Ukraina

KONFEDERACJA WOLNYCH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH UKRAINY KVPU

adres: 65 Velyka Vasylkivska Street, Kyiv 03150, Ukraine tel: +380 44 227 3338; 227 6457 fax: +380 44 227 7283 przewodniczący: Mykhaylo Volynets e-mail: info@kvpu.org.pl http://www. kvpu.org.ua afiliacje: MKWZZ

Historia

niedawno minęło 5 lat od formalnego utworzenia Konfederacji jednak z punktu widzenia organizacyjnego działalność związku bierze swój początek jeszcze z końca lat 80. gdy na Ukrainie, jak i w całym ówczesnym ZSRR rozpoczął się proces odnowy niezależnego ruchu związkowego. Niezależne związki zawodowe powstały jako organizacje pracownicze wyższego szczebla organizacyjnego jednocześnie z komitetami strajkowymi. Odpowiadało to przejściu od żywiołowych robotniczych zamieszek do regularnej, systematycznej i różnorodnej w formie (strajki i inne akcje protestacyjne, negocjacje zbiorowe i zawieranie układów zbiorowych i porozumień, skargi sądowe, szukanie partnerów politycznych, uczestnictwo w kampaniach wyborczych, kontakty i instytucjami międzynarodowymi itp.) walce pracowników najemnych o swoje prawa i interesy. Jedną z form takiej walki stała się wzajemna solidarna pomoc niezależnych zawiązków zawodowych pracowników różnych dziedzin. W pierwszych latach ukraińskiej niezależności miały miejsce intensywne poszukiwania optymalnych sposobów konsolidacji niezależnego ruchu zawodowego Ukrainy. Nie wszystkie ówczesne starania okazały się udane, ale tamten czas dał wiele przykładów efektywności społecznych wysiłków.

W czerwcu 1997 powstało Zjednoczenie Wolnych Związków Zawodowych Ukrainy, a potem, gdy powstała konieczność wniesienia zmian do jego statutu, 23 grudnia 1998 odbył się nadzwyczajny zjazd, na którym miała miejsce reorganizacja i powstała Konfederacja Wolnych Związków Zawodowych Ukrainy (KVPU).

Cel i zadania

1. Celem działalności KVPU jest koordynacja i konsolidacja działań organizacji członkowskich, a także działalność skierowana na ochronę praw i interesów społeczno - ekonomicznych członków organizacji, które wchodzą w skład KVPU.

2. Zadania KVPU:

a) reprezentacja i obrona interesów organizacji członkowskich KVPU wobec organów państwowych i gospodarczych niezależnie od formy własności;
b) udzielanie pomocy praktycznej w działalności i rozwoju organizacji członkowskich KVPU;
c) zabezpieczenie informacyjne i metodologiczne działalności organizacji członkowskich KVPU;
d) badanie problematyki w sferze stosunków związkowych, pracy i społeczno - ekonomicznych;
e) podejmowanie przedsięwzięć o charakterze społecznym włącznie z organizacją strajku;
f) nawiązanie i rozwój kontaktów ze światowym ruchem zawodowym;
g) inne zadania, które pomagają w osiągnięciu celów KVPU.

Organizacje członkowskie mają prawo do:

• przedstawiania swoich interesów w organach KVPU delegując swoich przedstawicieli do tych organów;
• otrzymywać od KVPU pomoc praktyczną dot. działalności i rozwoju;
• wnosić propozycje i projekty dokumentów do rozpatrzenia przez organy KVPU.

Członkostwo

• liczba siły roboczej: 21 088,4 tys.
• całkowite uzwiązkowienie: ok.60%
• uzwiązkowienie KVPU: 124 tys., tj.ok.1% ogółu,
  a w tym 40% - federacja górników
• 25% - prac. nauki i oświaty

Struktura i organy

KVPU zbudowana jest na bazie konfederacji i działa na zasadzie solidarności organizacji członkowskich, jedności w osiąganiu celów konfederacji, jawności i kolektywności swoich organów kierowniczych. Konfederacja łączy ogólno ukraińskie, niezależne branżowe związki zawodowe i lokalne niezależne związki zawodowe i ich zrzeszenia różnego szczebla - od lokalnych do ogólno ukraińskich, jest ich 0k.20.

organami KVPU są:

