biorstwa Komunikacji w Bielsku-Bia\u0142ej. \u2013 6 sierpnia wracali\u015bmy objazdem z popo\u0142udniowej zmiany. Ostro rozmawiali\u015bmy o tym, \u017ce robota pod\u0142a, \u017ce nikt nie dba o nas, kierowc\u00f3w, \u017ce jeste\u015bmy bici z dw\u00f3ch stron: ze strony pasa\u017cer\u00f3w i ze strony dyrekcji. M\u00f3wili\u015bmy, \u017ce trzeba co\u015b zrobi\u0107. Nast\u0119pnego dnia by\u0142o to samo, tyle, \u017ce po powrocie do domu usiad\u0142em za sto\u0142em i u\u0142o\u017cy\u0142em list\u0119 postulat\u00f3w. Od 8 sierpnia zacz\u0105\u0142em pod t\u0105 list\u0105 zbiera\u0107 podpisy od koleg\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Walczak, gdy zaczyna\u0142 zbiera\u0107 podpisy pod postulatami, nie wiedzia\u0142, \u017ce tego samego dnia odby\u0142 si\u0119 kilkugodzinny strajk cz\u0119\u015bci za\u0142ogi Bielskich Zak\u0142ad\u00f3w Przemys\u0142u Lniarskiego \u201eLenko\u201d. Powr\u00f3cono do pracy, gdy dyrekcja obieca\u0142a rozpatrzy\u0107 wysuni\u0119te tam postulaty wewn\u0105trzzak\u0142adowe. Gdy trzy dni p\u00f3\u017aniej Roman Walczak przekazywa\u0142 dyrekcji WPK list\u0119 postulat\u00f3w, popartych podpisami ponad 150 kierowc\u00f3w, wybuch\u0142 kr\u00f3tki strajk na jednym z wydzia\u0142\u00f3w Bielskiej Fabryki Maszyn W\u0142\u00f3kienniczych \u201eBefama\u201d, jednego z najwi\u0119kszych zak\u0142ad\u00f3w w mie\u015bcie. \u201eWszystkich nas wkurza\u0142y kombinacje cz\u0119\u015bci kierownik\u00f3w i dyrekcji z czasem pracy, stawkami zaszeregowania, nagrodami i premiami \u2013 opowiada Marcin Tyrna, kt\u00f3ry pracowa\u0142 w\u00f3wczas na Oddziale K\u00f3\u0142 Z\u0119batych \u201eBefamy\u201d. – Robotnikom \u015brubowano normy, nak\u0142adano coraz to nowe obowi\u0105zki, wymuszano prac\u0119 w nadgodzinach, a p\u0142ace by\u0142y kiepskie. Ludzie pr\u00f3bowali zg\u0142asza\u0107 swe uwagi i zastrze\u017cenia zwi\u0105zkom zawodowym, ale te by\u0142y ca\u0142kowicie bierne i ogl\u0105da\u0142y si\u0119 tylko na towarzyszy z Komitetu Zak\u0142adowego PZPR\u201d. 11 sierpnia kilkudziesi\u0119ciu pracownik\u00f3w Oddzia\u0142u K\u00f3\u0142 Z\u0119batych przerwa\u0142o prac\u0119. Dzia\u0142o si\u0119 to na hali Zak\u0142adu A \u201eBefamy\u201d tu\u017c obok biurowca dyrekcji. \u201eZaraz pojawili si\u0119 przedstawiciele dyrekcji. Zacz\u0119li\u015bmy jeden przez drugiego m\u00f3wi\u0107 o tym, co nas trapi. Wiedzieli\u015bmy, \u017ce nas oszukuj\u0105 i wykorzystuj\u0105, ale byli\u015bmy jeszcze ca\u0142kowicie zieloni. Nie mieli\u015bmy spisanych postulat\u00f3w czy \u017c\u0105da\u0144, a to, co wykrzyczeli\u015bmy, spotka\u0142o si\u0119 z natychmiastow\u0105 obietnic\u0105 rozpatrzenia i realizacji. Po trzech godzinach wr\u00f3cili\u015bmy do pracy, ale ta iskra sprawi\u0142a, \u017ce ludzie w naszym zak\u0142adzie zacz\u0119li coraz g\u0142o\u015bniej m\u00f3wi\u0107 o tym, co my\u015bl\u0105\u201d – wspomina Tyrna. Dodaje, \u017ce ju\u017c podczas tego pierwszego strajku robotnicy, doprowadzeni do furii bierno\u015bci\u0105 zak\u0142adowych dzia\u0142aczy zwi\u0105zkowych, zacz\u0119li dopomina\u0107 si\u0119 o autentyczn\u0105 reprezentacj\u0119 za\u0142ogi. By\u0142o to, przypomnijmy, na d\u0142ugo przez rozlaniem si\u0119 fali strajkowej na Wybrze\u017cu i sformu\u0142owaniem 21 postulat\u00f3w, z kt\u00f3rych pierwszy m\u00f3wi\u0142 o konieczno\u015bci utworzenia samorz\u0105dnych i niezale\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.<\/p>\n

