Słowenia

Obszar:20 253 km2
stolica: Lublana
ludność: 1 938 282 (2004)

Ustrój:

Republika, niepodległa od 8.X.1991 /proklamacja niepodległości 25.VI.1991 z trzymiesięcznym moratorium/. Poprzednio republika związkowa, wchodząca w skład Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii.

Zgodnie z konstytucją z 23.XII 1991 r., modyfikowaną 14.VII.1997 r., głową państwa jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na kadencję 5-letnią.

Władza ustawodawcza należy do 1-izbowego parlamentu - Zgromadzenia Narodowego, o kadencji 4-letniej. W jego skład wchodzi 90 deputowanych /w tym dwóch przedstawicieli mniejszości narodowych - węgierskiej i włoskiej/ wybieranych w wyborach powszechnych.

Doradczym organem ustawodawczym jest Rada Narodowa, składająca się z 40 członków - przedstawicieli grup zawodowych i społecznych wyłanianych w wyborach pośrednich. Kadencja Rady Narodowej trwa 5 lat.

Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem na czele, mianowany przez prezydenta i odpowiedzialny przed parlamentem.

Język urzędowy: słoweński.

Członkostwo w ważniejszych organizacjach międzynarodowych:

ONZ, UE, NATO, IMF/MFW/, WTO, WHO, ISE, CEFTA.

Głowa państwa: prezydent Janez Drnovšek

Rząd utworzony 19.XII 2002 r. stan po zmianach z 6.VII 2004, premier Anton ROP.

Ważniejsze partie :

• Liberalna Demokracja Słowenii /LDS/
• Słoweńska Partia Ludowa /SLS/
• Zjednoczona Lista Socjaldemokratów /ZLSD/
• Socjaldemokratyczna Partia Słowenii /SDS/
• Nowa Słowenia-Chrześcijańska Partia Ludowa /NSi/
• Partia Młodzieży Słowenii /SMS/

Negocjacje zbiorowe

Negocjacje zbiorowe w Słowenii odbywają się na trzech poziomach. Istnieją 2 porozumienia na poziomie krajowym dot. całej gospodarki, jedno dla sektora publicznego i jedno dla prywatnego. Na poziomie branżowym istnieje 38 porozumień zbiorowych, włącznie z dwoma specjalnie zawartymi dla małych przedsiębiorców. Poza tym jest ok. 3000 porozumień na poziomie przedsiębiorstw. W każdym przypadku porozumienia na poziomie niższym mogą poprawiać warunki jedynie wynegocjowane w układach na wyższym poziomie.

Struktura ta oznacza, że właściwie wszyscy pracownicy są objęci układami zbiorowymi. Dane słoweńskiego krajowego urzędu statystycznego pokazują, że tylko 3,2% pracowników nie było objętych układami zbiorowymi, w większości kierownicy i wyżsi urzędnicy.

Jednakże stawki dla niższego stopnia w branżowych porozumieniach zbiorowych są często poniżej minimalnych zarobków krajowych. Dane urzędu statystycznego wskazują, że stawka osiągnięta w tych porozumieniach była 32,5% mniejsza niż minimalne wynagrodzenie we wrześniu 2003 r. A ponieważ nie wolno nikomu płacić mniej niż stawka płacy minimalnej to takie porozumienia branżowe stają się bez znaczenia. Presja na znaczne zwiększenie stawek branżowych doprowadziła do strajków wiosną 2004 roku.

W 1994 r. powstałą trójstronna rada ekonomiczno-społeczna ESSS zajmująca się problematyką pracy i zagadnieniami społecznymi włącznie z dyskusją nad propozycją legislacyjną. Rada ta skupia równą liczbę przedstawicieli związków, pracodawców i rządu. Strony te podpisały również porozumienia społeczne, z których ostatnie - za okres 2003 do 2005 - zostało wynegocjowane w 2003 roku. Również to porozumienie obejmowało emerytury, opiekę zdrowotną a także opodatkowanie i przyrost płac.

Na poziomie krajowym i branżowym stronami porozumień są związki zawodowe i izba handlowo-przemysłowa, do której muszą należeć wszyscy pracodawcy.

Na poziomie przedsiębiorstwa stronami negocjującymi są indywidualni pracodawcy i lokalne związki zawodowe.

Reprezentacja w miejscu pracy

Pracownicy w miejscu pracy są reprezentowani przez ich lokalne struktury związkowe, natomiast w miejscach pracy z ponad 20 pracownikami przez radę pracowniczą. W praktyce członkowie rad pracowniczych są często działaczami związkowymi. Legislacja dotycząca rady pracowniczej datuje się od 1993 r. i opiera się na doświadczeniach w Niemczech i sąsiadującej Austrii. Jednakże są trudności w praktycznym funkcjonowaniu rad , szczególnie jeśli występuje różnica zdań między pracodawcą a pracownikiem, wówczas może długo trwać przekazanie sprawy do arbitrażu.

Członkostwo i struktura

Liczba i struktury reprezentacji związkowej w miejscu pracy jest podawana (ustalana) przez same związki. Ustalenia dotyczące rad pracowniczych są wyznaczane w legislacji. Pracownicy mogą zakładać rady w każdym zakładzie, który zatrudnia więcej niż 20 pracowników (Rady pracownicze w Słowenii powstają raczej w przedsiębiorstwach niż w wydziałach). W przedsiębiorstwach z 20 lub mniej pracownikami istnieje prawo powołania męża zaufania.