• Zjazd - tworzy swoje organy robocze i przyjmuje regulamin pracy; rozpatruje sprawozdania organów wyborczych, osób urzędowych i podejmuje odpowiednie decyzje; przyjmuje zmiany i uzupełnienia do statutu KVPU; wybiera przewodniczącego KVPU; wybiera Komisję Rewizyjną, rozwiązuje inne problemy działalności KVPU.
• Rada - to organ kierujący związkiem pomiędzy Zjazdami; składa się z przedstawicieli wszystkich organizacji członkowskich Konfederacji, które mają prawo do głosu decydującego zgodnie ze statutem; zatwierdza podstawowe kierunki działalności KVPU; określa wysokość składek członkowskich; ustala skład Prezydium i zatwierdza regulamin jego pracy; podejmuje decyzję o przyłączeniu do KVPU nowych organizacji członkowskich.
• Biuro Wykonawcze - utworzone z pracowników najemnych, zatwierdzone przez Radę, działa pod kierownictwem przewodniczącego KVPU.
• Komisja Rewizyjna - wybierana przez Zjazd kontroluje prawidłowość wykorzystania środków i majątku Konfederacji, rozpatruje pisma i zawiadomienia organizacji członkowskich, których członkowie mają prawo uczestniczenia w posiedzeniach dowolnych organów Komisji Rewizyjnej.

Konfederacyjne podstawy konstrukcji związku oznaczają:

• ustawową, funkcjonalną i kadrową niezależność związków - członków KVPU;
• wzajemną solidarność w obronie praw i interesów swoich członków;
• jedność działań w celu osiągnięcia ogólnych zadań i celów;
• wybór władz kierujących w oparciu o zasady demokracji;
• kolegialność w przyjęciu pryncypialnych decyzji;
• finansowe, kadrowe i techniczne wsparcie wspólnych projektów;
• konkretną odpowiedzialność za realizację wspólnych decyzji.

Składki związkowe i finanse:

wysokość składki - 1% płacy członka, związek nie ma dostępu do dawnych zasobów związkowych i finansuje się tylko ze składek członkowskich, z których 10% odprowadzane jest bezpośrednio do Konfederacji.

Polityka i program związku:

• działalność KVPU i jej organizacji członkowskich opiera się na zapisach Konstytucji Ukrainy, Ogólnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ, konwencjach MOP oraz zasad MKWZZ.
• Związki zaw. KVPU współpracują na zasadach partnerstwa socjalnego i trójstronności z organami państwowej władzy wykonawczej i ze zrzeszeniami pracodawców w ramach Narodowej Rady Partnerstwa Społecznego przy prezydencie Ukrainy. Uczestniczą one w negocjacjach zbiorowych na poziomie krajowym, branżowym i regionalnym. Ponadto uczestniczą one w akcjach, jak głodówki i inne akcje obywatelskiego nieposłuszeństwa jako odpowiedzi na bezprawne działania organów władzy i właścicieli przedsiębiorstw.

Układy zbiorowe:

poziom płac w sektorze państwowym jest ustalany poprzez umowy pomiędzy rządem a związkami oficjalnymi. Niezależne związki mają niewielki dostęp do układów zbiorowych, a ich znaczenie nie jest wystarczające wobec powszechnie występujących problemów płacowych. Układy zbiorowe w poszczególnych gałęziach gospodarki zawierane są na szczeblu branżowym, regionalnym i krajowym. Realne partnerstwo społeczne nie istnieje, gdyż większość związków tzw. żółtych" jest pod kontrolą państwa (dawny premier był np. jednocześnie przewodniczącym stowarzyszenia pracodawców).

Relacje z innymi związkami:

współpraca z postkomunistycznym FPU polega na współpracy ekspertów ramach projektu MOP; organizacji akcji solidarnościowych np. pikiety pod Ambasadą Białorusi w związku z apelem MKWZZ dotyczącym sytuacji w tym kraju.

Relacje z partiami politycznymi:

przewodniczący jest bezpartyjnym członkiem bloku opozycyjnego w Parlamencie Ukrainy, konfederacja wspierała "pomarańczową" rewolucję 2004.