Poparcie dla Wybrze\u017ca, r\u0119kawice dla za\u0142ogi <\/strong><\/p>\n

Na kilka dni do bielskich zak\u0142ad\u00f3w powr\u00f3ci\u0142 wzgl\u0119dny spok\u00f3j. Ale to by\u0142y tylko pozory. W bielskim WPK dyrekcja zacz\u0119\u0142a analizowa\u0107 postulaty za\u0142ogi, a nawet powo\u0142a\u0142a specjaln\u0105 komisj\u0119, kt\u00f3rej zadaniem by\u0142o zbieranie uwag pracownik\u00f3w. W ci\u0105gu kilku dni zebra\u0142a ona nast\u0119pnych 170 postulat\u00f3w: chciano nie tylko podwy\u017cek, ale te\u017c poprawy warunk\u00f3w pracy. Gdy do zak\u0142adu dotar\u0142y spisane z Radia Wolna Europa gda\u0144skie postulaty, za\u0142oga przyj\u0119\u0142a je za w\u0142asne. Doda\u0142a jeszcze cztery w\u0142asne \u017c\u0105dania: zmiana sk\u0142adu dyrekcji, wyb\u00f3r nowych w\u0142adz zwi\u0105zkowych, podwy\u017cka p\u0142ac oraz realizacja wcze\u015bniej zg\u0142oszonych 170 postulat\u00f3w.<\/p>\n

Pracownicy Fabryki Aparat\u00f3w Elektrycznych \u201eApena\u201d w Bielsku-Bia\u0142ej nie mieli dok\u0142adnej listy gda\u0144skich postulat\u00f3w, co nie przeszkodzi\u0142o im… poprze\u0107 je na mas\u00f3wce. Odby\u0142a si\u0119 ona 24 sierpnia na oddziale remontowym. \u201eWszyscy s\u0142yszeli\u015bmy, co si\u0119 dzieje na Wybrze\u017cu. Bali\u015bmy si\u0119, \u017ce je\u015bli strajkuj\u0105cy tam robotnicy pozostan\u0105 osamotnieni, to w\u0142adza ich rozbije. Dlatego postanowili\u015bmy cho\u0107 symbolicznie, w ciemno poprze\u0107 ich \u017c\u0105dania \u2013 wspomina Edward Kubas, pracuj\u0105cy w\u00f3wczas jako \u015blusarz na oddziale remontowym \u201eApeny\u201d. \u2013 Zebrali\u015bmy si\u0119 chyba w dziesi\u0119ciu i spisali\u015bmy nasze postulaty. Pierwszy m\u00f3wi\u0142 o poparciu s\u0142usznych \u017c\u0105da\u0144 komitetu strajkowego z Gda\u0144ska. By\u0142y te\u017c sprawy socjalne, jak cho\u0107by \u017c\u0105danie r\u0119kawic i czystych ubra\u0144 roboczych Te postulaty przedstawili\u015bmy na napr\u0119dce zorganizowanej mas\u00f3wce, a potem wywiesili\u015bmy na tablicy og\u0142osze\u0144. Strzegli\u015bmy tej kartki przed zniszczeniem jak lwy, wi\u0119c kierownicy wpadli na inny pomys\u0142: zabronili podleg\u0142ym sobie pracownikom tam przychodzi\u0107. Mimo tego zg\u0142asza\u0142o si\u0119 do nas coraz wi\u0119cej ludzi, chc\u0105cych co\u015b robi\u0107 lub te\u017c po prostu wyrazi\u0107 sw\u0105 solidarno\u015b\u0107\u201d. Podobne postulaty w tym samym czasie wysun\u0119li w tym czasie pracownicy kilku innych zak\u0142ad\u00f3w pracy, m.in. \u015al\u0105skich Zak\u0142ad\u00f3w Przemys\u0142u T\u0142uszczowego w Bielsku-Bia\u0142ej.<\/p>\n