Liczebność rad pracowniczych jest zależna od liczby pracowników np.

a następnie dodatkowo 2 członków na każde 1000 pracowników. Rady pracownicze obradują raz w miesiącu i odbywają regularne spotkania z pracodawcami.

Reprezentacja na poziomie grup

Jeżeli przedsiębiorstwo jest częścią większej grupy wówczas możliwe jest założenie rady pracowniczej razem z przedstawicielami z rad pracowniczych z wszystkich przedsiębiorstw tej grupy. O liczebności i podziale miejsc decydują sami członkowie.

Reprezentacja na poziomie zarządu

Spółki akcyjne w Słowenii z ponad 500 pracownikami muszą mieć strukturę dwupoziomową, z radą nadzorczą, która nadzoruje zarządzanie spółką i zarządem, kierującym przedsiębiorstwem na co dzień. W tym przypadku rada pracownicza ma prawo wyboru między 1/3 a 1 członków rady nadzorczej. Rada pracownicza może również nominować "dyrektora personalnego" do zarządu, który jest odpowiedzialny za sprawy personalne, jeżeli spółka zatrudnia więcej niż 500 pracowników. Dyrektor personalny jest wyznaczany przez akcjonariuszy, ale jeżeli oni odmówią akceptacji nominowanego przez radę pracowniczą kandydata, to obie strony muszą wspólnie zaproponować odpowiedniego kandydata.

Przedstawiciele Europejskich Rad Zakładowych

Słoweńscy członkowie ERZ są wybierani na spotkaniach pracowników w tajnych głosowaniach. Kandydaci mogą być proponowani przez rady pracownicze, związki w przedsiębiorstwach lub grupę co najmniej 50 pracowników. Procedura jest taka sama do wyboru specjalnego ciała negocjującego.

Związki zawodowe

Konkurencja między związkami zawodowymi sprawia, że trudno jest precyzyjnie określić dane dot. liczby członków w Słowenii. Przypuszczalnie jest 280.000 pracowników, którzy są członkami związków zawodowych co stanowi równowartość 40% wszystkich pracowników, jednakże całkowita liczba włącznie z bezrobotnymi i emerytami jest oczywiście wyższa.
Słoweński ruch związkowy jest podzielony, istnieje 6 konfederacji związkowych jak również kilka autonomicznych związków (głównie w sektorze publicznym).

Zveza Svobodnih Sindikatov Slovenije ZSSS

Association of Free Trade Unions of Slovenia

President: Dusan Semolic Adres: Dalmatinova 4 1000 Ljubljana Słovenia Tel. + 386 1 434 1267 + 386 1 434 1234 Fax:+ 386 1 231 7298 e-mail: info@sindikat-zsss.si Afiliacje: ETUC - EKZZ

Największą konfederacją Słowenii jest Stowarzyszenie Wolnych Związków Zawodowych Słowenii / Zveza Svobodnih Sindikatov Slovenije ZSSS/, niezależne źródła szacują liczbę członków na 150 000 zatrudnionych, chociaż sam związek podaje całkowitą liczbę 370 000 (włączając bezrobotnych i emerytów). Są oni zorganizowani w 20 federacjach branżowych włącznie z chemiczną i tekstylną.

Najważniejszym ciałem ZSSS jest kongres, który odbywa się regularnie co 5 lat. Ostatni odbył się 5 grudnia 2002 roku. Konferencja jest najwyższym stałym ciałem ZSSS. Prezydium ZSSS jest stałym działającym ciałem, które omawia zagadnienia dot. bieżących zadań programowych. Zarząd Nadzorujący ZSSS jest stałym organem nadzorującym działalność. Komitet Wykonawczy jest wykonawczym ciałem prezydium ZSSS.

ZSSS wywodzi się z wcześniejszych struktur związkowych ale stała się już we wczesnych latach 90-tych konkurencyjną Jej polityczne ukierunkowanie jest raczej lewicowe. Nowa konfederacja związkowa, KNSS powstała w 1990 r. a dwie inne KSS Pergam i KS 90 oderwały się od ZSSS. Podczas kiedy KNSS powstała jako część politycznej opozycji w stosunku do ZSSS (generalnie zbliżyła się do prawicowego skrzydła), inne konfederacje powstały na bazie niektórych sektorów. KSS Pergam obejmuje pracowników sektora graficznego i papierniczego, a członkowie KS 90 działają na zachodzie kraju.

W późnych latach 90-tych powstały dwie nowe konfederacje: SZS Alternativa, głównie reprezentująca pracowników transportu, poprzednio należących do KNSS i Solidarnost. Konfederacje te reprezentują przede wszystkim pracowników produkcji przemysłowej i transportu. ZSSS utrzymuje, że 60% ich członków wywodzi się z branż.

Pracownicy sektora publicznego są w dużym stopniu zorganizowani w związkach autonomicznych, które nie należą do konfederacji i które były głównie aktywne poprzez serię strajków w drugiej połowie 1990 r. Skupiają one związek lekarzy FIDES oraz pracowników służby zdrowia ZSV.

KNSS neodvisnost - Konfederacija novih slndlkatov slovenije - 

Adres: Linhartova 13
61000 Ljubljana
Tel.+ 386-1 306 3951
+ 386-1 306 3988
fax: +386-1 302 868
+386-1 230 2868
e-mail:neodvistnost.knss@sid.net
President: Drago Lombar

Druga co do liczebności konfederacja związkowa Słowenii to KNSS NEODVISNOST Stowarzyszenie Nowych Słoweńskich Związków posiada 170 000 członków. Jej orientacja polityczna jest prawicowa.

• Opracowała: Zofia Piotrowska, Dział Zagraniczny KK, maj 2005