ALL UKRAINIAN UNION OF WORKERS' SOLIDARITY - VOST

Adres

p.o.b. 176, Volodymyrska street 10,
Kyiv, 01025
tel: +380 44 203 10 03
fax:+380 44 202 11 46
tel/fax:+380 44 425 06 09
e-mail: vostlv@ukrpack.net
przewodniczący: Oleksandr Dzhulyk
afiliacja: ŚKP

Historia

W lutym 1991 we Lwowie założony został niezależny związek zawodowy "Volya" jednoczący pracowników różnych zawodów i branż. Pierwszym przewodniczącym został wybrany Oleksandr Dzhulyk. Po utworzeniu w maju 1991 komitetu strajkowego VOSK drugi jego zjazd zadecydował o zmianie nazwy na Ogólnoukraiński Związek Solidarności Robotników VOST, aby następnie przekształcić go w związek zawodowy o tej samej nazwie. Jednym z założycieli jest związek zawodowy "Volya" a jego lider, Aleksander Dzhulyk został wybrany pierwszym przewodniczącym VOST. W listopadzie 1993 VOST zostaje przyjęty w poczet członków Światowej Konfederacji Pracy ŚKP.

Cel i zadania związku

• opierając swoją działalność na uniwersalnych zasadach chrześcijaństwa, VOST kieruje ją na obronę i reprezentację interesów i praw swoich członków wobec organów administracji rządowej, komunalnej etc. oraz odrodzenie ukraińskiej ekonomii, jak i budowy społeczeństwa obywatelskiego na Ukrainie.
• zasady, na których opiera się związek, to: dobrowolne członkostwo w związku zawodowym; jednoczenie w związku wyłącznie pracowników, wykluczone członkostwo pracodawców; nieprzyjmowanie członków niedemokratycznych związków zawodowych, czy tzw. "żółtych"; przyłączanie do związku osób, dla których związek zawodowy jest instrumentem ochrony praw i interesów pracowniczych.
• u podstaw działalności VOST leżą zapisane w statucie podstawy takich dokumentów, jak Główna deklaracja praw człowieka, art. 23, Konwencja nr 87 MOP, art. 2, Konstytucja Ukrainy art. 36, Kodeks pracy Ukrainy art. 243, a sam statut podkreśla wagę sprawdzonego i uznanego w skali międzynarodowej systemu partnerstwa socjalnego, łączącego przedstawicieli rządu, pracodawców i związkowców, jako strony posiadającej takie same prawa.
• udział w negocjacjach z pracodawcami i z rządem;
• pomoc prawna dla członków związku;
• organizacja akcji związkowych w obronie interesów i praw pracowniczych;
• stworzenie systemu usług szkoleniowych dla niezależnych związków zawodowych - stałe szkolenia działaczy demokratycznego ruchu związkowego;
• kontakty z europejskimi związkami zawodowymi;

Struktura i organy

• ponad 140 organizacji związkowych w 18 regionach Ukrainy
• 5 organizacji regionalnych
• 3 organizacje branżowe

Program i polityka związku:

• " propagowanie idei partnerstwa socjalnego;
• " działania w kierunku przeprowadzenia reformy ruchu związkowego na Ukrainie;
• " protest przeciwko projektowi zmian kodeksu pracy ograniczającego prawa pracowników i związków zawodowych;
• " zaangażowanie w budowę społeczeństwa obywatelskiego;

FEDERACJA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH UKRAINY - FPU

Adres: 01012 Kyiv-12, Sq. of Independence, 2, Ukraine
tel: +380 44 278- 8788
fax: +380 44 278- 8798
e-mail: fpu@uprotel.net
www.fpu.org.ua
przewodniczący: Oleksandr Yurkin (od stycznia 2005)
afiliacje:-

Historia

związek jest spadkobiercą dawnego komunistycznego związku. Deklaracja o utworzeniu Federacji Niezależnych Związków Zawodowych Ukrainy została przyjęta 6.10.1990 w Kijowie z inicjatywy przedstawicieli 25 ogólno ukraińskich związków branżowych i 24 regionalnych związków zawodowych.

W listopadzie 1992, na drugim, nadzwyczajnym zjeździe Federacja zmieniła nazwę na Federację Związków Zawodowych Ukrainy (FPU). Na ostatnim Kongresie, który odbył się w listopadzie i grudniu 2002 przyjęto nowy statut Federacji i program działania na lata 2002 - 2007. Jako przewodniczącego na trzecią kadencję wybrano Alexandra Stoyana.