We wtorek, 26 sierpnia, stan\u0119\u0142a te\u017c Bielska Fabryka Armatury Befa. Tam strajk przygotowa\u0142 Wies\u0142aw Wr\u00f3bel, wspierany m.in. przez Mariana Wandyg\u0119 i Jana Radczuka. \u201eGdzie\u015b na dwa dni przed planowan\u0105 akcj\u0105 spisa\u0142em \u017c\u0105dania. Najpierw to by\u0142o 21 gda\u0144skich postulat\u00f3w, a poni\u017cej jeszcze nasze, zak\u0142adowe, dotycz\u0105ce mi\u0119dzy innymi spraw p\u0142acowych, sposobu rozdzia\u0142u premii, dodatk\u00f3w za nocne zmiany, a tak\u017ce kwestii socjalnych, nawet – pami\u0119tam – zup regeneracyjnych. Poruszy\u0142em te\u017c spraw\u0119 kiepskiej obsady stanowisk kierowniczych. Trafiali tam ludzie z nomenklatury, \u017cadni fachowcy\u201d – wspomina Wies\u0142aw Wr\u00f3bel z Befy. Zgodnie z ustaleniami, 26 sierpnia, o 9.00, na przerwie \u015bniadaniowej na hali wydzia\u0142u mechanicznego Befy Henryk Holisz z narz\u0119dziowni pu\u015bci\u0142 syren\u0119 zak\u0142adow\u0105. Zeszli si\u0119 pracownicy z r\u00f3\u017cnych oddzia\u0142\u00f3w, nawet pierwsze osoby z biurowca. W sumie by\u0142o to oko\u0142o p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca ludzi. Wr\u00f3bel przedstawi\u0142 spisane postulaty. Potem wybrano 11-osobowy Komitet Pracowniczy, kt\u00f3ry mia\u0142 prowadzi\u0107 rozmowy z dyrekcj\u0105. Strajk w Befie przeci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 jeszcze na popo\u0142udniow\u0105 zmian\u0119. \u201eNa drugi dzie\u0144 w robocie zrozumia\u0142em, \u017ce \u017cadnej kontynuacji naszego protestu nie b\u0119dzie. Majstrowie pilnowali mnie na ka\u017cdym kroku, kto\u015b postraszy\u0142 nawet dyscyplinark\u0105. Nie przerywaj\u0105c pracy zacz\u0119li\u015bmy zbiera\u0107 podpisy pod naszymi postulatami. W ci\u0105gu kilku dni mieli\u015bmy podpisy sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu procent za\u0142ogi!\u201d \u2013 opowiada Wr\u00f3bel.<\/p>\n

Zacz\u0119\u0142o te\u017c wrze\u0107 w najwi\u0119kszym podbeskidzkim zak\u0142adzie, Fabryce Samochod\u00f3w Ma\u0142olitra\u017cowych. Tam g\u0142\u00f3wnymi ogniskami kontestacji by\u0142y wydzia\u0142y Narz\u0119dziowni i Utrzymania Ruchu. \u201eDzia\u0142ali\u015bmy niezale\u017cnie od siebie, nawet nie wiedz\u0105c o sobie nawzajem \u2013 wspomina Henryk Urban, w 1980 roku technolog utrzymania ruchu na linii fiata. \u2013 Pewnego dnia zobaczy\u0142em, \u017ce kilku pracownik\u00f3w siedzi w k\u0105cie hali i co\u015b pisze, dyskutuj\u0105c zawzi\u0119cie. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce spisuj\u0105 swe \u017c\u0105dania. Do\u0142\u0105czy\u0142em si\u0119 do nich. Spisali\u015bmy kilkana\u015bcie \u017c\u0105da\u0144, g\u0142\u00f3wnie ekonomicznych i socjalnych, cho\u0107 nie zabrak\u0142o te\u017c poparcia dla strajkuj\u0105cych z Wybrze\u017ca. List\u0119, pod kt\u00f3r\u0105 zebra\u0142em z Eugeniuszem Widyn\u0105 podpisy wi\u0119kszo\u015bci pracownik\u00f3w naszego wydzia\u0142u, oddali\u015bmy naszym kierownikom\u201d.<\/p>\n

Chyba dwa dni p\u00f3\u017aniej Urban dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce swe postulaty spisali te\u017c pracownicy z Narz\u0119dziowni. Co wi\u0119cej: tamci mieli ju\u017c wyznaczony termin spotkania z przedstawicielami dyrekcji. \u201eNiby ten sam zak\u0142ad i nasi koledzy, ale hala za torami, odci\u0119ta od nas zupe\u0142nie. Wzi\u0119li\u015bmy z Gienkiem nasze postulaty, schowali\u015bmy je za pazuch\u0105 i poszli\u015bmy na Narz\u0119dziowni\u0119. Musieli\u015bmy wygl\u0105da\u0107 podejrzanie, gdy chodzili\u015bmy mi\u0119dzy maszynami, szukaj\u0105c kogokolwiek, z kim mogliby\u015bmy wymieni\u0107 do\u015bwiadczenia, a w efekcie z\u0142\u0105czy\u0107 nasze si\u0142y. W ko\u0144cu si\u0119 uda\u0142o. Na drugi dzie\u0144 przyszli\u015bmy na ich spotkanie z przedstawicielami dyrekcji\u201d.<\/p>\n

\"beskidzki-sierpie\u0144-1\"<\/a>Czego nie widzia\u0142 I sekretarz…<\/strong><\/p>\n

To wszystko odbywa\u0142o si\u0119 wewn\u0105trz zak\u0142ad\u00f3w i ma\u0142o kto wiedzia\u0142, \u017ce na Podbeskidziu te\u017c co\u015b si\u0119 dzieje. Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 w \u015brodowy ranek, 27 sierpnia. \u201eW jad\u0105cym do zajezdni autobusie czu\u0142o si\u0119 ogromne napi\u0119cie \u2013 wspomina Roman Walczak z bielskiego WPK. – Kiedy dojechali\u015bmy powiedzia\u0142em do koleg\u00f3w: S\u0142uchajcie, niczego nam nie za\u0142atwiono, trzeba og\u0142osi\u0107 strajk. Zacz\u0119\u0142a si\u0119 dyskusja. Coraz wi\u0119cej by\u0142o za. Do stoj\u0105cego z otwartymi drzwiami autobusu doszli mechanicy zajezdni. Po gor\u0105cej dyskusji wybrano komitet strajkowy\u201d. Tego ranka na ulice stolicy Podbeskidzia nie wyjecha\u0142 \u017caden autobus miejskiej komunikacji. Zacz\u0119\u0142o si\u0119…<\/p>\n

Dyrekcja WPK naprzemian krzykiem i obietnicami pr\u00f3bowa\u0142a przerwa\u0107 strajk. \u201eKomitet strajkowy zapraszamy na rozmowy, a reszta do pracy\u201d \u2013 takie s\u0142owa kierowcy s\u0142yszeli wielokrotnie. P\u00f3\u017aniej, gdy dyrekcja by\u0142a ju\u017c bezsilna, do zajezdni zjechali pierwszy sekretarz Komitetu Wojew\u00f3dzkiego PZPR J\u00f3zef Buzi\u0144ski ze \u015bwit\u0105 oraz przedstawiciele Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego i Wojew\u00f3dzkiej Rady Zwi\u0105zk\u00f3w Zawodowych. \u201eJa was rozumiem, ale zrozumcie i mnie. Na pewno si\u0119 dogadamy. Ja, tak jak wy, od p\u00f3\u0142 roku ciel\u0119ciny nie widzia\u0142em\u201d \u2013 czarowa\u0142 strajkuj\u0105cych Buzi\u0144ski. Zaraz po tych s\u0142owach zaproponowa\u0142 pracownikom WPK spore podwy\u017cki. \u201eZarabiamy kiepsko i poprawa wynagrodze\u0144 nam si\u0119 nale\u017cy, wi\u0119c te pieni\u0105dze przyjmiemy, ale strajkowa\u0107 b\u0119dziemy dalej, na znak solidarno\u015bci z gda\u0144sk\u0105 stoczni\u0105\u201d \u2013 odpowiedzia\u0142 mu stoj\u0105cy dot\u0105d z boku wydarze\u0144 Patrycjusz Kosmowski, mistrz z zajezdni. Towarzysze zostali odprawieni z kwitkiem.<\/p>\n

Gor\u0105co zacz\u0119\u0142o si\u0119 te\u017c w innych zak\u0142adach Bielska-Bia\u0142ej. W \u201eBefamie\u201d, tym razem na oddziale monta\u017cu w najwi\u0119kszym Zak\u0142adzie D, gdzie pracowa\u0142o prawie p\u00f3\u0142tora tysi\u0105ca ludzi, odby\u0142a si\u0119 mas\u00f3wka. Po s\u0142ownych utarczkach z dyrekcj\u0105 powo\u0142ano tam Komitet Strajkowy na czele z W\u0142odzimierzem G\u00f3rnym, kt\u00f3ry opracowa\u0142 list\u0119 postulat\u00f3w. Na pierwszym miejscu umieszczono \u017c\u0105danie podpisania porozumienia z gda\u0144skim Mi\u0119dzyzak\u0142adowym Komitetem Strajkowym. \u201eBefama\u201d stan\u0119\u0142a dzie\u0144 po WPK, a postulaty solidarnej za\u0142ogi trafi\u0142y do Gda\u0144ska. Tak\u017ce w \u201eBefamie\u201d pojawi\u0142 si\u0119 pierwszy sekretarz Buzi\u0144ski, kt\u00f3ry na spotkaniu z komitetem strajkowym grzmia\u0142, \u017ce nie b\u0119dzie mu w Bielsku rz\u0105dzi\u0142 \u017caden Wa\u0142\u0119sa. Tu ju\u017c nie opowiada\u0142 o dawno niewidzianej ciel\u0119cinie. Wiedzia\u0142, \u017ce nie jest w takich opowie\u015bciach przekonuj\u0105cy. I tak nic nie wsk\u00f3ra\u0142 \u2013 \u201eBefama\u201d wznowi\u0142a prac\u0119 29 sierpnia, warunkowo zawieszaj\u0105c strajk do czasu wyja\u015bnienia sytuacji w Gda\u0144sku.<\/p>\n