Cel i zadania związku

• reprezentacja interesów i ochrona praw organizacji członkowskich;
• koordynacja ich akcji zbiorowych;
• reprezentacja i ochrona z zakresu prawa pracy i praw ekonomiczno - socjalnych oraz interesów członków związku wobec lokalnych ciał samorządowych, w relacjach z pracodawcami i ich zrzeszeniami i wobec innych organizacji obywatelskich;
• ochrona pracy, praw socjalno - ekonomicznych i interesów członków związku;
• ochrona socjalna członków związku i ich rodzin;
• wzmocnienie wpływu na życie polityczne i formowanie społeczeństwa obywatelskiego;
• rozwój współpracy z innymi związkami zawodowymi i ich zrzeszeniami;
• zapewnienie równości praw i możliwości dla kobiet i mężczyzn;
• umocnienie FPU jako największej reprezentacji związków zawodowych na Ukrainie;
• wzmocnienie współpracy międzynarodowej;
• obrona duchowych i społeczno - kulturalnych praw i interesów członków związku,
• podniesienie znaczenia systemu partnerstwa socjalnego pomiędzy związkami zawodowymi, pracodawcami i państwem;

Członkostwo

liczba siły roboczej: 21 mln
całkowite uzwiązkowienie: ok. 60%
uzwiązkowienie FPU: 11,2 mln członków tj. ok. 60%

Struktura i organy

w skład FTU wchodzi: 40 związków ogólnoukraińskich, 1 związek o statusie regionalnym i 26 ze statusem terytorialnym (Krym, Kijów i 24 okręgowe). Największym ogólno ukraińskim związkiem należącym do FTU jest: związek prac. przemysłu rolniczego, (3,2 mln członków), związek zaw. oświaty i nauki (1,9 mln członków), związek zaw. prac. ochrony zdrowia (1,3 mln członków), związek zawodowy metalowców i przemysłu górniczego (772 tys. członków), związek zaw. prac. usług komunalnych (753 tys. członków). Każda organizacja branżowa posiada swój własny statut i jest niezależna decyzyjnie. Na Ukrainie nie zaginęła dawna tradycja masowej przynależności związkowej i nadal istnieje tendencja do tworzenia tzw. "żółtych", zależnych od pracodawców związków, do których przyjmowani są członkowie zarządów firm i drobni przedsiębiorcy. FPU wciąż hołduje tej tradycji. Na ostatnim kongresie podjęto decyzję o przeniesieniu pracowników związkowych do struktur związkowych w poszczególnych branżach. Jednakże tradycja współpracy pomiędzy kierownictwem zakładu a działaczami związkowymi i liderami politycznymi jest nadal silna i przeszkadza w przeprowadzeniu reform w strukturach i organizacjach szczebla federalnego, regionalnego i lokalnego. Ponadto ogólne warunki ekonomiczne i niechęć uczestniczenia działaczy ekonomicznych w negocjacjach zbiorowych spowodowana systemem gospodarki scentralizowanej doprowadziła do tego, że FPU preferuje środki parlamentarne i dyskusje z politykami, ryzykując upolitycznienie swojej działalności.

Składki członkowskie i finanse

składka wynosi 1% płacy członka, jednak większość, bo aż 90% pozostaje w organizacjach podstawowych, które wykorzystują je do finansowania działalności związkowej, oraz finansowania usług socjalnych i pomocy dla swoich członków. Pozostałe środki dzielone są pomiędzy branżowymi i regionalnymi strukturami i tylko 1% tych środków trafia bezpośrednio do centrali FPU, która utrzymuje się głównie z wynajmu lokali biurowych.

Relacje z innymi związkami

FPU jako afiliant VKP (konfederacji zrzeszającej związki zawodowe krajów b. ZSRR), która nie broni międzynarodowych standardów MOP i nie zajęła stanowiska w kwestii łamania praw związkowych na Białorusi uznał, że sprawa ta jest wewnętrznym problemem Białorusi. FPU utrzymuje stosunki z L. Kozikiem, przewodniczącym Federacji Związków Zawodowych Białorusi FTUB, byłym doradcą prezydenta Łukaszenki.. Z KVPU współpracował związek nad nowelizacją kodeksu pracy w ramach programu technicznego MOP, jednakże nie wchodził w jakiekolwiek negocjacje z KVPU na temat majątku związkowego. Odnotowano słabe zainteresowanie FPU łamaniem praw związkowych na Ukrainie, o czym b. często informował KVPU i co było przedmiotem skargi tego związku do MOP.

Relacje z partiami politycznymi

kongres związku, który w 1992 roku przyjął nowy statut FPU, deklarował niezależność od partii politycznych. W okresie pomiędzy kongresami przewodniczący Stoyan jako członek Parlamentu przeniósł się z bloku opozycyjnego do partii pro prezydenckiej. W 1997 FPU założył partię polityczną, Ogólno Ukraińską Partię Robotników.

• Przygotowała Joanna Posmyk, Dział Zagraniczny KK, październik 2005