Burzliwy przebieg mia\u0142o te\u017c wspomniane spotkanie za\u0142ogi Narz\u0119dziowni FSM i emisariuszy z innych wydzia\u0142\u00f3w fabryki z dyrekcj\u0105. Pracownicy zacz\u0119li zg\u0142asza\u0107 taka mas\u0119 postulat\u00f3w, \u017ce postanowiono powo\u0142a\u0107 Komitet Robotniczy, kt\u00f3ry szybko je zredaguje i przeka\u017ce w\u0142adzom. Znalaz\u0142 si\u0119 w tym gronie Henryk Urban. \u201eBy\u0142o dla nas oczywiste, \u017ce pierwszym musi by\u0107 \u017c\u0105danie wolnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych. Zaraz po nim wrzuci\u0142em m\u00f3j postulat utworzenia partii politycznej, konkurencyjnej wobec PZPR. T\u0142umaczy\u0142em ludziom, \u017ce na nic nasz wysi\u0142ek i nawet niezale\u017cne zwi\u0105zki, je\u015bli kierownic\u0119 nadal b\u0119d\u0105 dzier\u017cy\u0107 ludzie z PZPR. Zebrani przyj\u0119li te s\u0142owa aplauzem, ale w ko\u0144cu wykre\u015blili\u015bmy to \u017c\u0105danie, bo przedstawiciele dyrekcji powiedzieli, \u017ce listy postulat\u00f3w z takim antysocjalistycznym punktem nie przyjm\u0105\u201d \u2013 wspomina Urban. W zamian za\u0142oga uzyska\u0142a dost\u0119p do dyrekcyjnego teleksu, z kt\u00f3rego mog\u0142a wys\u0142a\u0107 do gda\u0144skiego MKZ-u swe postulaty i s\u0142owa poparcia. Dla pewno\u015bci dw\u00f3ch emisariuszy za\u0142ogi wzi\u0119\u0142o maszynopis i poci\u0105giem zawioz\u0142o do stoczni. W FSM pierwsze wydzia\u0142y rozpocz\u0119\u0142y strajk 28 sierpnia, a od nast\u0119pnego dnia strajkowa\u0142 ju\u017c ca\u0142y bielski zak\u0142ad. Partyjni propagandzi\u015bci zacz\u0119li wylicza\u0107, ile syrenek i ma\u0142ych fiat\u00f3w nie zjecha\u0142o z ta\u015bm produkcyjnych fabryki. Solidarny przest\u00f3j w FSM trwa\u0142 do ostatniego dnia sierpnia.<\/p>\n

\"beskidzki<\/a>Wichrzyciel Walczak<\/strong><\/p>\n

W dzie\u0144 po WPK stan\u0119\u0142y w Bielsku-Bia\u0142ej, obok \u201eBefamy\u201d i FSM, tak\u017ce inne zak\u0142ady. Spora by\u0142a w tym zas\u0142uga Romana Walczaka, szefa komitetu strajkowego bielskiej komunikacji autobusowej. \u201eTo by\u0142 niesamowity cz\u0142owiek. Dzie\u0144 po tym, gdy stan\u0119\u0142o WPK, zacz\u0105\u0142 robi\u0107 za emisariusza. Pojawi\u0142 si\u0119 w zajezdni bielskiego PKS i po rozmowie z kierowcami zatrzyma\u0142 autobusy tego przedsi\u0119biorstwa \u2013 opowiada Roman Pisulak, w 1980 roku pracownik z biurowca \u201eTransbudu\u201d w Bielsku-Bia\u0142ej. \u2013 Nasz zak\u0142ad by\u0142 tu\u017c obok, wi\u0119c przyszed\u0142 i do nas. Stan\u0105\u0142 na schodkach przy placu, gdzie sta\u0142y samochody i zacz\u0105\u0142 krzycze\u0107. S\u0142ysza\u0142em wszystko ze swego okna. M\u00f3wi\u0142 o sytuacji w kraju, o strajkach na wybrze\u017cu. Przekonywa\u0142, \u017ce je\u015bli b\u0119dziemy razem, to nikt nas nie pokona. By\u0142 strasznie emocjonalnym m\u00f3wc\u0105, ale dobrym i wida\u0107 skutecznym, skoro za chwil\u0119 stan\u0105\u0142 ca\u0142y nasz zak\u0142ad\u201d. Po wizycie Walczaka w \u201eTransbudzie\u201d zawi\u0105za\u0142 si\u0119 komitet strajkowy, kt\u00f3rego pracami kierowali Stanis\u0142aw Mateja, Stanis\u0142aw Wysocki i Stanis\u0142aw Kiszczak.<\/p>\n

Tego samego dnia, na sygna\u0142, kt\u00f3ry nadszed\u0142 z Bielska-Bia\u0142ej, stan\u0119li jeszcze mi\u0119dzy innymi kierowcy autobus\u00f3w PKS i MPK w O\u015bwi\u0119cimiu, a tak\u017ce pracownicy Fabryki Wtryskarek w Wadowicach i Wytw\u00f3rni Silnik\u00f3w Wysokopr\u0119\u017cnych w Andrychowie i Andrychowskiej Fabryki Maszyn. W tym ostatnim zak\u0142adzie jednym z \u201eprowodyr\u00f3w\u201d by\u0142 21-letni Wies\u0142aw Pyzio. Tak wspomina tamte chwile: \u201e28 sierpnia 1980 roku o um\u00f3wionej godzinie – chyba by\u0142a to 11.00 – wy\u0142\u0105czy\u0142em wiertark\u0119 i poszed\u0142em gasi\u0107 inne maszyny. Wy\u0142\u0105cza\u0142em kolejne wiertarki i frezarki. Na hali, gdzie pracowa\u0142o kilkadziesi\u0105t maszyn da\u0142o si\u0119 wreszcie us\u0142ysze\u0107 zmniejszanie ha\u0142asu. Coraz wi\u0119cej maszyn przestawa\u0142o pracowa\u0107, a\u017c zaleg\u0142a pe\u0142na napi\u0119cia cisza. Na hali momentalnie pojawi\u0142 si\u0119 dyrektor i kierownicy. Zacz\u0119li pyta\u0107 ludzi, dlaczego przerwali prac\u0119. Wok\u00f3\u0142 gromadzili si\u0119 robotnicy, wi\u0119c kierownictwo zaproponowa\u0142o, aby\u015bmy spotkali si\u0119 na jadalni. Przyszli tam ludzie z produkcji, monta\u017cu oraz z biurowca – razem by\u0142o oko\u0142o 400 os\u00f3b. Dyrektor zapyta\u0142 o co nam chodzi, dlaczego nie pracujemy. Wszyscy milczeli. Zabranie g\u0142osu mog\u0142o by\u0107 uznane za przyw\u00f3dztwo w strajku, a to grozi\u0142o zwolnieniem z wilczym biletem. Po chwili zdecydowa\u0142em si\u0119 zabra\u0107 g\u0142os. Wsta\u0142em i m\u00f3wi\u0142em: o buncie robotnik\u00f3w\u00a0 na Wybrze\u017cu, o wyzysku, o\u00a0 powszechnym braku towar\u00f3w. Mia\u0142em du\u017co wiadomo\u015bci z Wolnej Europy. Nie pami\u0119tam, co dok\u0142adnie m\u00f3wi\u0142em. Trwa\u0142o to chyba z 10 minut. W ostatnim zdaniu za\u0142ama\u0142 mi si\u0119 g\u0142os i usiad\u0142em. Ludzie wtedy wstali i zacz\u0119li mi bi\u0107 brawo\u201d. Wies\u0142aw Pyzio znalaz\u0142 si\u0119 w delegacji robotniczej, kt\u00f3ra zebra\u0142a postulaty za\u0142ogi i zacz\u0119\u0142a omawia\u0107 je z dyrekcj\u0105.<\/p>\n

W wielu innych zak\u0142adach odby\u0142y si\u0119 burzliwe zebrania za\u0142\u00f3g, owocuj\u0105ce sformu\u0142owaniem w\u0142asnych postulat\u00f3w, a przede wszystkim poparciem dla strajkuj\u0105cego wybrze\u017ca. Nast\u0119pnego dnia, czyli 29 sierpnia, zacz\u0119ly strajk mi\u0119dzy innymi kierowcy z MPK i PKS w \u017bywcu, za\u0142ogi oddzia\u0142\u00f3w towarowych PKS w K\u0119tach i O\u015bwi\u0119cimiu, kierowcy z PKS w Cieszynie, a tak\u017ce pracownicy \u017cywieckiego oddzia\u0142u \u201eTransbudu\u201d. Wszystkie strajki mia\u0142y ju\u017c wy\u0142\u0105cznie charakter solidarno\u015bciowy z MKS-em w Gda\u0144sku.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 strajk\u00f3w wygas\u0142a w sobot\u0119, 30 sierpnia, po podpisaniu porozumienia w Szczecinie. Inne sko\u0144czy\u0142y si\u0119 w ostatnim dniu tego gor\u0105cego miesi\u0105ca. W nieformalnej strajkowej bazie, jak\u0105 by\u0142a w\u00f3wczas bielska zajezdnia WPK, strajk przerwano niedzielnym rankiem 31 sierpnia, gdy praktycznie by\u0142o ju\u017c pewne, \u017ce za moment podpisane zostanie porozumienie w Gda\u0144sku. \u201eWyjechali\u015bmy na miasto, niewyspani, nieogoleni, ale zwyci\u0119scy. Pierwsi pasa\u017cerowie \u015bciskali kierowcom r\u0119ce\u201d \u2013 ko\u0144czy swe wspomnienia Roman Walczak.<\/p>\n

Strajki na Podbeskidziu trwa\u0142y jeszcze w pierwszych dniach wrze\u015bnia tamtego pami\u0119tnego roku. Zastrajkowali w\u00f3wczas mi\u0119dzy innymi pracownicy skoczowskich zak\u0142ad\u00f3w FSM: Ku\u017ani i Odlewni, za\u0142oga bielskich Zak\u0142ad\u00f3w Szybowcowych i \u017cywieckiej papierni Solali. Niespokojnie by\u0142o te\u017c w Zak\u0142adach Chemicznych O\u015bwi\u0119cim, w cieszy\u0144skim Polifarbie i w Zak\u0142adach Metali Lekkich w K\u0119tach.<\/p>\n

* * *<\/p>\n

W czwartek, 11 wrze\u015bnia 1980 roku, w siedzibie bielskiego oddzia\u0142u Stowarzyszenia PAX odby\u0142o si\u0119 pierwsze spotkanie organizacyjne Mi\u0119dzyzak\u0142adowego Komitetu Za\u0142o\u017cycielskiego samorz\u0105dnych, niezale\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w wojew\u00f3dztwie bielskim. Przedstawiciele trzydziestu zak\u0142ad\u00f3w pracy na przewodnicz\u0105cego MKZ wybrali Patrycjusza Kosmowskiego. Jego zast\u0119pcami zostali Roman Walczak i Roman Pisulak. To by\u0142o pierwsze zebranie podbeskidzkiej \u201eSolidarno\u015bci\u201d.<\/p>\n

\u00a0Artur Kasprzykowski<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W sierpniu pami\u0119tnego roku 1980 w m\u0142odym, utworzonym zaledwie 5 lat wcze\u015bniej wojew\u00f3dztwie bielskim wcale nie by\u0142o tak spokojnie, jak utrzymywa\u0142a \u00f3wczesna w\u0142adza i podporz\u0105dkowanej jej \u015brodki masowego przekazu. Przypomnijmy, co dzia\u0142o si\u0119 na Podbeskidziu dok\u0142adnie 39 lat temu…<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[41],"tags":[828,276,827],"yoast_head":"\n - BESKIDZKI SIERPIE\u0143'80<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\" - BESKIDZKI SIERPIE\u0143'80\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W sierpniu pami\u0119tnego roku 1980 w m\u0142odym, utworzonym zaledwie 5 lat wcze\u015bniej wojew\u00f3dztwie bielskim wcale nie by\u0142o tak spokojnie, jak utrzymywa\u0142a \u00f3wczesna w\u0142adza i podporz\u0105dkowanej jej \u015brodki masowego przekazu. Przypomnijmy, co dzia\u0142o si\u0119 na Podbeskidziu dok\u0142adnie 39 lat temu…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"NSZZ SOLIDARNO\u015a\u0106\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/RegionPodbeskidzieNSZZSolidarnosc\/?locale=pl_PL\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-08-28T07:40:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-08-28T07:51:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/logo-nszz-s-podeskidzie.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1626\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1030\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Informacja zwi\u0105zkowa\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Informacja zwi\u0105zkowa\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/\"},\"author\":{\"name\":\"Informacja zwi\u0105zkowa\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/person\/d8a6c0c2d8209b3065504110fb35aae9\"},\"headline\":\"BESKIDZKI SIERPIE\u0143’80\",\"datePublished\":\"2019-08-28T07:40:26+00:00\",\"dateModified\":\"2019-08-28T07:51:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/\"},\"wordCount\":2984,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#organization\"},\"keywords\":[\"pocz\u0105tki\",\"Sierpie\u0144\",\"strajki\"],\"articleSection\":[\"Solidarno\u015b\u0107 Podbeskidzie\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/\",\"url\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/\",\"name\":\" - BESKIDZKI SIERPIE\u0143'80\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-08-28T07:40:26+00:00\",\"dateModified\":\"2019-08-28T07:51:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"BESKIDZKI SIERPIE\u0143’80\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/\",\"name\":\"NSZZ SOLIDARNO\u015a\u0106\",\"description\":\"Region Podbeskidzie\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#organization\",\"name\":\"NSZZ SOLIDARNO\u015a\u0106\",\"url\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/logo-nszz-s-podeskidzie.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/logo-nszz-s-podeskidzie.jpg\",\"width\":1626,\"height\":1030,\"caption\":\"NSZZ SOLIDARNO\u015a\u0106\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/RegionPodbeskidzieNSZZSolidarnosc\/?locale=pl_PL\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/person\/d8a6c0c2d8209b3065504110fb35aae9\",\"name\":\"Informacja zwi\u0105zkowa\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b02f5714e8bd82578cf0e25319668b67?s=96&d=blank&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b02f5714e8bd82578cf0e25319668b67?s=96&d=blank&r=g\",\"caption\":\"Informacja zwi\u0105zkowa\"},\"url\":\"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/author\/akasprzykowski\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":" - BESKIDZKI SIERPIE\u0143'80","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":" - BESKIDZKI SIERPIE\u0143'80","og_description":"W sierpniu pami\u0119tnego roku 1980 w m\u0142odym, utworzonym zaledwie 5 lat wcze\u015bniej wojew\u00f3dztwie bielskim wcale nie by\u0142o tak spokojnie, jak utrzymywa\u0142a \u00f3wczesna w\u0142adza i podporz\u0105dkowanej jej \u015brodki masowego przekazu. Przypomnijmy, co dzia\u0142o si\u0119 na Podbeskidziu dok\u0142adnie 39 lat temu…","og_url":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/","og_site_name":"NSZZ SOLIDARNO\u015a\u0106","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/RegionPodbeskidzieNSZZSolidarnosc\/?locale=pl_PL","article_published_time":"2019-08-28T07:40:26+00:00","article_modified_time":"2019-08-28T07:51:25+00:00","og_image":[{"width":1626,"height":1030,"url":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/logo-nszz-s-podeskidzie.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Informacja zwi\u0105zkowa","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Informacja zwi\u0105zkowa","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/"},"author":{"name":"Informacja zwi\u0105zkowa","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/person\/d8a6c0c2d8209b3065504110fb35aae9"},"headline":"BESKIDZKI SIERPIE\u0143’80","datePublished":"2019-08-28T07:40:26+00:00","dateModified":"2019-08-28T07:51:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/"},"wordCount":2984,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#organization"},"keywords":["pocz\u0105tki","Sierpie\u0144","strajki"],"articleSection":["Solidarno\u015b\u0107 Podbeskidzie"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/","url":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/","name":" - BESKIDZKI SIERPIE\u0143'80","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#website"},"datePublished":"2019-08-28T07:40:26+00:00","dateModified":"2019-08-28T07:51:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/solidarnosc\/beskidzki-sierpien80\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"BESKIDZKI SIERPIE\u0143’80"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#website","url":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/","name":"NSZZ SOLIDARNO\u015a\u0106","description":"Region Podbeskidzie","publisher":{"@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#organization","name":"NSZZ SOLIDARNO\u015a\u0106","url":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/logo-nszz-s-podeskidzie.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/logo-nszz-s-podeskidzie.jpg","width":1626,"height":1030,"caption":"NSZZ SOLIDARNO\u015a\u0106"},"image":{"@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/RegionPodbeskidzieNSZZSolidarnosc\/?locale=pl_PL"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/person\/d8a6c0c2d8209b3065504110fb35aae9","name":"Informacja zwi\u0105zkowa","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b02f5714e8bd82578cf0e25319668b67?s=96&d=blank&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b02f5714e8bd82578cf0e25319668b67?s=96&d=blank&r=g","caption":"Informacja zwi\u0105zkowa"},"url":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/author\/akasprzykowski\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14786"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14786"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14786\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14791,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14786\/revisions\/14791"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14786"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14786"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.solidarnosc.org.pl\/bbial\/archiwumstrony\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14786"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}